साँघुरिँदाे विश्व आप्रवासन र एनआरएनको भूमिका

शुक्रबार, २७ असोज २०७४

कुनै पनि देशमा नेपाली आप्रवासनको लागि राज्यको भरपर्दो उपस्थिति नहुँदा जुन कठिनाई पर्छ त्यसका लागि एनआरएनले आफ्नोतर्फबाट पनि ग्लोवल धारणा बनाउन जरुरी छ। जानकारीमा आएसम्म कुनै पनि देशमा भैरहेको आप्रवासन समस्या एनआरएनले एक शब्द पनि खर्च गरेको देखिँदैन। अबका दिनमा एनआरएनले त्यसतर्फ पनि ध्यान दिन जरुरी छ।

तिमीले देखाएका सपना पछ्याउँदै

सोमबार, २३ असोज २०७४

थाहा छैन यो 'कु'लत हो कि 'सु'लत तर यो लतले आज मलाई निदाउन दिएन। आँखा चिम्म गरी कतिबेर यसै खाटमा पल्टिरहेँ। निदाउन सकिनँ। गीत सुनेँ। किताब पल्टाएँ तर निद्रा परेन। घरिघरि आँखा त्यही डस्टबिनतिर मात्र गइरहे। फेरि आँखाको नक्सा परिवर्तन गरेँ अनि किताबतिर हेरेँ। बिडम्वना म किताब  पढिरहेकी थिएँ यद्यपि एकै शब्द पनि बुझ्न सकिरहेकी थिइनँ।

नागरिकता निरन्तरता र अधिकार

शुक्रबार, २० असोज २०७४

केही दिनअघि पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्राईले ‘विदेशमा बस्ने नेपालीले पनि भोट हाल्न पाउनुपर्दछ’ भन्ने नारा अघिसारे । उनी स्वयं प्रधानमन्त्री भएका बेला तत्कालिन एनआरएनएका अध्यक्ष जीवा लामिछानेले संविधानमा स्पष्टकासाथ दोहोरो नागरिकताको विषयलाई प्रवेश दिइनुपर्ने कुरा माग गरेका थिए । उनले ‘एकपटकको नेपाली सधैंको नेपाली’ हुनुपर्दछ भन्दै दोहोरो नागरिकताको अवधारणा अघिसार्न सुझाब दिएका थिए।

बिग्रिएकी केटी (कथा)

शनिबार, १४ असोज २०७४

धेरै जसो ठगहरु, नसाको कुलतमा परेका, दूर्ब्यसनीहरु हुन्छन्। ती युवतीलाई एक छिन नियालेर हेरेँ। राम्री थिइन्। हिस्सी परेकी। बान्की परेको शरीर। तीन दशक वरिपरिको उमेर हुनुपर्छ। उनको पहिरन, ब्यक्तित्व, शारीरिक भावभङगीमा ठग वा दूर्ब्यसनी जस्तो लागेन। एक डलरको लागि किन कसैको बारे धारणा बनाउनू? गोजीबाट पर्स निकालेँ। प्रायः मेरो पर्समा नगद हुन्न। क्रेडिट कार्डबाटै चल्ने देश न पर्‍यो अमेरिका। उनको भाग्य, पर्समा एक डलर रहेछ; दिएँ।

धुपुको च्युरा मिल र दशैँका पुराना सम्झना

शुक्रबार, १३ असोज २०७४

दशैंसँगै चैत्र बैशाख देखिको गर्मी र असार देखिकोे वर्षा लगभग अन्त्य हुन्छ। त्यसैले यो पर्व असोज या कात्तिकका केही दिन रमाइलो गर्ने मेसो मात्रै होइन। ऋतुको एउटा चक्र पार गरेर अर्को चरणमा प्रवेश गरेको संकेत पनि हो। एकै खालको मौसमले दिक्दारी, हैरानी बनाएको हुन सक्छ। दशैंले हामीलाई त्यो आलस्यबाट मुक्त गराएर भिन्न परिवेशमा लैजान्छ। तर दशैंले यस्तो पनि गर्छ र भन्ने प्रश्न उब्जने बेला आइसकेको छ। किन कि दशैं पहिले पहिलेको जस्तो भएन भन्नेहरु अलि अलि हैन प्रशस्नै हुन थालेका छन्।

जोगाउन सकिन्छ मुटु

शुक्रबार, १३ असोज २०७४

हरेक बर्ष सेप्टेम्बर २९ लाइ बिश्व मुटु दिवसको रुपमा मनाइन्छ। यसको प्रमुख उद्देश्य भनेको मुटुरोगबाट जनचेतना जागृत गराउने हो। संसारभर मुटुरोगीको संख्या बढिरहेको अहिलेको अवस्थामा आफ्नो स्वास्थ्य र जीवनशैली सम्बन्धी ज्ञानले मुटुरोगबाट बच्न या सावधान हुन सकिन्छ।

बिर्खबहादुरको एट्लस साइकल

बिहिबार, १२ असोज २०७४

बिहान घाम झुल्कन नपाउँदै धरानबाट हिँडेको अरुण तरेर भोजपुरको प्याउली पुग्दा दिउँसोको दुई बजीसकेको थियो। हामी चढेको गाडी त्यहाँभन्दा अगाडि जाँदैन थियो। ग्राभेल बिच्छ्याइएको त्यो बाटो सदरमुकाम भोजपुर नै पुग्दो रहेछ। यो मध्यपहाडी राजमार्गकै खण्ड हो। तर हामी सदरमुकाम जाँदै थिएनौं । त्यसैले पहाडी यात्राका लागि निकै भरपर्दो मानिएको ल्याण्डरोभर जीप हामीले छाड्नु पर्‍यो।

त्रास जितेर स्मार्टफोनले भिडियो खिचेको त्यो क्षण

बुधबार, २८ भदौ २०७४

गाँजाको खेती भेटिए के कारवाही गर्नुहुन्छ ? महानगरीय प्रहरी परिसरलाई यो प्रश्न सोध्ने हो भने बडा फूर्तिलो जवाफ आउनेछ, ‘हामी तत्काल त्यो नष्ट गर्छौं। कानुन उल्लंघन गर्नेलाई कारवाही गर्छौं।’ राज्यको कानुनपालकबाट यो जवाफ आउनु स्वभाविक हो। तर यो पनि वास्तविकता हो काठमाडौंभित्रै करिब १६ सय रोपनीमा खुलेआम गाँजाखेती भइरहेको छ।

'नाइन-इलेभेन'को त्रासदिपछि फेरिएको आतंकवाद

सोमबार, २६ भदौ २०७४

न्युयोर्कका लागि हरेक दिनको उदय उस्तैगरी हुन्थ्यो— व्यस्थता र भीडभाडको तयारी गर्दै। तर २००१ सेप्टेम्बर ११ को दिन अमेरिका र विश्वका लागि एउटा नयाँ त्रास बनेर उदायो। अमेरिकी इतिहासमा यस्तो घटना यसअघि कहिलै भएको थिएन। न विश्व इतिहासमै त्यस्तो कुनै उदाहरण दर्ज भएको थियो। १६ वर्ष अगाडि आजकै दिन अर्थात् सेप्टेम्बर ११ को दिन बिहान ८ः४६ बजे अमेरिकन एयरलाइन्सको फ्लाइट नं. ११ जहाज अपहरणमा पार्यो। त्यो जहाज न्युयोर्कको ट्विन्स टावरको उत्तरपट्टि गएर बज्रियो।

केसी अनसन स्थगनः पर्दा पछाडि के भयो?

बुधबार, ३२ साउन २०७४

साउन ९ गतेदेखि अनसन बस्दैछु भनेर उनले पहिलै घोषणा गरेका थिए। उनको माग थियो, चिकित्सा शिक्षा विधेयक संसदबाट पारित गर्नुपर्ने। विधेयकमा केदारभक्त माथेमा आयोगको प्रतिवेदनका अन्र्तवस्तु समावेश हुनुपर्ने। उनी अनसन थाल्ने दुई दिन अघिसम्म पनि संसदको समितिमा रहेको विधेयकमाथि छलफल गर्ने कुनै तयारी थिएन। त्यही बेला अनशन बस्ने अवस्था आउने रोक्ने प्रयासहरु सुरु भए। पूर्वस्वास्थ्य मन्त्री गगन थापाले प्रधानमन्त्रीलाई समाधान खोज्ने विकल्पसहित अग्रसरता लिन आग्रह गरे। प्रधानमन्त्री तर्फबाट स्वीकय सचिव भानु देउवाले केसी पक्षसँग २ हप्ताको समय मागे।

नेतृत्व ‘अक्षम’ कि परिपक्व ?

सोमबार, ३० साउन २०७४

नेपाली फुटबलको सर्वोच्च निकाय अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को आन्तरिक कलह अहिले चरमोत्कर्षमा छ । राष्ट्रिय फुटबलको मेरुदण्ड मानिने लिग हुन नसकेको चार वर्ष भइसक्यो । राष्ट्रिय टोली छान्ने खेलाडीको घेरा ४० भन्दा तल झरिसक्यो । भुइँचालोले बिगारेको देशकै एक मात्र दशरथ रंगशाला बन्न सकेको छैन । च्यासललगायतका अन्य पूर्वाधारको अवस्था पनि उत्तिकै दयनीय छ । प्रायोजक भटाभट फुटबलबाट बाहिरिने अवस्थामा छन् । एन्फाकै गल्तीका कारण थ्री स्टारले एएफसी एसिया कप छनोटको दोस्रो चरण खेल्न नपाउँदा फुटबल थप समस्यामा परेको छ । समग्रमा भन्दा नेपालमा सबभन्दा लोकप्रिय खेल फुटबल अहिले चरम संकटमा छ ।

बकम्फुसे कुराले उचाइ बढ्दैन

सोमबार, २३ साउन २०७४

युवा तथा खेलकुदमन्त्री राजन केसीले बिहीबार आफ्नै कार्यकालमा सातै प्रदेशमा एक/एक वटा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको रंगशाला बनाउने भाषण गरेछन्। सम्पूर्ण नेपाली खेलकुदका कार्यकारी प्रमुख मन्त्रीले यस्तो महत्वाकांक्षी योजना ल्याउनु पक्कै पनि प्रशंसनीय काम हो। वास्तवमा उनको काम नै सात प्रदेश मात्र नभई ७५ वटै जिल्लामा खेलकुदका आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्ने, खेलकुदमाथि सबै नेपालीको व्यावहारिक पहुँच बनाउने, खेल संस्कार निर्माण गर्दै खेलकुदलाई राष्ट्रिय गौरवको माध्यम बनाउने हो।

चीन-भारत द्वन्द्वको खतरामा नेपाल

आइतबार, ०१ साउन २०७४

चीन र भारतबीच यतिबेला सडक निर्माणको विषयलाई लिएर तनाब छ। चीन र भुटानसँगको सीमावर्ती दोक्लम क्षेत्रमा चीनले सडक निर्माण गर्न थालेपछि यी दुई देशबीचको सम्बन्धमा चिसोपन थपिएको हो। भुटान र चीनबीचको मामला भए पनि भारत यसमा मुख्य पात्रको रुपमा देखिएको छ।

किन हार्‍यो कांग्रेस?

बिहिबार, २२ असार २०७४

व्यवस्थापिका संसद्को सबैभन्दा ठूलो दल नेपाली कांग्रेस स्थानीय तहको पहिलो र दोस्रो चरणको निर्वाचनमा पराजीत भएको छ। असार १४ गते सम्पन्न निर्वाचनको सम्पूर्ण परिणाम आइ नसके पनि पहिलो चरणमा जस्तै यसमा पनि कांग्रेस दोस्रो हुने निश्चित भएको छ।

यो पैसाको शताब्दी हो

सोमबार, १२ असार २०७४

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएन) को अभियानमा प्राध्यापक सूर्य सुवेदी, हेमराजजी, सुरेशजीको सक्रिय सहभागिता रह्यो, त्यो कसैले बिर्सन सक्दैन। तपाइँहरुको सक्रियता देशका लागि थियो म भन्दिनँ। तपाइँ जे गरिरहनु भएको छ, म जे गरिरहेको छु, कुनै समुदाय, समाज वा देशका लागि गरिरहेको छु भनेर सोच्नुभयो भने ढोँगी हो। सिधा बुझ्नुहुन्छ भने म आफ्नो लागि गरिरहेको छु। मैले गरिन भने कसले गर्छ ? भन्ने चिन्तनबाट काम गर्दै जाँदा सफलता हात लाग्ने हो।

एक ‘रिटायर्ड सम्पादक’सँगको जम्काभेट

मङ्गलबार, २३ जेठ २०७४

होचो कद। रंगाएको कालो जुँगा र लरक्क पारेको कपाल। सबैले– ‘योगेश दाइ अलिकति थप्नुस्’ भन्दै एक पेग पिउन उक्साइरहेका थिए। काठमाडौंमा प्रतिष्ठित मदिरा मानिने रेड लेबल प्लास्टिकको कपमा 'सर्भ' भइरहेको थियो। केएफसीका परिकार प्लास्टिककै प्लेटमा थिए।

सपनाको क्रान्ति धेरै भयो

बुधबार, १० जेठ २०७४

स्वदेश तथा विदेशमा रहनुभएका आदरणीय आमाबुवा, दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरु,

सलाम! पहिलो दलित मेयर देवकुमारलाई

सोमबार, ०८ जेठ २०७४

यतिबेला ढोरपाटन नगरपालिका दुईवटा विषयले चर्चामा छ। एक पहिलो दलित मेयर, दोस्रो ढोरपाटनमा एमालेको विजयी। अहिलेको बुर्तिबाङ नगर पहिलाको चार गाविसको समष्टि हो। बुर्तिबाङ, खुंगा, अधिकारीचौर, बोबाङ। राज्यले संरचना फेर्दानफेर्दै यो पटक अन्तजस्तै बुर्तिबाङलाई चुनाब लागिसकेको थियो। चुनाव खेल्न सक्नेले नै जित्ने निर्दिष्टि अभियान हो। यो पटकको चुनाबमा राष्ट्रवादको नाराले एमाले जगैदेखि जागेको थियो।

हाम्रो सन्दर्भमा बुद्ध र मार्क्स

सोमबार, ०८ जेठ २०७४

पूर्वाग्रहबाट मुक्त भई मार्क्सवादीले बुद्धलाई अध्ययन गरे अनि बुद्धका विचार आत्मसात गर्नसके भने उनीहरूको दृष्टिकोणमा परिवर्तन आउनसक्छ।

ओबीओआर नेपाललाई अवसर

मङ्गलबार, २६ बैशाख २०७४

२०७३ चैतको तेस्रो साता बेइजिङ पुगेका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिङपिङले रेल्वे लाइन निर्माणका लागि ठोस प्रस्ताव ल्याउन प्रस्ताव गरे।