लोकतन्त्रका लागि अशुभ संकेत

बुधबार, १३ मङि्सर २०७४

प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभाको पहिलो चरणको निर्वाचनमा केही दिन सहिद भूमिका रूपमा परिचित ओखलढुंगाका केही गाउँ घुमेँ । ओखलढुंगामा दुई दर्जनभन्दा बढी सहिद भएका छन् । २०३१ मा ललितपुरको नख्खु जेल नजिक निर्दलीय निरंकुश सत्ताले हत्या गरेका चारजना होनहार सपुत लीला दाहाल, ठगीराज दाहाल, गोकर्ण कार्की र खगेन्द्र दाहालको जन्मभूमि रामपुर पनि पुगेँ ।

अन्तरिम क्षतिपूर्ति : अकल्पनीय बेथिति !

बुधबार, १३ मङि्सर २०७४

पीडितकेन्द्रित अनुसन्धान गरिएमा धेरैजसो अपराधका पीडितहरू निरक्षर, विपन्न र प्रायः ग्रामीणमुखी भेटिनेछन् । पीडितको अभिलेखीकरण गर्ने कानुनी व्यवस्था नभएसम्म यसरी पीडितलाई पुनःपीडित बनाइने ‘पुनःर्मुसिकोभवः’को अवस्था रहिरहनेछ ।

जलविद्युतमा विदेशी लगानी

बुधबार, १३ मङि्सर २०७४

सरकारमा रहनेहरूले कहिले १० वर्षमा १० हजार मेगावाट त कहिले १७ हजार मेगावाट जलविद्युत् उत्पादन गर्ने सुनौला सपना देखाइरहेका छन् । सरकारको पर्याप्त विद्युत्् उत्पादन गर्दै देश उज्यालो पार्ने तथा भारत र अन्य देशमा विद्युत् निर्यात गर्दै वैदेशिकव्यापार घाटा कम गर्ने लक्ष्य पूरा गर्न निकै चुनौतीपूर्ण देखिन्छ। अहिलेकै गतिमा जलविद्युत् आयोजनाहरू निर्माण गर्ने हो भने केही वर्षमा भारतबाट विद्युत् आयात नगरीकन पनि लोडसेडिङमुक्त त गर्न सकिएला तर त्यो भन्दा धेरै प्रगति हुने देखिन्न । नेपाल सरकार र नेपालभित्रकै निजी लगानीकर्ताहरूमार्फत मात्रै सरकारको यो लक्ष्य असम्भवप्रायः छ ।

वामगठबन्धनका अुनकूलता

बुधबार, १३ मङि्सर २०७४

कुनै पनि काम गर्दा राम्रो सुरुवात हुन सक्यो भने आधा कार्य सम्पन्न भएको मान्ने गरिन्छ । प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा सदस्यको निर्वाचनका लागि गएको आइतबार ३२ जिल्लामा भएको पहिलो चरणको मतदान आमरूपमा शान्तिपूर्ण र उत्साहवर्धक रूपमा सम्पन्न भएपछि यसपटकको आमनिर्वाचन अब आधा मात्र बाँकी रहेको मान्न सकिन्छ । निर्वाचनलाई स्वच्छ, स्वतन्त्र र विश्वसनीय रूपमा सम्पन्न गराउने क्रममा निर्वाचन आयोगका सामु अझै चुनौतीहरू अवश्य छन् ।

निर्वाचन खर्चको नियति

मङ्गलबार, १२ मङि्सर २०७४

आयोगले मुलुकभर भोटिङ मेसिन प्रयोग गर्न नसक्दा करोडौँं रकम बराबरको मतपत्र छपाइमा खर्च हुने गरेको छ भने यसको व्यवस्थापन र मतगणनामा हुने ढिलाइका कारण पनि खर्च बढेको छ । यो वर्ष भएका सबै निर्वाचनको खर्चको औचित्यमाथि गम्भीर अध्ययन हुनु र फजुल खर्च भएको हो भने भविष्यमा दोहोरिन नदिने गरी व्यवस्थापन गर्नु आवश्यक भएको छ ।

विचारको इतिहास र वर्तमानको नेपाल

मङ्गलबार, १२ मङि्सर २०७४

के वाम गठबन्धनले जितेमा कम्युनिस्ट अधिनायकवाद आउँछ नेपालमा ? म जस्ता व्यक्ति जसलाई ‘व्यक्तिको स्वतन्त्रता’ भन्दा ठूलो केही लाग्दैन अनि कांग्रेसले देशभित्रका कम्युनिस्टहरूको लोकतन्त्रीकरण गर्न सक्यो भनी गर्व अनुभव हुन्छ, विश्वास गर्न सहज छैन ।

नेपालको आधारशिला के हो ?

मङ्गलबार, १२ मङि्सर २०७४

नेपालमा हाल विकसित भएर आएका अन्य विभिन्न संस्कृतिहरूको पारस्परिक आदानप्रदान र नेपाली संस्कृतिको मूल प्रवाहमा परिष्कार हुने क्रम अझै पनि जारी नै रहेको छ । यस किसिमको सामाजिक तथा सांस्कृतिक हेलमेलले गर्दा नेपालका सम्पूर्ण निवासीहरू आज सामाजिक आदर्शका दृष्टिले एक भएका छन् ।

स्मार्ट कि सस्टेनेबल सिटी ?

मङ्गलबार, १२ मङि्सर २०७४

स्थानीय निर्वाचनपछि स्मार्ट सिटी (स्फूर्त सहर) शब्दको प्रयोग व्यापक रूपमा बढ्न थालेको छ । निर्वाचनमा उम्मेदवार र सम्बद्ध राजनीतिक दलहरूले स्मार्ट सिटीको भाष्य (न्यारेटिभ) लाई जनमानसमा भिजाउने र भजाउने काम गरे । स्मार्ट सिटीको अवधारणा र त्यसप्रतिको बुझाइमा भने नेपालका विभिन्न राजनैतिक नेताहरू र विज्ञहरू मात्रै होइन, विश्वभरका विज्ञहरू बीच पनि मतैक्य र स्पष्टता छैन ।

६० हजार मुद्दाको छानबिन

मङ्गलबार, १२ मङि्सर २०७४

चितवनको माडीस्थित बाँदरमुढे बम विस्फोटका घाइते कृष्ण अधिकारीलाई न्याय पाइन्छ भन्ने आशा मरेको थिएन । तर असारदेखि सुरु भएको छानबिन प्रक्रिया निकै सुस्त हुँदा उनी निरासिए । ‘खै हाम्रो पालो कहिले आउला, पहिलो चरणकै काम सकिएको छैन भन्छन्,’ उनलाई सोध्ने अरू द्वन्द्वपीडितलाई उनी यस्तै जवाफ दिन्छन् । माडीको सो घटनामा ३८ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । ७० बढी घाइते भएका थिए ।

सहभागिताको सन्देश

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४

हामीकहाँ जहिल्यै निर्वाचन एउटा उत्सवमय गतिविधिका रुपमा रहँदै आएको छ । त्यसमा पनि यस वर्षका निर्वाचन शृंखलाले मतदातालाई पटक–पटक मौका दिएको छ । यी सबै मौकालाई उनीहरूले उत्तिकै महत्वका साथ उपयोग गरेको देखिएको छ । यसकारण पनि मतदाताको यो उदात्त व्यवहारलाई नतमस्तक भएर सम्मान गर्नैपर्छ ।

चल्दैन देश हिंसाको राजनीतिबाट

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४

विस्तृत शान्ति सम्झौताले परिकल्पना गरेको दिगो शान्तिका फल आमनागरिकसम्म पुग्न प्रमुख दल र तिनका नेता एकजुट भएर जिम्मेवारीसाथ लागि पर्नुपर्ने अपरिहार्य छ ।

स्मरणीय दिन

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४

नोभेम्बर २३, १९२६ का दिन पुट्टपर्तीमा जन्मेका सत्यनारायण राजुको जन्मोत्सव विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाउने क्रम अझै जारी छ । उनी जन्मनुभन्दा अगाडिदेखि नै घरमा भएका संगीतका औजार आफैँ बजेका र जन्मनेबित्तिकै पनि उनलाई जुन कपडामा गुट्मुटाएर राखिएको थियो त्यो ठाउँमा गोमन सर्पले तलबाट उचालेर बच्चालाई माथि तल गरेर नचाएको थियो भनिन्छ ।

एन्टिबायोटिक र नयाँ संक्रमित रोग

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४

प्रायः प्रयोगशाला परीक्षण सिएमएलटी गरेका (१८ महिने तालिम) बाट हुने गरेको छ । सुन्दा पनि अचम्म छ, नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी परिषद्ले सिएमएलटी पढेकालाई स्वास्थ्यमा काम गर्न लाइसेन्स दिन्छ तर त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट मेडिकल माइक्रोबायोलोजी पढेकालाई स्वास्थ्यमा काम गर्न लाइसेन्स दिँदैन ।

ध्रुवीकृत राजनीति

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४

‘भेडा भेडासँग, बाख्रा बाख्रासँग’लाई चरितार्थ गर्दै दुई ठूला कम्युनिस्ट पार्टी नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रले वाम गठबन्धन बनाएका छन् । संयुक्त घोषणापत्रसमेत जारी गरेका यी दुई वाम पार्टीले चुनावपश्चात् पार्टी एकीकरण गरी एउटै कम्युनिस्ट पार्टी निर्माण गर्ने योजना बनाएका छन् । मंसिर १० र २१ गतेका संघीय संसद् (प्रतिनिधि सभा) र प्रदेश सभा सदस्यको निर्वाचनको निकटतासँगै प्रमुख राजनीतिक दलबीच राजनीतिक धु्रवीकरण तीव्र बन्न पुगेको छ ।

घोषणापत्रमा बहिष्कृत गैैसस

सोमबार, ११ मङि्सर २०७४

प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेश सभा चुनावलाई लक्षित गरी नेपाली कांग्रेस र वाम गठबन्धनले क्रमशः ८४ पाना र ३० पानाका घोषणापत्र सार्वजनिक गरे पनि तिनमा गैरसरकारी संस्था (गैसस) हरूलाई हेर्ने दृष्टिकोणबारे दुई लाइन पनि लेखिएको छैन ।

१,५४,२७,९३८

आइतबार, १० मङि्सर २०७४

नयाँ संविधान जारी भएपछि पहिलो पटक प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको पहिलो चरणको निर्वाचन आइतबार सम्पन्न हुँदैछ । जनताले जनताका निम्ति गर्ने मताधिकार लोकतन्त्रको सर्वोत्तम अभ्यास हो । निर्वाचन हुने÷नहुनेजस्ता अनेकन् आशंकालाई चिर्दै सम्पन्न हुन गइरहेको यो महायज्ञका लागि सरकार, प्रमुख दल, निर्वाचन आयोगदेखि मतदातासम्म यथोचित बधाइका पात्र हुन् । निःसन्देह यो अभ्यासले मुलुकको लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई उच्चतातर्फ उन्मुख गराउनेछ ।

नयाँ राजाहरूलाई चुनौती

आइतबार, १० मङि्सर २०७४

नमागेको परामर्श दिनुभन्दा बरु छोटे राजाहरूले आफ्नो वचन र कर्मबीचको प्रशान्त महासागर जत्रो खाडल कम गरुन् । जुन दिन यो देशको राजनीति वास्तवमै संग्लेर नेताहरू माफिया डन जस्तो नभई आमनागरिकको सेवक बन्नेछन्, हामीले दलीय राजनीतिमा जाने आवश्यकता नै पर्ने छैन ।

प्रकृतिमाथिको प्रहार

आइतबार, १० मङि्सर २०७४

सृष्टिकर्ताले प्रकृति र पुरुष अर्थात महिला र पुरुषको सुन्दरतम संयोग सिर्जना गरेको छ । महिलाबिनाको संसार या त पुरुषबिनाको संसारको कल्पना गरौँ त ? असम्भव । हामीले चाहेर कहाँ हाम्रो जन्म भएको छ र ?

सकारात्मक रूपान्तरणको आधार

आइतबार, १० मङि्सर २०७४

बहुदलीय शासन प्रणाली भएको राज्यव्यवस्थामा सकारात्मक रूपान्तरणको आधार भनेको स्थिर, शक्तिशाली र प्रतिबद्ध सरकार हो । मिलिजुली सरकार यो देशका लागि अभिशाप हो भने त्यो भन्दा पनि ठूलो अभिशाप मिलिजुली सरकार बनाउने गरी भोट हाल्ने हामी मतदाता हौं।

जग्गा नभई घर कहाँ बनाउने ?

आइतबार, १० मङि्सर २०७४

भूकम्प प्रभावित परिवारले ट्याक्सी मागेका थिएनन् । कुनै विद्वान्लाई ठगीको उपाय फु¥यो । सरकारले एकाएक भूकम्प प्रभावित कार्ड पाएकालाई ट्याक्सी खरिदका लागि निवेदन माग ग¥यो । डेढ लाख निवेदन प¥यो । चिठ्ठा प्रक्रियाबाट ट्याक्सी पाउने छनौट भए । अहिले ट्याक्सी पाउने लगभग सबैले बेचेको खबर छ । कसैले माग नगरेको यो योजना किन ल्याइयो ?

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।