देशलाई खतरा 'विद्वान्' बाट

सोमबार, १३ असार २०७३

भन्ने गरिन्छ– यो देशको ठूलो समस्या अशिक्षा हो। यही कारण विकासको गति धीमा छ किनकि वैज्ञानिक सोच र शैलीअनुसार ती चल्दैनन्। यसमा मतान्तर राख्नुपर्ने आवश्यकता र हैसियत दुवै छैन।

शास्त्र र समाजको विकास

सोमबार, १३ असार २०७३

राजनीति समाज विकासको अपरिहार्य माध्यम हो। यो पेशा हैन र बनाउनु पनि हुन्न। समाजलाई एकतामा बाँध्न र आर्थिक सामाजिक सबै प्रकारका विकासको फल सबै जनतासम्म पुर्‍याउन राजनीतिक पक्षले नेतृत्व लिनुपर्छ। राजनीति संविधान, कानुन, समाजको संरचना र विभिन्न नीतिअन्तर्गत चल्छ।

यो जाम हट्दैन

सोमबार, १३ असार २०७३

काठमाडौँ उपत्यकाको भूगोल वरिपरिको जलवायु सबैका लागि अनुकूल देखिन्छ। प्रदूषण सूचकांकमा संसारमै तेस्रो स्थानमा रहे पनि काठमाडौँ उपत्यकालाई कर्मथलो बनाउने अतिरिक्त मोह सबैमा कायमै छ। त्यसो त अवसर, पहुँच, पहिचान र समृद्धिमा समान स्वामित्व सबैका लागि ग्राह्य विषय हुन्।

यस्ता पो प्रधानमन्त्री!

आइतबार, १२ असार २०७३

केही दिनअघि उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन चीनबाट फर्कंदै थिए। त्यही समय उनका पुत्र सार्वजनिक सवारी चढेर कतै जाँदैथिए। उपराष्ट्रपतिको सवारीका कारण सडक जाम थियो। त्यसको असर उनका पुत्रमा नपर्ने कुरै भएन। उनी समयमा निर्धारित स्थानमा पुग्न सकेनन्। उनी दिक्क भए।

अनलाइन निर्देशिका : अभिव्यक्तिमा अवरोध [विचार]

आइतबार, १२ असार २०७३

अखबार वा रेडियो र टेलिभिजनमा सेन्सरसिप लगाउन वा तिनलाई अवरुद्ध गर्न सकिने अधिकार संविधानले दिएको छैन। तर, अनलाइनका माध्यमबाट प्रवेश गरेर सरकारले यी सबै माध्यमलाई अवरोध गर्न सक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

एसएलसीपछि विषय छनोटका आधार

आइतबार, १२ असार २०७३

एसएलसीपछि विद्यार्थीलाई कुन विषय अध्ययन गर्ने भन्ने अन्योल हुने गर्छ। एकातिर विद्यार्थीलाई पेसागत परामर्श दिइएको हुँदैन, अर्कातर्फ परिवारले चाहेको विषय पढ्न दबाब हुने गर्छ। एसएलसीपश्चात् विद्यार्थीमा मानसिक दबाब तीव्र हुन्छ।

धनको धम्की

शुक्रबार, १० असार २०७३

जब धन बोल्न थाल्छ, तब नियम–कानुन मौन बस्छ। यो सनातन तथ्य नेपालमा पैसावाला र पहुँचवालामा मनग्गे लागु हुँदै आएको छ। यसको पछिल्लो दृष्टान्त ग्यास उद्योगीले प्रस्तुत गरेका छन्। तिनको गैरकानुनी धम्कीका अघिल्तिर सरकार लाचार बन्न पुगेको छ।

मधेस आन्दोलनको भविष्य

शुक्रबार, १० असार २०७३

मधेसी जनता विभेद र सीमान्तृत भएको एक 'स्टाइलाइजड् फ्याक्ट' हो। संविधानको अन्तर्वस्तुसँग असहमति जनाउँदै मधेसी दल संविधान निर्माण प्रक्रिया बहिष्कार गर्दै आन्दोलित भए। कूटनीतिक दबाबको विपरित जारी संविधानप्रति असन्तुष्ट भारतले मधेस आन्दोलनको उपयोग गर्दै नाकाबन्दी गर्‍यो।

गणतन्त्र र समुन्नत समाजवाद

शुक्रबार, १० असार २०७३

जेठ १५ गते गणतन्त्र दिवस मनाइयो। गणतान्त्रिक संविधान जारी भएपछिको गणतन्त्र दिवस बढी उल्लासका साथ मनाइयो। सात सालमा राजा त्रिभुवनले गणतन्त्र  दिने कुरा गरेका थिए तर राजतन्त्रले उल्टै प्रतिगमन गरेर मुलुकमा  तानाशाही तन्त्र चलायो। प्रजा परिषद्ले सुरु गरेको लोकतान्त्रिक आन्दोलन पहिलो चरणको थियो।

नयाँ शक्ति :  के हो?

शुक्रबार, १० असार २०७३

दोहोर्‍याइरहनु नपर्ने विषय के हो भने जब एक जना मान्छेले देखेको, बुझेको सामाजिक अन्तरविरोध र युगान्तकारी चित्कारलाई समकालीन समाजमा एकै पटक सपना देखाउन सक्छ र भूमिकामा उतार्न ललकार्न सक्छ त्यो युगको शक्ति र नवनिर्मार्णको शक्ति हुन सक्छ भन्ने कुरा।  त्यही हो र थियो...माओवादी जनयुद्ध। तर के भो? कसो भो?

केलाई मान्ने नयाँ?

शुक्रबार, १० असार २०७३

२०४६ देखि २०७३ सालसम्मको २७ वर्षे अवधिमा नेपाली राजनीतिमा ठूलठूला परिवर्तन भए। यहीबीचमा २०४६ सालको जनआन्दोलनले ३० वर्षसम्म एकछत्र राज गरेको पञ्चायती व्यवस्था फालेर बहुदलीय व्यवस्था ल्यायो। प्रतिबन्धित अवस्थामा रहेका राजनीतिक दल नयाँ जोश र शक्तिका साथ खुलारूपमा आए।

तजबिजी निर्देशिका

बिहिबार, ०९ असार २०७३

नेपालको संविधान २०७२ ले पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रताको प्रत्याभूति गरेको छ । तर, सञ्चार मन्त्रालयले भने संविधानको भावनाविपरीत सञ्चारमाध्यमलाई अंकुश लगाउने प्रयास गरेको छ ।

विद्यालयीय शिक्षाका नयाँ चुनौती

बिहिबार, ०९ असार २०७३

निकै लामो छलफल, बहस, अन्तक्र्रियाबीचको तर्क–वितर्क, असहमति र असमझदारीलाई चिर्दै शिक्षा ऐन आठौं संशोधन भर्खरै मात्र संसद्बाट सर्वसम्मत पारित भएको छ । यसमा सानातिना, झिनामसिना टिप्पणीबाहेक बेठीक भयो, हानिकारक छ भन्ने आवाज कतैबाट आएजस्तो देखिँदैन।

अदालती बन्दोबस्त !

बिहिबार, ०९ असार २०७३

अदालती बन्दोबस्त भन्नासाथ नेपालमा कानुन जानेबुझेका सबैले विसं १९१० पुस वदी ७ रोज ५ अर्थात् आजभन्दा १६० वर्षअघि समाजका सबै वर्गको प्रतिनिधित्व हुनेगरी २१३ जना भारदार राखी कौशल बसी जारी भएको मुलुकी ऐनको एक महल सम्झन्छन् ।

आततायी आक्रमण

बुधबार, ०८ असार २०७३

अफगानिस्तानको राजधानी काबुलस्थित क्यानेडेली राजदूताबासको सुरक्षामा खटिएका १२ जना नेपाली आतंकारी तालिवानको आततायी आक्रमणमा परेको घटनाले सिंगै मुलुकले पीडादायी अनुभव गरिरहेको छ । वैदेशिक रोजगारीमा गएका १२ जना नेपालीको इराकमा १२ वर्षअघि भएको यस्तै आक्रमणको सम्झना पछिल्लो घटनाले पनि गराएको छ ।

समस्याहरूको महासमुद्रमा देश

बुधबार, ०८ असार २०७३

यो आलेख तयार गर्दैगर्दा करिब चार दशकदेखि गृहयुद्धको भासमा प्रतिदिन डुब्दै गएको अफगानिस्तानबाट १२ नेपालीको नृशंस हत्याको खबर आएको छ । सामान्य सुरक्षाकर्मीका रूपमा कार्यरत ती नेपालीले अफगानिस्तानमा क्रूरतम शैलीमा भइरहेको हिंसाको सिकार हुनुप¥यो ।

धनीबाट लिने, गरिबलाई बाँड्ने

बुधबार, ०८ असार २०७३

अन्तर्राष्ट्रिय विकास सहयोगको मुख्य सिद्धान्त ‘रबिन हुड’मा आधारित छ । धनीबाट पैसा जम्मा गर र गरिबलाई बाँड । यही कुरा दिमागमा राखेर राष्ट्रिय विकास निकाय, द्विपक्षीय संस्था, गैरसरकारी संस्थाहरूले वर्षको १ सय ३५ अर्ब डलर धनी मुलुकबाट जम्मा गर्दै गरिब मुलुकमा स्थानान्तरित गरिरहेका छन् ।

भट्टराईको रातो टोपी

बुधबार, ०८ असार २०७३

डा.बाबुराम भट्टराईको संयोजकत्वमा गठित ‘नयाँशक्ति नेपाल’को तामझामका साथ २०७३ साल जेठ ३० गते दशरथ रंगशालामा उद्घाटन भयो । कार्यक्रममा स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाले आ–आफ्नो शुभकामना मन्तव्य दिए । नेपालका प्रायः सबै टेलिभिजन च्यानलले त्यसको प्रत्यक्ष प्रसारण गरे ।

योग सबैका लागि

बुधबार, ०८ असार २०७३

विगत केही वर्षयता योग शब्द निकै लोकप्रिय बनेको छ । पश्चिमी मुलुकमा योग शब्दलाई अंग्रेजीकरण गरेर ‘योगा’ भनेर फेसनको रूपमा प्रचलित गरिदिएपछि हामी पनि अब त्यो फेसनको अनुरागी बन्न थालेका छौँ । योग हाम्रै भूखण्डमा, यही हिमालय भूमिमा उद्भुत भएको प्राचीन जीवन विज्ञान हो ।

युवापिँढीमा राजनीतिक वितृष्णा

मङ्गलबार, ०७ असार २०७३

भर्खरै प्रवेशिका परीक्षा उत्तीर्ण गरेका किशोर–किशोरीको सबैभन्दा अरूचिको विषय ‘राजनीति’ रहेको देखिएको छ । अब्बल नतिजा ल्याउन सक्ने प्रतिभाशाली वर्ग नै राजनीतिमा लाग्न नचाहनुले देशको राजनीतिक भविष्य अन्धकारतर्फ लम्किरहेको प्रतीत हुन्छ ।