भर्जिन गन्तव्य

भर्जिन गन्तव्य

पर्यावरणीय बिबिधताको आनन्द लिन उपयोगी छ पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज । चुरे पहाडको फेदमा फैलेको चारकोशे झाडिको वनखण्ड विविधतायुक्त वन्यजन्तु र...

हजुरआमालाई प्रश्न

कहाँ हराएका थिए उदाउँदै गरेका यी सूर्यहरू ? तिमी अस्ताएपछि सुरु हुने अँध्यारोको शासन कस्तो हुन्छ तिमीलाई थाहा छ,...

वीरगन्जकी ‘काजोल’

वीरगन्जकी ‘काजोल’

समाचार संकलनका लागि करिब ६ वर्षअघि वीरगन्ज चिनी मिलछेउ डोमबस्ती पुग्दा एक्कासि एक बालिकाले ध्यान खिचिन् ।सडकभन्दा केही पर फोहोरको...

बिजनेस वार्ता

बिजनेस वार्ता

भित्र वार्ता चलिरहेको थियो । बाहिर सञ्चारकर्मी एवं अन्य प्रकारका कर्मीहरू प्रतीक्षारत थिए । सबैको चासो एकै ठाउँमा केन्द्रित थियो–...

हिरोसिमामा कविता

हिरोसिमामा कविता

शनिबार, १२ फागुन २०७४

यो कथा सन् १९४५ को । म कहाँ थिएँ त्यसबेला ? तपाईं कहाँ हुनुहुन्थ्यो ? थाहा छैन । आज हामी बाँचेका छौँ । हिजो अरूहरू नै बाँचेका थिए । बाँचे के भन्नु, मरेका थिए।

मुन्नी

मुन्नी

शनिबार, १२ फागुन २०७४

‘स्कुल हिँड्न हतार भइसक्यो । ल भात पस्किदेऊ,’ गुरुप्रसाद मास्टरसापले आफ्नी पत्नीलाई अह्राए । ‘के हो यो, आलु मात्र ? केही हरियोपरियो छैन ?’ दाल र आलुको भुजिया मात्र देखेर मास्टरसापको रिसको पारो चढ्यो ।‘आज मुन्नी आइन त । धन्न अस्ति लिएको आलु अलिकति मात्रै बाँकी रहेछ।’

मनोलय–४

शनिबार, १२ फागुन २०७४

इष्टवस्तु न पाएमा पनि यो मन शान्त भो । कुनै उद्वेग नभए तब ता मोक्ष प्राप्त भो । त्रैलोक्य जित्नू क्यै ह्वैन मन जित्नु महान हो ।।

‘स्वप्नदृष्टि’ महाकाव्यमा आध्यात्मिक दृष्टि

‘स्वप्नदृष्टि’ महाकाव्यमा आध्यात्मिक दृष्टि

शनिबार, १२ फागुन २०७४

रामप्रसाद ज्ञवालीको ‘स्वप्नदृष्टि’ (२०७४) आध्यात्मिक बाछिटाले लपक्कै भिजेको अध्यात्मवादी महाकाव्य हो । पूर्वीय अध्यात्म दर्शनले चिन्तन गरेका सृष्टि, स्थिति, जन्म, ईश्वर, जीवनजगत्बारेको चिन्तन उनका कविता काव्यमा पाइन्छ । उनले ‘औँसीका फूलहरू’ महाकाव्यमा पनि ‘देश मन्दिर हो मेरो जनता देव सुन्दर’ भनेका छन् । उनले आफ्ना कवितामा पूर्वीय वैदिक दर्शनले मानेको संसारको अनित्यतता÷जीवनको क्षणिकतालाई सटीक ढंगमा प्रस्तुत गरेका छन्।

समालोचनाका समस्या

समालोचनाका समस्या

शनिबार, १२ फागुन २०७४

आधुनिक नेपाली समालोचनाको आरम्भसँगै कवितासम्बन्धी आधुनिक नेपाली समालोचनाको पनि आरम्भ भएको थियो । साहित्यसम्बन्धी विमर्शको सबैभन्दा महत्वपूर्ण रूप पनि समालोचना नै हो । यसका अतिरिक्त कविताका सम्बन्धमा आयोजित विचार–गोष्ठीहरूमा प्रस्तुत गरिने कार्यपत्रहरू, त्यसमाथिका टिप्पणी, साहित्यिक पत्रिका लगायत सञ्चारका अन्य माध्यममा गरिने कवितासम्बन्धी बहस, कविता कृतिका समीक्षा आदि पनि कविता विमर्शभित्रै समेटिन्छन् ।

पुरस्कार प्रपञ्च

पुरस्कार प्रपञ्च

शनिबार, १२ फागुन २०७४

फ्रान्समा एकजना फिल्म निर्देशक छन्, जन क्लाउड, उनी सुटिङको समयमा कलाकारलाई यसरी उक्साएर अभिनय गराउँथे, ‘राम्रोसित अभिनय गर्नू है ओस्कार अवार्ड पाउनुपर्छ ।’ तर, उनका फिल्मले कहिल्यै ओस्कार पुरस्कार पाएनन् । उनले आफ्नो मेहनतमा कमी देखाएनन् । पुरस्कारप्रतिको उनको लोभ वा आकर्षणमा कहिल्यै निम्नपन आएन।

बाँसको भूत

बाँसको भूत

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

आज स्कुल बिदा थियो । र, दिपेश घरमा नै थियो । बिहानको खाना खाइसकेपछि दिपेशलाई घरमा बस्न मन लागेन । अहँ, पटक्कै मन लागेन । के गर्ने, कहाँ जाने ? दिपेशलाई घरमै बस्नुपर्दा असाध्यै नियास्रो लागिरहेको थियो ।

विद्यालयको रजत जयन्ती

विद्यालयको रजत जयन्ती

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

म आज मेरो विद्यालयको रजत जयन्ती समारोहका बारेमा केही लेख्दैछु । मेरो विद्यालय २०४९ सालमा स्थापना भएको रहेछ । अहिले स्कुल २५ वर्षको भयो । तपाईंहरुलाई थाहा छ ? कुनै संस्था स्थापना भएको २५ वर्ष भएपछि रजत जयन्ती मनाइन्छ । हो, यस पटक मेरो विद्यालयले पनि रजत जयन्ती भव्यतापूर्वक मनाएको छ ।

बर्मेली मञ्चमा नेपाली नाटक

बर्मेली मञ्चमा नेपाली नाटक

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

बर्मा र यहाँका नेपालीबारे कलम चलाइरहने रंगकर्मी घिमिरे युवराजसँग मेरो परिचय गएको दसैँमा भएको हो ।याँगौ युवा विभागले हरेक वर्ष गर्ने दसैँ उत्सवमा उहाँसँग संयोगले भेट हुन पुग्यो । यसपालिको दसैँ महोत्सव पाँचतारे होटल सांग्रिलामा भएको थियो ।

शेरबहादुर बाबा

शेरबहादुर बाबा

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

यसपालि पनि महाशिवरात्रिका अवसरमा नेपाल आउने नागाबाबाहरू विवादमा तानिए । नागाबाबाहरूले धर्मका नाममा समाजमा अश्लीलता फैलाउँदै छन् ।

मनोलय–४

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

निर्मली रजले मैलो पानीको धुन्छ जस्तरी । विद्वान्ले मन आत्मामा राखी धुन्छ त्यसै गरी ।।

‘गोरा जर्नेल’ र ४२ साल पर्व

‘गोरा जर्नेल’ र ४२ साल पर्व

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

नेपालको राणाकालीन इतिहासमा १९४२ सालको पर्व ज्यादै महत्वपूर्ण छ । यसै पर्वमा नेपालका पहिला राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुरका भाइ रणोद्दीप सिंहको हत्या भएको थियो । त्यसबेला उनी आफ्नै कोठामा थिए, आफूलाई तेलले मालिस गराइरहेका थिए । उनलाई उनकै भतिजाहरू खड्गशमशेर, डम्बरशमशेर (बालकृष्ण समका बाजे) र भीमशमशेरले गोली हानेका थिए ।

कृति, कीर्ति र कीर्ते

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

नेपाल र भारत दुवैतिरका नेपालीले असाध्यै मनपराउने नेपाली कवि हुन्, ईश्वर वल्लभ । गायक, संगीतकार योगेश वैद्यले कवि वल्लभ जतिको नेपालीभाषामा गीत लेख्ने कविता चेतना भएका कवि नेपालीमा छैनन् भनेर एकपटक यस पंक्तिकारसित ठोकुवा गरेका छन् ।

धनबहादुरको देश !

धनबहादुरको देश !

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

उसको नाम धनबहादुर हो । नामले मात्रै हो धनबहादुर भएको । ऊ धनको धनी थिएन, मनको मात्रै थियो । नामजस्तो बलको बहादुर पनि थिएन । किनभने, बलियो हुनलाई धन नै चाहिँदो रहेछ । गरिब देशको ऊ नामले मात्रै धनी छ । साँच्चैका धनी त सुकिला नेता÷सांसद÷मन्त्री मात्र छन्, गरिब भनेका त मैला नागरिक मात्रै । ऊ त्यही मैलो नागरिक हो ।

चिसो चुलोमा जातीय विभेदको चिन्तन

चिसो चुलोमा जातीय विभेदको चिन्तन

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

बालकृष्ण सम (वि.सं. १९५९–२०३८) नेपाली साहित्य र कला जगत्का विराट प्रतिभा हुन् । उनको विराट व्यक्तित्वले नेपाली साहित्यमा नाटक, एकांकी, कविता–काव्य, निबन्ध प्रबन्ध, आत्मजीवनी, कथा आदि विधागत लेखन झ्यांगिएको र गीत–संगीत, नाट्यअभिनय र निर्देशन, ललितकला (चित्रकला) आदि विधा पल्लवित–पुष्पित भएको पाइन्छ ।

को थिए मिस्किन बाबा ?

को थिए मिस्किन बाबा ?

शनिबार, ०५ फागुन २०७४

घन्टाघरबाट कमलादी जाने सडक पार गरेर दरबारमार्गतर्फ लाग्दा केही घर कटेपछि आउँछ, कश्मीरी जामे मस्जिद । मस्जिदको गेटभित्र पस्नेबित्तिकै बायाँतर्फ अवस्थित छन्, दुई दरगाह । प्यागोडा र शिखर शैलीका मन्दिर धेरै देखिने काठमाडौंमा यिनको बनावट भिन्न छ । फरक शैलीमा निर्मित दरगाहभित्र छन्, मजार अर्थात् समाधिस्थल ।

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।