Sunday 24 Magh, 2072 |
Menu

अर्थ

istl

दाताले काम थाले, बजेट निकासा हुन सकेन

(0 votes)
काठमाडौं- भूकम्पले क्षतिग्रस्त सम्पदा पुनःनिर्माण गरिदिने भन्दै चीन सरकार लगायत केही दाताले भदौ महिनामै सरकारसँग सम्झौता गरे पनि सरकारले बजेट निकासा गर्न सकेको छैन। दातालाई पुनःनिर्माणका लागि ढोका खोलिदिए पनि सरकारले चालु आर्थिक वर्षको साढे चार महिनामा डेढ अर्ब रुपैयाँ निकासा गर्न नसकेको हो।

nepalipatro-nagarik
चीनसँगै युनेस्कोमार्फत जापनिज फन्ड इन ट्रस्ट र हङकङसहित अन्तर्राष्ट्रिय संस्था हेरिटेज एन्ड इन्भाइरोमेन्ट कन्जरभेसन फाउन्डेसनले सरकारसँग यस्तो सम्झौता गरेको पुरातत्व विभागले जनाएको छ।

सबै दाताले ५ वर्षसम्म आफ्आफ्नो जिम्मेवारी क्षेत्रमा पुनःनिर्माण सम्पन्न गर्ने सम्झौतामा उल्लेख रहेको विभागका प्रवक्ता रामबहादुर कुँवरले जानकारी दिए। दाताले गर्ने कामको इस्टमेट दाता आफैंले तयार पारेर काम अगाडि बढाउने पनि उनले जानकारी दिए।

'दाताले भदौमै केही सम्पदा पुनःनिर्माण गरिदिन्छु भन्दै सम्झौता गरिसकेका छन्,' कुँवरले भने, 'तर सरकारले आफंैले गर्ने पुनःनिर्माणको अहिलेसम्म टुंगो छैन।' सम्पूर्ण सम्पदा क्षेत्रको पुनःनिर्माणका लागि सरकारले २० अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरेको छ।

उनका अनुसार युनेस्कोमार्फत आएका संस्थाले काठमाडौं उपत्यका विश्व सम्पदा क्षेत्रका केही मठमन्दिर पुनःनिर्माण गर्नेछन्। यसबाहेक अरु अहिलेसम्म छनोट भइनसकेको उनले जानकारी दिए।

सो अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले चागुनारायण पुनःनिर्माण गर्ने सम्झौता भइसकेको छ भने चीनले हनुमानढोका दरबार क्षेत्रको नौतले दरबार पुनःनिर्माण गर्ने सम्झौता भइसकेको उनले जानकारी दिए। यसबाहेक चीनले नुवाकोट दरबारमा पनि इच्छा देखाएको तर दिने/नदिने निधो भइनसकेको उनले जानकारी दिए।

यसबाहेक विभागले बेलायतको दुर्हाम विश्वविद्यालयसँग मिलेर काठमाडौंका मुख्य तीन स्मारक (हनुमानढोका, भक्तपुर र पाटन दरबार) क्षेत्रको भूमिगत अध्ययन पनि सकाइसकेको छ। नतिजाका आधारमा पुनःनिर्माण गर्न सहज हुने भन्दै विभागले युनेस्काको आर्थिक सहायतामा सम्पन्न गरेको कुँवरले जानकारी दिए।

'हामीले सम्झौता गरेपछि कुनलाई कुन क्षेत्र जिम्मेवारी दिन सकिन्छ, त्यसको अध्ययन गरेर जिम्मेवारी दिन्छौं,' उनले भने, 'यसका लागि अहिले धमाधम लागत इस्टमेटको काम भइरहेको छ।'

भूकम्प गएको ७ महिना बितिसक्दा सरकारले गर्ने पुनःनिर्माणको काम भने बजेट निकासा नहुँदा अलपत्र छ। सरकारले पुनःनिर्माण प्राधिकरणबाट काम थाल्ने भने पनि अहिलेसम्म गठन हुन सकेको छैन। 'सरकारले प्राधिकरणबाट पुनःनिर्माणको काम थाल्ने भन्छ,' उनले भने, 'तर अहिलेसम्म गठन हुँदैन।' अहिले विभाग सम्पूर्ण क्षतिग्रस्त सम्पदाको विस्तृत नक्सा बनाउने र लागत इस्टमेट तयार पार्ने काममा व्यस्त रहेको उनले बताए। अहिलेसम्म ६० मठमन्दिरको नक्सांकन र ड्रइङको काम भइसकेको पनि उनले जानकारी दिए। त्यसमध्ये करिब ४५ वटाको लागत अनुमान पनि भइसकेको उनले बताए।

विभागले सम्पूर्ण सम्पदा पुनःनिर्माण काम सुरु भएको ५ देखि ७ वर्षमा सकिने बताउँदै आएको छ। तर अहिलेसम्म स्थलगत काम हुन नसक्दा सम्पदा बन्ने समय विभागले पनि अनुमान गर्न सकेको छैन। 'हामीले काम सुरु गरेको ५ देखि ७ वर्षमा सम्पूर्ण पुनःनिर्माण सक्ने योजना बनाएका छौं,' उनले भने, 'तर अहिले काम नै सुरु हुने समय यकिन गर्न गाह्रो छ।'

विभागका महानर्देशक भेषनारायण दाहालका अनुसार बजेट निकासामा ढिलाइ भए पनि विभागले लागत इस्टमेट र सम्पदाको ड्रइङ/डिजाइन तयार पारिरहेको छ। 'हामीले आफ्नो तर्फबाट तयारी गरिरहेकै छौं,' उनले भने, 'दाताहरुले गर्ने क्षेत्रमा उनीहरु अध्ययन गर्न थालिसकेका छन्।'

सांस्कृतिक, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका प्रवक्ता घनश्याम उपाध्यायका अनुसार भारतले ललितपुर जिल्लाका ७ सम्पदाको पुनःनिर्माण गर्न लागेको छ। 'भारतले पनि सम्पदाको पुनःनिर्माणका लागि चासो दिएको छ,' उनले भने, 'तर सम्झौता हुनै बाँकी छ।' यसबाहेक श्रीलंकाले पनि केही सम्पदा पुनःनिर्माणमा चासो दिएको तर सम्झौता भइनसकेको विभागले जनाएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार चालु आर्थिक वर्षका लागि करिब १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको कार्यक्रम तयार पार्न राष्ट्रिय योजना आयोगले पछिल्लो पटक मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ। त्यही बजेटमा रहेर चालु वर्षमा पुनःनिर्माण सुरु गर्न सकिने क्षतिग्रस्त सम्पदाको जानकारी आयोगले मागेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

'धेरैमा एकै हप्तामा हामीले रकम निकासाका लागि कार्यक्रम पठाउँछौं,' उनले भने, 'त्यसपछि रकम निकासा हुन्छ।'

राष्ट्रिय योजना आयोगले सयौं वर्ष पुराना मठमन्दिर, दरबार, पाटीपौवा लगायतमा भूकम्पबाट १९ अर्ब २२ करोड ३० रुपैयाँ क्षति भएको र पुनःनिर्माणका लागि २० अर्ब रुपैयाँ लाग्ने जनाएको छ। आयोगले भूकम्पले देशभरको भौतिक क्षतिको पुनःनिर्माणका लागि ६ खर्ब ६९ अर्ब रुपैयाँ चाहिने बताएकामा त्यसको ३.१ प्रतिशत रकम मात्र सांस्कृतिक सम्पदाको पुनःनिर्माण तथा जिर्णोद्धारमा लाग्ने अनुमान गरेको छ।

प्रतिक्रिया

केरा सुकेपछि किसान चिन्तित

केरा सुकेपछि किसान चिन्तित

चौमाला (कैलाली)- चौमाला–१ का किसान मीनबहादुर बमले राम्रो आम्दानी हुने जानकारीपछि १८ कट्ठा जमिनमा केराखेती सुरु गरे। २ लाख लगानी गरेर लगाएको पूरै केराको गुभो कुहिएर सुकेपछि उनको यति बेला...

लुनकरण दास चौधरी रहेनन्

लुनकरण दास चौधरी रहेनन्

काठमाडौं- उद्योगपति लुनकरण दास चौधरीको बिहीबार ९३ वर्षको उमेरमा राजधानीमा निधन भएको छ। लामो सयमदेखि मुटु र सुगर रोगका बिरामी चौधरी विश्वका अर्बपतिको समूहमा पर्न सफल चौधरी समूहका संस्थापक हुन्।

मलेसियाको विकल्प के?

मलेसियाको विकल्प के?

काठमाडौं- नेपाली कामदारको अवस्था बुझ्न गएको टोलीले मलेसियाको रोजगारीमा सोच्नुपर्ने बेला आएको जनाएपछि प्रश्न उठेको छ– सर्वाधिक नेपाली श्रमिक जाने गरेको मलेसियाको विकल्प के? मलेसियामा कामदार पठाउन छोड्ने हो भने...

दैनिक दुई अर्ब रेमिटेन्स

दैनिक दुई अर्ब रेमिटेन्स

काठमाडौं-विदेशमा बसेर आर्जन गर्ने नेपालीले औपचारिक माध्यमबाट दैनिक १ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ स्वदेश पठाउने गरेको पछिल्लो तथ्यांकले देखाएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि मंसिरसम्ममा...

पूर्वाधार कम्पनीबाट जोशीको राजीनामा

पूर्वाधार कम्पनीबाट जोशीको राजीनामा

काठमाडौं- काठमाडौं–कुलेखानी–हेटौंडा सुरुङ मार्गका लागि लगानी जुटाउन नसक्दा व्यवसायी कुशकुमार जोशीले नेपाल पूर्वाधार विकास कम्पनीको अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिएका छन्। चार वर्षभित्र निर्माण सक्ने गरी करिब तीन वर्षपहिले सरकारसँग सम्झौता...

ढल्केबर–मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण अवधि बढ्यो

ढल्केबर–मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण अवधि बढ्यो

काठमाडौँ-तराई मधेसको शीतलहर, अत्यधिक चिसो तथा विगत केही दिन पहिलेको रङ्गेली घटनाका कारण ढल्केबर– मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण सम्पन्न हुने समय एकाध दिन पर धकेलिएको छ।

सूचना प्रविधि कुम्भ मेला सुरु

सूचना प्रविधि कुम्भ मेला सुरु

काठमाडौं–२२औं संस्करणको सूचना प्रविधि कुम्भ मेला शुक्रबार काठमाडौंमा सुरु भएको छ। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले उद्घाटन गरेको सुबिसु क्यान इन्फोटेक १०१६ (इन एसोसिएसन विथ हुवावे) मा हार्डवेयर सेल्स तथा मेन्टिनेन्स,...

२५ करोड लगानीमा तीनतारे होटल अमादब्लम

२५ करोड लगानीमा तीनतारे होटल अमादब्लम

काठमाडौं- विनाशकारी भूकम्प र भारतको नाकाबन्दीबाट प्रत्यक्ष मारमा परेको पर्यटन क्षेत्रले विस्तारै गति लिन थालेको संकेत होटल क्षेत्रको लगानीमा देखिन थालेको छ। पछिल्लो पटक राजधानीको गौशालामा २५ करोड रुपैयाँ लगानीमा...