Sunday 19 Baishak, 2073 |
Menu

अर्थ

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

दाताले काम थाले, बजेट निकासा हुन सकेन

(0 votes)
काठमाडौं- भूकम्पले क्षतिग्रस्त सम्पदा पुनःनिर्माण गरिदिने भन्दै चीन सरकार लगायत केही दाताले भदौ महिनामै सरकारसँग सम्झौता गरे पनि सरकारले बजेट निकासा गर्न सकेको छैन। दातालाई पुनःनिर्माणका लागि ढोका खोलिदिए पनि सरकारले चालु आर्थिक वर्षको साढे चार महिनामा डेढ अर्ब रुपैयाँ निकासा गर्न नसकेको हो।

nepalipatr-april
चीनसँगै युनेस्कोमार्फत जापनिज फन्ड इन ट्रस्ट र हङकङसहित अन्तर्राष्ट्रिय संस्था हेरिटेज एन्ड इन्भाइरोमेन्ट कन्जरभेसन फाउन्डेसनले सरकारसँग यस्तो सम्झौता गरेको पुरातत्व विभागले जनाएको छ।

सबै दाताले ५ वर्षसम्म आफ्आफ्नो जिम्मेवारी क्षेत्रमा पुनःनिर्माण सम्पन्न गर्ने सम्झौतामा उल्लेख रहेको विभागका प्रवक्ता रामबहादुर कुँवरले जानकारी दिए। दाताले गर्ने कामको इस्टमेट दाता आफैंले तयार पारेर काम अगाडि बढाउने पनि उनले जानकारी दिए।

'दाताले भदौमै केही सम्पदा पुनःनिर्माण गरिदिन्छु भन्दै सम्झौता गरिसकेका छन्,' कुँवरले भने, 'तर सरकारले आफंैले गर्ने पुनःनिर्माणको अहिलेसम्म टुंगो छैन।' सम्पूर्ण सम्पदा क्षेत्रको पुनःनिर्माणका लागि सरकारले २० अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरेको छ।

उनका अनुसार युनेस्कोमार्फत आएका संस्थाले काठमाडौं उपत्यका विश्व सम्पदा क्षेत्रका केही मठमन्दिर पुनःनिर्माण गर्नेछन्। यसबाहेक अरु अहिलेसम्म छनोट भइनसकेको उनले जानकारी दिए।

सो अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाले चागुनारायण पुनःनिर्माण गर्ने सम्झौता भइसकेको छ भने चीनले हनुमानढोका दरबार क्षेत्रको नौतले दरबार पुनःनिर्माण गर्ने सम्झौता भइसकेको उनले जानकारी दिए। यसबाहेक चीनले नुवाकोट दरबारमा पनि इच्छा देखाएको तर दिने/नदिने निधो भइनसकेको उनले जानकारी दिए।

यसबाहेक विभागले बेलायतको दुर्हाम विश्वविद्यालयसँग मिलेर काठमाडौंका मुख्य तीन स्मारक (हनुमानढोका, भक्तपुर र पाटन दरबार) क्षेत्रको भूमिगत अध्ययन पनि सकाइसकेको छ। नतिजाका आधारमा पुनःनिर्माण गर्न सहज हुने भन्दै विभागले युनेस्काको आर्थिक सहायतामा सम्पन्न गरेको कुँवरले जानकारी दिए।

'हामीले सम्झौता गरेपछि कुनलाई कुन क्षेत्र जिम्मेवारी दिन सकिन्छ, त्यसको अध्ययन गरेर जिम्मेवारी दिन्छौं,' उनले भने, 'यसका लागि अहिले धमाधम लागत इस्टमेटको काम भइरहेको छ।'

भूकम्प गएको ७ महिना बितिसक्दा सरकारले गर्ने पुनःनिर्माणको काम भने बजेट निकासा नहुँदा अलपत्र छ। सरकारले पुनःनिर्माण प्राधिकरणबाट काम थाल्ने भने पनि अहिलेसम्म गठन हुन सकेको छैन। 'सरकारले प्राधिकरणबाट पुनःनिर्माणको काम थाल्ने भन्छ,' उनले भने, 'तर अहिलेसम्म गठन हुँदैन।' अहिले विभाग सम्पूर्ण क्षतिग्रस्त सम्पदाको विस्तृत नक्सा बनाउने र लागत इस्टमेट तयार पार्ने काममा व्यस्त रहेको उनले बताए। अहिलेसम्म ६० मठमन्दिरको नक्सांकन र ड्रइङको काम भइसकेको पनि उनले जानकारी दिए। त्यसमध्ये करिब ४५ वटाको लागत अनुमान पनि भइसकेको उनले बताए।

विभागले सम्पूर्ण सम्पदा पुनःनिर्माण काम सुरु भएको ५ देखि ७ वर्षमा सकिने बताउँदै आएको छ। तर अहिलेसम्म स्थलगत काम हुन नसक्दा सम्पदा बन्ने समय विभागले पनि अनुमान गर्न सकेको छैन। 'हामीले काम सुरु गरेको ५ देखि ७ वर्षमा सम्पूर्ण पुनःनिर्माण सक्ने योजना बनाएका छौं,' उनले भने, 'तर अहिले काम नै सुरु हुने समय यकिन गर्न गाह्रो छ।'

विभागका महानर्देशक भेषनारायण दाहालका अनुसार बजेट निकासामा ढिलाइ भए पनि विभागले लागत इस्टमेट र सम्पदाको ड्रइङ/डिजाइन तयार पारिरहेको छ। 'हामीले आफ्नो तर्फबाट तयारी गरिरहेकै छौं,' उनले भने, 'दाताहरुले गर्ने क्षेत्रमा उनीहरु अध्ययन गर्न थालिसकेका छन्।'

सांस्कृतिक, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका प्रवक्ता घनश्याम उपाध्यायका अनुसार भारतले ललितपुर जिल्लाका ७ सम्पदाको पुनःनिर्माण गर्न लागेको छ। 'भारतले पनि सम्पदाको पुनःनिर्माणका लागि चासो दिएको छ,' उनले भने, 'तर सम्झौता हुनै बाँकी छ।' यसबाहेक श्रीलंकाले पनि केही सम्पदा पुनःनिर्माणमा चासो दिएको तर सम्झौता भइनसकेको विभागले जनाएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार चालु आर्थिक वर्षका लागि करिब १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको कार्यक्रम तयार पार्न राष्ट्रिय योजना आयोगले पछिल्लो पटक मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ। त्यही बजेटमा रहेर चालु वर्षमा पुनःनिर्माण सुरु गर्न सकिने क्षतिग्रस्त सम्पदाको जानकारी आयोगले मागेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

'धेरैमा एकै हप्तामा हामीले रकम निकासाका लागि कार्यक्रम पठाउँछौं,' उनले भने, 'त्यसपछि रकम निकासा हुन्छ।'

राष्ट्रिय योजना आयोगले सयौं वर्ष पुराना मठमन्दिर, दरबार, पाटीपौवा लगायतमा भूकम्पबाट १९ अर्ब २२ करोड ३० रुपैयाँ क्षति भएको र पुनःनिर्माणका लागि २० अर्ब रुपैयाँ लाग्ने जनाएको छ। आयोगले भूकम्पले देशभरको भौतिक क्षतिको पुनःनिर्माणका लागि ६ खर्ब ६९ अर्ब रुपैयाँ चाहिने बताएकामा त्यसको ३.१ प्रतिशत रकम मात्र सांस्कृतिक सम्पदाको पुनःनिर्माण तथा जिर्णोद्धारमा लाग्ने अनुमान गरेको छ।

प्रतिक्रिया

६० हजार युवायुवतीको कोरिया सपना

६० हजार युवायुवतीको कोरिया सपना

काठमाडौं- बिबिएसमा ५७ प्रतिशत अंक ल्याएपछि काभ्रेकी प्रमिला लामाले जिन्दगीमा ठूलो उपलब्धि हासिल गरेको ठानिन्। अधिकांश साथी–भाइ, आफन्तले स्नातक तहमा राम्रै अंक ल्याएकाले जागिर पाउन कुनै अप्ठेरो नहुने भन्दै लामालाई फुरुंग...

खडेरीले खेतबारी खङ्ग्रङ्ग

खडेरीले खेतबारी खङ्ग्रङ्ग

झापा–बोटले थामिनसक्नु गरी लागेका आँपका चिचिला धमाधम झर्न थालेका छन् । लिचीको हालत पनि उस्तै छ । सधैँ यतिबेला खेतबारीमा हरियै भएर मौलाउने मकैका बोट ओइलाउँदैछन् । चिया बगानमा अरुबेला...

'नेपालको पर्यटन अकासिँदै छ'

'नेपालको पर्यटन अकासिँदै छ'

उपल मजुमदार मुलुकको सबैभन्दा जेठो र पहिलो डिलक्स पाँचतारे होटल सोल्टी क्राउन प्लाजाका महाप्रबन्धक हुन्। उनी दुई दशकदेखि पर्यटन उद्योगमा छन्। विनाशकारी भूकम्प र नाकाबन्दीमा पनि सोल्टीको व्यापारलाई थामेका उनी...

ग्यास उत्खनन्ः पूरा भएन मन्त्रीको प्रतिबद्धता

ग्यास उत्खनन्ः पूरा भएन मन्त्रीको प्रतिबद्धता

दैलेख-एक महिनाभित्र यहाँ रहेको ग्यास र पेट्रोलियम पदार्थ उत्खनन प्रक्रिया थाल्ने मन्त्रीको प्रतिबद्धता पाँच महिना पुग्दा नपुग्दै सेलाएको छ । खनिज भएकै स्थानमा गएर अवलोकन गरेका उद्योगमन्त्री सोमप्रसाद पाण्डेले पत्रकार...

पूर्वाधार बैंक खोल्ने तयारी

पूर्वाधार बैंक खोल्ने तयारी

काठमाडौं–नेपाल राष्ट्र बैंकले 'राष्ट्रिय पूर्वाधार बैंक'लाई अनुमति दिन आवश्यक नीति बनाउन कार्यदल गठन गरेको छ । जलविद्युत, सडक तथा अन्य ठूला पूर्वाधार आयोजनामा लगानी गर्ने उद्देश्यले बैंक गठनको तयारी भइरहेको...

अभावको मौका छोपेर दोब्बर मूल्य

अभावको मौका छोपेर दोब्बर मूल्य

काठमाडौं–सुक्खायामको मौका छोप्दै खानेपानी ट्यांकर व्यवसायीले पानीको मूल्य दोब्बर बढाएका छन् । पानीको हाहाकार बढ्दै जाँदा उपत्यकामा चल्ने खानेपानी ट्यांकरले दोब्बरभन्दा धेरै मूल्य बढाउँदै कालोबजारी गरिरहेका छन्।

टमाटरसँगै उम्रिए, लहराए, फूले अनि फले उनी

टमाटरसँगै उम्रिए, लहराए, फूले अनि फले उनी

सर्लाही– 'पत्रिकामा छापिएका रोजगारीसम्बन्धी प्रत्येक विज्ञापन नछुटाई हेर्थें,' लटरम्म फलिरहेको आफ्नो कृषि फार्मको टमाटर टनेलबाट बाहिर निस्किएपछि दीपेन्द्रले सम्झिए, तीन वर्षअघि काठमाडौंमा भौंतारिँदाको आफ्नो दैनिकी।

चिनियाँ जहाज नेपाल लाने अन्तिम तयारी

चिनियाँ जहाज नेपाल लाने अन्तिम तयारी

सियान (चीन)-नेपालका लागि निर्मित चारवटा जहाज अब छिट्टै नेपाल ल्याइने भएको छ । यसको अन्तिम तयारी भएको चिनियाँ कम्पनीले जनाएको छ। सन् २०१५ को डिसेम्बरमा नै तयार भएका ती जहाज...