Wednesday 22 Baishak, 2073 |
Menu

अर्थ

republica-headerdiscount-subscribe1

istl

पूर्वाधारको अर्को ध्रुव

(0 votes)
शनिबार बेइजिङमा भव्य उद्घाटन गरिएको एसियाली पूर्वाधार लगानी बैंकले शीतयुद्धको समाप्तिपछि एकध्रुवीय भएको विश्व शक्ति सन्तुलनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। सञ्चालक समिति सदस्यमा नेपालजस्ता विकासोन्मुख राष्ट्र पनि रहेको बैंकको परिकल्पना सन् २०१३ मा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले गरेेका थिए।
सम्पादकीय

Email This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
nepalipatr-april
एसियाली देशको पूर्वाधार निर्माणमा लगानी गर्ने उद्देश्यले चीनको पहलमा स्थापना भएको अन्तर्राष्ट्रिय विकास बैंकले शीतयुद्धपछि विश्व बजारमा एकाधिकार रहेको अमेरिकी प्रभुत्वलाई चुनौतीमात्र दिएको छ। यसले समग्र विश्वको सन्तुलनमा व्यापक परिवर्तन गर्ने अपेक्षा गर्नु अचम्मलाग्दो पक्ष होइन। यसले चीनको बढ्दो सामरिक मात्र होइन, आर्थिक प्रभावको पनि पुनर्पुष्टि गर्छ। अबको विश्वमा आर्थिक दबाब सैनिक हस्तक्षेपभन्दा कठोर हुन्छ। नयाँ संविधान जारी भएयता भारतले गरेको नाकाबन्दीको असरले दिएको धक्का हामीले महसुस गरिसकेका छौं। टाढा जानै पर्दैन, अमेरिकाले इरानमाथि १० वर्षदेखि लगाएको आर्थिक नाकाबन्दीले कुन हदसम्मको असर पार्यो भन्ने बुझ्न। त्यो नाकाबन्दी आइतबार हट्दा र फेरि नयाँ नाकाबन्दी लाग्दा अहिले संसारभरिका सञ्चार माध्यमको मुख्य शीर्षक बनिरहेको छ।

विश्वको दोस्रो आर्थिक शक्ति भइसकेको चीनको पहलमा विश्व बैंकको प्रतिस्पर्धी संस्थाका रुपमा उदाएको यस बैंकको ७५ प्रतिशत सेयर एसिया र ओसेयनियन देशमा राखिएको छ भने २५ प्रतिशत एसियाबाहिरका मुलुकलाई छुट्याइएको छ। क्रमशः ३०.३४ प्रतिशत, ८.५२ प्रतिशत र ६.६६ प्रतिशत सेयर हिस्सा ओगटेर चीन, भारत र रुस ठूला लगानीकर्ता भएका छन्। यसरी एसियाबाहिरका प्रभावशाली देशलाई पनि आफ्नो मातहतमा ल्याउन सक्नु चीनको अर्को कूटनीतिक सफलताका रुपमा हेरिएको छ। यसले चीन अब सम्पूर्ण विश्वका निम्ति अपरिहार्य शक्तिका रुपमा उदाएको स्पष्ट संकेत पनि गरेको छ। बैंक उद्घाटन समारोहमा चिनियाँ राष्ट्रपति सीले चीनले पाँच करोड डलर लगानी थप्ने घोषणा गरेर चीनको बढ्दो आर्थिक प्रभाव प्रस्ट्याएका थिए। अर्थात यसको अर्थ हो– अबको चीन विश्वको प्रथम आर्थिक शक्ति हुने दौडमा छ।

मुख्यालय चीनको राजधानी बेइजिङमा रहेको बंैकले २५ डिसेम्बर २०१५ बाट सेवा सुरु गरेको भए पनि औपचारिक रुपमा शनिबारबाट थालनी भएको हो। ५७ सदस्य देश रहेको एसियाली पूर्वाधार लगानी बैंकमा अमेरिकी चेतावनीका बावजुद बैंकको आशावादी भविष्यलाई आत्मसात गर्दै बेलायत र जर्मनी जस्ता गैर एसियाली तर शक्तिशाली राष्ट्र पनि संस्थापक सदस्य छन्। सञ्चालक समितिमा एसियाका ९ र एसियाबाहिर २ गरी ११ सदस्यमध्ये एसियाबाट चीन, नेपाल, युएई, इन्डोनेसिया, अस्ट्रेलिया, रसिया, भारत, दक्षिण कोरिया र टर्की तथा एसियाबाहिरबाट बेलायत र जर्मनी सञ्चालक समितिमा छनोट भइसकेका छन्। पूर्वाधार निर्माणमा लगानी गर्ने उद्देश्यले एक खर्ब डलर चुक्ता पुँजी रहने गरी स्थापना भएको बैंक सुरुमा ५० अर्ब डलर लगानीमा सञ्चालनमा आएको हो।

सय अर्ब डलरलाई सदस्य देशको कुल गार्हस्थ उत्पादनका आधारमा सेयर हिस्सा छुट्याउँदा नेपालको भागमा ०.०८ प्रतिशत पर्न आउँछ। त्यसअनुसार नेपालले आफ्नो ८ सय ९ कित्ता सेयर बराबर ८ करोड ९ लाख डलर (करिब ८ अर्ब २७ करोड रुपैयाँ) लगानी गर्नुपर्नेछ। सम्झौता अनुसार नेपालले वर्षको २० प्रतिशत (करिब १ अर्ब ६५ करोड) को दरले ५ वर्षमा यो रकम तिर्नेछ। नेपालजस्ता भौतिक पूर्वाधार अत्यावश्यक रहेका देशका लागि विश्व बैंकका विभिन्नखाले सर्त मानेर ऋण लिनुपर्ने बाध्यता नरहने भनिएको बैंक सञ्चालनमा आएपछि नेपालले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा नयाँ लगानी पाउने आशा पनि थपिएको छ। हामीलाई अत्यावश्यक भनेकै पूर्वाधार विकासका निम्ति रकम जुटाउनु हो। नेपालले जसबाट ऋण लिँदा अनावश्यक सर्त पालना गर्नुपर्दैन, त्यसैबाट लिने हो। त्यसैले नेपालले आफू संस्थागत सदस्यसमेत रहेको पूर्वाधार बैंकको भर गर्नु अन्यथा हुनेछैन।

प्रारम्भिक चरणमा चीनले यो बैंकबाट वित्तीय सहयोग नलिने घोषणा गरेर आफ्नो देशको विकासका लागि आन्तरिक स्रोतसाधनको कमी नभएको तर एसियाली भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा यो बैंकले काम गर्ने संकेत पनि दिइसकेको छ। एसियाली विकास बैंक (एडिबी) का अनुसार सन् २०१० देखि सन् २०२० सम्ममा एसियाली क्षेत्रका देशका भौतिक पूर्वाधार निर्माणका लागि ८० खर्ब अमेरिकी डलर आवश्यक पर्छ। एडिबीले मात्र यति ठूलो परिमाणमा विकास सहयोग जुटाउन नसक्ने भन्दै चिनियाँ राष्ट्रपति सीले सन् २०१३ मा यस्तो बैंक स्थापनाको प्रस्ताव गरेका थिए। बेइजिङमा मुख्य कार्यालय रहेको यो बैंकले एसिया क्षेत्रको विकासमा ठूलो योगदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रतिक्रिया

सत्ता फेरिने 'हल्ला'ले कर्मचारी तनावमा

सत्ता फेरिने 'हल्ला'ले कर्मचारी तनावमा

काठमाडौं- नयाँ संविधानको उत्साहमा सरकार यस वर्ष साबिकभन्दा छिटो वार्षिक बजेट ल्याउने तयारीमा छ। बजेट बनाउन व्यस्त अधिकारी भने दिनहुँ सरकार परिवर्तनको 'हल्ला'ले तर्सन्छन्। किनकि, छिट्टै सरकार फेरिए उनीहरूलाई कम्तीमा...

लामो खडेरीले किसानलाई सकस

लामो खडेरीले किसानलाई सकस

काठमाडौं- लामो खडेरीले खाद्यान्न, तरकारी, फलफूल र नगदे बालीमा क्षति पुग्दा किसानलाई करिब ११ अर्ब रुपैयाँ क्षति पुगेको छ। हजारौं हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाएको बालीनाली नष्ट भएको छ भने उत्पादनमा भारी...

६० हजार युवायुवतीको कोरिया सपना

६० हजार युवायुवतीको कोरिया सपना

काठमाडौं- बिबिएसमा ५७ प्रतिशत अंक ल्याएपछि काभ्रेकी प्रमिला लामाले जिन्दगीमा ठूलो उपलब्धि हासिल गरेको ठानिन्। अधिकांश साथी–भाइ, आफन्तले स्नातक तहमा राम्रै अंक ल्याएकाले जागिर पाउन कुनै अप्ठेरो नहुने भन्दै लामालाई फुरुंग...

खडेरीले खेतबारी खङ्ग्रङ्ग

खडेरीले खेतबारी खङ्ग्रङ्ग

झापा–बोटले थामिनसक्नु गरी लागेका आँपका चिचिला धमाधम झर्न थालेका छन् । लिचीको हालत पनि उस्तै छ । सधैँ यतिबेला खेतबारीमा हरियै भएर मौलाउने मकैका बोट ओइलाउँदैछन् । चिया बगानमा अरुबेला...

'नेपालको पर्यटन अकासिँदै छ'

'नेपालको पर्यटन अकासिँदै छ'

उपल मजुमदार मुलुकको सबैभन्दा जेठो र पहिलो डिलक्स पाँचतारे होटल सोल्टी क्राउन प्लाजाका महाप्रबन्धक हुन्। उनी दुई दशकदेखि पर्यटन उद्योगमा छन्। विनाशकारी भूकम्प र नाकाबन्दीमा पनि सोल्टीको व्यापारलाई थामेका उनी...

ग्यास उत्खनन्ः पूरा भएन मन्त्रीको प्रतिबद्धता

ग्यास उत्खनन्ः पूरा भएन मन्त्रीको प्रतिबद्धता

दैलेख-एक महिनाभित्र यहाँ रहेको ग्यास र पेट्रोलियम पदार्थ उत्खनन प्रक्रिया थाल्ने मन्त्रीको प्रतिबद्धता पाँच महिना पुग्दा नपुग्दै सेलाएको छ । खनिज भएकै स्थानमा गएर अवलोकन गरेका उद्योगमन्त्री सोमप्रसाद पाण्डेले पत्रकार...

पूर्वाधार बैंक खोल्ने तयारी

पूर्वाधार बैंक खोल्ने तयारी

काठमाडौं–नेपाल राष्ट्र बैंकले 'राष्ट्रिय पूर्वाधार बैंक'लाई अनुमति दिन आवश्यक नीति बनाउन कार्यदल गठन गरेको छ । जलविद्युत, सडक तथा अन्य ठूला पूर्वाधार आयोजनामा लगानी गर्ने उद्देश्यले बैंक गठनको तयारी भइरहेको...

अभावको मौका छोपेर दोब्बर मूल्य

अभावको मौका छोपेर दोब्बर मूल्य

काठमाडौं–सुक्खायामको मौका छोप्दै खानेपानी ट्यांकर व्यवसायीले पानीको मूल्य दोब्बर बढाएका छन् । पानीको हाहाकार बढ्दै जाँदा उपत्यकामा चल्ने खानेपानी ट्यांकरले दोब्बरभन्दा धेरै मूल्य बढाउँदै कालोबजारी गरिरहेका छन्।