जिडिपीमा उद्योगको योगदान घट्दो

शुक्रबार, १९ जेठ २०७४, ११ : २४ सन्तोष न्यौपाने  | @santyneupane


काठमाडौं – मुलुकको अर्थतन्त्र आयातमुखी भइरहँदा कुल गार्हस्थ उत्पादन (जिडिपी) मा उद्योग क्षेत्रको योगदान कमजोर बन्दै गएको छ । राज्यले मुलुकमा औद्योगिकीकरणको वातावरण बनाउन नसक्दा कुल गार्हस्थ उत्पादनमा यसको योगदान घट्दो र आयात बढ्दो क्रममा छ । 

आर्थिक वर्ष ०७३/७४ को आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख गरिएको तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष ०७२/७३ मा कुल गार्हस्थ उत्पादनमा उद्योग क्षेत्रको योगदान ५.७२ प्रतिशत छ । यो विगत वर्षमा भन्दा कम हो । मुलुकको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा औद्योगिक क्षेत्रको योगदान बढ्दै जानुपर्नेमा क्रमशः घट्दै गएको छ । 

आर्थिक वर्ष ०६९/७० मा कुल गार्हस्थ उत्पादनमा यस क्षेत्रको योगदान ६.३५ प्रतिशत रहेको थियो । चालु आर्थिक वर्षमा ५.६७ प्रतिशत हुने अनुमान गरिएको छ । 

तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष ०६९/७० मा कुल गार्हस्थ उत्पादनमा यस क्षेत्रको योगदान ६.३५ प्रतिशत रहेकोमा ०७०/७१ मा ६.२ प्रतिशतमा झरेको थियो । त्यसैगरी ०७१/७२ मा ६.०३ प्रतिशत योगदान रहेकोमा ०७२/७३ मा ५.७२ प्रतिशतमा झरेको छ । 

आर्थिक वर्ष ०७२/७३ मा विनाशकारी भूकम्पको प्रभाव तथा भारतको नाकाबन्दीका कारणले उद्योग क्षेत्र संकुचित हुँदा गार्हस्थ उत्पादनमा योगदान कम भएको हो । चालु आर्थिक वर्षमा इन्धन, विद्युत र कच्चा पदार्थको पर्याप्त आपूर्तिका कारण उत्पादन वृद्धि हुँदै गएकोले ०७२/७३ को तुलनामा उद्योग क्षेत्रमा कुल मूल्य अभिवृद्धि ९.७ प्रतिशतले वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ । 

मुलुकमा राजनीतिक, प्राकृतिक र नीतिगत कारणले गर्दा आवश्यक मात्रामा उद्योग स्थापना र सञ्चालन हुन सकेका छैनन् । विगत एक दशकमा सञ्चालनमा लागि स्वीकृति पाएका उद्योगको अवस्था हेर्दा आर्थिक वर्ष ०६३/६४ देखि ०६७/६८ सम्म उद्योगको पुँजी लगानीको अवस्था बढ्दो क्रममा रहेको थियो । आर्थिक वर्ष ०६८/६९ मा दुई सय ७९ उद्योगमा ८४ अर्ब ४२ करोड ७० लाख पुँजी लगानी भएकोमा ०६९/७० मा चार सय ४६ उद्योगमा एक खर्ब १९ अर्ब ६० करोड १० लाख पुँजी लगानी भएको थियो । 

आर्थिक वर्ष ०६९÷७० को तुलनामा ०७०÷७१ मा चार सय ६६ उद्योगमा एक सय ४२ प्रतिशतले पुँजी वृद्धि भएर लगानी दुई खर्ब ८९ अर्ब ३० करोड ८० लाख पुगेको सर्वेक्षणमा उल्लेख गरिएको छ । त्यसपछिका वर्षमा भने सोही अनुपातमा पुँजी बढ्न सकेको छैन । 

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो आठ महिनासम्म उद्योग विभागमा ६ हजार आठ सय ३४ उद्योग दर्ता भएका छन् । उद्योगको किसिम अनुसार संख्याको आधारमा उत्पादनमूलक उद्योगको संख्या सबैभन्दा बढी दुई हजार सात सय १३ रहेको छ । जुन ३९.७ प्रतिशत हुन आउँछ । पर्यटन उद्योगको संख्या एक हजार चार सय छ, जुन २०.६ प्रतिशत हो ।
 
कृषि तथा वनजन्य उद्योगको संख्या चार सय १३ (६.१ प्रतिशत), ऊर्जामूलक उद्योगको संख्या दुई सय ८३ (४.१ प्रतिशत), खनिज उद्योग ६३ (०.९ प्रतिशत) र निर्माण उद्योग ४९ (०.७ प्रतिशत) रहेका छन् । 

आर्थिक वर्ष ०७३/७४ को पहिलो आठ महिनासम्म दर्ता भएका उद्योगको पुँजी लगानीको आधारमा ५२.९ प्रतिशत लगानी ऊर्जामूलक उद्योगमा भएको छ । उत्पादनमूलक उद्योगमा २३.१, सेवा उद्योगमा १०.७, पर्यटन उद्योगमा आठ, निर्माण उद्योगमा ३.४ प्रतिशत लगानी भएको छ । त्यस्तै, कृषि तथा वनजन्य उद्योगमा कुल लगानीको १.६ प्रतिशत र खनिजजन्य उद्योगमा ०.३ प्रतिशत लगानी भएको छ । 

मुलुकमा उद्योग स्थापनाको क्रम सुस्त रहँदा आवश्यक ऐन, कानुन नबन्दा अपेक्षाकृत प्रगति हुन सकेको छैन । दैनिक व्यवसायसँग जोडिएका ऐन, कानुन बन्न र परिमार्जन गर्न पनि वर्षौं लागाउने राजनीतिक अवस्थाले गर्दा औद्योगिक क्षेत्र निराश बनेको छ । पछिल्लो वर्षमा भने केही ऐन, कानुन बनेका छन् । उद्योग क्षेत्रको विकासका लागि औद्योगिक नीति, २०६७, विदेशी लगानी नीति, २०७१, राष्ट्रिय वौद्धिक सम्पत्ति नीति, २०७३ लगायत नीति ल्याइएको छ । औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०७३ र विशेष आर्थिक क्षेत्र ऐन, २०७३ कार्यान्वयनमा ल्याइएको छ । कम्पनी ऐन, २०६३ मा संशोधन भएको छ । विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन समसामयिक सुधारको प्रक्रियामा छ । 

स्वदेशमा रोजगारीको सिर्जना हुन नसक्दा युवा जनशक्ति रोजगारीको लागि विदेश जानुपर्ने बाध्यता छ । यस्तो अवस्थामा स्वदेशमा उद्योग स्थापना एवं सञ्चालन हुने वातावरण तयार गरी आर्थिक समृद्धिको लक्ष्य हासिल गर्न उद्योग क्षेत्रको विकास र विस्तारमा जोड दिन जरुरी छ । 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

आगामी माघ ४ गते रिलिज हुन लागेको फिल्म ‘पिँजडा ब्याक अगेन’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ । राजधानीमा मंगलबार पत्रकारमाझ सार्वजनिक...

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

फाइन आर्टमै पिएचडी गरेकी भारतकी कलाकार डा.सरोज रानीको कला यसबेला नेपाल कला परिषदमा प्रदर्शन भइरहेको छ । सोमबारदेखि सुरु भएको...

आयो मिष्टर झोले !

आयो मिष्टर झोले !

चार वर्ष अघि निर्माण भएको डार्क कमेडी फिल्म ‘झोले’सँग नाम मिल्ने गरी बनाइएको फिल्म ‘मिष्टर झोले’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ...

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

बलिउडमा ‘किङ खान’का रुपमा परिचित अभिनेता शाहरुख खानको पछिल्लो फिल्म ‘जब ह्यारी मेट सेजल’ बक्सअफिसमा फ्लप भयो । आफैले निर्माण...