नागरिक संवादमा राजेन्द्र महतो

'तीन दलका नेतालाई देशको माया छैन'

आइतबार, २५ असार २०७४, ०९ : २८ प्रकाश तिमल्सिना  | @prakashujyalo


राष्ट्रिय जनता पार्टीका अध्यक्षमण्डलका नेता राजेन्द्र महतो स्पष्ट वक्ताका रूपमा परिचित छन् । संविधान लेखनदेखि निरन्तर असहमति राख्दै आन्दोलन गरिरहेको भए तापनि निकास निस्कन नसकेकामा चिन्ता पनि व्यक्त गर्छन । प्रमुख तीन दल नै संविधान संशोधन गर्न आनाकानी गरिरहेको आरोप लगाउने महतोले प्रतिपक्ष एमालेसँग वार्ता र छलफल चलाएर निकास निकाल्ने योजना सुनाएका छन्, उनै महतोसँग नागरिककर्मी प्रकाश तिमल्सिनाले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

आफैँ चुनाव जिताएर पठाएको प्रधानमन्त्रीलाई भेट्न पनि एक महिना लाग्यो, समस्या समाधानका लागि कति महिना कुर्नुपर्छ अब ?
– प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएपछि गत शुक्रबार पहिलो पटक भेटघाटका लागि बोलाउनुभयो । माग पूरा गर्न प्रारम्भ गरेका छौं भनेर देउवाजी र प्रचण्डजीले भन्नुभयो । अब होला कि !

तपाईँका माग सम्बोधन नगरी ३–३ प्रधानमन्त्री फेरिए, समस्या त ज्युँका त्युँ नै रह्यो नि, हैन ?
यो समस्या संविधान जारी भएपछिमात्रै होइन, गिरिजाबाबुको पालादेखि नै अर्थात २०६३ फागुन १६ गते नै सुरु भएको हो । पटकपटक भएका सम्झौताको कार्यान्वयन आंशिकमात्रै गरेर धोका दिँदै आयो ।

सम्झौता हुने तर कार्यान्वयन नहुनेचाहिँ किन ?
मधेस र थरुहट प्रदेशका लागि सम्झौता भएका छन्, समावेशी र समानुपातिक अनि पहिचानबारे पनि भएका छन् तर अझै पाएनौं । गिरिजाबाबुदेखि नै मान्छु भन्छन्, मान्दैनन् । हिजो पनि देउवाजीलाई कथनी र करनीमा एकरूपता आओस् भनेको छु ।

कुनै पनि प्रधानमन्त्रीले पूरा गराउन नसक्ने कस्तो माग हो ?
(हाँस्दै...) नयाँ छैन, माग पुरानै हो । पूरा गर्छु भन्छन्, गर्दैनन् । कुरा यतिमात्र हो । 

तैपनि... 
यो मुलुक र शासन विगतमा जसरी चल्यो, त्यसरी चल्न सक्दैन भनेका हौं । यसमा सबैको हक लाग्छ भनेका हौं । मुख्य अजेन्डा देश सबै नेपालीको बनाउनुप¥यो भन्ने नै हो, मान्दैनन् ।  

२३ वर्षअघि कांग्रेस सरकारसँग १० बुँदे सम्झौता भएको थियो, त्यही माग पनि अहिले बोकेर कांग्रेससँग पुनः सहमति भएको छ कहिलेसम्म गरिरहने सहमति ?
सही भन्नुभयो । त्यो सम्झौताअनुसार काम गरेको भए, आज मुलुक अर्को ठाउँमा गइसक्थ्यो । आज पनि त्यही माग पूरा गर भन्नपर्नु बिडम्वना हो ।
 
२३ वर्षसम्म उही माग बोकेर हिँडिरहने भन्या ?
गजेन्द्रबाबुले आमरण अनशन बसेपछि २०५१ सालमा त्यो सम्झौता भएको थियो, त्यसको एउटा हस्ताक्षरकर्ता म पनि हुँ । यी माग समस्या समाधान नभएसम्म रहिरहन्छन् । 

त्यतिबेला उनै ‘मित्रशक्ति’ कांग्रेससँग सम्झौता भयो, अहिले पनि उनै कांग्रेससँग सम्झौता गरिँदैछ, कस्तो बार्गेनिङ चलिरहेको छ ?
सम्झौता कांग्रेससँग गरे पनि जिम्मेवार त अन्य दल पनि हुनुपर्छ । कांग्रेस, एमाले र माओवादी तीनै दल जिम्मेवार छन् । उनीहरूकै कारण यो मुलुकसँग सम्पूर्ण चीज भएर पनि जनता भिखमंगाको अवस्थामा पुगे । 

केपी ओलीले त संसद्मै सम्झौता कांग्रेससँग गर्ने तर पूराचाहिँ एमालेले गरिदिनुपर्ने, यस्तो अनौठो माग आउँछ भन्नुभयो नि ?
सरकारले गर्ने सम्झौतामा पार्टीमात्रै जिम्मेवार हुँदैन, देशका सबै जिम्मेवार हुनुपर्छ । देशभित्र सरकारले गरेका सम्झौता कार्यान्वयन गर्न अर्को सरकार पनि तयार हुनुपर्छ । त्यसैले ओलीजी र एमाले सम्झौता कार्यान्वयनबाट भाग्न मिल्दैन ।
 
सम्झौता गर्नेले पो कार्यान्वयन गर्ने हो त नगर्ने त कसरी बाध्यकारी हुन्छ र ?
ओलीजी जस्तो ठूलो र विद्वान् नेताले हामीलाई मतलव छैन भन्न मिल्छ ? राज्यले गरेको सम्झौता कुर्सीमा गएपछि जसले पनि गर्नुपर्छ । सम्झौता नै गरेको छैन भन्ने ओलीजीको अभिव्यक्तिले मुलुक चल्दैन ।
 
ओली त गैरजिम्मेवार भए, मित्रशक्ति भनिएका कांग्रेस र माओवादीले चाहिँ किन कार्यान्वयन नगरेका होला त ?
अहिले पनि यथास्थितिमा बसेर कांग्रेस र माओवादी टालटुल गरेर बसिरहेका छन् । सबै समस्या मानसिकतामा हो । ढाँटेर, छलेर, अल्मलाएर राख्ने दाउमा सबै लागेका छन् ।

तर, माग पूरा नगरे पनि प्रधानमन्त्रीलाई भोट हाल्नचाहिँ आन्दोलन छाडेर भए पनि आउनुहुन्छ हगि ?
भोट त हाल्नुपर्‍यो नि क्या, केही आशा र विश्वास गरेर हालिएको हो ।
 
संविधान संशोधनचाहिँ कहिले गर्छ सरकारले ?
संशोधनले जादूको छडीजस्तो सबै समस्या समाधान त हुन्न तर, मुलुकले खोजिरहेको परिवर्तनका लागि भने बाटो खुला गरिदिन्छ ।
  
कहिलेसम्म हुन्छ त भन्या ?
शुक्रबारको भेटमा ८–१० दिनभित्र गर्छौं भनेका छन् ।

विगत हेर्दा विश्वास लाग्छ ?
नगरेसम्म लाग्ने कुरै भएन । सत्य के हो भने अहिले पनि देउवाजीमाथि हाम्रो अविश्वास कायमै छ ।
 
भनेपछि संशोधन गर्छु भनेर कांग्रेस र माओवादीले पनि घुमाएको घुमायै गरे ?
हामीलाई घुमाए, मुलुक बर्बाद गरे ।
 
अझै कति घुमाउलान् ?
नेताहरू कन्जरभेटिभ भए । सतही सोच राख्ने, छाती ठूलो नगर्ने, खोक्रा राष्ट्रवादका नारा र गैरजिम्मेवार अभिव्यक्ति दिने हुन्जेल यस्तै हो ।

भनेपछि राजपा अझै घुम्न तयार छ ?
त्यस्तो होइन, जब तीनवटै पार्टी मिलेर संविधान बनाएपछि संशोधनमा पनि उत्तिकै जिम्मेवार हुनुपर्छ । संशोधन गर्न मानिएन भने खारेज हुन्छ, विकल्प छैन् ।
 
तपार्इँहरूलाई बिजुलीबजार, बालुवाटार र सिंहदरवारतिरै अल्झाएर अन्ततः ८ वटा जिल्लामा सीमित गराइयो हगि ?
हामीलाई ८ जिल्लामा कसैले पनि सीमित गराउन सक्दैन ।
 
गराइसके त, चुनावै भएर जितेर पनि आइसके अन्यत्रबाट...
चुनाव छाड्नूस् । मुख्य कुरा अजेन्डाको हो, यस आधारमा राजपा देशभर छ ।

चुनावी प्रक्रियाले त सीमित गराइसक्यो हैन भन्या ?
कस्तो कुरा गर्नुहुन्छ ? राजपा राजपा पार्टीमात्रै होइन के, भावना, प्रतीक र आन्दोलन पनि हो । यस्तो कुरा पनि ८ जिल्लामा सीमित हुन्छ ? त्यो सम्भव छैन । 

सही बेलामा सही निर्णय गर्नबाट राजपाको नेतृत्व चुक्दा २२ जिल्लाबाट ८ मा खुम्चियो भनिन्छ नि ?
हामीलाई कसैले सीमित घेरामा बस् भनेर राख्नै सक्दैन ।
 
यहाँ त राखिसक्यो भन्या...
चुनावमा भाग लिने÷नलिने सवालमात्रै ठूलो होइन, मुख्य मुद्दा हो । जनताको भावनाको प्रतिनिधिको सही हकदार हामी हौं ।
 
राजपा भन्छ– चुनावमा भाग नलिने तर कार्यकर्ता भने भाग लिएर जितेर पनि आइसके । के भन्नुहुन्छ ?
पार्टीले बहिष्कार गरेको हो । अब कुनै कार्यकर्ताले पदको इच्छा ग¥यो भने त्यो स्वतन्त्र भएर लड्न पाउँछ, रोक्न त मिल्दैन । स्वतन्त्र भएपछि त त्यो कसरी राजपाको हुन्छ ?

तपाईँको पूर्वपार्टीकै जिल्ला संयोजकले जित नै हासिल गरिसकेको थाहा छैन ?
लामो दूरीको संघर्षमा सबैले कहाँ साथ दिन सक्छन र ? संघर्षमा कमै टिक्दा रहेछन् ।

मधेसका जनताले त चुनाव पनि बहिष्कार पनि गरेनन, बरु सबैभन्दा बढी मत मधेसका जिल्लामा नै मत खस्यो । भएको के हो ?
जनताले किन बहिष्कार गर्ने ? तपाईँ पनि चाहिने÷नचाहिने प्रश्न गर्नुहुन्छ । बहिष्कार त पार्टीले गर्ने हो, कार्याकर्ताले गर्ने हो, थोडै जनताले गर्ने हो, कुरा बुझ्नुहुन्न । ज्ञानेन्द्रले गराएको चुनावमा पनि उल्लेख्य मतदान भएको थियो नि ।
  
ज्ञानेन्द्रको पालाको चुनाव र अहिलेको चुनाव त फरक हो नि, हैन र ?
केही फरक छैन । 

कांग्रेसका वरिष्ठ नेताहरूले नै राजपासँग जनमत त परै जाओस्, उठाउने उम्मेदवारसमेत छैन भनिदिए त ?
यदि राजपालाई जाँच्नु छ भने संविधान संशोधनसहित मधेसी र जनजातिको समस्या हल गरेर चुनाव गराएर जाँचोस् न, कसको शक्ति कत्तिको छ भनेर । अनि देखिहालिन्छ नि ।

तपार्इँको चेतावनी हो यो ?
एकदम । 

संविधान संशोधन भई चुनावमा राजपा गयो भने कति प्रतिशत जित्नुहुन्छ ?
त्यो जनताले निर्णय गर्छ ।
 
तैपनि अनुमान ?
अनुमान किन गर्ने ? निर्वाचनमा गएपछि यसै प्रस्ट भइहाल्छ ।

उसो भए संविधान संशोधन भएपछि राजपा चुनावमा जान्छ ?
बिल्कुल । हामीलाई त निर्वाचनमा जानबाट वञ्चित गराइएको हो नि अहिले त ।

कसरी ?
निर्वाचनमा जाने वातावरण नै बनाइदिएनन् । 

तपाईँहरूलाई चुनावबाट अलग गराएर मुख्य दलहरूलाई के फाइदा हुन्छ र ?
खुद्रे लाभ हेरेका छन् । राजपाको उम्मेदवार भएन भने केही भोट आफ्नोमा आउने ठानियो ।

राजपालाई जानीजानी अलग गरियो कि तपाईँहरूले नै सही निर्णय गर्न नसकेको हो ?
हाम्रा माग पूरा गरिदिएको भए त चुनावमा जाने नै थियौं, केही न केही सिट त हामी पनि जित्थ्यौं नि ।
     
किन यसो भइरहेको छ ?
संविधान संशोधनलाई त दुईतिहाई चाहिन्छ तर सरकारले गर्नुपर्ने कामसमेत गरिदिएन । जस्तो कि मुद्दा लगाउन सक्ने तर फिर्ता लिन नसक्ने, यस्तो पनि कहीँ हुन्छ ? यति काम पनि सरकारले गरिदिएन । 

किन नगरेको त ?
सरकारको नियत ठीक नभएर । सबै सहिद घोषणा भएनन् । जनसंख्याको आधारमा नगरपालिका र गाउँपालिका सरकारले बनाउन सक्थ्यो, त्यो पनि गरेन । संशोधन त पछिको कुरा हो ।
 
तैपनि सरकारमा आबद्ध दल तपाईँहरूका मित्रशक्ति, कसरी हो यस्तो ?
विश्वास गरियो तर काम गरिदिएन । तपाईँ नै भन्नूस्, सरकार बनाउन देउवाजीलाई ३ सय ८८ सहजै पुग्ने, अनि संविधान संशोधनको कुरा आएपछि भने एमालेलाई देखाएर पन्छिने ? यो चाला त ठिक भएन नि ।

तैपनि भोट त हालिरहनुहुन्छ नि ? 
त्यो कुरा नगर्नु न । माग पूरा गराउने दायित्व सरकारको भएकाले हालेको हो के ।
 
हैन एमालेसँग सम्बन्ध सुधारे त एक मिनेटमै काम हुन्छ हैन भन्या ?
एमालेको अभिव्यक्ति त्रुटिपूर्ण आएको छ । उसले बनाएको मधेस विरोधी पहिचान फेर्नुपर्छ । 

तर एमालेलाई मधेस विरोधी भने पनि तराईका १२ जिल्लाको मत परिणामले त ५६ सिट जितेर पहिलो बनिसक्यो नि त ऊ ?
म भोटको कुरा गर्दिन । भोट त व्यक्तिको छविले पनि आउँदोरहेछ । सरकारको रियाक्सनका कारण पनि मत जान्छ । हिजो पनि बैठकमा कुरा चल्यो कि टीकापुरमा कसरी एमालेले जित हासिल ग¥यो ? मैले भनँे– सरकारले हाम्रो काम नगरिदिएकाले रिसाएर जनताले सरकारको विरुद्ध एमालेलाई मत हाले ।
 
रियाक्सनमात्रै हो कि जनअभिमत पनि ?
उसले टीकापुरलगायत मधेसका अन्य भूभागमा जित्नुमा सरकारको रवैयाप्रतिको रियाक्सनले काम गरेको छ । सरकारसँग रिसाएपछि कसलाई भोट हाल्ने त भनेर एमालेलाई दिएका हुन । 

त्यसो भए मन जितेर नभई रियाक्सनको मतले एमाले मधेसमा बलियो भयो ?
एकदम ।
 
२–२ वटा उपमहानगरपालिकाका प्रमुखमा थारूलाई जितायो एमालेले नै, यो पनि रियाक्सन हो त ?
त्यो पनि सरकारप्रतिको रियाक्सन हो । 

त्यो भोट उपेन्द्रजी र विजय गच्छदारलाई पनि जान सक्थ्यो नि ?
जान सक्थ्यो तर उनीहरूले पनि मधेसलाई धोका दिएकाले जनताले पत्याएनन् । 

राजपाले जसजसलाई आलोचना गर्छ र मधेस विरोधी भन्छ, तिनीहरूले नै चुनाव जितेका छन् । उपेन्द्रजीले नै जित्नुभयो, छक्क पर्नुहुन्न ?
मधेसमा सबैभन्दा बढी उपेन्द्रजी र विजयजीको पार्टी भनिन्थ्यो, उनीहरू ७ सिटभन्दा बढ्न सकेनन् । थरुहटमा त विजयजीको पार्टीले बढी जित्नुपथ्र्याे, खै जितेको ? 

एमालेका नेताहरूले त २ नम्बर प्रदेशमा पनि एमाले पहिलो पार्टी बन्छ भन्ने दाबी गरिरहेका छन् नि ?
यो सरकार र सरकारमा रहेका दलहरूको रवैया धोकेबाज नै रह्यो भने त भन्न पनि सकिन्न ।
 
राजपा नेतृत्वले नै कांग्रेस, एमाले र माओवादीलाई आफनो अजेन्डामा कन्भिन्स गराउनका लागि मिलाउन सक्छ नि, हैन ? 
त्यो प्रयास गरिरहेका छौं । हामीले ओलीजीलगायत एमालेका नेताहरूसँग पनि कुरा गरिरहेका छौं यसबारे ।
 
अब पहाडिया ओली र मधेसी राजेन्द्र महतो मिल्ने कहिले हो ? 
ओलीजीसँग कुरा गर्न म तयार छु । मिलेर सिंगो देशको कुरा गरौं भनेर मै अव केपी ओलीसँग प्रस्ताव राख्दैछु ।

एमालेले सहमतिमा अर्को संशोधन प्रस्ताव लैजाऔं भनेर प्रस्ताव अघि बढाएको छ, सम्भव छ र ?
फेरि यहाँ अर्को गल्ती हुँदैछ । अर्को प्रस्ताव ल्याउने भनेको ढाँट्न, झुलाउन हो । 

देशले निकास पाउँछ भने के आपत्ति भयो र ?
यसमा त हाम्रो मात्रै कुरा हुन्न नि, सरकारवादी दलका पनि सहमति चाहिन्छ  नि ? उसले मानेन भने के हुन्छ ? 

दुई वर्षको संघर्ष हेर्दा राजपा र एमाले बढी मिल्नुपर्ने देखिन्छ, यो अनुभूति हुन्छ ?
मिल्नु त सबैसँग पर्छ । ओलीजी अर्को लाइन खोकला राष्ट्रवाद बोकेर हिँड्नुभयो, धेरै त मलाई नै गाली गर्दै उहाँले बिताउनुभयो । एमाले र ओलीजीले भोटका लागि राजनीति गर्नुभयो, देशका लागि गर्नुभएन । ओलीजीले पार्टी बनाउन त सक्नुहुन्छ तर देश भने बनाउन सक्नुहुन्न । पार्टी त ठूलै बनाउनुभयो तर देशको समस्या भने सल्टाउनुभएन ।
 
राजपाका नेताहरू धमाधम एमाले प्रवेश गर्न थाले त ?
त्यही त भनेँ, उहाँले पार्टी बनाउनुभयो । फेरि एमालेमा गएका राजपाका नेता त्यतैबाट आएका थिए, घर फर्के । के अनौठो भयो र ?

अरु पनि एमालेमा प्रवेश गर्ने कुरा सुनिँदैछ नि ?
इच्छा हुने गए हुन्छ ।
 
हिजो पार्टी दर्ता गराउनुभयो, चुनावमा जाने तयारी सुरु भयो, हैन ?
६ वटा पार्टी एक भई राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल बनेको जानकारी गराएका हौं । यसको मतलव चुनावमा भाग लिनका लागि तयारी गरेको होइन ।

परिस्थिति बन्यो भने चुनाव चिह्नचाहिँ छातै हुनुपर्छ हैन ?
हो, कुरा मिल्यो भने छातामै लड्ने हो ।
  
पार्टी गठन भएको दुई महिनापछि बल्ल दर्ता भयो, रातारात  एकीकरण गरेर पनि होला, अझै कुरा नमिलेको, हैन त ?
जुन दिन ६ अध्यक्षबीच भावनात्मक एकता भयो, त्यही दिन एकता भयो । त्यसपछिका प्राविधिक विषय मिलाउँदै छु, पहिला नै मिलाउन थालेको भए त पार्टी एकीकरण नै हुन सक्थेन ।

महाधिवेसनसम्म पार्टी टिक्छ कि टिक्दैन भन्ने पनि छन् नि ?
पहिला ६ वटा पार्टी हुँदा व्यक्तिको प्रभाव रहेको पार्टी भनिन्थ्यो, अब एकीकरणपछि व्यक्तिको प्रभाव घटेको छ । वास्तवमा नै जनताको पार्टी भएको छ । अध्यक्षमण्डलको कुरा मिलेन भने अध्यक्ष जान्छ तर अबचाहिँ कार्यकर्ता जाँदैनन्।

अब राजपाबाट के आशा गर्ने ?
अब मधेसी पनि प्रधानमन्त्री हुन्छ तर त्यो राजपाबाटै हुन्छचाहिँ भनिहाल्दिन । 

हृदयेशजी पनि असन्तुष्ट हुनुहुँदोरहेछ हैन ?
असन्तुष्ट हुने अधिकार पनि मार्ने हो ? मार्न मिल्दैन ।

जुनियरहरूलाई नेता मान्न गाह्रो भयो रे नि त ?
मलाई त थाहा छैन । भारतमा पनि लालकृष्ण आडवाडीजी धेरै सिनियर नेता हो, पछि आएका मोदीजी प्रधानमन्त्री हुनुभयो, उहाँ गृहमन्त्री । त्यसैले जो काम गर्न सक्छ, ऊ सिनियर, जो सक्दैन, ऊ जुनियर ।    







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

गीत गाउँदा गाउँदै अस्ताए जनवादी गायक खुसीराम पाख्रिन

गीत गाउँदा गाउँदै अस्ताए जनवादी गायक खुसीराम पाख्रिन

बाम गठबन्धनले मंगलबार भरतपुरमा आयोजना गरेको सभामा ‘युवाहरु हो’ भन्ने जोशीलो गीत गाएका प्रशिद्ध जनवादी गायक तथा पूर्व सांसद खुसीराम...

लिलीबिलीको सुटिङ लण्डन र स्कटल्याण्डमा

लिलीबिलीको सुटिङ लण्डन र स्कटल्याण्डमा

मिलन चाम्सको निर्देशनमा बन्न लागेको नेपाली फिल्म ‘लिलीबिली’ को सुुटिङ लण्डन तथा स्कटल्याण्डमा भइरहेको छ । पछिल्लो समयका चर्चित नायक...

बोलचालमा प्रतिबन्ध

बोलचालमा प्रतिबन्ध

बलिउड अभिनेत्री परिणीति चोपडा र अर्जुन कपुर चाँडै नै फिल्म ‘सन्दीप और पिंकी फरार’मा देखिँदैछन् । अघिल्लो फिल्म ‘इशकजादे’मा पनि...

एकादेशमा ‘डेथ अफ साउण्ड म्यान’ उत्कृष्ट

एकादेशमा ‘डेथ अफ साउण्ड म्यान’ उत्कृष्ट

ध्वनिको महत्वलाई समेटिएको शर्ट फिल्म ‘डेथ अफ साउण्ड म्यान’ले यस वर्षको एकादेशमा अन्तराष्ट्र्रिय शर्ट फिल्म फेस्टिभल अवार्ड जितेको छ। थाईल्याण्डका...