स्क्रवटाइफस प्रकोप : बेलैमा पहिचान गरे, उपचार सहज

आइतबार, १८ भदौ २०७४, १० : १२ पवित्रा सुनार


काठमाडौं- बिरामीमा कडा ज्वरो, खोकी तथा पसिना आउने, आँखा रातो हुनेजस्ता केही लक्षण देखिएमा स्क्रवटाइफस भएको हुनसक्ने भएकाले समयमै परीक्षण गर्न चिकित्सकले सुझाएका छन् । समयमै रोग पहिचान गरे उपचार सहज हुने चिकित्सकले बताएका छन् ।

मुसाको रगत चुस्ने ‘माइट’ नामक परजीवीको माध्यमबाट मानिसमा सर्ने स्क्रवटाइफस रोग लागेको बेलैमा पत्ता लागे एक हजारमै खर्चमै रोग निको हुने तर उपचारमा ढिला गरे ज्यानै जान सक्ने डाक्टरहरू बताउँछन् ।

मुसाको शरीरमा बाँच्ने परजीवी भएकोले यो रोग मुसा हुने ठाउँमा फैलिन्छ । झाडीमा रहने यो परजीवीभित्र हुने ‘ओरेन्सिया सुसुगामोसी’ नामक जिवाणुको शरीरभित्र प्रवेश गरेमा व्यक्तिमा यो रोगको संक्रमण हुन्छ । मनसुनमा देखा पर्ने यो रोग मानिसबाट मानिसमा भने सर्दैन ।

‘सामान्य रगत परीक्षणपछि तीन सय रुपैंयाँको औषधि सेवन गर्दा रोग निको हुन्छ,’ शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका क्लिनिकल अनुसन्धान संयोगक डा. शेरबहादुर पुनले भने ।

रोगको लक्षण देखिएमा रगत परीक्षण गराउँदा रोग भए नभएको पत्ता लाग्ने र बढी खर्च पनि नहुने चिकित्सक बताउँछन् । ‘धेरै बिरामी गतल उपचारका कारण शिकार भएका हुन्छन्, रोगका लक्षण देखिए छिटो अस्पताल जानु नै उत्तम विकल्प हो,’ उनले भने ।

विगतमा मोफसलमा मात्र फैलिइको यो रोग हाल  राजधानीमै सक्रिय भएको छ । उपत्यकाका अस्पतालबाट शुक्राराज ट्रपिकलमा परीक्षणका लागि पठाइएका ७० जनाको रगतमा स्क्रवटाइफस प्रमाणित भइसकेको छ । तीमध्ये ९ जना बालबालिका छन् ।

यस वर्ष देशभरबाट २ सय ६७ जनामा स्क्रवटाइफस प्रमाणित भइसकेको र तीनजनाको मृत्यु भएको राष्ट्रिय इपिडियोमोलोजी महाशाखाले जनाएको छ । मृत्यु हुनेमा चितवनमा दुई र स्याङ्जाका एक जना छन् । सबैभन्दा बढी चितवनमा ६४ त्यसपछि मकवानपुरमा ४९, नवलपरासीमा ४२, पाल्पामा २२ र स्याङ्जामा १४ जनामा प्रमाणित भएको र अन्य जिल्लामा छिटफुटरूपमा देखिएको महाशाखाले जनाएको छ । दुई वर्ष अघि सन् २०१५ मा यही रोगको कारण ५ जनाको मृत्यु भएको थियो ।

‘कोरिया, जापानका सहरमा सक्रिय देखिएकोमा नेपालको राजधानीमा समेत देखियो,’ डा. पुनले भने । सन् २००४ मा पाटन अस्पतालले स्क्रवाटाइफस भएको प्रमाणित गरेको थियो । बीचको समयमा यसको छुट्टै परीक्षण नभएकोले स्क्रवटाइफस नभएको भान हुन गएको थियो । यो वर्ष अस्पतालमा परीक्षण कीटमा परीक्षण हुन थालेपछि यो रोग सक्रिय भएको पत्ता लागेको उनले बताए ।

टाइफाइडकै जस्तो लक्षण हुने र  टाइफाइडकै औषधिले निकोसमेत हुने भएकाले यो रोगको पहिचान नभएको चिकित्सकहरू बताउँछन् । डा. पुनका अनुसार केही वर्षअघिसम्म टाइफाइडको लागि प्रयोग हुने ‘सिफ«ोफलोक्सासिन’ ले स्क्रवटाइफस पनि निको हुन्थ्यो । केही वर्षयता त्यसले टाइफाइड निको हुन छोडेपछि टाइफाइडमा ‘सेफेक्जिन’ प्रयोग गर्न थालिएको छ । अहिले स्क्रवटाइफसको लागि ‘डक्सिसाइक्लिन’ प्रयोग गरिन्छ । यो  सातदेखि १० दिनसम्म नियमअनुसार प्रयोग गरेमा ४८ घण्टाभित्रैमा बिरामी सामान्य अवस्थामा फर्किंदै जान्छन् ।

समयमै उपचार नगरेमा रगतको माध्यमबाट विभिन्न अंग संक्रमण भई कलेजो, मिर्गौला र स्नायु प्रणाली जस्ता अंग बिग्रिन गई बिरामीको ज्यानसमेत जाने चिकित्सक बताउँछन् । सन् २०१५ मा यसको कारण पाँचजनाको मृत्यु भएको तथ्यांक छ ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

आगामी माघ ४ गते रिलिज हुन लागेको फिल्म ‘पिँजडा ब्याक अगेन’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ । राजधानीमा मंगलबार पत्रकारमाझ सार्वजनिक...

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

फाइन आर्टमै पिएचडी गरेकी भारतकी कलाकार डा.सरोज रानीको कला यसबेला नेपाल कला परिषदमा प्रदर्शन भइरहेको छ । सोमबारदेखि सुरु भएको...

आयो मिष्टर झोले !

आयो मिष्टर झोले !

चार वर्ष अघि निर्माण भएको डार्क कमेडी फिल्म ‘झोले’सँग नाम मिल्ने गरी बनाइएको फिल्म ‘मिष्टर झोले’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ...

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

बलिउडमा ‘किङ खान’का रुपमा परिचित अभिनेता शाहरुख खानको पछिल्लो फिल्म ‘जब ह्यारी मेट सेजल’ बक्सअफिसमा फ्लप भयो । आफैले निर्माण...