'नेट फर गुड'

शनिबार, २४ भदौ २०७४, १० : ०८ शिक्षा रिसाल  | @RisalShiksha


गत शनिबार काठमाडौंको राष्ट्रिय सभागृहको माहोल रमाइलो थियो । पारिपट्टि भृकुटीमण्डपमा वयस्क नाडा अटो सोमा गाडी हेरेर रमाइरहँदा वारिपट्टि सभागृहको चौर र अडिटोरियममा बालबालिका रमाइरहेका थिए ।

सभागृहको चौरमा रहेको एउटा स्टलमा भक्तपुरका १४ वर्षीय राजेश खड्का चित्र कोर्दै थिए । उनले चित्र कोर्दा उनीसँगै पढ्ने साथीहरू र उनीजस्तै अरु बालबालिकाले हेरिरहेका थिए । चित्रकलामा रुचि भएका उनले बनाएको चित्र हेरिसकेपछि त्यहाँ रहेका अरुले ताली बजाए । ‘बाहिर यसरी चित्र बनाएको पहिलोपल्ट हो । सबैले मनपराएको थाहा पाउँदा खुसी लाग्यो,’ उनले बताए ।
अलि पर अर्को स्टलमा बालबालिका खेल खेल्दै थिए । भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन नामको संस्थाले बालबालिकालाई कसरी अनलाइन संसारमा सुरक्षित बन्न सकिन्छ भन्ने विषयमा अन्तक्र्रियात्मक खेल खेलाइरहेको थियो ।
सभागृहकै परिसरमा बालबालिका ठूलो फ्लेक्समा लुँडो खेल्दै थिए । अनलाइन सुरक्षासम्बन्धी सन्देश लेखिएको यो लुँडो खेल्न बालबालिका झुम्मिएका देखिन्थे । सामान्यतः गोटी राखेर खेलिने लुँडोमा गोटीको सट्टा बालबालिका आफैँ नै उभिएका थिए ।
अडिटोरियम छिर्ने लबीमा ठूलो अक्षरमा फेसबुक लेखिएको एउटा फोटो बुथ थियो । बुथमा विभिन्न इमोजी रहेको प्लेकार्ड समेत लिएर फोटो खिच्नेको भीड देखिन्थ्यो । त्यसको बायाँतिर केही बालबालिका कम्प्युटरमा गेम बनाउँदै थिए । सधैँ अरुले बनाएको गेम कम्प्युटरमा र मोबाइलमा खेल्दै आएका उनीहरू आफैँ गेम बनाउन सिक्दा दंग थिए ।
यी दृश्य बालबालिकालाई अनलाइन संसारमा कसरी सुरक्षित राख्न सकिन्छ भनेर युनिसेफले नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण, फेसबुक लगायत विभिन्न १५ संघ–संस्थासँग मिलेर आयोजना गरेको ‘नेट फर गुड’ अनलाइन सुरक्षा मेलाका हुन् ।
नेपालमा प्रविधि सुलभ बन्दै जाँदा इन्टरनेट चलाउने जमात पनि बढ्दै छ । नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका अनुसार, अहिले नेपालमा कुल जनसंख्याको ५८ प्रतिशत नागरिकले इन्टरनेट चलाउँछन् । यसमध्ये आफ्नै वा अभिभावकको मोबाइल वा कम्प्युटरमा इन्टरनेट चलाउने बालबालिका पनि प्रशस्तै छन् ।
फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्रामजस्ता सोसल मिडिया र भाइबर, ह्वाट्सएप, इमोजस्ता इन्स्टेन्ट मेसेन्जरले गर्दा अहिले सञ्चार सजिलो भएको छ । यसबाट साथी बनाउन र कुराकानी गर्न पनि सहज भएको छ । योसँगै विभिन्न खालका हिंसा र दुव्र्यवहार पनि बढिरहेका छन् । यसै सन्दर्भमा बालबालिकालाई अनलाइनबाट हुने हिंसाबाट जोगाउन र इन्टरनेटको सदुपयोगमा प्रेरित गर्न ‘नेट फर गुड’ अभियान सुरु गरिएको युनिसेफ नेपालकी सञ्चार प्रमुख रूपा जोशीले बताइन् ।
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका वरिष्ठ निर्देशक आनन्दराज खनालले पछिल्लो समय इन्टरनेट प्रयोग बढ्दै गएको र यसबाट हुने विकृतिबाट बालबालिकालाई सुरक्षित राख्नु सबैको दायित्व भएको बताए ।
अघिल्लो पुस्ताले प्रिन्ट, रेडियो र टेलिभिजनजस्ता परम्परागत सञ्चार माध्यमबाट सूचना र जानकारी लिने गरेकामा अहिलेको डिजिटल युगले यस्तो सूचना प्राप्त गर्ने र भावना व्यक्त गर्ने नयाँ अवसर सिर्जना गरेको युनिसेफ नेपालका प्रतिनिधि टोमो होजुमीले बताए । ‘इन्टरनेटले नयाँ कुरा सिक्ने, नयाँ मानिसलाई भेट्नेदेखि नयाँ–नयाँ ठाउँमा पुग्ने र नयाँ सम्भावनाको ढोका पनि खोलिदिएको छ,’ उनले थपे, ‘तर कुनै जानकारीविना इन्टरनेट चलाउँदा साइबर संसारमा भएका दुव्र्यवहार र हिंसाको जोखिममा पनि उत्तिकै पर्न सकिन्छ ।’
मेलामा अनलाइन संसारमा कसरी सुरक्षित रहने भन्ने विषयमा फेसबुकले करिब एक घन्टा किशोरकिशोरीलाई तालिम दिएको थियो । नेपाली बालबालिकालाई अनलाइनमा सुरक्षित राख्न फेसबुकले आफ्ना कार्यक्रम नेपालमा सञ्चालन गर्ने फेसबुकका दक्षिण तथा पूर्वी एसियाका प्रतिनिधि रितेश मेहताले बताए ।
बालबालिकालाई अनलाइनमा कसरी सुरक्षित राख्ने भन्ने विषयमा चार प्यानल छलफल पनि आयोजना गरिएको थियो । पहिलो प्यानलको छलफलमा महावीर पुन, नशला जोशी, अमुन थापा र फुङ्मा फुदोङ थिए । दोस्रो प्यानल छलफलमा बालबालिकाले आफ्नो अनलाइन अनुभव बाँडेका थिए । तेस्रो प्यानलमा आनन्दराज खनाल, डिएसपी अमरेन्द्र सिंह, अधिवक्ता प्रविन सुवेदी, सुम्निमा तुलाधर र महेश उप्पलले अनलाइनमा कसरी सुरक्षित रहने र आपत् परे के गर्ने भन्नेबारे बताएका थिए ।
अन्तिम छलफलमा नायिका आना शर्मा, संगीतकर्मी नट्टु शाह र भ्लगर तथा ¥यापर गिरीश खतिवडाले छलफल गरेका थिए । कार्यक्रमको बीच–बीचमा बालबालिकाले नाटक र विभिन्न प्रतिभा पनि प्रस्तुत गरेका थिए ।
यस्ता छलफल र ‘इन्फोटेनमेन्ट’ले बालबालिकालाई मनोरञ्जन गर्दै सिक्ने अवसर दिने जोशीले बताइन् । यो अभियानको सुरुवात मात्र भएको र अभियान देशभर लैजाने समेत उनले बताइन् । ‘अब हामी तत्कालै तालिममार्फत देशका करिब १७ हजार बालबालिकासम्म प्रत्यक्ष रूपमा पुग्दै छौँ,’ उनले भनिन् । बालबालिकालाई अनलाइनमा कुनै समस्या भए आफूसँग मात्र सीमित नराख्न र साथी वा अभिभावकसँग त्यसबारे कुरा गर्न पनि उनले आग्रह गरिन् ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘मिस युनिभर्स’मा नग्मा

‘मिस युनिभर्स’मा नग्मा

अमेरिकाको लसभेगासमा आगामी २६ नोभेम्बरमा आयोजना हुन लागेको ६६ औं संस्करणको ‘मिस युनिभर्स’मा नेपालबाट नग्मा श्रेष्ठले सहभागिता जनाउने भएकी छन्...

कँडेललाई ‘मदन’, वात्स्यायनलाई ‘जगदम्बाश्री’

कँडेललाई ‘मदन’, वात्स्यायनलाई ‘जगदम्बाश्री’

मदन पुरस्कार गुठीले ‘धृतराष्ट्र’ खण्डकाव्यका लागि कवि घनश्याम कँडेललाई वर्ष २०७३ को ‘मदन पुरस्कार’ प्रदान गरेको छ भने व्यंग्य चित्रकार...

सोलमा सुनिँदै नेपथ्य

सोलमा सुनिँदै नेपथ्य

प्रसिद्ध सांगितक ब्यान्ड नेपथ्य दक्षिण कोरियाको राजधानी सोलमा गुञ्जिने भएको छ । नेपथ्य ओलम्पिक पार्कमा रहेको ओलम्पिक हलमा आगामी असोज...

दीपिकाका लागि रमेश र प्रशान्तको टक्कर

दीपिकाका लागि रमेश र प्रशान्तको टक्कर

केही महिना अघि राजधानीमा भएको एक कार्यक्रममा अभिनेता रमेश उप्रेतीले आत्मआलोचना गर्दै आफू कलाकार हुँदा निर्मातालाई हरेक कुरामा दिएको दुःख...