रेल एक सपना

मङ्गलबार, २७ भदौ २०७४, १० : ३९ सम्पादकीय


छिमेकीको विकाससँगै आफू पनि अघि बढ्न सकिएन भने दिक्दारीको अवस्था आउँछ । अहिले छिमेकी भारत र चीनको तीव्र विकासजस्तै मुलुकले गतिको लय नपक्रिँदा जनस्तरमा चिन्ता बढ्दो छ । सञ्चारले  छिमेक र संसारमा भइरहेको प्रगतिबारे थाहा पाउन सजिलो भएको छ । त्यसले जनतामा भने अन्यत्र भएका प्रगति आफूकहाँ किन भइरहेका छैनन् भनेर सोच्न बाध्य तुल्याउँछ । छिमेकी भारतमा बुलेट ट्रेन निर्माणका लागि यही बिहीबार त्यहाँका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र सहयोगी मुलुक जापानका समकक्षी सिन्जो आबेले संयुक्तरुपमा शिलान्याश गर्ने भएका छन् । उत्तरतिरको छिमेकी चीनले हाम्रो सीमाक्षेत्रमा तीन वर्षपछि सन् २०२० मा रेल ल्याउने तयारी तीव्र पारेको छ । नेपालको सीमा रसुवागढीबाट २६ किलोमिटर टाढा केरुङमा रेल आइपुग्दा यता कुनै तयारी नहुने हो भने विकासको गतिबाट हामी धेरै पछि परेको महसुस गर्ने अवस्थामा हुन्छौं । हामीकहाँ भने गीतसंगीतमा समेत ‘रेल’ शब्दको प्रयोग भइरहेको छ । रेल एक सपनाजस्तो छ यहाँ । कुनै बेला राजधानीको भृकुटीमण्डपमा चलाउने बालरेललाई देखेर दंग पर्ने हाम्रा नागरिकका निम्ति रेलको आफ्नै महŒव छ । हाम्रो आफ्नै जनकपुर–जयनगर रेल्वे एउटा इतिहास भइसकेको छ । पहिले अमलेखगन्जसम्म आउने गरेको रेल खुम्चिँदै–खुम्चिँदै इतिहासमा सीमित भएको देखिएकै हो ।
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी र उनका जापानी समकक्षी आबेले भारतको पहिलो बुलेट ट्रेनको शिलान्याश गरेपछि त्यसलाई सम्पन्न गर्ने समयसमेत तय भइसकेको छ । यो परियोजना अगस्ट २०२२ मा भारतीय स्वतन्त्रताको ७५औं वर्षगाँठका अवसरमा सम्पन्न गर्ने तयारी छ । यो रेल्वे सेवाले भारतको अहमदाबाददेखि मुम्बईसम्मको साविकको ६ घन्टाको दूरी घटाएर तीन घन्टामा पु¥याउनेछ । ५ सय ८ किलोमिटर लामो यो रेल्वे परियोजनानिम्ति जापानबाट ८८ हजार करोड रूपैयाँ सहुलियत ऋण प्राप्त हुनेछ । ऋण सहयोग पनि कति सहुलियतपूर्ण छ भने ०.१ प्रतिशत ब्याजमा आगामी ५० वर्षभित्र तिरे पुग्छ । अनि तिर्ने क्रम भने ऋण पाएको १५ वर्षपछि मात्र सुरु हुन्छ । निर्माणपछि यसको सेवा लिने जनतालाई महँगो नपर्नेसमेत अहिले चर्चामा आइसकेको छ । अहिले एसी फस्टक्लासमा यात्रा गर्दाभन्दा १.५ गुणा मात्र महँगो पर्नेछ । सिंगापुरकै शैलीमा दिल्लीमा मेट्रो चलाएर चौतर्फी प्रशंसा हासिल गरेको भारतका निम्ति बुलेट ट्रेनले जनतामा आत्मविश्वास थप बढाउने देखिन्छ । पूर्वाधारको विकासले जनतालाई मुलुकप्रति गौरवान्वित हुन प्रेरित पनि गर्छ । विकासको गति अगाडि बढाएपछि नेताका सामान्य गल्तीमा समेत जनताले आँखा चिम्लिन्छन् । मुलुकमा केही न केही भइरहेको तरंग पनि फैलिन्छ । चीनले संसारकै सबैभन्दा उच्च पठारमा रेलसेवा पु¥याएर चकितमात्र तुल्याएको छैन, बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बिआरआई) मार्फत कनेक्टिभिटी बढाउने कामसमेत गरेको छ ।
चीन र भारतले आक्रामकरुपमा रेल्वे सेवा विस्तार गरिरहेका बेला नेपालले समेत त्यसबाट फाइदा लिने रणनीति तय गर्नुपर्छ । चीनको बिआरआईमा सहभागी हुन नेपालले समझदारीमा हस्ताक्षर गरिसकेको भए पनि त्यसको कार्यान्वयनका निम्ति भने रणनीतिक तयारी गर्न सकेको छैन । नेपालले आफैं रेल्वे सेवा सञ्चालन गर्न थोरै भए पनि रेलमार्ग तयार भएको छ । तर, त्यसका निम्ति आवश्यक पर्ने रेलको व्यवस्था अहिलेसम्म गर्न सकेको देखिएको छैन । जयनगरबाट सुरु भएर जनकपुर हँुदै बर्दिबास पुग्ने ६९.२ किलोमिटरमध्ये ३५ किलोमिटरमा आगामी फागुनदेखि रेल चलाउने योजना रेल विभागले गरेको छ । उक्त खण्डको धनुषा कुर्थासम्म ३५ किलोमिटरमा फागुनदेखि रेल चलाउन सकिने पूर्वाधार तय हुने भएको छ । तर, त्यसका लागि रेल भारतबाट ल्याएर चलाउने वा के गर्ने भन्ने तयारी अहिलेसम्म हुन सकेको छैन । कसरी रेल चलाउने भन्ने अध्ययन रेल विभागले गरे पनि त्यसको व्यवस्थापनको सम्पूर्ण काम भने पूरा हुन सकेको छैन । नेपालले आफ्नै रेल चलाएन भने त्यो ट्रयाकमा भारतले आफ्नो सेवा विस्तार गर्न सक्नेछ । त्यसले मात्र नेपालको रेल्वे सपना भने पूरा हुन सक्दैन । एकातिर, बिआरआईअन्तर्गत केरुङ–काठमाडौं र काठमाडौं–पोखरा–लुम्बिनी रेल्वे प्रसंग अगाडि बढिसकेको छ । अर्कोतिर, यसको कार्यान्वयनको तयारी भने शून्यप्रायः छ । सरकारी निकायमात्र होइन, थिंकट्यांकले समेत यसको औचित्य, योजना र रणनीतिबारे तयारी गरेको देखिएको छैन । भनिन्छ, सपना त्यो हो जसले सुत्न दिँदैन । तर, हामी छरपस्ट सपना भएको मुलुकका नागरिक हौं जो निदाएर सपना देख्ने प्रयास गर्छौं । हाम्रा निम्ति रेल सपना त्यस्तै नहोस् । छिमेकीको प्रगति देखेर प्रेरणा लिनु सपनाभन्दा सार्थक हुन्छ ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘महिलाको चरित्र चित्रणमा कमजोर नेपाली फिल्म’

‘महिलाको चरित्र चित्रणमा कमजोर नेपाली फिल्म’

नेपाली फिल्मलाई बलिउडको नक्कल गर्ने आरोप लागेको छ । अझ त्यसरी बनेका फिल्ममा पनि शिल्प र सौन्दर्य नभएको गुनासो सुनिन्छ...

धनगढी तताए हेमन्तले

डोट्याली कवि हेमन्त विवशका सृजनाबाट शनिबार धनगढीका साहित्यपारखी मन्त्रमुग्ध बनेका छन् । रुबस होटलमा दिउसो भएको एकल रचना वाचन कार्यक्रममा...

‘गुडबाई काठमाडौं’लाई कोलकातामा अवार्ड

‘गुडबाई काठमाडौं’लाई कोलकातामा अवार्ड

दशकअघि देशमा विद्यमान जनयुद्धको पृष्ठभूमिमा बनेको फिल्म ‘गुडबाई काठमाडौं’ले भारतको कोलकातामा भएको ‘कोलकाता इन्टरनेसनल फिल्म फेस्टिभल’मा ‘नेटप्याक अवार्ड’मा ‘उत्कृष्ट फिल्म’को...

मिस वर्ल्डको उपाधी मिस इन्डिया मानुषीलाई

मिस वर्ल्डको उपाधी मिस इन्डिया मानुषीलाई

यस वर्षको मिस वर्ल्डको उपाधी मानुषी चिल्लरको जितेकी छिन् । शनिबार चीनको सान्यामा आयोजित ६७ औं मिस वर्ल्डको फाइनलमा गत...