पहेंलो धातु, कालो व्यापार

बिहिबार, २९ भदौ २०७४, १० : १२ सम्पादकीय


राजधानीमा १ सय ३ किलो सुन बरामदसँगै सुन तस्करीसँग जोडिएका तथ्यहरू सार्वजनिक भइरहेका छन् । नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो र महानगरीय प्रहरी अपराध महाशाखाले ४ दिनको अन्तरमा १५ र ८८ किलो सुन बरामद गरे काठमाडौंमा । ब्युरोले सुन बरामद गरी ७ जना पक्राउ गरेर उनीहरुमाथि अनुसन्धान गरिरहेको छ भने महाशाखाको उपलब्धि ३ जना चालक पक्राउमा गएर अड्किएको छ । सत्ता र शक्तिको आडमा पञ्चायतकालदेखि नै नेपालमा सुन तस्करी हुँदै आएको हो । राजतन्त्रकालमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्य सहयोगीका रूपमा जोडिन्थे भने दरबारका शक्तिशाली सदस्य संरक्षकका रूपमा देखिन्थे । लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा पनि स्थिति उस्तै छ । फरक यत्ति हो, अहिले लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा पनि सुन तस्करीमा व्यापारी सहयोगीका रूपमा र दलका नेता संरक्षकका रूपमा  देखिएका छन् जुन दुभाग्र्यपूर्ण अवस्था हो ।

सुन तस्करी नियन्त्रणका लागि नाकाको सुरक्षामा कडाइसँगै आधुनिक उपकरणको प्रयोग, बजार मागअनुसार सुनको कोटा निर्धारण र सुन कारोबारमा संलग्नमाथि निगरानी बढाउन आवश्यक छ । यसका साथै तस्करी नियन्त्रणका लागि नेपाल र भारत दुबै देशका सुरक्षा अधिकारीबीच बलियो सञ्जाल निर्माण र नाकामा सुरक्षा सञ्जाल विस्तार गर्न उत्तिकै जरुरी छ ।

बैंकक हुँदै नेपाल भित्रिने तस्करीको सुन स्थलमार्गबाट समेत उल्लेख्य मात्रामा भित्रिने गरेको छ । बैंककको साटो अहिले दुबई र चीनबाट सुन तस्करी भइरहेको छ । तर, तस्करी गरिएको सुनको बजार भने फेरिएको छैन । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल होस् या रसुवाको केरुङ र सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी नाकाबाट काठमाडौं भित्रिने ठूलो परिमाणको सुन आन्तरिक बजारदेखि भारतसम्म पुग्ने गरेको छ । नेपाल प्रहरीको तथ्यांकअनुसार २०६९ यता ४ सय किलो बढी तस्करीको सुन बरामद भइसकेको छ । बरामदको संख्या बढेसँगै राजनीतिक दलका नेता, सुन व्यवसायी र अन्य प्रतिष्ठित व्यवसायीले पहेंलो धातुको आवरणमा कालो धन्दा गरिरहेको पनि सार्वजनिक हुन थालेको छ । भदौ १५ मा फेला परेको १५ किलो सुनमा माओवादी नेता एवं भोटेकोसी गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजकुमार पौडेल जोडिए, जुन घटनाले धेरै तथ्य खुलासा गरेको छ ।

सुन व्यवसायीका अनुसार सामान्य अवस्थामा नेपालको बजारमा दैनिक ४५ किलो सुन खपत हुन्छ । तर, राष्ट्रबैंकले दैनिक २० किलोभन्दा बढी सुन वैध रूपमा बजारमा पठाउने अनुमति दिँदैन । दैनिक ५ किलो हाराहारीका पुराना सुन बजारमा फर्कन्छ । सुन कारोबारीले सरकारले तोकेको कोटाले सुन नपुग्ने बताए पनि बजारमा सुन अभाव देखिएको छैन । यही तथ्यले देखाउँछ– नेपाली बजारको दैनिक २० किलो सुनको माग तस्करीले पूरा गरिरहेको छ । यसले काठमाडौंको बजारका लागि मात्रै मासिक ६ सय किलो सुन तस्करी हुने गरेको डरलाग्दो तथ्यांक देखिन्छ । प्रारम्भमा राष्ट्रबैंकले दैनिक १५ किलो कोटा तोकेकोमा व्यवसायीको दबाबपछि ५ किलो बढाएको थियो । अहिले पनि सुन व्यवसायीले सुन आयातको कोटा बढाउन आग्रह गरिरहेका छन् तर राष्ट्रबैंक र सरकारी अधिकारीको ध्यान पुगेको छैन ।

सुरक्षा संगठनका अधिकारीसमेत सुन तस्करीमा कुन न कुनै रूपमा जोडिने घटना पनि अचम्मलाग्दो छ । साढे ३३ किलो सुनको अनुसन्धानमा विमानस्थलको सुरक्षाको जिम्मा लिएर बसेका एसएसपी श्यामबहादुर खत्री पक्राउ परे । ८८ किलो सुन बोकेको सवारीसाधन केरुङ नाकाबाट दर्जनौं सुरक्षा जाँच पास भएर काठमाडौं भित्रिँदा सुरक्षाकर्मीले पत्तो नपाएझैं गरे । यो आफैंमा डरलाग्दो प्रवृत्ति हो । फेरि बढी नाफा पाउने लोभमा तस्करीको सुन बजारमा फैलाउन सुन कारोबारमा संलग्न व्यवसायी नै सहयोगी हुने गरेका छन् । यसरी सत्ता र शक्तिमा रहेकालाई प्रभावमा लिएर सुरक्षित रूपमा सुन भिœयाउने संगठित समूह सक्रिय छ जो प्रत्यक्ष रूपमा सुन कारोबारमा संलग्न नभए पनि सञ्जाल चलाउन लागिपरेका छन् । यो अवस्थामा सुन तस्करी नियन्त्रणका लागि नाकाको सुरक्षामा कडाइसँगै आधुनिक उपकरणको प्रयोग, बजार मागअनुसार सुनको कोटा निर्धारण र सुन कारोबारमा संलग्नमाथि निगरानी बढाउन आवश्यक छ । यसका साथै तस्करी नियन्त्रणका लागि नेपाल र भारत दुवै देशका सुरक्षा अधिकारीबीच बलियो सञ्जाल निर्माण र नाकामा सुरक्षा सञ्जाल विस्तार गर्न पनि उत्तिकै जरुरी छ ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘पद्मावती’ विवाद

‘पद्मावती’ विवाद

महंगो सेटमा फिल्म बनाउन माहिर बलिउड निर्देशक सञ्जय लीला भन्सालीको फिल्म ‘पद्मावती’को फष्र्टलुक सार्वजनिक हुनासाथ फिल्मकर्मीदेखि दर्शकसम्मले फष्र्टलुकको तारिफ गरे...

फूलमानको ‘नीरफूल’मा म्यान्मारका राजदूत दम्पती

फूलमानको ‘नीरफूल’मा म्यान्मारका राजदूत दम्पती

सञ्चारकर्मी फूलमान बलको निर्देशन रहेको फिल्म ‘नीरफूल’मा म्यान्मारका राजदुत ऊ लिउन ऊ देखिने भएका छन् । भूकम्पले तितर वितर पारेको...

दसैंका गीतमा पीडा

दसैंका गीतमा पीडा

वाल्यकालमा औंला भाँँच्दै धेरैले यही गीत गाउँदै दसैंलाई निम्ता दिन्थे । यो गीत गाउँदा घरमै दसैं आइसकेको धेरैलाई आभाष हुन्थ्यो...

तीन फिल्मसँग आउँदै ‘तान्द्रो’

तीन फिल्मसँग आउँदै ‘तान्द्रो’

आगामी कात्तिक २४ गते ‘सकस’, ‘रोमियो’ र ‘मेला’ रिलिज हुने चर्चा चलिरहँदा यही मितिमा अर्को फिल्म ‘तान्द्रो’ पनि रिलिज हुने...