बढ्यो दौरासुरुवालको माग

शनिबार, १४ असोज २०७४, ०७ : २८ नागरिक


रेणु त्वानाबासु
काठमाडौको बागबजारस्थित जेन्स सुमी टेलर्सका कालिगढहरुलाई हिजोआज भ्याइनभ्याइ छ । दसैँ, तिहार, छठ जो आउँदैछ ! यस अवधिमा उनीहरूलाई दौरा, सुरुवाल तथा अन्य कपडा सिलाउन भ्याइनभ्याइ हुन्छ । टेलर्सका पाँच जना कालिगढहरुमध्ये एक फारुक आजमले भने, ‘हामी ५ जनालाई अहिले दौरासुरुवाललगायत कपडा सिलाउन भ्याइनभ्याइ छ ।’
कालीगढ आजमका अनुुसार यस टेलर्समा ५ जना कालीगढमध्ये एक जना दौरा सुरुवाल सिलाउनका लागि र बाँकी ४ जना अन्य कपडा सिलाउनका लागि व्यस्त छन् । पछिल्ला वर्षहरूमा दौरासुरुवाल सिलाउनेको संख्या ह्वात्तै बढ्न थालेको छ । ‘कुनै बेला दौरासुरुवाल सिलाउनै बन्द भएको थियो,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले भने फेरि दौरासुरुवाल सिलाउनेको संख्या बढ्दै गएको छ । 
भक्तपुरका ओम धौवञ्जारको अनुभवमा पनि पछिल्लो समय दौरासुरुवाल सिलाउनेको संख्या बढेको छ । १५ वर्षदेखि दौरासुरुवाल सिलाउँदै आएका उनले केही वर्ष त अर्डर नै नपाएर दौरासुरुवालबाहेक अन्य लुगाकपडा नै सिलाउनु प¥यो । अचेल भने पुनः दौरासुरुवालको दौर सुरु भएको बताए ।
उनको ओमहरि टेलर्समा जम्मा दुई जना काम गर्छन् । बढी अर्डर आएका बेला बाहिरियालाई काम दिने गरेको बताए । उनले पहिलाभन्दा अहिले यसको व्यापार फस्टाउँदै गएको जानकारी दिए । अहिले मान्छेहरु विदेश जाने बेला एक जोर दौरासुरुवाल सिलाएर लग्ने गरेको उनको अनुभव छ । दौरासुरुवलाको सिजन मंसिर, पुस, माघ हो । यही बेला धेरै बिहेभोज, व्रतबन्ध, जन्ती मान्न जानुपर्नाले दौरासुरुवाल सिलाउनेको चाप बढ्ने गरेको छ । ओम भन्छन्, ‘यति बेला त मलाई सास फेर्ने पनि फुर्सद हुँदैन ।’ उनले आफ्नो पसलको कमाइ हुने मौसम नै यही भएको बताए । यस अवधिमा मासिक १ लाखसम्मको व्यापार हुने गरेको छ । 
दौरासुरुवाल बढीजसो स्थानीयले सिलाउने गरेको टेलर सञ्चालकको छ । दौरासुरुवालको लोकप्रियता बढ्दै गएको देखेपछि अचेल भक्तपुर नगरपालिकाले पनि बेलाबेलामा सिलाई तालिम दिने गरेको छ । साथै, नेपाल कपडा तथा सिलाई व्यवसायी संघले पनि समय समयमा तालिम दिँदैआएको उनले जानकारी गराए ।
भक्तपुरको राममन्दिरका रहेको ओम शान्ति टेलरिङ सेन्टरले पनि १५–२० वर्षदेखि कोट पाइन्टबाहेक दौरा सुरुवाल सिलाउँदै आएको सञ्चालक राजकुमार कपालीले बताए । यहाँ पहिलादेखि दौरा सुरुवाल सिलाउने एकजना मात्र कालिगढ रहेको उनले बताए । काठमाडौँका अधिकांश कपडा सिलाउने टेलरमा भारतीय मजदुर काम गर्ने गर्छन् तर दौरासुरुवाल सिलाउन तिनीहरुलाई नआउने हुँदा नेपाली कालीगढले नै कामको अवसर पाइरहेको कपाली बताउँछन् । धेरैजसो पहाडे र नेवारले लगाउने पोसाक भएकाले धेरैजसो नेवार कालिगढलाई राम्रोसँग सिलाउन आउँछ । 

दौरा सुरुवाल मेरो प्राण  
राजकुमार सुवाल

भक्तपुरको राजकुमार सुवालले करिब १५–१६ वर्षको उमेरदेखि नै दौरासुरुवाल लाउँदै आएको छु । मलाई सम्झना भएसम्म दौरासुरुवाल सिलाएको ज्याला २०–२५ रुपैयाँ दिएको थिएँ । म अहिले ६९ वर्षको भएँ, मलाई अरु लुगा लाउन मन लाग्दैन । मलाई यही दौरासुरुवाल नै लाउन मनपर्छ । अब त यही नै लाउने हो सधैँ । मलाई यही मात्र सुहाउँछ । यो एकजोर दौरासुरुवाल सिलाउन अहिले १००० रुपैयाँ ज्याला लाग्छ । यसैले मलाई वर्षभरि लगाउन पुग्छ ।
पहिला भए दौरासुरुवालमा सुरुवालको कपडाको टोपी पनि आउँथ्यो तर अचेल भने आउँदैन । टोपी छुट्टै किन्नुपर्छ । टोपी एउटाको पहिला २०–३० रुपैयाँ लिइन्थ्यो तर टोपीको भाउ हिजोआज धेरै बढेको छ । ४००–४५० रुपैयाँसम्म लिने गरेको पाएको छु । 
दौरासुरुवाल सिलाउने विषयमा एउटा सानो कथा पनि छ, सुन्छौ ? के भने वर्षाैंदेखि मेरालागि  रामलाल नामको एक जना मानिसले सिलाउँथ्यो । रामलालको पसल घरैमा राखेका थिए । त्यही कोठामा बस्ने, सिलाउने गर्थे । आफ्नै घर नभएकाले समय–समयमा उनी कोठा सार्ने गर्थे र सरेको जानकारी दिने गर्थे । २०७२ सालको भूकम्पपछि भने उसको अत्तोपत्तो छैन । म¥यो कि बाँचेकै छ ! त्यो मान्छे हराएपछि अहिले अर्कैलाई सिलाउन दिनुपर्यो ।

दौरा सुरुवालको महत्व बुझौं 
अनिल कर्माचार्य

पहिला नेपालमा बस्दा दौरासुरुवालको चासो नै थिएन तर अहिले विदेशमा छु । विदेश आएपछि भने यसको महत्व कति छ भन्ने महसुुस भयो । म चार वर्षदेखि चाइनामा चाइनिज भाषा पढ्दै आएको छु । यहाँ वर्षको एकचोटि सांस्कृतिक कार्यक्रम हुने गर्छ । कार्यक्रममा सबैले आ–आफ्नो राष्ट्रिय पोसाक लाउने गर्छन् । त्यसबाट थाहा हुन्छ, को व्यक्ति कुन देशको हो । विदेशमा आफ्नो पोसाक लाउन पाउँदा आफूलाई एकदम गर्व लाग्छ भनेर विदेशमा आएपछि मात्र थाहा भयो । मजस्तै स्वदेशी पोसाकलाई महत्व नदिने साथीहरुलाई म के भन्न चाहन्छु भने यो दौरासुरुवाल भनेको हाम्रो पहिचान हो । यसलाई जोगाउनु हाम्रो कर्तव्य हो । हामीले विदेश जाँदा मात्र नभई आफ्नै देशमा पनि जोगाउने र लाउने गरौँ । 

दौरा सुरुवालको कुनै लिखित इतिहास छैन 
संस्कृतिविद् ओम धौभडेल

दौरासुरुवाल भनेको हाम्रो शाह वंशजदेखि नै लाउने चलन चलिआएको हो । त्यसैले पनि हरेक सरकारी कर्मचारीले यो पोशाक लागाएको हामीले देख्दैआएका छौँ । यसको कुनै लिखित इतिहास छैन तर यो नाममा नै विदेशी भाषा जोडिएको छ । किनभने यो दौरा सुरुवालमा लागाउने इस्टकोट यो हाम्रो शब्द होइन । 
दौरा सुरुवाल सिलाउने कपडा चाहिँ हाम्रै देशमा बनेको हो । पहिला हाम्रो देश यस्तो ग्लोबलाइजेसन नभएको बेला आफ्नै देशमा बनेको कपडा लाउने, हाम्रो आफ्नै देशमा फलेको खानेकुरा खाने गथ्र्यो । त्यतिबेला विदेशबाट कपडा ल्याउने चलन थिएन । त्यसैले यो हाम्रो आफ्नै देशमा पाउने एक मात्र कपडा भएकाले पनि यो लाउने चलन भएको उनले स्मरण गराए । 
त्यस्तै हाम्रो देश कृषि प्रधान देश हो । यहाँ धेरैजसो कृषक नै छन् । त्यतिबेला कृषकहरु खेतमा काम गर्ने बेला लुगा लाउँदैनथे । त्यतिबेला नेपालमै हातले बुनेको पटुका बेरेर काम गर्ने चलन थियो । यसरी नै दिन बित्थ्यो । तर भोजभतेर जानुपर्ने बेला केटाहरुले दौरा सुरुवाल लाउने गर्थे । यो लुुगा भनेको कुनै भोजभतेर भयो मात्र लगाउने । त्यसैले म यो दौरासुरुवाल हाम्रो राष्ट्रिय पोसाक हो भन्छु ।
नेवार समुदायमा एउटा चलन चलिआएको छ । त्यो के भन्दा, व्रतबन्ध गर्दा मामाघरबाट एकजोर लुगा र आफ्नै घरबाट एकजोर लुगा सिलाइदिने चलन छ । यस बेला कि मामापट्टिबाट कि त घरबाट एक जोर दौरासुरुवाल सिलाएर दिइन्छ । यो हाम्रो पराम्परा अहिलेसम्म पनि चलिआएको छ ।

(नागरिक परिवारबाट साभार)







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

मुसहरबासीले धुर्मुस सुन्तलीको पुजा गर्दै लक्ष्मी भित्र्याए

मुसहरबासीले धुर्मुस सुन्तलीको पुजा गर्दै लक्ष्मी भित्र्याए

धुर्मुस सुन्तलीले निर्माण गरेको एकिकृत नमूना मुसहर बस्तीमा बसिरहेका स्थानीयहरुले उनीहरुको तस्बिरमा पुजा गर्दै लक्ष्मी भित्र्याएका छन् । धुर्मुस सुन्तली...

तिहारलाई कोसेली ‘रानी’ र ‘रुद्रप्रिया’

तिहारलाई कोसेली ‘रानी’ र ‘रुद्रप्रिया’

तिहारलाई लक्षित गर्दै बिहीबार अर्थात लक्ष्मीपूजाको दिनबाट दुई फिल्म ‘रुद्रप्रिया’ र ‘रानी’ प्रदर्शनमा आउँदैछन् । चाडबाडलाई लक्षित गरी फिल्म प्रदर्शन...

कार्यक्रमको सभापति नै आलु  !

कार्यक्रमको सभापति नै आलु !

कुनै पनि औपचारिक कार्यक्रममा उद्घोषकले विशिष्ट व्यक्तिलाई प्रमुख अतिथी वा सभापति राखेर कार्यक्रम सञ्चालन गर्छन् । तर, मंगलबार यस्तो परम्पराभन्दा...

विप्लवको ‘अभिजित’

कवि तथा गीतकारका रूपमा परिचित विप्लव प्रतीक उपन्यासकारको रूपमा पाठक माझ आउने भएका छन् । ‘अविजित’ शीर्षकको उपन्यास कात्तिक ११...