सतोरीको पहिलो अनुभव

शनिबार, २५ कार्तिक २०७४, १० : २९ स्वामी आनन्द अरुण


गुरु र शिष्यबीचको सम्बन्ध सबैभन्दा उच्चतम हो । गुरु एक शीतल छहारी हुन्, जसको सामीप्यमा शिष्यका जन्मजन्मान्तरका पीडा शान्त भएर जान्छन्, सबै सन्ताप क्षीण हुन्छन् र चेतना रूपान्तरित भई व्यक्तिमा शान्ति र निश्चलताको पदार्पण हुन्छ । हिन्दूहरू सन्न्यासीलाई ‘द्विज’ भन्छन् । हामीले आमाबुवाबाट पाएको जन्म प्रकृतिको एक अचेतन प्रक्रिया मात्र हो । तर, वास्तविक आध्यात्मिक जन्म एक सचेतन प्रयास हो । यसका लागि व्यक्तिको चेतनाले शिष्यको रूपमा पुनर्जन्म लिनुपर्छ । खोजको यो अपरिचित मार्गमा एक गुरु एक गर्भ हुन् । गुरु गर्भभित्र शिष्यको नया“ जन्मको तयारी हुन्छ । गुरुले आफ्नो गर्भमा शिष्यलाई राखेर उसको रूपान्तरणका लागि चाहिने सबै आवश्यकता पूर्ति गर्छ । अज्ञातको यात्रामा भरोसा र हिम्मत दिन्छ, शिष्यमाथि प्रेम र करुणाको असीम वर्षा गर्छ ।
त्यसैले गुरुको प्रथम दर्शनमा शिष्यको हृदयमा आह्लाद र प्रेमको विशाल बाढी आउ“छ । मैले पनि ओशोको प्रथम दर्शनमा यस्तै ऊर्जा अतिरेकको महसुस गरेको थिए“ । ओशोको पटनाको प्रथम दर्शनपछि म उहा“लाई निरन्तर पत्र लेखिरहन्थे । ओशोले एक पत्रको जवाफमा ‘द्वारिकामा शिविर छ, भाग लिन आउनू’ भनेर बोलाउनुभएकाले १९६९ अक्टोबरको एक मध्याह्न काठमाडौंबाट म कृष्ण लीलाभूमि द्वारिका पुगे“ । मभित्र ओशोस“ग प्रथम भेटको मधुर स्मृति अझै जीवन्त थियो । त्यहाँ गुजरात र महाराष्ट्रभन्दा बाहिरबाट आएको म एक मात्र शिविरार्थी थिए“ ।
पवित्र तीर्थ द्वारिकाको सुन्दर समुद्र तटमा अवस्थित त्यो शिविरस्थल निकै मनमोहक थियो । विशाल क्षितिजमा फैलिएको असीम सागरले गहन रहस्यमय शान्तिका लहर प्रतिध्वनि गरिरहेको थियो । शिविरको शीर्षक थियो, ‘मैं मृत्यु सिखाता हुं’ । मृत्युजस्तो रहस्यमय विषयवस्तु भएको त्यो शिविर धेरै लाभप्रद रह्यो । ओशोले भन्नुभयो, ‘आत्मबोधका लागि स्वयंभित्र डुब्नु नै मार्ग हो, बाहिर भड्कन मात्र छ । बाहिरको संसार स्वप्नवत हो । अन्तर्बोध शाश्वत हुन्छ ।’
यो ध्यान शिविरको माहोल अन्तर्यात्राका लागि अति सहयोगी थियो । शिविरार्थीमा खोजको गहन प्यास थियो भने ओशोको ऊर्जा र उपस्थिति पनि त्यत्तिकै अति शक्तिशाली थियो । त्यो शिविरमा मभित्रको दुःख, हताशा र विशाद बिस्तारै तिरोहित हु“दै गए । चेतनाको अन्तर गहिराइमा रूपान्तरणको कुनै बीज अंकुरित भई पल्लवित भइरहेको थियो । गहन रूपान्तरण ल्याएको यो शिविर मेरा लागि एक महान् तीर्थयात्रा साबित भयो ।
शिविरमा एक शिविरार्थीले ओशोलाई सोधे, ‘हामी यति टाढाबाट जीवन जिउने कला सिक्न आएका हौँ तर तपाईं त हामीलाई मर्ने कला सिकाउ“दै हुनुहुन्छ, किन ?’ उहा“ले जवाफ दिनुभयो, ‘हामी जीवित छौँ तर हामीलाई थाहा छैन कि जीवन के हो । यही अज्ञानले नै मृत्यको भय हुन्छ । तर हाम्रो मृत्यु हुनै सक्दैन किनभने हामी शाश्वत छौँ । मृत्युको भयको एक मात्र अर्थ हुन्छ– जीवनस“ग अपरिचय । जीवन प्रतिपल प्रवाहित भइरहेको छ– श्वास–श्वासमा, कण–कणमा, चारैतर्फ, भित्र–बाहिर सबैतिर जीवन छ । तर, हामी योस“ग परिचित छैनौँ । यसको एक मात्र अर्थ यो हुन सक्छ कि मानिस कुनै गहिरो मूच्र्छामा छ । उसको प्राणको पूरा शक्ति सचेतन छैन, अचेतन छ, बेहोस छ, कुनै सम्मोहनको तन्द्राले मनुष्यलाई घेरेको छ । यही सम्मोहनलाई टुटाउन म यहा“ मृत्युको चर्चा गर्न चाहन्छु ।’
उहा“ले शिविरको शीर्षक ‘मै मृत्यु सिखाता हुं’ हुनुको कारण सम्झाउँदै भन्नुभयो, ‘मृत्यु हाम्रो नै छाया हो । त्यसबाट हामी कहिल्यै भाग्न सक्दैनौँ । हामी त्यसबाट भागिरह्यौँ भने उसको सामुन्ने खडा भएर उसलाई हामी चिन्न सक्दैनौँ । जबसम्म जीवन चलिरहन्छ, त्यसको पछिपछि त्यो छाया पनि चलिरहन्छ । मृत्यु अघि आउँदा त्यो छायाले हामीलाई पूरै घेर्छ र हामी भयका कारण बेहोस हुन्छौँ । एकपटक हामीले मृत्युलाई साक्षात्कार ग¥यौँ र देख्यौँ कि मर्दा के हुन्छ, ताकि वास्तवमै मृत्यु आउ“दा त्यो भय नरहोस्, यो अनुभवजन्य बोधमै मृत्यु तिरोहित हुन्छ ।
‘यसको प्रयोग छ । हामी स्वेच्छाले मृत्युमा प्रवेश गर्न सक्छौँ । म भन्न चाहन्छु कि ध्यान, समाधि अरु केही होइन, यो स्वेच्छाले मृत्युको अनुभवमा प्रवेश गर्ने कला हो । जुन शरीर मृत्युको घडीमा ढल्नेछ, हामी जीवनकालमै आफ्नै स्वेच्छाले शरीरलाई भित्रैबाट छोड्दै हटेर हेर्न सक्छौँ । जो व्यक्तिले आफ्नै इच्छाले मृत्युमा प्रवेश गर्छ, उसले मृत्युको साक्षात्कार गर्छ, उसले मृत्युलाई पनि देख्छ र अमर चेतनालाई पनि देख्छ, सुकेको नरिवल खोलबाट छुट्टिएझैँ । काँचो नरिवल बोक्रास“गै जोडिएर बसेको हुन्छ, बोक्रालाई तोड्यो भने नरिवल पनि तोडिन्छ । तर, त्यही नरिवल पाकेपछि खोलबाट छुट्टिन्छ । खोल छुटे पनि सिंगै फल बाँकी रहन्छ । किनभने, अब खोल र नरिवलबीच दूरी छ । त्यसैले यो खोल र फललाई अर्थात् शरीर र अमर चेतनालाई स्वेच्छाले पृथक्–पृथक् बोध गर्ने कला सिकाउन सबैलाई मैले निमन्त्रणा दिएको हु“ ।’
मैले उत्तर भारतका धेरै आश्रम चहारिसकेको थिए“ । धेरै भारतीय गुरुलाई भेटिसकेको थिए“ । आचार्यश्रीको सान्निध्यमा एक नया“ अनुभूति भइरहेको थियो । अपराह्न सत्रमा आचार्यश्रीले मौन ध्यान गराउनुहुन्थ्यो र हामी सबै ध्यान कक्षमा उहा“स“गै एक घन्टा पूर्ण मौनमा बस्थ्यौँ । वर्षौंको साधनापछि प्राप्त हुने अनुभूतिहरू उहा“को शक्तिशाली सान्निध्यमा केही दिनमै भइरहेको थियो । आचार्यश्री बिहानको प्रवचन एक स्कुलको मैदानमा र सन्ध्या प्रवचन अरब सागरको तटमा दिनुहुन्थ्यो । अपराह्नको आचार्यश्रीस“गको मौन सत्र मेरा लागि सबैभन्दा आह्लादकारी हुन्थे ।
मौन सत्रमा हामी बेलुका ४ बजेदेखि ५ बजेसम्म भेला हुन्थ्यौँ । आचार्यश्री ठीक ४ बजे आइपुग्नुहुन्थ्यो । हामीलाई स्नान गरेर स्वच्छ वस्त्रमा केही मिनेटअघि नै आएर बस्ने निर्देश थियो । आचार्यश्री कुर्सीमा आएर निश्चल मौन बस्नुहुन्थ्यो । यस्तो लाग्थ्यो, उहा“ समाधिमा डुब्नुभयो । उहा“को ध्यानले हामी सबैलाई छुन्थ्यो र हामीभित्र पनि एक गहन मौन घट्थ्यो र सूक्ष्म अनुभूतिहरू हुन थाल्थे । उहा“को प्रबल उपस्थितिमा सबैले ऊर्जाको अतिरेक महसुस गर्थे । यी ध्यान सत्रहरू यति प्रबल थिए कि आ“खाबाट थामिनै नसक्ने गरी अनायस आ“सु बग्थे र म भावातिरेकमा डुब्थे“ ।
ध्यान शिविरको पहिलो दिनकै सन्ध्या ध्यानमा म भावसमाधिमा डुबेँछु । जब म होसमा फर्किए“, रात धेरै बितिसकेको रहेछ । अँध्यारोको बढ्दो साम्राज्यस“गै चिसो पनि बढेको थियो । समय र स्थानको बोध पनि थिएन । म मौनको आनन्दसागरमा डुबेको थिए“ । म आफ्नो कोठा फर्किए“ । भोक पटक्कै थिएन । म सुत्न पल्टिए“ तर शरीर एक रहस्यमय ऊर्जामा उडिरहेको थियो । धेरैपछि मलाई थाहा भयो, त्यो सतोरीको अनुभव रहेछ । मेरो चेतना स्वयंकै केन्द्रमा निमग्न थियो, एक गहिरो सन्तुष्टि, परम आनन्दको सरोवरमा डुबेको थियो ।
(स्वामी आनन्द अरुणको प्रकाशोन्मुख पुस्तक ‘एक अच्चम मैले देखेँ’बाट)





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

फिल्म अभिनयमा अर्की सुन्दरी !

फिल्म अभिनयमा अर्की सुन्दरी !

मिस नेपाल सौन्दर्य प्रतियोगितामा आफ्नो प्रतिभा देखाउन मात्र होइन, फिल्म प्रवेशको पनि माध्यम बन्दै गएको छ । पछिल्लो समयमा पूर्वमिस...

सेलिव्रेटीलाई मन पर्याे ‘कान्छी’

सेलिव्रेटीलाई मन पर्याे ‘कान्छी’

सफलताका साथ प्रदर्शन भइरहेको फिल्म ‘कान्छी’को रेड कार्पेट सो गरिएको छ । आइतबार कुमारी हलमा आयोजना गरिएको सेलिव्रेटी सोमा मह...

थापा र वैद्यलाई कृपा सम्मान

थापा र वैद्यलाई कृपा सम्मान

कृपा फाउन्डेसनले ‘कृपा संगीत रत्न सम्मान’ द्वारा वरिष्ठ गीतकार रत्नशमशेर थापा र वरिष्ठ गायक योगेश वैद्यलाई सम्मान गरेको छ ।...

रसियामा नेपाली नाटक मञ्चन

रसियामा नेपाली नाटक मञ्चन

रसियाको नोभोसिबिर्सक सहरमा भइरहेको ‘वान, टु, थ्री थिएटर फेस्टिभल’मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै कान्तिपुर फिल्म एकडेमीका विद्यार्थीले नाटक प्रस्तुत गरेका छन्।