ऊ आज फेरि आएन

शनिबार, ०२ मङि्सर २०७४, ०९ : ५४ स्वामी आनन्द अरुण


सन् १९७० को जनवरीमा हामीले ओशोलाई पटना आमन्त्रण ग¥यौँ । मैले उहा“को आध्यात्मिक सान्निध्यमा चार दिन बिताउने अवसर पाए“ । म त्यसबेला पटना युनिभर्सिटीमा इन्जिनियरिङको विद्यार्थी थिए“ । चार दिनपछि उहा“ रेलबाट जबलपुर फर्कनुभयो ।

रेलका सबै डब्बा चहारिसकेपछि ऊ विषादयुक्त भावमा टोलाउँथी– दुवै गालाबाट भुइँमा आ“सुका धारा बगाउँदै । उसको मुहारमा एक अनौठो सुन्दरता थियो, असीम दुःख र पराजयको एक मिश्रित अभिव्यक्तिस“गै । उपेक्षा गर्न नमिल्ने उसको त्यो अनुहारमा विषादले अविष्मरणीय छाप छोडेको थियो । ऊ कुनै राम्रै पारिवारिक पृष्ठभूमिबाट आएको हुन सक्ने उसको बानी–व्यहोराले संकेत गथ्र्यो ।


ओशोको फिर्तीपछि मलाई पुनः त्यही संसारमा फर्किनु थियो– अव्यवस्थित पसल, खुला नालीहरू, फोहोरका डंगुर, हतारहतार कमिलाजस्ता विनाफुर्सद कतै दौडिरहेका मानिसहरू, बाक्लो त“ुवालो, समोसा र तरकारीको गन्ध ओढेका सहरका गल्लीहरूमा । ओशोका ती चार दिनका प्रवासमा मभित्र एक रूपान्तरणको उदय भएको थियो । अज्ञात स्थिरताको महसुस भएको थियो । यो पृष्ठभूमिमा बाहिरको त्यो संसार त्यही भए पनि त्यसको बोध सूक्ष्म भएको थियो । आकाशले परम स्वतन्त्रताको अनुभूति बर्साइरहेको थियो, वृक्षको हरियो रंगमा एक गतिशील जीवन्तता थियो, हावामा एक संगीतको सुगन्ध थियो । ओशोको उपस्थितिको सान्निध्य अनि प्रेम र आशीषको माहोलमा मेरो अस्तित्वले एक पुनर्जन्म नै प्राप्त गरेको थियो । उहा“को मंगलकारी उपस्थितिबाट मेरा अस्थि, रक्त र शरीरका सारा कोषमा एक लयबद्ध थिरकन छाएको थियो । म अब त्यही व्यक्ति थिइनँ । जसरी एक धातुको टुक्रा चुम्बकको चुम्बकीय क्षेत्रमा आएपछि चुम्बकै बन्छ, उहा“को उपस्थितिमा हामी सबै चेतनाको अर्कै आयाममा प्रवेश गरिसकेका थियौँ । सहर त्यही थियो, मानिसहरू त्यही थिए । गन्ध, रंग सबै त्यही भए पनि आचार्यश्रीको उपस्थितिमा त्यसको अर्कै गहन अभिव्यक्ति महसुस भइरहेको थियो । हावा र प्रकृतिमा एक अज्ञात आह्लाद र नाद चलिरहेको थियो ।
त्यसको केही दिनपछि पुनः म पटनाको रेल–वे स्टेसन गए“ । ओशोलाई बिदाई गरेको त्यो स्टेसनले मलाई एक न्यास्रोपनको अनुभूति दिलाइरहेको थियो । दुई दशकको आयुमा हिँडिरहेको मलाई रोमान्टिक प्रेमको अनुभव थियो । तर, प्रेमको बिछोडले हृदयको शान्ति कतिसम्म हरण गर्छ भन्ने अनुभव मलाई बल्ल पहिलोचोटि भइरहेको थियो । सुफीहरूले परमात्मालाई प्रेमिकाको रूपमा सम्बोधन गर्छन् । साधारण पे्रेमको नियति कति गहन छ र गुरुस“गको असाधारण प्रेमको यो अनुभव अबोधगम्य र अभिव्यक्तिभन्दा धेरै पर छ । आचार्यश्रीले मेरो हृदयको प्रेमको सम्भावनाका सबै ढोका खोलिदिनुभएको थियो । सम्बन्धमा विगतमा भोगेका बिछोडका केही पलको मलाई अनुभव थियो तर आचार्यश्रीस“गको बिछोडले मलाई आफैँभित्रको गहिराईमा धकेलेको थियो । वर्षायाममा गडगडाएर हिमालयबाट मैदान छुन लम्किएको गंगाको  प्रवाहजस्तै उहा“को अनुपस्थितिले मभित्र त्यसै अवस्था सिर्जना गरेको थियो ।
म स्टेसनको एक कुनाको बेन्चमा बसी आउने–जाने यात्री, कुल्ली, रेलको डिब्बा, माग्नेहरूलाई हेरिरहेको थिए“ । मानिसको यति विशाल समूह कता गइरहेको होला भनेर आश्चर्य लागिरहेको थियो । म आफैँभित्रको तर्कनामा हराएको थिए“ । त्यत्तिकैमा मेरो नजर उसमा गएर अड्कियो । तीनको दशक उमेर भएकी ऊ पटनाको रेल–वे प्लेटफर्मको एक अनन्य पात्र भइसकेकी थिई । मैले सधैँ उसलाई च्यातिएका कपडा र जिंग्रिङ्ग केशमै देखेको थिए“ । रेल रोकिएपछि हतार–हतार डब्बाभित्र छिरेर अनुहारमा आशाका भावले केही खोजेजस्तो गरेर पुनः निराश हु“दै अर्को डिब्बामा छिरेको कैयौँचोटि देखेको थिए“ । यसरी टे«नहरू चहार्ने उसको दिनचर्या नै भइसकेको थियो । उसको कुनै यस्तो चिजको खोज थियो, जसले उसलाई हरेकपटक रेलका डब्बाबाट निराश अनुहार लिएर बाहिर आउन बाध्य बनाउ“थ्यो । रेलका सबै डब्बा चहारिसकेपछि ऊ विषादयुक्त भावमा टोलाउँथी– दुवै गालाबाट भुइँमा आ“सुका धारा बगाउँदै । उसको मुहारमा एक अनौठो सुन्दरता थियो, असीम दुःख र पराजयको एक मिश्रित अभिव्यक्तिस“गै । उपेक्षा गर्न नमिल्ने उसको त्यो अनुहारमा विषादले अविष्मरणीय छाप छोडेको थियो । ऊ कुनै राम्रै पारिवारिक पृष्ठभूमिबाट आएको हुन सक्ने उसको बानी–व्यहोराले संकेत गथ्र्यो ।
धेरैपटक देखे पनि मलाई उसको कथा थाहा थिएन । तर, त्यो क्षणमा मलाई उसको बारेमा बुझ्न कुतूहलता जागेर आयो । मैले त्यहा“ चिया बेच्ने एक पसलेलाई उसका बारेमा सोधेँ । चिया पसलेबाट सुनेको त्यो दर्दनाक कथाले आजसम्म पनि मलाई विचलित गरिरहन्छ ।
ऊ बिहारको कुनै सानो सहरबाट आएकी थिई । करिब २० वर्षको उमेरमा ऊ जुन कलेजमा पढ्थी, त्यही कलेजका एक युवकस“ग उनको प्रेम बसेछ । त्यस युवकले उसलाई बिहे गर्छु भनी फकाएछ र त्यही प्रेमीको पछि लागेर बा“की जीवन पनि आफ्नै हृदयको राजकुमारस“ग बिताउने सपना बोकेर उसले घर छाडी । पटनाको एक होटेलमा बसेर परिवारको अंकुशबाट मुक्त उनीहरूले रमाइला क्षण सँगै बिताए ।
एक दिन बिहान उसको युवा प्रेमीले ‘पैसा सकियो म पैसाको बन्दोबस्त गर्न घर जान्छु, बेलुकासम्म आउँछु, तिमी यहीँ पर्खिरहनु’ भनी त्यही रेल–वे स्टेसनमा उसलाई कुराएर ऊ रेल चढेर कतै लाग्यो । उसले प्रेमीको पर्खाइमा त्यो रात त्यहीँ कटाई । अर्को दिन पनि त्यसरी नै प्रतीक्षामा बित्यो । यसरी कैयौँ दिन बिते तर ऊ फर्केन । भोलि आउ“छु, पर्खेर बस भनी हिँडेको प्रेमी कहिल्यै फर्केन । उसको प्रतीक्षाले दश वर्ष नाघिसकेछ । उसको मानसिक स्थितिमा ठूलो आघात प¥यो र उनले मानसिक सन्तुलन गुमाई । सायद घरका मानिसले पनि उनलाई फर्काउन कुनै चासो राखेनन् । उसको त्यो दारुण मानसिक स्थितिको फाइदा उठाउनेको कमी पनि भएन । उसले यौन उत्पीडन पनि सहनुप¥यो । अझै पनि ऊ आफ्नो प्रेमीको आगमनको प्रतीक्षामा छ र उसले त्यही खोजमा त्यहा“ रोकिने सबै ट्रेनका डब्बामा प्रत्येक दिन छान मारिरहन्छे । नियतिको यत्रो वज्रपात उसका कलिला स्नायुतन्तुले सहन सकेनन्– उसले आफ्नो नाम, ठेगाना, विगत सबै बिर्सिसकी । उसले कसैस“ग केही मागेको पनि देखिँदैनथ्यो । कसैले दयाले केही खाने कुरा उनको छेउमा राखिदिए पनि त्यसलाई बेवास्तापूर्वक हेर्थी । जब टोलाएर ऊ वर्तमानमा फर्किन्थी, तब ऊ त्यो खाने कुरा यान्त्रिक तरिकाले खान्थी मानौँ कुनै पूरा हुन नसकेको वाचाका खातिर बाच्न ऊ अभिशप्त छ ।  
उसको मनले विगतलाई पूर्णरूपले विस्मृत गरिदिएको भए पनि त्यो निठुर प्रेमीले दिएको कसमलाई भने विस्मृत गर्न सकेको छैन । मन पनि त्यसमा हारेको छ । त्यो दृश्यले मेरो हृदय अति द्रवित भयो । फर्किने कसम खाएर फेरि कहिल्यै देखानपरेको त्यो प्रेमीको हृदय कति कठोर थियो होला । मानिस कतिसम्म निठुरी हुन सक्छ ! म एक पिल्लरमा अडेस लागेर उनलाई नियालिरहेको थिएँ । नजिकैको निसाना चुकेको एक सिकारीजस्तै पराजित मनस्थिति र कुण्ठाले उसलाई चारैतर्फबाट गा“जेको थियो ।   
त्यसैवेला कुनै रेल स्टेसनमा आइपुग्यो । त्यो अजंगको यन्त्र जब स्टेसनमा रोकिन्थ्यो, उसले प्लेटफर्ममा केही तातोपन छोड्थ्यो । उसका आ“खामा एक तेज उत्रिन्थ्यो । निधारमा देखिने नीला नसाहरू एक्कासि फुलेर आउ“थे । एक हातले चोलो समात्दै उत्साहपूर्वक ऊ उभिन्थी । सारा शरीर आशाले पुलकित देखिन्थ्यो ।
भाग्य पनि कति निर्दयी हुन्छ । दशौँ हजार यात्रीहरू बोकेर आउने रेलले उनको प्रेमीलाई आजसम्म ल्याइदिएनन् । ट्रेन पूरै रोकिन नभ्याउ“दै ऊ हतार–हतार नजिकैको डिब्बामा छिर्थी । यात्रीहरू उसलाई हेय दृष्टिले हेर्थे र सभ्य व्यवहार गर्दैनथे । बालबालिकाहरू ऊस“ग डराउँथे, स्त्रीहरू उसका च्यातिएका कपडाबाट उनको शरीर झा“क्थे र उसलाई तुच्छ ठानेर मुख बनाएर बडप्पन देखाउँथे । ऊ मुसाले झैँ तर्किंदै तीव्र गतिले आफ्नो खोजमा अघि बढ्थी । आफ्नो हृदयको राजकुमारलाई नभेटेपछि उ ट्रेनबाट झरेर आफैस“ग बर्बराउँथी, ‘ऊ आज फेरि आएन ।’
यो सभ्य समाजको मान्यता र बुद्धिमानहरूको धारणाबाट ऊ अस्पर्शित थिई । उसको भित्री प्रेम सावित्रीको झैँ थियो । कहानी लेख्न बा“की कुनै मजनुको झैँ उनको व्यथा र कथा थियो । यो संसारले उसमाथि दया त के देखाउँथ्यो झनै उसलाई पागल र तुच्छ भनेर दुत्काथ्र्यो । कुनै दिन उसको त्यो दुःखद कथा पढेर यो जगत्ले आ“सु बगाउनेछ ।
सायद प्रेमको नियति नै यस्तै हुन्छ ।
स्वामी आनन्द अरुणको प्रकाशोन्मुख पुस्तक ‘एक अचम्म मैले देखेँ’बाट





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

अनुप र वर्षाको ‘जय शम्भु’

अनुप र वर्षाको ‘जय शम्भु’

निर्माता तथा निर्देशक अशोक शर्माले निर्देशन गरिरहेको फिल्म ‘जय भोले’को झापामा धमाधम छायांकन भइरहँदा उस्तै लाग्ने नाममा ‘जय शम्भु’को घोषणा...

सरोजका ‘यादहरु’ सार्वजनिक

गीतकार सुदन डोटेल तथा संगीतकार सरोज प्याकुरेलको एकल संगीत रहेको गीति संग्रह ‘यादहरू’ काठमाडौंमा लोकार्पण गरिएको छ। ...

दुई स्रष्टालाई भोजपुरको सम्मान

बेलायतमा रहेका भोजपुरे स्रष्टा–सर्जकहरूद्वारा एक दशकअघि स्थापित भोजपुर प्रतिभा प्रतिष्ठान, बेलायतले वरिष्ठ स्रष्टा गणेश रसिक र युवा स्रष्टा तथा समालोचक...

‘भुइयाँ’लाई ‘पहिचान पुरस्कार’

‘भुइयाँ’लाई ‘पहिचान पुरस्कार’

लेखक, अनुवादक तथा सञ्चारकर्मी यज्ञशको पछिल्लो कृति ‘भुइयाँ’ले ‘पहिचान पुरस्कार २०७४’ प्राप्त गरेको छ । राजधानीमा आइतबार नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका...