अन्तर्वार्ता

समाजवादी केन्द्र बनाउने कुरामा बामगठबन्धनका नेताहरु दृढ नभएपछि अलग्गिएको हुँ : बाबुराम भट्टराई

बिहिबार, ०७ मङि्सर २०७४, १४ : ०२ नागरिक


नयाँ शक्ति पार्टी, नेपालका संयोजनक तथा पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई गोरखा क्षेत्र नम्बर २ बाट प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका प्रत्यासी छन् । भट्टराईसँग उनकै पूर्व सहयात्री नेकपा माओवादी केन्द्रका नारायणकाजी श्रेष्ठ बाम गठबन्धनका तर्फबाट प्रतिस्पर्धी छन् । यी दुई पूर्व सहयात्रीको प्रतिस्पर्धालाई रोचक रुपमा हेरिएको छ । प्रस्तुत छ, भट्टराइसँगको कुराकानी ।

प्रधानमन्त्री भइसकेको तपाईँलाई फेरि किन चुनाव जिताउनु पर्ने ?
पहिलो कारण हो, म छोटो समय प्रधानमन्त्री भएँ र छोटो समय अर्थमन्त्री बने । संविधान बनाउने, संविधान लेख्ने जिम्मेवारी संवाद समितिको सभापतिको हैसियतले पूरा गरेँ, त्यसैले ।
दोस्रो कारण हो, छोटो समय अर्थमन्त्री छँदा गोरखामा मैले रणनीतिक पूर्वाधारका आधार बसाले। त्यसले गोरखाको विकासको आधार तयार गर्यो । यी दुईवटा मुख्य कारणले गर्दा र मेरो लगनशिलता, प्रत्येक महिना जिल्लामा जाने प्रवृति र इमान्दारिताका आधारमा मलाई गोरखाली जनताले अत्यधिक मतले जिताउँछन् भन्ने विश्वास छ ।

हिजो वर्ग शत्रु भन्दै कारबाही गर्न आदेश दिएका कांग्रेस कार्यकर्ताहरुसँग भोट माग्दा ग्लानी महसुस भइरहेको छ कि गर्व ?
कांग्रेस मात्र होइन । वर्गीय भनेको त सबै पार्टी भित्र भएका सामान्तहरु, सुदखोरहरु जनतालाई शोषण गर्ने एउटा बर्ग भनेको हो । एउटा कुनै पार्टी विशेषलाई त्यसो भनिएको होइन । व्याक्तिगतरुपमा हानी नोक्सानी हुनु दुखद घटनाहरु थिए । हामी वर्गीय संघर्षमा थियौं । अव राजतन्त्रको अन्त्य, सामान्तबादको अन्त्यपछि त्यो टुंगिइसकेको छ । १२ बुँदे समझदारी देखि यता नेपाली कांग्रेस हाम्रो सहयात्री हो त्यसैले नेपाली कांग्रेससँग सहकार्य गर्नु स्वभाविक हो ।

 

संविधान निर्माणको चरण पूरा भइसक्यो, अर्को विकास निर्माणको कुरा रह्यो । तपाईँ एक जना सांसदमात्रै भएर विकास निर्माणमा के योगदान दिन सक्नुहोला र ?
पहिला त सबै सांसद नै हुने हो । सांसद भएपछि अरु ढोकाहरु खुल्ने हुन् । महत्वपूर्ण कुरा यो निर्वाचन पछि संविधान कार्यान्वयन हुन्छ कि हुँदैन, देशमा शान्ति स्थायित्व हुन्छ की हुँदैन भन्ने कुरामा जनताको चासो र चिन्ता छ । त्यसैले नेपाली कांग्रेस र नयाँ शक्ति पार्टीको जुन समीकरण बनेको छ त्यसले शान्ति र स्थिरताको सन्देश दिन्छ । दोस्रो कुरा अवको मुख्य एजेण्डा भनेको विकास र समृद्धि हो, त्यसको निम्ती मेरो जुन दक्षता छ त्यसले सदनमा पनि सरकारमा पनि एजेण्डा तय गर्न भूमिका निर्वाह गर्छ ।
तपाईका प्रतिद्धन्दी नारायणकाजी श्रेष्ठ रहेको वाम गठवन्धनको सरकारको सम्भावना दर्शाइदै छ । विकासको लोभले नै भोट दिने हो भने त तपाईंलाई किन रोज्ने ?
नारायणकाजी श्रेष्ठको गोरखामा कहिल्यै कार्यक्षेत्र रहेन । उहाँ यहाँ जन्मनु भएको हो र सँधै काठमाडौंमा बस्नुभयो, गोरखा कहिल्यै फर्कनु भएन र गोरखाली जनताले उहाँलाई राम्रोसँग चिन्दा पनि चिन्दैनन्, जनताले उहाँलाई टिभिमा मात्र देखेको भन्छन् ।

त्यो क्षेत्रबाट प्रतिनिधित्व गरेपछि तपाईको भन्दा सम्भावना उहाँको भयो ?
अहिले हाम्रो जुन शासकिय स्वरुप र निर्वाचन प्रणाली छ यसमा कसैको पनि बहुमत आउँदैन । त्यसैले नयाँ शक्तिले पनि सम्मानजनक राष्ट्रिय पार्टीको रुपमा नीति एजेण्डा तय गर्नमा सरकारमा पनि भूमिका निर्वाह गर्छ ।

तपाईले अघि पनि भन्नुभयो, पहिले सांसद नै हुने हो त्यसपछि अरु ढोका खुल्ने हो, फेरी पनि तपाई कार्यकारी तहमा पुग्ने सम्भावना छ ?
संसदमा भएपछि त सँधै सम्भावना खुला रहिरहन्छ ।

भनेको तपाईलाई नेपाली कांग्रेसले प्रधानमन्त्री बनाउँछ ?
नेपाली कांग्रेसको मात्रै मैले कुरा गरिरहेको छैन । कसैको पनि बहुमत नभएको अवस्थामा त्यहाँ नयाँ खालका समीकरण बन्दै जान्छन् । त्यसो हुनाले अनेक सम्भावना रहन्छन् । फेरी पनि बाबुराम भट्टराई कार्यकारी पदमा नरहे पनि पूर्व प्रधानमन्त्री हुनुको हैसियतले मन्त्री सरहको स्ट्याटस सँधै भैरहन्छ । त्यसले गर्दा उसले संसदमा रहेरमात्रै पनि अरु एभरेज मान्छेले भन्दा धेरै भूमिका खेल्न सक्छ ।

मन्त्री सरहको स्ट्याटसको कुरा गर्नुभयो, संसद नभएर पनि तपाईले काम गर्न सकिहाल्नु हुन्थ्यो नि । किन लोभ गर्नुभयो ?
संसदमा रहेर विकास निर्माण, नीति निर्माणमा ठूलो भूमिका हुन्छ । म आफै एक जना संविधानको मूख्य निर्माता हुँ । देशको आर्थिक विकास र समृद्धिको योजना बनाउन आवश्यक नीति नियम निर्माण गर्न मैले सबैभन्दा बढी भूमिका खेल्न सक्छु भन्ने मलाई विश्वास छ ।

त्यसो भए तपाई भन्न सक्नुहुन्छ, म सांसद मात्रै भएर पनि बस्न सक्छु, शक्तिको होडमा दौडिन्न भनेर ?
देशको निम्ती आवश्यक जिम्मेवारी निर्वाह गर्न म सँधै तयार रहन्छु तर व्यक्तिगत स्वार्थमा कहिल्यै पनि लाग्दिन ।  

प्रधानमन्त्री बन्ने अझै इच्छा छ त्यसो भए ?
इच्छाको कुरा होइन, देशले आवश्यक ठान्यो भने कुनै पनि जिम्मेवारी बहन गर्न म तयार छु। तर व्यक्तिगत पद, प्रतिष्ठा र स्वार्थको लागि म कहिल्यै पनि आकांक्षी थिइन र भविश्यमा पनि हुन्न ।

तपाईले माओवादी छोडेर नयाँ शक्ति बनाउनु भयो, पछि स्थानीय निर्वाचनमा संघीय समाजवादी फोरमसँग घाँटी जोड्न पुग्नुभयो फेरी वामपन्थी गठवन्धनमा पुग्नु भयो । लगत्तै छाड्नु भयो फेरी कांग्रेससँग जोडिनु भयो । त्यत्तिले पनि नपुगेर राजावादी राप्रपासँग गाँसिनुभयो । कतिपयले तपाईलाई वैचारिक राजनीतिकरुपमा विचलन भएको आरोप लगाउँछन् ?
त्यो अत्यन्त गलत बुझाई हो । बाबुराम भट्टराईले सबभन्दा पहिले विकास र समृद्धिको लागि राजतन्त्र अन्त्य गर्ने गणतन्त्र ल्याउने लक्ष्यका साथ राजनीति सुरु ग¥यो र संविधान सभाबाट संविधान बनाउनु पर्छ भन्ने उसको जोड थियो र उसले त्यो पुरा ग¥यो । आर्थिक विकास र समृद्धिको निम्ती २१ औं शताब्दी सुहाउँदो नयाँ विचार सहितको नयाँ शक्तिको निर्माण गरेको छ । चुनावी तालमेल हुने कुरा बेग्लै हो । लोकतन्त्रको मुद्दामा र संविधान कार्यान्वयनको विषयमा कतिपय निकटता छन् । त्यसैले हामीले सहकार्य गरेका हौं । व्याक्तिगत स्वार्थको निम्ती अवसरवादी राजनीति हिजो पनि गरेनौं, भोली पनि गर्दैनौं र हाम्रो विचारमा हामी सँधै दृढ रहन्छौं ।

वामपन्थी गठबन्धन घोषणा हुँदाका दिन तपाईले व्यक्त गरेका भनाईलाई उद्धृत गर्ने हो भने, ‘देशको सार्वभौमसत्ता र स्वाधिनताको रक्षा २१ औं शताब्दीको आवश्यकता अनुसार एउटा नयाँ विकसित विचार निर्माण गर्दै देशलाई समुन्नत समाजवादको दिशामा लैजाने आवश्यकता पुरा गर्न कम्युनिष्ट वामपन्थी प्रगतिशिल शक्तिहरुबीच एकता भएको हो’ भन्नुभएको थियो । गोरखाको निर्वाचन क्षेत्र नदिने वित्तिकै तपाईको त्यो ठूलो आकांक्षा किन लत्याउनु भयो त ?
त्यो गलत कुरा हो । कम्युनिष्ट आन्दोलनको रुपान्तरण हुनुपथ्र्यो । त्यतिबेला पनि मैले भित्रिरुपमा कुराकानी गर्दा दलहरुका बीचमा कम्युनिष्ट केन्द्र बनाउने होइन समाजवादी केन्द्र बनाउनु पर्छ भनेको थिए । व्यक्तिगत रुपमा नेताहरुले छुट्टाछुट्टै मलाई समाजवादी केन्द्र बनाउने हो भन्नु भएको थियो । त्यसमा उहाँहरु दृढ नभएपछि नयाँ शक्ति अलग ढंगले अगाडि बढेको हो ।

प्रचण्ड केपी ओली कम्युनिष्ट बिचारधारा छोड्न तयार थिए ?
हो । उहाँहरु व्यक्तिगतरुपमा मसँग भन्दा तयार हुनुहुन्थ्यो दुवैजना (प्रचण्ड पनि, ओली पनि) । पछि चैं पुरानै एउटै स्टालिनवादी कम्युनिष्ट घेराभन्दा बाहिर निस्कन चाहनुभएन । नयाँ ढाँचाको समाजवादी केन्द्र बनाउने मेरो सोच हो । त्यसमा उहाँहरु सहमत नभएपछि हामी आफ्नै बाटो अगाडि बढेका हौं ।

तपाईको नयाँ ढाँचाको समाजवादी केन्द्र कांग्रेससँग लागेर पनि पुरा हुन सक्छ र ?
नेपालको सन्दर्भमा वामपन्थ भन्ने बित्तिकै कम्युनिष्ट भन्ने बुझियो । वामपन्थ र लोकतन्त्र भनेका एक अर्का विरोधी होइनन् । हामी वाम लोकतान्त्रिक शक्ति हौं । मुलतः हामी लोकतान्त्रिक हौं । जनताले आफ्नो भाग्यको फैसला आफै गर्ने शैलीलाई हामी लोकतन्त्र भन्छौं । वामपन्थ भनेको अग्रगमन, प्रगतिशिलता र जनपक्षीयताको पक्षधरता हो । त्यसो हुनाले हामी वामलोकतान्त्रीक शक्तिको विकास गर्न चाहन्छौं । यहाँ लोकतान्त्रिक भन्ने बित्तिकै पुँजीवादलाई मान्ने, नवउदारवादलाई मान्ने र वामपन्थी भन्ने बित्तिकै स्टालिनवादी राज्य केन्द्रीत कम्युनिष्ट व्यवस्था मान्ने जुन प्रवृति नेपालमा देखियो यो वेठिक छ । हामी यी दुईबीचका सकारात्मक पक्षहरु जोडेर वामलोकतन्त्र हुँदै  सम्मुन्नत समाजवादमा जान हामी चाहन्छौं । हाम्रो सिद्धान्त सोच र कार्यदिशा त्यो हो ।

त्यो हो भने तपाईको समाजवादी केन्द्र अहिले बनेको वामपन्थी गठबन्धन भन्दा नेपाली कांग्रेससँग नजिक देखिन्छ ?
लोकतन्त्रको मुद्दामा हामी नेपाली कांग्रेससँग नजिक छौं । सुशासन, सदाचार र समाजवादको विषयमा हामी स्वतन्त्र ढंगबाट अघि बढ्दै छौं । लोकतन्त्रको मुद्दामा अहिले संविधान कार्यान्वयनको निम्ती नेपाली कांग्रेससँगको सहकार्य आवश्यक छ भन्ने हाम्रो स्पष्ट बुझाई हो ।

भनेपछि समाजवादी केन्द्र निर्माणको लागि भोलीका दिनमा तपाई वामपन्थी गठवन्धनसँग अगाडी बढ्ने सम्भावना पनि जीवितै छ ?
उहाँहरु रुपान्तरित भएर आउनु प¥यो । अहिले उहाँहरुको ढाँचा ढर्रा हेर्दा त्यस्तो लाग्दैन । उहाँहरु जुन तिकडम गरिरहनु भएको छ, ‘तरवार बेचुवा र घिउ बेचुवा’ को खेल जस्तो गरेर एक अर्कालाई ठग्ने जस्तो गरिराख्नु भएको छ त्यसले गर्दा सहजै उहाँहरु रुपान्तर हुनुहुन्छ जस्तो मलाई लाग्दैन ।

त्यति पनि थाहा नपाउने अल्पदृष्टी भएको नेतालाई कसरी दुरगामी राजनीति गर्नुहुन्छ भनेर भन्ने ?
अल्पदृष्टी होइन । तर एउटा सदासयता इमान्दारीताको कुरा हुन्छ । मान्छेले एउटा बचन दिएपछि विश्वास पनि गनुपर्ने हुन्छ । सादय सहज विश्वास गर्नु मेरो कमजोरी रह्यो होला ।

हिजो वर्ग शत्रु भन्दै कारबाही गर्न आदेश दिएका कांग्रेस कार्यकर्ताहरुसँग भोट माग्दा ग्लानी महशुस भइरहेको छ की गर्व ?
कांग्रेस मात्र होइन । वर्गिय भनेको त सबै पार्टी भित्र भएका सामान्तहरु, सुदखोरहरु जनतालाई शोषण गर्ने एउटा बर्ग भनेको हो । एउटा कुनै पार्टी विशेषलाई त्यसो भनिएको होइन । व्याक्तिगतरुपमा हानी नोक्सानी हुनु दुखद घटनाहरु थिए । हामी वर्गीय संघर्षमा थियौं । अव राजतन्त्रको अन्त्य, सामान्तबादको अन्त्यपछि त्यो टुंगिइसकेको छ । १२ बुँदे समझदारी देखि यता नेपाली कांग्रेस हाम्रो सहयात्री हो त्यसैले नेपाली कांग्रेससँग सहकार्य गर्नु स्वभाविक हो ।


कहिल्यै पनि कार्यकर्ता मार्ने नीति थिएन । राज्यसत्ताका विरुद्ध विद्रोह गर्ने क्रममा स्थानीय स्तरमा भएका घटनाहरु थिए । गैर मानविय ढंगले मुलभुत सिद्धान्त विपरित हत्या हिंसा भएका छन् भने ती बेठिक छन् तिनको छानविन गरेर निरुपण गर्ने जिम्मा सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगलाई दिइसकिएको छ । त्यसको निर्णयलाई हामी मानेर जान्छौं । अप्रिय घटनाहरु प्रति हामी दुःखी छौं क्षमाप्रार्थी छौं भनेर पटक पटक भनिसकेका छौं । त्यसको नैतिक जिम्मेवारी लिन्छु भन्ने कुरा मैले घोषणा गरिसकेको छु र लिन्छु पनि ।     
(बीबीसी नेपाली सेवाको बुधबारको नेपाल सन्दर्भमा शरद केसीले डा. भट्टराइसँग गरेको कुराकानीमा आधारित)







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

विवाहअघि नै गर्भवती मेघान ?

विवाहअघि नै गर्भवती मेघान ?

अमेरिकी अभिनेत्री मेगान मार्केल र बेलायती राजकुमार ह्यारीको हालैको इन्गेजमेन्ट र आगामी वर्षको मे महिनामा विवाह गर्ने समाचारले विश्वमा राम्रै...

नयाँ पुस्ताले सम्झाए नारायण गोपाल

नयाँ पुस्ताले सम्झाए नारायण गोपाल

नारायण गोपालको २७ औं स्मृति दिवसमा पछिल्लो पुस्ताका थुप्रै गायक गायिकाले उनका गीत गाएर स्वर सम्राटको सम्झनालाई जिवन्त बनाएका थिए...

युट्युबमा जीवन्त नारायण गोपाल

युट्युबमा जीवन्त नारायण गोपाल

नारायाण गोपालले गाएका गीतहरु कम्तिमा दुई दशक पुराना भइसके। उनी निधन भएकै आज २७ वर्ष पूरा भइसक्यो। तर भिडियो सेयरिङ...

शशि कपुरको अन्तिम संस्कार आज

शशि कपुरको अन्तिम संस्कार आज

सोमबार साँझ मुम्बईमा मृत्यु भएका बलिउड अभिनेता शशि कपुरको अन्तिम संस्कार आज मध्यान्ह गरिने भएको छ । उनको मृत्यु सोमबार...