पुस्तक अंश

साथीहरूले भन्छन्, ‘आइ हेट मुस्लिम’

शनिबार, ०६ माघ २०७४, ०९ : २० नागरिक


नाजिया इरम
मेरो छिमेकी ४५ वर्षीया अरिफाका दुई छोरा छन् । उनीहरू नोयडाको लोटर भ्याली इन्टरनेसनल स्कुलमा पढ्छन् । एक रातअघि एउटा आतंकवादी हमला मच्चिएको थियो । उनको दश वर्षीय छोरा साद पाँच कक्षामा पढ्दै थिए । सादको कक्षाकोठामा शिक्षकको डेस्कमा पत्रिका थियो । विद्यार्थीहरू अंग्रेजी कक्षा सुरु हुने प्रतीक्षा गरिरहेका थिए । कक्षाकोठामा छिरेपछि शिक्षकले पत्रिका उठाइन् र गए रातको घटनाबारे पत्रिकामा छापिएको कुरा ठूलो स्वरमा पढेर विद्यार्थीलाई सुनाइन् । पढिसकेपछि ‘विश्वमा के भइरहेछ हँ ?’ भन्दै उनले लामो सास फेरिन् र कुर्सीमा बसिन् ।

अचानक एक विद्यार्थीले सादको नाम लिँदै ठूलो आवाजमा कराए, ‘साद, यो तिमीले के गरिदियौ ?’
कक्षाकोठामा एकाएक सन्नाटा छायो । सादको घाँटीमा शब्दहरू अड्किए, बाहिर निस्किन सकेनन् । सबैले सादलाई एकनासले हेरे र उनको प्रतिक्रिया कुरिरहे । उनी रिसाइरहेका थिए । उनले भन्नलाई केही शब्द भेटेनन् । त्यो प्रश्न कक्षाकोठामा असजिलो तरिकाले सकियो ।‘मैले मेरो शिक्षिकाले विद्यार्थीलाई गाली गर्नुहोला कि भनेर पर्खिरहेको थिएँ तर उहाँले केही प्रतिक्रिया दिनुभएन । उहाँ चुपचाप त्यहीँ बसिरहनुभयो । उहाँले केहीबेरमा उठेर कक्षा सुरु गर्न थाल्नुभयो । म चुप लागेर बसेँ, मलाई थाहै थिएन म के गरौँ ?’

सन् २०१४ को राष्ट्रिय चुनावी अभियानपछि धेरै गल्ती नहुने परिवर्तन आएको अरिफा बताउँछिन् । ‘मानिसहरू मुस्लिमलाई अर्कै अनुहार बनाएर हेर्ने गरेको उनले अनुभव गरेकी छन् । यो उनको छोराहरूको स्कुलमा समेत हुने गरेको छ । मुस्लिम भनेर होच्याउने र हेप्ने गर्थे । अहिले भने परिवर्तन आएको छ । जब कोही मुस्लिम विद्यार्थीलाई खिसी गरिन्छ, यो सीधै धर्मसँग जोडिन जान्छ । उसलाई अहिले बग्दादी, बंगलादेशी, पाकिस्तानी वा सजिलोसँग एक आतंककारी भनिन्छ । सबैले बोल्नका लागि समाचार च्यानलमा प्रयोग हुने भाषाबाट शब्द सापटी लिइएका छन् ।’

सन् १९९० देखि त्यस्ता शब्द प्रयोग गरिएका थिए । तर, गएको पाँच वर्षयता त्यसको शैली र ओज परिवर्तन भएको छ । पहिले प्रतिक्रिया त्यति हानिकारक थिएनन् । त्यतिबेला ती धेरै पनि प्रयोग हुँदैनथे । अहिले भने ती मजाकभन्दा पनि वैरभाव दर्शाउने खालका छन् ।

तिनीहरूको प्रयोग बढेको भए पनि अहिले हाँसोका लागि प्रयोग हुन थालेका छन् । यसले मुस्लिमलाई कति गहिराइसम्म आतंकवादसँग जोडेर हेर्ने गरिएको छ भन्ने देखाउँछ । अहिले अवस्था फरक छ र सम्भावित परिवर्तन पनि छन् । तर, पछिल्लो १५ वर्षमा मुस्लिमको नामबाट हुने आतंकवाद पनि ह्वात्तै बढेको छ । संसारभर दाबी गरिएका आतंकवादी हमलाबाट मृत्यु हुनेमध्ये ९५ प्रतिशत मृत्युको कारण आइएसआइएल (वा आइएसआइएस) छ ।

पछिल्लो समय भारतलगायत केही मुलुकमा हिन्दूवाद पनि बढेको छ । यिनीहरूले मुस्लिमलाई घुसपैठ गर्ने, आक्रमण गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि खतराका रूपमा चित्रण गरेका छन् । देशका धेरै मानिससँग मैले गरेको कुराकानीका आधारमा हामीले यो कुरा हाम्रो देशका बालबालिकासम्म पु¥याइसकेका छौँ भन्ने देखाएको छ ।अरिफाको जेठा छोरा राफत र उनका साथीबीच उनी १७ वर्षको हुँदा झगडा परेको थियो । त्यतिबेला उनलाई साथीहरूले आतंकवादी भनेका थिए ।

अरिफालाई स्कुलका आमाहरूको नाम वाला ह्वाट्सएप ग्रुपबाट तत्काल स्कुलमा बोलाइएको थियो । ‘तिम्रो छोराले मेरो बच्चालाई नामले बोलायो । मोटे पनि भन्छ,’ ती आमाले त्यति मात्र भन्न सकिन् ।
‘उनले खासमा आफ्नो छोराको गल्ती ढाकछोप गर्दै ‘मोटे’ भन्ने शब्दलाई आंतकवादी हो भनिरहेकी थिइन् । मलाई केही भन्नुथिएन । बच्चाहरू लामो समयदेखि एकअर्काका साथी हुन्,’ अरिफा टाउको हल्लाउँदै भन्छिन्, ‘उनले त्यो विषय क्लास टिचरसम्म पुर्याइन् । क्लास टिचरले केही भनिनन् र अभिभावकसँग कुरा गर्ने बताइन् । यस्तो अवस्था बारम्बार दोहोरिरह्यो । त्यसपछि मेरो छोराले स्कुलका अधिकारीसँग उजुरी गराउन पनि मानेन,’ अरिफाले भनिन् ।

अहिले दाजुभाइ हुर्किसके तर उनीहरू संवेदनशील छन् । अहिले उनीहरू आफूलाई होच्याउँदा पनि सामना गर्न सक्ने भएका छन् । तर मलाई आएर कहिल्यै कुरा लगाउँदैनन् ।गाली–गलौजको सिलसिला र अरुले होच्याउँदा कहिलेकाहीँ स्कुलबस र प्ले–ग्राउन्डमा झगडामा पनि रूपान्तरण भयो । अरिफा आफ्नो अधिकारका लागि आवाज उठाउने महिला हुन् तर यस्तो घटनामा भने उनी मौन रहन्छिन् । ‘राजनीतिक अवस्थाका कारण पनि म छोराहरूलाई झगडा नगर भन्छु,’ अरिफा दुःख पोख्छिन्, ‘कुन बेला कुरा कहाँ पुग्छ, थाहा छैन ।’

राफत भने आफ्नी आमाको कुरामा असहमति जनाउँछन् । ‘उनीहरूलाई हामी आतंकवादी हौँ भन्ने लाग्छ भने हामी के गर्न सक्छौँ भनेर देखाउनेछौँ । उनीहरूले हामीलाई कसरी आतंकवादी भन्न सक्छन् ? जब–जब आतंकवादी हमला हुन्छ, मेरा कक्षाका साथीहरूले मलाई ‘यो तैँले के गराएको भनेर खिल्ली उडाउँछन् । मानौँ यसको जिम्मेवार मैँ हुँ ।’

मैले राफतलाई ‘तिमी किन झगडा गर्न जान्छौ, यो कुरा त स्कुल अधिकारीहरूलाई गएर पनि त भन्न सक्छौ नि,’ भनेर सोधेँ । उनको जवाफ थियो, ‘स्कुल अधिकारीहरूलाई गएर भन्नुमा कुनै तुक छैन । उनीहरूले चाहन्थे भने हामीले यस्तो भोग्नुपर्दैनथ्यो,’ मुख निन्याउरो पार्दै उनले भने ।
उनीहरूले आफ्नो घरमा यस्तै सुन्छन्, जसले गर्दा होच्याउने घटना दोहोरिरहन्छन् । हाम्रो कुराकानी अरुको घृणा र सचेतनामा बाँधिएको हुन्छ । बालबालिकाले उनीहरूको शब्दमा यस्ता कुरा आउनु भनेको प्राकृतिक नै हो ।

अरिफा भन्छिन्, ‘यस्ता प्रतिक्रियालाई बेवास्ता गर्न म आफ्ना छोराहरूलाई सुझाव दिन्छु । किनभने, उनीहरू बसमा सँगै यात्रा गर्नुपर्छ र सँगै पढ्नुपर्छ । उनीहरूसँग दुश्मनी गरेर बाँच्न सम्भव नै छैन । यसले उनीहरूलाई समूहबाट टाढा पुर्याउँछ र एक्लो बनाउँछ ।’

अरिफाको भनाइले मैले ११ वर्षीया माजलाई सम्झिएँ । उनी नेसनल क्यापिटल रिजन (एनसिआर) मा रहेको दिल्ली पब्लिक स्कुलको एक शाखामा कक्षा ६ मा पढ्छन् । उनको बुवा र आमाको धर्म अलग हो । आफ्नो मुस्लिम थरले गर्दा उनी कसरी समाजमा बहिस्कार पारिएका थिए भन्ने उनले मलाई भनेका छन् । उनको कक्षामा उनलाई प्रायः आतंकवादी भनेर बोलाउँछन् । उनीसँग कोही खेल्न समेत मान्दैनन् । ‘उनीहरू सबै एकआपसमा  खेल्छन् तर मलाई खेलाउँदैनन्,’ उनले निराश हुँदै भने, ‘म खाजा खाने विश्रामका बेला मुस्लिम केटी साथीसँग बस्छु । उनका केही साथी भने मसँग राम्रोसँग बोल्छन् । मेरा त कोही साथी पनि छैनन्,’ उनी भन्छन् ।

यो लडाइँ पहिलेदेखि नै सुरु भएको हो । ‘मेरो साढे ६ वर्षको बच्चा एकपटक मुस्लिम भएकै कारण स्कुलमा पिटिएको थियो,’ जरिन सिद्धिकी भन्छिन् । उनकी छोरी समाइरा नोयडाको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको स्कुलमा पढ्छिन् । सँगै बसेको एक विद्यार्थीले एक दिन ‘के तिमी मुस्लिम हो ?’ भनेर सोधे, समाइराले ‘हो’ भन्दै टाउको हल्लाइन् । त्यसपछि ती बालकले ‘आई हेट मुस्लिम’ अर्थात् म मुस्लिमलाई घृणा गर्छु भन्दै समाइरालाई कुट्न थाले । जारिनको छोरीले यसबारे केही दिनअघि मात्रै मुख खोलिन् । ‘मलाई एकदमै अचम्म  लाग्यो  र मैले क्लास टिचरलाई तत्काल फोन गरेर सोधेँ,’ जारिनले भनिन्, ‘क्लास टिचरले दुईवटा शब्दको उत्तर दिइन्– यस्तो भइरहन्छ ।’

नाजिया इरमको पुस्तक ‘मदरिङ अ मुस्लिम’ को अंश । पुस्तकले  मुस्लिम बालबालिकालाई उनीहरूका सहपाठी र शिक्षकले आतंककारी भन्दै फरक व्यवहार गरेको प्रशस्त उदाहरण देखाएको छ ।
(स्क्रोल डट इनबाट शिक्षा रिसालले गरेको भावानुवाद)

 





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

फिल्म अभिनयमा अर्की सुन्दरी !

फिल्म अभिनयमा अर्की सुन्दरी !

मिस नेपाल सौन्दर्य प्रतियोगितामा आफ्नो प्रतिभा देखाउन मात्र होइन, फिल्म प्रवेशको पनि माध्यम बन्दै गएको छ । पछिल्लो समयमा पूर्वमिस...

सेलिव्रेटीलाई मन पर्याे ‘कान्छी’

सेलिव्रेटीलाई मन पर्याे ‘कान्छी’

सफलताका साथ प्रदर्शन भइरहेको फिल्म ‘कान्छी’को रेड कार्पेट सो गरिएको छ । आइतबार कुमारी हलमा आयोजना गरिएको सेलिव्रेटी सोमा मह...

थापा र वैद्यलाई कृपा सम्मान

थापा र वैद्यलाई कृपा सम्मान

कृपा फाउन्डेसनले ‘कृपा संगीत रत्न सम्मान’ द्वारा वरिष्ठ गीतकार रत्नशमशेर थापा र वरिष्ठ गायक योगेश वैद्यलाई सम्मान गरेको छ ।...

रसियामा नेपाली नाटक मञ्चन

रसियामा नेपाली नाटक मञ्चन

रसियाको नोभोसिबिर्सक सहरमा भइरहेको ‘वान, टु, थ्री थिएटर फेस्टिभल’मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै कान्तिपुर फिल्म एकडेमीका विद्यार्थीले नाटक प्रस्तुत गरेका छन्।