जुम्ली जलवायुमा हलचल

शनिबार, ०६ माघ २०७४, ११ : ५० डिबी बुढा


जुम्ला – तिला ७ का हस्तवहादुर बुढाले दशक अघि सम्म चार फिट हिउँ जमेपछि हिडडुल गर्न असहज हुने गरेको विर्षेका छैनन् । उनका अनुसार गाउँ नजिकैको जंगलमा दर्जन बढी पानीका मुहान थिए । गाउँमा खानेपानीको कुनै समस्या थिएन ।

उनले भने, उतिवेला जलवायु अनुकुल भएकोले खेतवारीमा लगाएको अन्नपातले उत्पादन दिन्थ्यो । आफनो उत्पादनमै किसान आत्मनिर्भर हुन्थ्यो । तर अहिले उनी झस्किन्छन । जंगलमा पानीका मुहान भेटिदैनन,हिमालमा हिउँ देखिदैन,खेतबारीमा सप्रेको अन्नवाली पाउदैन । उनले भने, जुम्लाको जलवायु विस्तारै खडेरीको रुप लिदैछ । कुनै न कुनै वेला चरम भोकमरी र महामारी आउनेमा कुनै शंका नभएको बताए ।

तिला ६ का भक्त वहादुर रोकाया हरियाली डाडाकाडा उजाड वन्दै जादा किसानको मुहारमा नैरस्यता आउने गरेको वताउछन । उनले भने, जंगलमा जनवार पाईन छाडे,घरमा पालीएका जनावर पाल्नै कठिन हुन थाल्यो । चरनक्षेत्रमा घास उम्रेपनि रोगकिराको संक्रमणले नष्ट हुन थालेको छ । साउन महिनाको वर्षाले भैसीको सिंङ्गमा च्याउ उम्रेको देख्न पाईन्थ्यो । अहिले न हिउदमा हिँउ देखिन्छ, न वर्षायाममा वर्षा ।

तिला ४ का लाल वहादुर सार्कीले अहिले सुख्खा पहिरोले हैरानी दिएको बताउँछन् । नियमित वर्षा नहुनाले हरियाली डाडा सुक्दै गएका छन । उनले भने, जसका कारण आगलागीको प्रकोप निकै बढी देखिएको छ । जलवायुमा देखिएको हलचलका कारण मध्यपहाडमा हुने अधिकांश जडिबुटी जुम्लामै पाईन थालेका छन । हलुवावेद,टिमुर,अमिलो,अनार,चुक,अङ्गुर पाईन थालेका छन् । जुम्लाको वर्षेपच्छिे फल्दै आएको स्याउ एक वर्ष फल दिन्छ, एक वर्ष दिदैन । अन्नबालीमा नयाँ नयाँ रोग देखिन थालेका छन । स्याउमा टुप्पो सुक्ने रोगले हैरान बनाएको छ ।

घाँसमा किरा लाग्न शुरु गरेको छ,खुर्सानी नपाक्दै झर्न थालेको छ । पशुपालनमा उत्तारचढाव आएकोछ, स्थानीय लालवहादुरले भने, तराईका जर्सिगाई जुम्लाको हावापानीमा बस्न सक्छन । पशु वस्तुमा पिपिआर रोगको प्रकोप वढेको छ । स्थानीय सल्लोको रुखमा किराको प्रकोप वढेपछि हुर्कन नपाउदै सुक्न थालेका छन । रातो नहुदै पिरल खस्छ,मध्यपहाडमा हुने खोटे सल्लो राम्रोसित हुर्केको पाइएको छ । उत्तीस देखिन थालेकोछ,आँपको वोट उम्र्रन्छन,भुजपत्र हुने उचाईमा सल्लो उम्रन्छ ।

कृषि सेवा केन्द्र तिलागाउँपालिका प्रमुख हिक्मतराज गिरीले जंगल हिमालतिर सर्दै गरेको र  पानीका मुहान सुक्दै गएको बताए । उनका अनुसार बाली चक्रमा पनि ठुलो परिवर्तन आएको छ । उनका अनुसार सुख्खा मौसममा हुने बालीको अनुसन्धान भईरहेको छ ।

तिला गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष विष्णुमाया वुढाले सुख्खा स्थानमा वृक्षारोपण,मुहान संरक्षण र लिफ्ट सिचाईको व्यवस्थाका लागि गाउँपालिकाले पहल थालेको बताए । उनले भने,समुदाय केन्द्रित सचेतना र विपत्त पात्रो निर्माण गरिएको छ । जिल्लाका अधिकांश गाउँमा खानेपानीको अभाव छ,स्थानीय उत्पादनमा कमि आएको छ, विभिन्न रोगको प्रकोप बढेको छ ।
 

 

 

 

 





यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

१०७ भत्किए, तीन मात्रै बने

काठमाडौं महानगरपालिका क्षेत्रमा भूकम्पले भत्किएका १०७ सम्पदामध्ये तीन मात्रै पुनर्निर्माण सम्पन्न भएका छन् । भूकम्प गएको तीन वर्ष बित्न लाग्दा...

‘पञ्चेबाजा’ लाई ‘साढे ७’

‘पञ्चेबाजा’ लाई ‘साढे ७’

स्वेता खड्काको निर्माणमा बनेको फिल्म ‘कान्छी’ प्रदर्शन भइरहँदा शुक्रबारबाट हलमा दुई नेपाली फिल्म ‘पञ्चेबाजा’ र ‘साढे ७’ थपिएका छन् ।...

सुविनको ‘फूलबारी’ लोकार्पण

सुविनको ‘फूलबारी’ लोकार्पण

सुविन रिमाल ‘प्रशान्त’द्वारा लिखित ‘फूलबारी’ बालकविता संग्रहको लोकार्पण गरिएको छ । नुवाकोट साहित्य प्रतिष्ठानले १२ वर्षे रिमाल अध्ययन गर्दै आएको...

लम्सालको ‘पेनाल’ महाकाव्य

साहित्यकार देवेन्द्र लम्सालद्वारा रचित ‘पेनाल’ महाकाव्य सार्वजनिक भएको छ । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले स्याङजा साहित्य परिषद्ले राजधानीमा...