सहिद खेती

बुधबार, २४ माघ २०७४, ०९ : ५९ सम्पादकीय


बर्सेनि माघलाई सहिदको सम्झना गर्ने महिनाका रूपमा चिनिन्छ । यस वर्ष भने माघ महिनाभरि नै सरकारले किस्ताबन्दीमा सहिदको सूची सार्वजनिक गरेको ग¥यै छ । सहिदलाई सम्मान गर्नेभन्दा पनि तिनकै अपमान हुने र आपसी राजनीतिक तुष्टि पूरा गर्ने गरी सहिद खेती भइरहेको बुझ्न सकिन्छ । मुलुकका निम्ति जीवन उत्सर्ग गर्ने सपूतहरूको असम्मान हुने गरी गरिएको सहिद घोषणाले विकृतिका अनेकन् आयाम उजागरसमेत गरेको छ । कुनै पनि मुलुकमा हजारौंहजारलाई सहिद घोषणा गरिँदैन । कुनै खास आन्दोलनमा सरिक भएकालाई मुक्ति सेनानी वा यस्तै कुनै नाम दिने गरिन्छ । २००७ सालको क्रान्ति सफल भएपछि पनि धेरैलाई सहिद घोषणा गरिएन । त्यो बेला लड्ने र मृत्युवरण गर्नेहरूलाई अन्य सम्मान गरिएको देखिन्छ । त्योबेला लडेका व्यक्तिलाई प्रजातन्त्र सेनानीका रूपमा सम्मानित गरेको पाइन्छ । त्यो बेलाका सहिद गंगालाल, धर्मभक्त माथेमा, शुक्रराज शास्त्री र दशरथ चन्दलाई श्रद्धापूर्वक सहिदको कोटीमा राखेको पाइन्छ । लड्दा–भिड्दा मारिनेको पनि योगदानको कदर हुनुपर्छ । तर परिवर्तनका निम्ति हाँसीहाँसी छातीमा गोली थाप्ने सहिदलाई अहिले पनि शिर झुकाएर सम्मान गरिन्छ । अन्य खास राजनीतिक उद्देश्यका लागि लडेका व्यक्तिलाई सहिदको पंक्तिमा राख्दा त्यो विवादास्पद पनि हुन सक्छ । त्यस्ता व्यक्तिलाई छुट्टै सम्मान दिनुपर्छ। 

सरकारले सहिद घोषणा गर्ने कुनै आधार तय गरेको छैन । तर पनि धमाधम सहिद घोषणा गर्न लागेको छ।

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको कामचलाउ सरकारको मन्त्रिपरिषद्को सोमबार बसेको बैठकले माओवादी ‘जनयुद्ध’ कालमा मारिएका निजामती कर्मचारी, सेना, प्रहरी र शिक्षकलाई सहिद घोषणा गर्ने निर्णय गरेको छ । एक महिनायता सहिद घोषणासम्बन्धी सरकारका निर्णयको अर्को शृंखलाका रूपमा यसलाई लिन सकिन्छ । सरकारले सहिद घोषणा गर्ने कुनै आधार तय गरेको छैन । तर पनि धमाधम सहिद घोषणा गर्न लागेको छ । भोलि आउने सरकारले तिनलाई सहिदको कोटीबाट हटाउन पनि नमिल्ने र अहिले राज्य ढुकुटीमा भारमात्र थप्ने काम यसले गरेको छ । केही दिनअघि चितवनको बाँदरमुढेमा मारिएका ३८ जना पीडितलाई पनि यसैगरी सहिद घोषणा गरिएको थियो । धनकुटाको खोकु छिन्ताङलगायतका स्थानमा पञ्चायतकालमा मारिएका पीडितलाई पनि सहिद घोषणा गर्ने काम यो सरकारले गरिसकेको छ । माओवादी सरकारको पालामा आफ्नोतर्फका नेता तथा कार्यकर्तालाई यसअघि नै सहिद घोषणा गर्ने काम भइसकेको छ । मौका पर्दा जसले जहिले पनि जोसुकैलाई सहिद घोषणा गर्ने परिपाटी अहिले बनेको छ । पछिल्लो चरणमा माओवादीद्वारा मारिएका व्यक्तिलाई सहिद घोषणा गर्नुका पछाडि शुद्ध रूपमा राजनीतिक कारण देखिन्छ । खासगरी माओवादी केन्द्र एमालेसँग मिलेर निर्वाचनमा सहभागी भएको र उसैसँग सरकार बनाउनेसमेत तयारी गरेको अवस्थामा उसलाई चिढ्याउनका निम्ति पनि सरकारका तर्फबाट यस्ता निर्णय भइरहेका छन्। 

सेना, प्रहरी, कर्मचारी र शिक्षक मारिएलगत्तै राज्यबाट लाभान्वित भइसकेका छन् । सेना र प्रहरीलाई वीर योद्धाका रूपमा समेत त्यो बेला सम्मानित गर्नुका साथै तिनका सन्तानलाई पढाउने र परिवारलाई पेन्सन आदि सुविधा दिने काम भइसकेको छ । त्यही प्रकरणमा थप सुविधा दिने वा सहिद घोषणा गर्ने हो भने कुनै अध्ययन÷प्रतिवेदन वा औचित्य पुष्टि हुने आधार तयार गर्नुपर्ने देखिन्छ । मुलुकमा सहिद संख्या ७ हजार कटिसकेको छ । अझ सरकारी कर्मचारीमा कतिजना ‘जनयुद्ध’ का क्रममा मारिए भन्ने जानकारी सरकारले अद्यावधिक गर्न सकेको छैन । माओवादी ‘जनयुद्ध’ का क्रममा मारिएका र बेपत्ता पारिएका व्यक्तिबारे निर्णय गर्ने गरी सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप र बेपत्ता आयोगले काम गरेको तीन वर्ष पुगिसकेको छ । सत्य निरुपणमा ६० हजार र बेपत्तामा ७ हजार उजुरी परेका छन् । अहिले सहिद घोषणा गरिएका कतिपय व्यक्ति भोलि यी आयोगमा परेका उजुरीअनुसार छानबिनसमेत गर्नुपर्ने अवस्था छ । आयोगको क्षेत्राधिकार मिचिने गरी सरकारका तर्फबाट भइरहेको सहिद घोषणाले थप प्रश्न उठाएको छ । उदाहरणका लागि बाँदरमुढे घटनालाई नै लिने हो भने पनि यो आपैंm विवादको विषय छ । माओवादीले सक्दा आफ्ना जतिलाई सहिद घोषणा गर्ने अहिले माओवादीइतर सरकार रहेका बेला तिनका कारणले मारिएका कर्मचारी, सेना, प्रहरी र शिक्षकलाई सहिद घोषणा गर्ने कार्य प्रियतावादी निर्णयमात्र हो । सहिदको खास आधारमा घोषणा गर्नु र अन्यलाई सेनानी वा यस्तै अन्य कुनै उपाधिद्वारा सम्मान गर्ने परिपाटी बसाउनु उचित हुन्छ । अनावश्यक खर्चिलो सहिदखेतीको भार मुलुकलाई बोकाउने काम सरकारबाट हुनु किमार्थ पनि उचित होइन। 





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

फिल्म अभिनयमा अर्की सुन्दरी !

फिल्म अभिनयमा अर्की सुन्दरी !

मिस नेपाल सौन्दर्य प्रतियोगितामा आफ्नो प्रतिभा देखाउन मात्र होइन, फिल्म प्रवेशको पनि माध्यम बन्दै गएको छ । पछिल्लो समयमा पूर्वमिस...

सेलिव्रेटीलाई मन पर्याे ‘कान्छी’

सेलिव्रेटीलाई मन पर्याे ‘कान्छी’

सफलताका साथ प्रदर्शन भइरहेको फिल्म ‘कान्छी’को रेड कार्पेट सो गरिएको छ । आइतबार कुमारी हलमा आयोजना गरिएको सेलिव्रेटी सोमा मह...

थापा र वैद्यलाई कृपा सम्मान

थापा र वैद्यलाई कृपा सम्मान

कृपा फाउन्डेसनले ‘कृपा संगीत रत्न सम्मान’ द्वारा वरिष्ठ गीतकार रत्नशमशेर थापा र वरिष्ठ गायक योगेश वैद्यलाई सम्मान गरेको छ ।...

रसियामा नेपाली नाटक मञ्चन

रसियामा नेपाली नाटक मञ्चन

रसियाको नोभोसिबिर्सक सहरमा भइरहेको ‘वान, टु, थ्री थिएटर फेस्टिभल’मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै कान्तिपुर फिल्म एकडेमीका विद्यार्थीले नाटक प्रस्तुत गरेका छन्।