सपनाको सहर

काठमाडौं बिगारिएको सहर हो

सोमबार, २९ माघ २०७४, १२ : २२ नागरिक


कालीप्रसाद बाँस्कोटा, गायक- संगीतकार

तपाईंलाई मनपर्ने सहर कुन हो ?
मलाई न्युजिल्यान्डको क्विन सिटी मनपर्यो । यो सहरमा पुग्दा ठ्याक्कै पोखराको झल्को आउँछ । सहरको माथिपट्टि लेक देखिन्छ । वरिपरि हरियाली पनि छ । यो सहरमा पुग्दा नेपालमै छु भन्ने महसुस हुन्छ ।

नेपालभन्दा बाहिर कुन–कुन देश पुग्नुभयो ?
अस्टेलिया, अमेरिका, आयरल्यान्ड, हङकङ, कतारलगायत १० भन्दा बढी देश मैले घुमेको छु । ती देशका सहर पनि राम्ररी घुमेको छु । बाहिरी मुलुकका सहर हाम्रा सहरको तुलनामा धेरै विकसित र व्यवस्थित छन् । सहरको बनावट शैली पनि आकर्षण छ । हरेक देशका सहरमा आधुनिकतासँगै आफ्ना चिनारी र पुराना कलाकृति सजाइएका छन् । सहरको बीच खण्डमा हरियाली कायम गरिएको छ ।

विदेशका सहरको कुन पक्षले तपाईंको ध्यान तान्यो ?
त्यहाँका धेरै चिज ध्यान तान्ने खालका छन् । हामीभन्दा पनि ढिलो २० वर्षअघि मात्रै बनेका सहर धेरै व्यवस्थित र विकसित भएका छन् । सहरमा हरेक खालका सुविधा छन् । सहरमा बसेका नागरिकले चाहेका बेला हरेक खालका सेवा–सुविधा लिन सक्छन् । चिल्ला सडक, सडक छेवैमा हरियाली, सुन्दर गार्डेन, सपिङ मल, सहरभित्र सजाइएका पुराना कलाकृति लगायतले मेरो ध्यान तान्यो ।

विदेशी सहर र नेपालका सहरबीच के भिन्नता पाउनुभयो ?
हाम्रा सहरलाई विदेशीसँग दाँज्न मिल्दैन । यहाँका सहरको विशेषता भिन्न छ । विकासका काम गर्ने हो भने केहीबेर पनि लाग्दैन, नेपाललाई अघि बढ्न । सर्सर्ती तुलना गर्दा विदेशका सहर सफा र व्यवस्थित छन् । हाम्रा सहर फोहोर र अव्यवस्थित छन् । प्राकृतिक र भौगोलिक पक्षलाई हेर्दा विश्वका अरु देशभन्दा हामी धेरै अगाडि छौँ । यहाँका सम्पदा, प्राकृतिक सौन्र्दयताले आज विश्वको ध्यान तानेको छ । हामीले चाँडो–चाँडो विकासका काम सक्ने हो भने अरु देशसमक्ष हाम्रो देशलाई चिनाउन सक्छौँ ।

हाम्रा सहर किन व्यवस्थित भएनन् होला ?
सहर बनाउने र विकास निर्माणका काम गर्ने निकायका व्यक्तिले राजनीति गर्न थालेपछि हाम्रा सहर विकास हुन नसकेका हुन् । चुनावका बेला सय दिनमै काठमाडौंलाई हराभरा पार्छु भन्ने मेयरहरू अहिले गुमनाम छन् । उनीहरूले गम्भीर भएर काम गरिदिएको भए सहर अहिलेजस्तो अस्तव्यस्त हुने थिएन । बनाउने हो भने नेपालका सहर पनि उत्कृष्ट सहर बन्न सक्छन् । यहाँका सरकारी कर्मचारी नेताको भरौटे बनेर हिँडेका छन् । नेता र कर्मचारी कसैले पनि स्वच्छ मनले काम गरेनन् । प्राकृतिक र भौगोलिक रूपमा हेर्ने हो भने हामी विश्वमै धनी छौँ । तर, राज्यको तर्फबाट सहर विकासमा भएका काम प्रभावकारी देखिएका छैनन् ।

नेपालभित्र मनपर्ने सहर कुन हो ?
मलाई पोखरा मनपर्छ । नेपालको छुट्टै विशेषता बोकेको सुन्दर सहरमध्ये पर्छ पोखरा । यहाँ अनेकौँ रमाइला दृश्य देख्न पाइन्छ । अहिलेसम्म पोखरा सुन्दर र सफा छ । सहरमा धुवाँ–धुलो र प्रदूषण छैन ।

आफ्नो सपनाको सहर कस्तो होस् भन्ने लाग्छ ?
म बसेको सहर धुलोमुक्त होस् । सहरका हरेक ठाउँमा समयै पुग्न सकियोस् । कसैले कसैलाई अवरोध नगरोस् । सहरका हरेक सेवा–सुविधा चुस्त होऊन् । सरकारका कारण नागरिकले कुनै खालको समस्या झेल्न नपरोस् । यति भयो भने सहर राम्रै लाग्छ ।

काठमाडौं उपत्यका कस्तो लाग्छ ?
काठमाडौं हामी सबैको सपनाको सहर हो । म काठमाडौंमै जन्मिएकाले पनि यहाँको माटो र ठाउँलाई राम्ररी चिन्न पाएको छु । यहाँको जस्तो विशेषता विश्वका अरु कुनै सहरमा भेटिन्न । यहाँ अनेकौँ महŒव र विशेषता बोकेका ऐतिहासिक सम्पदा छन् । पुराना कलाकृतिले दरबार क्षेत्र सजिएका छन् । मात्रै हामीले काठमाडौंलाई चिन्न सकेनौँ । यहाँको माटोको मूल्य बुझ्न सकेनौँ । प्रकृतिले यति धेरै सुविधा दिँदा पनि हामीले उपयोग गर्न सकेनौँ । कुर्चीमा बस्नेहरू विकासमा भन्दा राजनीतिमा बढी सक्रिय देखिए । कसैले पनि यो मेरो सहर हो, मैले बनाउनुपर्छ भनेर हेक्का राखेनन् ।

तपाईं सानो छँदा काठमाडौं कस्तो थियो ?
मैले आफू ९–१० वर्ष हुँदाको काठमाडौं स्मरण गर्छु । त्यतिबेला यो ठाउँ निकै मनोरम र सुन्दर थियो । मेरो घर कीर्तिपुरको डाँडामा हो । त्यहाँबाट मैले पूरै उपत्यका नियाल्न सक्थेँ । वरिपरि खेतैखेत र हरियाली मात्रै देखिन्थ्यो । काठमाडौंका हरेक खोला पौडी खेल्न लायक थिए । त्यतिबेला सडकमा सवारी कम हुन्थे । मानिसको चाप पनि कम थियो । अहिले काठमाडौं अस्तव्यस्त भएको छ । जनघनत्वअनुसार विकासका काम नभएका कारण काठमाडौं यस्तो कोलाहल भएको हो भन्ने लाग्छ ।

यहाँको धुवाँधुलो र अस्तव्यतता देख्दा दिक्क लाग्दैन ?
यहाँको धुलोधुवाँ र ट्राफिक जाम देख्दा दिक्क लाग्छ । उपत्यकामा राम्रा पक्षभन्दा नराम्रा पक्ष धेरै छन् । हिजो त्यति राम्रो र सुन्दर काठमाडौं अहिले अस्तव्यस्त हुनुमा सरकारकै कमजोरी देखिन्छ । सरकारले नै तदारुकता नदेखाएका कारण यहाँ विकास निर्माणका काममा अति नै ढिलासुस्ती हुने गरेको छ । सहरको विकास गर्छु भनेर सरकारी निकायमा बस्ने कसैले पनि जिम्मेवार भएर काम गरेका छैनन् । सबैले टार्ने र फाइदा लिने काम मात्रै गरेका छन् ।

उपत्यकाको मननपर्ने पक्ष के हो ?
प्रदूषण, ट्राफिक जाम र मानिसको भीडभाड देख्दा काठमाडौं अस्तव्यस्त लाग्छ । अहिले त झन् सहरका हरेक चोक अव्यवस्थित छन् । सहरवासीले धुलो र धुवाँको सास्ती खेप्नुपरेको छ । विकास निर्माणका कामलाई द्रूत गति दिन नसक्दा सहर दूषित भएको हो । यहाँको उर्वर जमिनमा धमाधम प्लटिङ हुँदै छ ।

काठमाडौं उपत्यकाको मनपर्ने पक्ष ?
यहाँको मौसम, पुराना बस्ती र मठ–मन्दिर मलाई ज्यादै मनपर्छ । उपत्यकाभित्र हरेक चिज छ । पहाड, हिमाल सबै यहीँबाट देख्न पाइन्छ । अरु देशमा एकदमै गर्मी र जाडो हुन्छ । हामीलाई प्रकृतिले नै नापेर हावापानी दिएको छ ।

सरकारले कसरी काम गर्यो भने सहर व्यवस्थित बन्ला ?
सरकारले राजनीतिलाई भन्दा विकासका कामलाई केन्द्रमा राख्नुपर्यो । सहरको पहिलो विकासको खुड्किलो भनेकै सडक हो । सडक फराकिला पार्ने हो भने अरु विकासका काममा टेवा पुग्छ । सहरको उचित ढल निकास, खानेपानी र सडकलाई विशेष प्राथमिकतामा राख्नुपर्यो । विकास निर्माणका काममा सरकारी निकायबीच समन्वय हुनुपर्यो ।

मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर ?
मलाई मानव सभ्यता पाइने ठाउँ घुम्न मनपर्छ । अमेरिकाको अलास्का, दक्षिण अफ्रिका र जेरुसेलम पुग्ने रहर छ ।
साथीभाइसँग कतै घुम्न जानुपर्यो भने कुन ठाउँ रोज्नुहुन्छ ?
चन्द्रागिरि, मातातीर्थ, दक्षिणकाली र कीर्तिपुर भन्दा माथिका डाँडाहरूमा घुम्न रमाइलो लाग्छ । उपत्यकाभित्र घुम्ने ठाउँ प्रशस्त छन् ।
प्रस्तुति : शिवहरि घिमिरे





यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रक्रिया

नयाँ सवारी खरिद गरिसके पछि सो सवारी सडकमा चलाउनु अगाडी नै दर्ता गरिसकेको हुनुपर्छ | ग्राहकलाइ सजिलो होस् भनेर दर्ता...

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

कस्तो किसिमको गाडी किन्नु ठीक होला त ?

गाडीको बनावटमा आधारित गाइड ...

किन गर्ने गाडीको बिमा?

किन गर्ने गाडीको बिमा?

भविष्यमा हुन सक्ने दुर्घटनाको बारे हामी अनविज्ञ छौं । तेस्रो पक्षको सवारी विमा गरेर यस्तो दुर्घटनाको क्षति कसरी न्यूनीकरण गर्न...

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जाडो मौसममा गाडीमा आउन सक्ने समस्याहरुको समाधान

जान्नुहोस् केहि रोचक जुक्ति र ह्याकहरु जसबाट तपाइले गाडीमा आइपर्ने जाडो सम्बन्धि समस्याहरुबाट छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ ...

अनुप र वर्षाको ‘जय शम्भु’

अनुप र वर्षाको ‘जय शम्भु’

निर्माता तथा निर्देशक अशोक शर्माले निर्देशन गरिरहेको फिल्म ‘जय भोले’को झापामा धमाधम छायांकन भइरहँदा उस्तै लाग्ने नाममा ‘जय शम्भु’को घोषणा...

सरोजका ‘यादहरु’ सार्वजनिक

गीतकार सुदन डोटेल तथा संगीतकार सरोज प्याकुरेलको एकल संगीत रहेको गीति संग्रह ‘यादहरू’ काठमाडौंमा लोकार्पण गरिएको छ। ...

दुई स्रष्टालाई भोजपुरको सम्मान

बेलायतमा रहेका भोजपुरे स्रष्टा–सर्जकहरूद्वारा एक दशकअघि स्थापित भोजपुर प्रतिभा प्रतिष्ठान, बेलायतले वरिष्ठ स्रष्टा गणेश रसिक र युवा स्रष्टा तथा समालोचक...

‘भुइयाँ’लाई ‘पहिचान पुरस्कार’

‘भुइयाँ’लाई ‘पहिचान पुरस्कार’

लेखक, अनुवादक तथा सञ्चारकर्मी यज्ञशको पछिल्लो कृति ‘भुइयाँ’ले ‘पहिचान पुरस्कार २०७४’ प्राप्त गरेको छ । राजधानीमा आइतबार नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका...