Nagarik News https://www.nagariknews.com Nagarik News - The Most Comprehensive No. 1 News Portal of Nepal - Breaking News, Latest, Politics, World, Economy, Entertainment, Sports, Technology, Blog, Cartoon, Opinion, Science, Interview, Health, Photo Feature en-US hourly 1 Copyright 2018 Fri, 20 Apr 2018 12:59:10 +0545 दीपक मनाङे डिल्लीबजार कारागार चलान https://www.nagariknews.com/news/44470/ Fri, 20 Apr 2018 12:40:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44470/ महानगरीय प्रहरी परिसरले ज्यान मार्ने उद्योगमा दोषी ठहर भई फरार रहेका दीपक मनाङेलाई पक्राउ गरी कारागार पठाइएको छ। काठमाडौँ- महानगरीय प्रहरी परिसरले ज्यान मार्ने उद्योगमा दोषी ठहर भई फरार रहेका दीपक मनाङेलाई पक्राउ गरी कारागार पठाइएको छ।

विसं २०६१ वैशाखमा महाराजगञ्जस्थित चुफाङ रेष्टुरेन्टमा चक्रे मिलन भन्ने मिलन गुरुङलाई धारिलो हतियार प्रहार गरेपछि ज्यान मार्ने उद्योगमा पुनरावेदन अदालत र सर्वोच्च अदालतले पाँच वर्ष कैद सजाय सुनाए पछि फरार रहेका मनाङेलाई बिहीबार साँझ पक्राउ गरी आज अदालतको आदेशअनुसार कारागार चलान गरिएको हो।

परिसरका प्रवक्ता मोहनकुमार थापाले परिसरको विशेष टोलीले बिहीबार पक्राउ गरेको मनाङेलाई आज जिल्ला काठमाडौँ जिल्ला अदालतमा उपस्थिति गराएपछि अदालतको आदेशअनुसार डिल्लीबजार कारागार चलान गरिएको जानकारी दिए।

मनाङे मङ्सिर १० मा भएको प्रतिनिधि तथा प्रदेशसभा निर्वाचनमा मनाङ क्षेत्र नं १ प्रदेश (ख) बाट स्वतन्त्र निर्वाचित सांसद भएका थिए।

उनलाई प्रहरी प्रधान कार्यालय इन्टरपोलमार्फत रेड कर्नर नोटिस जारी गरी पक्राउ गर्न पत्राचारसमेत गरिएको थियो। रासस
 

 

]]>
पुनर्निर्माणको अधुरो प्रतिबद्धता https://www.nagariknews.com/news/44468/ Fri, 20 Apr 2018 12:25:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44468/ महाभूकम्प २०७२ वैशाख १२ पछिको भूकम्पपछि सहयोगका निम्ति आश्वासन दिएका अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगी मुलुक र देशको प्रतिबद्धताविपरीत आफ्नै रुचिका क्षेत्रमा खर्च गरेको पाइएको छ। पुनर्निर्माण कार्यक्रमका लागि रकम जुटाउन सरकारले भूकम्पको दुई महिनापछि असार १० गते आयोजना गरेको पुनर्निर्माणका सम्मेलनका क्रममा उनीहरूले सहयोग घोषणा गरे पनि व्यवहारमा त्यो कार्यान्वयन हुन सकेन। महाभूकम्प २०७२ वैशाख १२ पछिको भूकम्पपछि सहयोगका निम्ति आश्वासन दिएका अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगी मुलुक र देशको प्रतिबद्धताविपरीत आफ्नै रुचिका क्षेत्रमा खर्च गरेको पाइएको छ। पुनर्निर्माण कार्यक्रमका लागि रकम जुटाउन सरकारले भूकम्पको दुई महिनापछि असार १० गते आयोजना गरेको पुनर्निर्माणका सम्मेलनका क्रममा उनीहरूले सहयोग घोषणा गरे पनि व्यवहारमा त्यो कार्यान्वयन हुन सकेन। त्यसबखत नेपाल आएका विभिन्न राष्ट्र तथा सहयोगी संघसंस्थाका प्रतिनिधिले भूकम्पका कारण नेपालमा मच्चाएको विनाशलीला देखेर जे जसरी सहयोगको प्रतिबद्धता व्यक्त गरे, त्यसको कार्यान्वयनमा अहिले देखाएको अनिच्छाका कारण उनीहरुले विश्वसनीयता गुमाउन पुगेका छन्। कार्यक्रममा सहभागीहरूबाट चार खर्बभन्दा बढी सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता प्रकट भयो। तर, भूकम्प गएको तीन वर्ष बित्न लाग्दासमेत उक्त प्रतिबद्धताअनुसार अधिकांश दाताले रकम दिएनन्। राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अनुसार दाता सम्मेलनमा घोषित रकममध्ये हालसम्म दुई खर्ब ६२ अर्बको मात्र सम्झौता भएको छ। सरकारले साउदी अरेबिया, नेदरल्यान्ड, नर्वे, स्विडेन, अस्ट्रेलिया, टर्की, अस्ट्रिया, पाकिस्तान, बंगलादेशलगायतसँग सम्झौतासमेत गर्न सकेको छैन। दाता सम्मेलनमा ती दातृ राष्ट्रले घोषणा गरेको रकम नौ अर्बभन्दा बढी छ। उनीहरु पछिल्लो समय प्राधिकरणले बोलाएको बैठकमा उपस्थित हुन छाडेर आफैंले गरेको प्रतिबद्धताको स्वामित्व लिन अस्वीकार गरिरहेका छन्।

विपत्का समयमा सहयोग घोषणा गरेर आफूखुसी खर्च गर्नुले दाताको बोली र व्यवहारमा फरक रहेको प्रस्ट्याउँछ। त्यसमाथि  पारदर्शिताको ठूलो पाठ पढाउने ती दातृ निकाय आफैंले चाहिँ अपारदर्शी हिसाबले काम गर्नु लज्जाको विषय हो। आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्नका लागि गरिने त्यस्तो अपारदर्शी खर्चको औचित्य प्रमाणित गर्न सरकारले दबाब दिनुपर्ने देखिन्छ। दातृ निकायको सहयोग बजेटरी सिस्टममा ल्याउन नसक्नु सरकारको पनि कमजोरी हो।

सहयोगको प्रतिबद्धता जनाएका केही दाता सम्झौता नगरी पन्छिन थालेका छन्। केहीले सरकारको ‘बजेटरी सिस्टम’ लाई थाहै नदिई आइएनजिओ÷एनजिओमार्फत आफ्नो स्वार्थ अनुकूल खर्च गरेका छन्। यसको ज्वलन्त उदाहरणका रुपमा नर्वे सरकारलाई लिन सकिन्छ। पुनर्निर्माणका लागि सहयोग घोषणा गरेको डेढ अर्बभन्दा बढी रकम नर्वेले आफ्नो स्वार्थअनुकूल काम गर्ने गैरसरकारी संस्थामार्फत खर्च गरेको छ। उसले सरकारको बजेट प्रणालीबाट एक पैसा पनि खर्च गरेको छैन। पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्नुपर्ने रकम शिक्षा, स्वास्थ्य, विपत् व्यवस्थापन, लैंगिक समावेशीकरण, खानेपानी तथा सरसफाइलगायत कार्यक्रममा खर्च गरेको छ। घोषित सहयोग रकमको सम्झौता गर्न पन्छिँदै आएको नर्वेले गैरसरकारी संस्थामार्फत गरेको खर्चको जानकारी सरकारलाई दिनसमेत आवश्यक ठानेन। अहिले आएर नर्वेले सहायता प्रदान गर्ने घोषणा गरे पनि पुनर्निर्माण प्राधिकरणमार्फत खर्च गर्ने नभनेको दाबी गरेको छ। घोषणा गरेभन्दा बढी रकम विभिन्न कार्यक्रममा खर्च गरिसकेको विवरणसमेत उसले प्रस्तुत गरेको छ। स्विस सहयोग नियोग, डिएफआइडी, युएसएडलगायतले पनि बजेटरी सिस्टम बाहिरबाट आफूखुसी खर्च गरिरहेका छन्। फिनल्यान्ड, अस्ट्रेलिया र स्विडेनले गैरसरकारी संस्थामार्फत गरेको खर्च विवरण उपलब्ध गराएका छैनन्। विश्व बैंक, एसियाली विकास बैंक, जाइकाजस्ता ठूला दाताले पनि ५० प्रतिशतभन्दा बढी रकम आफैं खर्च गरिरहेका छन्।

सरकारको वैदेशिक सहायता नीतिमा विकास साझेदार संस्थाबाट आउने सबै रकम बजेट प्रणालीभित्र ल्याउनुपर्ने उल्लेख छ। तर, अधिकांश दाताले उक्त नीतिविपरीत आफूखुसी रकम खर्च गरिरहेका छन्। सरकारी प्रणाली कमजोर रहेको बहनामा उनीहरुले आफ्ना विश्वासपात्रका रुपमा रहेका गैरसरकारी संस्थामार्फत गैरबजेटरी कार्यक्रममा खर्च गर्ने गरेका छन्। सरकारले यसरी आउने सहयोग रकम व्यवस्थित रुपमा खर्च गराउनुपर्ने परिपाटी कार्यान्वयन गर्नु पहिलो सर्त हो। तर, सहयोगी मुलुक र संस्थाले आफूखुसी गरेको खर्चको पारदर्शितामा भने प्रश्न उठेको छ। विपत्का समय सहयोग घोषणा गरेर आफूखुसी खर्च गर्नुले दाताको बोली र व्यवहारमा फरक रहेको प्रस्ट्याउँछ। त्यसमाथि  पारदर्शिताको ठूलो पाठ पढाउने ती दातृ निकाय आफैंले चाहिँ अपारदर्शी हिसाबले काम गर्नु लज्जाको विषय हो। आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्नका लागि गरिने त्यस्तो अपारदर्शी खर्चको औचित्य प्रमाणित गर्न सरकारले दबाब दिनुपर्ने देखिन्छ। दातृ निकायको सहयोग बजेटरी सिस्टममा ल्याउन नसक्नु सरकारको पनि कमजोरी हो। पुनर्निर्माणको मात्र होइन सरकारले अन्य अन्य सहयोग प्रतिबद्धताका रकमसमेत लिन सकिरहेको छैन। यसलाई सरकारको नेतृत्वले गम्भीर रुपमा लिन जरुरी छ। हातमात्रै फैलाउने तर दाताले दिन्छु भनी घोषणा गरेका सहयोग रकम लिन अग्रसरता नदेखाउने अवस्था मुलुकका लागि प्रत्युत्पादक हुन्छ।

]]>
छतबाट खसेर महिलाको मृत्यु https://www.nagariknews.com/news/44467/ Fri, 20 Apr 2018 12:20:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44467/ घरको छतबाट खसेर झापा दमकमा एक महिलाको मृत्यु भएको छ।मृत्यु हुनेमा पाँचथर फिदिम नगरपालिका–२ गोलाटार घर भई हाल दमक नगरपालिका– ७ मा डेरा गरी बस्ने २७ वर्षीया सुनमाला तामाङ गुरुङ रहेकी छिन्। दमक- घरको छतबाट खसेर झापा दमकमा एक महिलाको मृत्यु भएको छ।मृत्यु हुनेमा पाँचथर फिदिम नगरपालिका–२ गोलाटार घर भई हाल दमक नगरपालिका– ७ मा डेरा गरी बस्ने २७ वर्षीया सुनमाला तामाङ गुरुङ रहेकी छिन्।

श्रीमान् कुमार गुरुङसँगै दुई तले छतमाथि सुतेकी कमला राति उठेर तल झर्न खोज्दा माथिबाट खसेकी हुन्। घरको छतबाट खसेर गम्भीर घाइते भएकी कमलाको उपचारका क्रममा आज बिहान दमकस्थित लाइफलाइन अस्पतालमा मृत्यु भएको इलाका प्रहरी कार्यालय दमकले जनाएको छ । घटनाबारे प्रहरी अनुसन्धान शुरु गरिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक दीपक गिरीले बताए।
 

]]>
स्वास्थ्य सेवाको संघीयकरण https://www.nagariknews.com/news/44466/ Fri, 20 Apr 2018 12:16:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44466/ हामीलाई लोकतान्त्रिक संघीय गणतन्त्रका नागरिक बनाउने नयाँ संविधान निर्माणका क्रममा संघीयताबारे प्रशस्त विवाद भए। नेपालमा यो आवश्यक छ कि छैन, कति फाप्ने हो, देशलाई टुक्र्याउने हो कि जोड्ने हो, राजा रजौटाहरूको संख्या बढाउने हो कि नागरिकलाई साँच्चैको लोकतन्त्र प्रत्याभूत गराउने हो... आदिबारे धेरै बहस भए । हामीलाई लोकतान्त्रिक संघीय गणतन्त्रका नागरिक बनाउने नयाँ संविधान निर्माणका क्रममा संघीयताबारे प्रशस्त विवाद भए। नेपालमा यो आवश्यक छ कि छैन, कति फाप्ने हो, देशलाई टुक्र्याउने हो कि जोड्ने हो, राजा रजौटाहरूको संख्या बढाउने हो कि नागरिकलाई साँच्चैको लोकतन्त्र प्रत्याभूत गराउने हो... आदिबारे धेरै बहस भए । सिद्धान्ततः अब संविधानको महत्वपूर्ण अंग बनिसकेको छ संघीयता । तर प्रश्न गर्नेहरू अझै गरिरहेका छन्, उत्सुकतापूर्वक पर्खेर हेर्नेहरू अझै हेरिरहेका छन्, खोजेको जस्तो संघीयता भएन भन्नेहरू पनि अझै त्यसै भनिरहेकै छन्।  

जुनसुकै परिवर्तनको सान्दर्भिकता खोज्दा मानवजीवनमा त्यसले पार्ने प्रभावमा खोज्ने हो, जीवनका निम्ति त्यसको उपयोगितामा खोज्ने हो। ठूला ठूला राजनीतिक÷सामाजिक परिवर्तनका निम्ति आवश्यकता र उपयोगिता मूल कुरा हुन्, परिस्थिति र अनुकूलता गौण। कुनै पनि परिवर्तन जनताका लागि काम लाग्ने रहेछ भने, आवश्यक रहेछ भने जस्तासुकै चुनौती चिरेर पनि त्यसलाई स्थापित गर्नुपर्छ। परिस्थिति अनुकूल छ कि छैन भनेरमात्रै हेर्ने हो भने कुनै पनि वाञ्छित परिवर्तन सम्भव हुँदैन।

मन्त्रालयको कुनै कोठामा कुनै रबर स्टाम्पले छापेजस्तो गरी देशको नक्शामा जहाँ जहाँ सकिन्छ स्वास्थ्य चौकी ‘छाप्ने’ काममात्रै भयो। सबै कुरा राजधानीमा केन्द्रित भएको अवस्थामा यसो हुनु बुझ्नै नसकिने कुरा हैन।

संघीयता अहिले सैद्धान्तिकरूपमा स्थापित भइसकेको छ। संघीयताको अभ्यास परिपक्व हुन र व्यवहारमै परीक्षित हुन अझै बाँकी भए तापनि यसका केही सकारात्मक पक्ष भने देखा पर्न थालिसकेका छन्। एउटा सकारात्मक उदाहरण हो– पश्चिमको उच्च पहाडी भागमा रहेको अन्नपूर्ण गाउँपालिकाभित्र थालिएको स्वास्थ्यसेवाको एउटा सानो नयाँ ढाँचा र त्यस वरिपरि स्थानीय सरकार र गैरराज्य कर्ताबीचको सहयोग।

स्वास्थ्य सेवाका चुनौतीबारे सबै अवगत छन्। विभिन्न दर्दनाक कथा लेखिन्छन् तर ती चुनौती कसरी सामना गर्ने भन्नेबारे ज्यादै कम लेखिन्छ, कम बोलिन्छ। देशका विभिन्न ठाउँमा स्वास्थ्य सेवा पु¥याउने काम हुन थालेको दशकौँ भइसकेको छ। अनेक किसिमका सरकार आआफ्नै उद्देश्यका निम्ति आआफ्नै तरिकाले यो यत्नमा लागे। तर यतिका दशक बितिसक्दा पनि सपार्न नसकिएको एउटा तथ्य हो– भौगोलिक, सांस्कृतिक, जनसांख्यिकीय विविधतालाई महत्व दिएर स्थानीय तहमै अनुभूत गरिएअनुरूप स्वास्थ्य सेवा पु-याउन सकिएको छैन। मन्त्रालयको कुनै कोठामा कुनै रबर स्टाम्पले छापेजस्तो गरी देशको नक्शामा जहाँ जहाँ सकिन्छ स्वास्थ्य चौकी ‘छाप्ने’ काममात्रै भयो। सबै कुरा राजधानीमा केन्द्रित भएको अवस्थामा यसो हुनु बुझ्नै नसकिने कुरा हैन। तर अब भने स्थानीय र प्रादेशिक सरकारहरू बनिसकेको आजको स्थितिमा यसमा परिवर्तन आउनैपर्छ।

पश्चिम पहाडको एउटा विकट गाउँमा एकजना तृणमूल स्वास्थ्यकर्मीले गजबको प्रश्न गरेका थिए– ‘ढाडमा चोट लागेको बिरामीलाई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सार्दा शरीर सिधा रहनेगरी बोक्ने÷ओसार्ने गर्नुपर्छ भन्नुहुन्छ तपाईँहरू। कुरा त बुझ्यौँ तर हाम्रो हिँड्ने बाटो यस्तो भिरालो र साँघुरो छ। यस्तो बाटोमा तपाईंँले भनेजस्तो गरी घाइते बिरामी कसरी सार्ने?’ यो त्यस्तै ठाउँमा कार्यरत र दिनदिनै समस्या भोगिरहेका स्वास्थ्यकर्मीका मनमा मात्र आउनसक्ने प्रश्न हो। र, यस्ता प्रश्न बुझ्न सम्यक श्रवण भएका नीतिनिर्माता चाहिन्छ, घुम्ने मेचमाथि बसेर मात्रै यी प्रश्न बुझिन्न। यस्ता प्रश्नको इमान्दारीपूर्वक सम्बोधन गर्ने आँट गर्ने हो भने व्यवस्थापन, प्रशासन आदिका क्षेत्रमा मात्रै नभई प्रविधिमै समेत नयाँ सिर्जनात्मक विकास हुन सक्छ।

कम जनसंख्या भएका, विकट उच्च पहाडी क्षेत्रमा स्वास्थ्य सेवा पु¥याउँदा सोंच्नुपर्ने विषय अनेक हुन्छन्। जनताका जीवनका हरेक पक्षसँग घनिष्ठरूपमा जोडिएको र जीवनका हरेक गतिविधिको योगफलका रूपमा रहेको हुन्छ स्वास्थ्य। पर्यावरण, संस्कृति र परम्पराका हरेक पक्ष स्वास्थ्यसँग घनिष्ठरूपमा जोडिएको हुन्छ। त्यसैले कुनै कारखानामा एउटै साँचोमा ढालिएको वस्तुझैँ गरी स्वास्थ्यसेवाको एउटै मोडेल वा ढाँचालाई सबैखाले भौगोलिक, जनसांख्यिक, सांस्कृतिक परिवेशमा लागु गर्न खोज्दा धेरै कुरा मिल्दैन।  

पर्यावरण, संस्कृति र परम्पराका हरेक पक्ष स्वास्थ्यसँग घनिष्ठरूपमा जोडिएको हुन्छ। त्यसैले कुनै कारखानामा एउटै साँचोमा ढालिएको वस्तुझैँ गरी स्वास्थ्यसेवाको एउटै मोडेल वा ढाँचालाई सबैखाले भौगोलिक, जनसांख्यिक, सांस्कृतिक परिवेशमा लागु गर्न खोज्दा धेरै कुरा मिल्दैन।  

नेपाल जस्ता विविधताले भरिएका देश अन्त हुँदै नभएको पक्कै हैन। हामीकहाँ जस्तै धेरै देशका कुनै भौगोलिक क्षेत्र विकट होलान्, कुनै सुगम। कुनै क्षेत्रमा घना जनसंख्या होला, कुनैमा एकदम पातलो। कुनै उच्च पर्वतीय क्षेत्र होलान्, कुनै समथर। हामीकहाँ पहाडले विकटता जन्माउँछन्, अरुकहाँ मरुभूमि, समुद्र वा जङ्गल विकटताका जनक हुन सक्छन्। तर हाम्रो देशको एउटा विशिष्टता के हो भने यी विविधताबीच पनि, सांस्कृतिक महत्वका हिसाबले सबै नै उत्तिकै महत्वपूर्ण छन्। एकदमै विकट हिमाली क्षेत्रका पातला साना गाउँहरूको आफ्नै महत्व छ, घना जनसंख्या भएका तराईका फाँटहरूको आफ्नो। काठमाडौँं उपत्यकाको आफ्नो महत्व छ, पुराना पहाडी बजारहरूको आफ्नै। त्यसैले अंकगणितीय हिसाबले ‘कति खर्च गर्दा कति मानिसले सेवा पाउँछन्’ भन्नेखालका प्रश्नका आधारमा मात्र राज्यले स्वास्थ्यसेवामा लगानी गर्ने हो भने विकट इलाकाहरूमा कहिल्यै वाञ्छित स्वास्थ्यसेवा पुग्न सक्दैन। स्वास्थ्य सेवा र शिक्षाको महत्व ‘आफ्नो’ साँघुरो विधामा मात्रै हुँदैन। उचित स्वास्थ्य सेवा र शिक्षा हुनु/नहुनुले दीर्घकालीन महत्वका प्रभाव पारिरहेको हुन्छ।    

धेरै पहाडी क्षेत्रमा सुन्दर कान्ला बाँझा छन्। जङ्गलबीचका खाली घरले बसाइँ सराइका शोक गीत गाइरहेका छन्। सामान्य स्वास्थ्य सेवाको अभावमा जीवन गुमाउनेहरूका बारेमा जो पनि बोलिरहेकै सुनिन्छ। प्रसूति व्यथाले जीवन गुमाएका महिलाका कथा, घाँस काट्दा भीरबाट खसेर, भालुले चिथोरेर, बँदेलले उधिनेर, अँगेनामा पोलिएर... रोक्न सकिने मृत्युका सिकार भएका बाल, वृद्ध, पुरुष, महिलाका अनेक कथाले गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्। यी प्रश्नकाउत्तर नक्शामा छरिएका स्वास्थ्य चौकीहरूमा वा हरेक स्वास्थ्य मन्त्रीले उफ्रिँंदै भन्ने गरेको ‘डाक्टर पठाउँछु’ भन्ने आश्वासनमा मात्रै भेटिने कुरा हैन। सिंगै स्वास्थ्य प्रणालीलाई निर्जीव यान्त्रिक प्रशासनिक हिसाबले मात्र बुझ्न खोज्दा समस्याको समाधान कहिल्यै निस्किँंदैन।

उच्च पर्वतीय क्षेत्रको विकटताका कारण राज्य, बजार, विश्वविद्यालय, कसैलाई पनि ती ठाउँमा स्वास्थ्य सेवा कसरी पु-याउने भन्ने चासो हुँदैनथ्यो (अझै पनि हुन थालेको छैन)। भोट बैंक कम हुँदा राजनीति गर्नेलाई मतलव नहुने, आम्दानी नहुने हुँदा निजी क्षेत्रलाई मतलब नहुने, खोजेजस्तो आकारका आकडा तयार नहुने ठाउँमा प्राज्ञिक संस्थाहरूलाई मतलब नहुने हुनु स्वाभाविक हो। संघीयताले समाधान गर्नुपर्ने विषय नै यही हो। स्वास्थ्य सेवाका केही प्रयोगात्मक नमुनाहरूको प्रारम्भिक अनुभवले देखाउन थालेको छ– संघीयताको उचित कार्यान्वयन हुने हो भने ‘विशुद्ध स्वास्थ्य सेवा’ को फ्रेमलाई सपार्नमात्र हैन, स्वास्थ्य सेवासँग जोडिएका जीवनका हरेक पक्षलाई उचित दिशामा डो-याउन स्थानीय तथा प्रादेशिक सरकारले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन्। केन्द्रीकृत राज्यप्रणालीको तुलनामा संघीयताले प्रदान गर्ने लचकताले धेरै कुरालाई सहज बनाउन सक्छ। धेरै कुरा विकेन्द्रित हुन्छन्, विनियोजित हुन्छन् तर केको विकेन्द्रीकरण खोज्ने भन्ने कुरा भने अझ महत्वपूर्ण हुनपुग्छ। भ्रष्टाचार, गुण्डागर्दी, बेइमानी, आदिको विकेन्द्रीकरण खोज्ने कि अवसर, सशक्तीकरण, विकास, समृद्धिको? साँच्चै नै संघीयतालाई सफल पार्ने हो भने स्थानीय आवश्यकताअनुरूप स्वास्थ्यसेवा र शिक्षाका कस्ता ढाँचा तयार पार्ने भन्ने कुरामा हरेक प्रदेश र स्थानीय सरकारले ध्यान नदिइ हुँदैन।

सूचना/सञ्चार प्रविधिलगायत आधुनिक विज्ञानप्रविधिको उचित उपयोग, स्वास्थ्यकर्मीहरूको गतिशील टोली, स्थानीय जनताको सार्थक सहभागिता, स्वास्थ्य सहकारीका विभिन्न प्रयोग, नागरिक जीवनका अन्य आयामसँगको लयात्मकता आदिमा आधारित स्वास्थ्य सेवाको नयाँ नमुना तयार पार्ने प्रयत्न हुन थालेका छन् र म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकालगायतका सीमित ठाउँमै भए पनि यस्ता प्रयत्नमा स्थानीय सरकारको तत्परतापूर्ण सहभागिता, सहयोग, बुझ्ने र प्रयोग गर्ने उत्सुकता देखिन थालेको छ। यसले संघीयताभित्र लुकेको सकारात्मक सम्भावनाहरूलाई उजागर गर्न थालेको छ। प्रादेशिक सरकार र संघीय सरकारको तहमा समेत यो चासो पुग्न थाल्यो भने संघीयता साँच्चै सार्थक हुनेछ । अब सबै तहका सरकारमा ‘स्वास्थ्यमा राज्यले गर्ने खर्च यथार्थमा अत्यन्त बुद्धिमानीपूर्ण लगानी हो’ भन्ने कुराको चेत आउन ढिलाइ हुनुहुन्न।

]]>
शिर झुकेको अवस्था https://www.nagariknews.com/news/44464/ Fri, 20 Apr 2018 12:05:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44464/ संसारकै प्राचीन राष्ट्रहरूमध्येको एउटा र कहिलै पराधीन नभएको नेपाल आज नुन खाएको कुखुराझैँ लत्रङ्ग शिर झुकाएको अवस्थामा छ। संसारकै प्राचीन राष्ट्रहरूमध्येको एउटा र कहिलै पराधीन नभएको नेपाल आज नुन खाएको कुखुराझैँ लत्रङ्ग शिर झुकाएको अवस्थामा छ। हरेक वर्ष एक सय करोड रुपियाँ त संघीयता नामको शिशु पाल्न मात्र खर्च गर्नुपर्नेछ भनेर विश्व बैँकले हालै नेपाललाई सचेत गराइसकेको छ। जतिसुकै सकारात्मक, सुखी, आनन्दित, गद्गद् र ‘अग्रगामी’ भएर सोचे पनि तटस्थ र दल निरपेक्ष बुद्धिजीवी, विवेचक, समीक्षक तथा विश्लेषकहरू आउँदा दिनहरू निकै चुनौतीपूर्ण हुनसक्छन् भनिरहेका छन्। विदेशीले हेप्ने क्रम अरू बढेको छ। स्वाभिमान डङ्रङ्ग लडेको छ। राष्ट्रको शिर उठाउन गाह्रो भइरहेको छ, हामीलाई।

भारत स्वतन्त्र हुँदा (सन् १९४७ मा) त्यहाँ दुई लाख मात्र सैनिक थिए। जवाहरलाल नेहरु प्रधानमन्त्री भएपछि उनले तेह्र वर्षभित्रमा त्यो संख्या बढाएर पाँच लाख पचास हजार पु¥याए। यता नेपालमा पच्चीस हजार जति सैनिक थिए, आजभन्दा ६८ वर्ष पहिले। नेहरुले नेपाली सैनिकलाई प्रशिक्षण दिन सहायकरथी (ब्रिगेडियर) यदुनाथ सिंहको कमान्डमा टोली पठाए। शेरबहादुर मल्ललगायतले उनीहरूबाट प्रशिक्षण लिए। भारतको सल्लाहमा सैनिक संगठन सानो बनाएर नेपालमा छ हजार मात्र सैनिक राखियो। भारतले मुस्ताङलगायतका अठारवटा हिमाली जिल्लामा आफ्ना सैनिक चेकपोस्ट राख्यो। नेपालको राष्ट्रिय सुरक्षा र परराष्ट्र नीति दिल्लीबाटै चल्नुपर्छ भन्ने उसको दुराशय स्पष्ट देखियो। त्यसमा आज पनि परिवर्तन आएको पाइँदैन।

जतिसुकै सकारात्मक, सुखी, आनन्दित, गद्गद् र ‘अग्रगामी’ भएर सोचे पनि आउँदा दिन निकै चुनौतीपूर्ण छन्।

“नेपालमा सेना किन चाहियो” भन्दै प्रश्न उठाउने नेहरुपन्थीहरू आज पनि धेरै छन्। हिमालयबाट कन्याकुमारीसम्मको ‘सेरोफेरो सबै मेरो’ भन्ने उनीहरूको मानसिकता उस्तै छ। सन् १९३६ मा लन्डनको संसद्मा विन्स्टन चर्चिलले भनेका थिए, “साना देशलाई हेप्न खोज्दा इङ्ल्यान्ड फस्दै गएको छ। सैन्यशक्ति देखाउनुको सट्टा समभाव र सदासय देखाउनुपर्छ, तर ब्रिटिस परराष्ट्र नीति चार सय वर्ष अघिदेखि अचेत परम्पराबाट गुज्रिरहेको छ।” भारतका धेरै बुद्धिजीवीले पनि दिल्लीको दिल संकुचित भएकै कारण नेपाल, भुटान, बंगलादेश, माल्दिभ्स, श्रीलंकाजस्ता छिमेकी टाढिँदै गएको विश्लेषण गरेका छन्। भारत र पाकिस्तानले एकअर्कालाई शत्रु नै ठान्छन्। एस.डी. मुनिका पछिल्ला अभिव्यक्ति हुन् वा अन्य लेखक, पत्रकार र विश्लेषकका टिप्पणी, अंग्रेजकालीन मानसिकता त्याग्न नसक्दा दिल्लीको कुटिल कूटनीति ‘दिल्लगी’ बन्दै गएको गुनासो सुनिन्छ।

माल्दिभ्सका नेता अब्दुल्ला यामिन दिल्लीसँग दिक्क भएर ‘चीन निकट’ बने। बंगलादेश र श्रीलंका पनि चिढिए। महेन्द्र राजापाक्षेदेखि लिएर दक्षिण एसियाका धेरै नेता भारतसँग टाढिँदै गएका छन्। ‘एलिफेन्ट इन द रुम’ (कोठाभित्र हात्ती) भनेझैँ भारतको नचाहिँदो हठबारे त्यहाँका शासक–प्रशासकहरू समस्या ठूलो भए पनि प्रस्ट बोल्दैनन्। छिमेकीहरू टाढिँदै गए पनि ‘पैसाले किन्न सकिन्छ’ भन्ने कुत्सित सोचले ग्रस्त छन् कूटनीतिका कपटी नवावहरू। दिल्ली दरबार गुप्तचर, कर्मचारीतन्त्र र केही सञ्चारकर्मीका कुरा सुनेर छुरा चलाउँछ। आफ्ना कमजोरी स्वीकार गर्दैन, बरू नेपालजस्ता ‘हाम्रा’ साना भाइहरू किन बेइजिङतिर लहसिए भनेर निरर्थक शंका गर्छ। आफ्ना समर्थकहरूको ‘फौज’ बनाएर छिमेकीहरूलाई पेल्न खोज्छ।

२०४५ सालमा राजा वीरेन्द्रले चीनसँग हतियार खरिद गर्ने निर्णय गरे। तत्कालीन प्रधानसेनापति सच्चितशमशेर राणाले सैनिक मुख्यालयमा जर्नेलहरूसँग परामर्श गरेपछि राजा, प्रधानमन्त्री (मरीचमानसिंह श्रेष्ठ) र प्रधानसेनापतिबीच भएको छलफल कार्यान्वयन हुने निश्चित भयो। चीनले पठाएका विमानभेदी क्षेप्यास्त्रलगायत आधुनिक शस्त्रास्त्र नेपाल आएपछि भारतले पन्ध्र महिना नाकाबन्दी लगायो । त्यसअघि २०२७ सालमा पनि नाकाबन्दी लगाएको थियो।

‘अर्काको आश, दिनैपिच्छे उपवास’ भनेझैँ अरूको भरमा राष्ट्रलाई ‘आत्मनिर्भर’ बनाउने हास्यरसपूर्ण भाषण गर्न छाडेर दिनको एउटा मात्र असल काम गरे पुग्छ सरकारले । नत्र जनताले बाध्य भएर भन्नेछन्, “जुन जोगी आए नि कानै चिरेको।”

२०४७ सालको परिवर्तनपछि प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको भारत भ्रमणमा ‘चीनबाट किन हतियार किनेको’ भनेर धेरैपल्ट सोधियो। विनोदप्रिय भट्टराईले ठट्यौलो पारामा गम्भीर जवाफ दिए, “जहाँ सस्तो र राम्रो माल पाइन्छ, उपभोक्ताले त्यहीँबाट किन्छ। होइन र?” भारतीय पत्रकारले पुनः सोधे, “तराईका मधेसीलाई किन नेपाली सेनामा भर्ती नगरेको?” भट्राईले हाँस्दै जवाफ दिए, “त्यो त भारत सरकारलाई नै थाहा होला। भारतीय सेनामा किन नेपालका पहाडेहरू मात्र छानेको भनेर तपाईंहरूले उनीहरूसँग सोध्नुप-यो नि।” भट्टराईले पत्रकारहरूलाई निरुत्तर बनाए।

नेपालले चीनबाट हतियार किन्दा भारतको अहित हुने कुनै कुरा थिएन। ११६ राष्ट्रले नेपाललाई शान्ति क्षेत्र घोषणा गर्नुपर्छ भनेर समर्थन जनाए पनि राजा वीरेन्द्रको सो प्रस्तावप्रति भारतले समर्थन नगर्नु कूटनीतिक कपट मात्र थियो। भारतबाहेक अरू राष्ट्रसँग नेपालले कुनै व्यवहार नगरोस् भन्ने भारतको दुराशय नेपाललाई प्रान्त ठान्ने दरिद्र मानसिकता नै थियो। चीनबाट हतियार किन्दा दिल्लीस्थित नेपाली राजदूत वृन्दा शाहलाई भारतले स्पष्टीकरण सोध्यो भने नेपालका प्रधानसेनापतिलाई परम्परागत रूपमा प्रदान गरिँदै आएको भारतीय सेनापतिको मानार्थ महारथीको सम्मान नदिएर तत्कालीन प्रधानसेनापति सच्चितशमशेर राणालाई दिल्लीले दुस्मन नै ठान्यो।  राष्ट्रियताको प्रश्नमा कुनै सम्झौता नगर्ने राजा, प्रधानमन्त्री र सेनापतिले त्यसबेला जनताबाट स्याबासी पाए।

सन् १९७५ मा सिक्किमलाई भारतमा गाभ्दा ५९ हजार ६ सय ३७ जनाले मतदान गरे। १४ सय ९६ जना सिक्किमवासीले मात्र सिक्किम स्वतन्त्र नै रहनुपर्छ भनेर मत दिएका थिए। त्यो भनेको २.४५ प्रतिशत मात्र थियो। प्रजातन्त्रमा बहुमतले सधैँ सही निर्णय गर्छ भन्ने कुरा त्यहाँ पनि गलत ठहरियो। ९७.५५ प्रतिशत जनताले दिल्लीको दबाब र प्रभावमा स्वतन्त्र राष्ट्र सिक्किम भारतलाई सुम्पिदिए । काजी लेण्डुप दोर्जे, नरबहादुर खतिवडा, रामचन्द्र पौडेललगायतका राष्ट्रघाती नेताले सजिलैसँग बुझाइदिए स्वाधीन राष्ट्र। प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धी र गृहमन्त्री वाई.बी. चौहानले लेण्डुपलाई बधाइ दिए। लेण्डुपले भनेका छन्, “राजा फ्ँयाक्ने र राष्ट्र बुझाउने सबै काम दिल्लीकै निर्देशनमा गरेँ तर त्यसपछि इन्दिरा र चौहानले मेरो फोनसमेत उठाउन छाडिदिए।” सिक्किम पनि कपटपूर्ण कूटनीतिको शिकार भयो। सन् १९४८ मा भारत र सिक्किमबीच भएको शान्ति तथा मैत्री सन्धिको घोडा चढेर भारतीय सैनिकहरू गान्तोक पुगे। भुटान र नेपालसँग पनि सन् १९४९ र १९५० मा त्यस्तै सन्धि गरिएको थियो। तसर्थ सन्धिले मात्र शान्ति र मैत्री हुँदैन भन्ने पुष्टि गर्छ ।

डच शासकले सन् १६०५ देखि १८२५ सम्म, फ्रान्सले सन् १६६८ देखि १९५४ सम्म, डेनमार्कले सन् १६२० देखि १८६९ सम्म, पोर्चुगलले सन् १५०५ देखि १९६१ सम्म, इस्ट इन्डिया कम्पनी र ब्रिटिस सरकारले सन् १६१२ देखि १९४७ सम्म भारतका अधिकांश भागमा राज गरेको पाइन्छ। १८ वर्षअघि पंक्तिकार गोआ पुग्दा डोना–पउलामा भेटिएका पोर्चुगिज मूलका पत्रकार जर्जले ठट्टा गरेका थिए, “भारतीयहरूलाई धेरै विदेशीले शासन गरे। त्यसैले दिल्लीका दादाहरू पनि छिमेकीलाई त्यही पारा देखाउँछन्।”

राजा त्रिभुवनको सरल स्वभावबाट फाइदा उठाएर राणा शासनपछिको चार वर्षे प्रजातान्त्रिक कालखण्डमा भारतले गर्नु–नगर्नु ग¥यो। गृह, परराष्ट्र, रक्षा, अर्थ, लोकसेवा आयोग, राजदरबार र सिंहदरबारबारे रायसल्लाह दिने विज्ञको भेषमा गोविन्दनारायण सिंहलाई नेपाल पठाइयो। उनलाई प्रधानमन्त्रीलाई जस्तै पूर्ण अधिकार प्रदान गरिएको कुरा २००८ कात्तिक ७ गते प्रकाशित राजपत्रमा अध्ययन गर्दा बुझ्न सकिन्छ।

भारतीय वा कुनै पनि विदेशीलाई नेपालमा ढलीमली गर्न दिनै हुँदैन भनेर तत्कालीन युवराजाधिराज महेन्द्र दृढ थिए। पिताको स्वर्गवास भएपछि उनी राजा भए। त्यसपछि सुरु गरे उनले कूटनीतिक सरसफाइ अभियान। गोविन्दनारायणलाई तुरुन्त लखेटे। कैयन् भारतीय गुप्तचरलाई लखेटे। तराईमा भारतीयले थिचोमिचो नगरून् भनेर झापादेखि कञ्चनपुरसम्म ठाउँठाउँमा नेपालीहरूको बस्ती बसाए। हतियार चलाउन जानेका भूपू सैनिकदेखि लिएर बर्माबाट लखेटिएका नेपालीहरूलाई जमिन दिएर राखे। आफ्नै देशको एक कुनाबाट अर्को कुनामा पुग्न भारतको भूभागबाट आवतजावत गर्नुपथ्र्यो। नेपालको तराईमा मेची–महाकाली जोड्ने बाटो थिएन। २०१८ सालमा नवलपरासीको गैँडाकोटमा उनले ‘महेन्द्र राजमार्ग’ शिलान्यास गरे।

भारतीय रुपियाँ नेपाली नोट सरह चलिरहेकामा उनले त्यो बन्द गराए। भारतीय पाठ्यपुस्तक हटाइदिए। पचहत्तरै जिल्लामा नेपाली भाषा, साहित्य, संस्कृति, संगीत र कला फैलिदै गयो तर स्थानीय परम्परा, धर्म–संस्कृति, रहनसहन, पर्व तथा भाषाहरू बचाउन उनले प्रज्ञा प्रतिष्ठान, राष्ट्रिय नाचघरलगायतका संस्थाहरूलाई सक्रिय गराए। डडेलधुरा निवासी पुराना पत्रकार पदम ठकुराठी (हाल काठमाडौँ) सम्झिन्छन्, “केटाकेटी छँदा मैले पनि हमारा राष्ट्रपतिका नाम राजेन्द्रप्रसाद है” भन्ने पढेको हुँ, गाउँको स्कुलमा। राजा महेन्द्रले राष्ट्रवादी आन्दोलन र जागरण नै ल्याए। त्यसैले उनी पृथ्वीनारायण शाहपछिका सबैभन्दा स्वाभिमानी र राष्ट्रवादी राष्ट्रनायक हुन्। नेपाललाई कसैले केही कुरामा हेप्न नसकून् भनेर उनले सयौँ काम गरेर उदाहरण देखाए।”

नेपाल स्वाधीन राष्ट्र हो भन्ने कुरा संसारलाई बुझाउन राजा महेन्द्रले २०१२ सालमा नेपाललाई संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्य बनाए। २०१३ सालमा राष्ट्रिय योजना आयोग बनाए। २०१४ सालमा नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान र शाही नेपाल वायुसेवा निगम स्थापना गरे। कर्मचारीको वृत्ति विकास गर्न नेपाल निजामती ऐन ल्याए। प्रहरी ऐन बन्यो। सेनाको मनोबल उठाइयो। राष्ट्रवादको लहर आयो। जातिभेद उन्मूलन गर्न छुवाछूत विरोधी ऐन ल्याइयो। किसानलाई मोहियानी हक दिलाइयो। धर्म–संस्कृति र परम्पराको रक्षा गर्ने अभियान नै चलाइयो। ५३ देशसँग राजा महेन्द्रले कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गरे। युरोप, अमेरिका, अफ्रिका र एसियाका धेरै राष्ट्रको भ्रमण गरेर एउटै सन्देश दिए, “चीन र भारतका बीचमा हामी छौँ, तर कतै ढल्केका छैनौँ, असंलग्न बसेका छौँ र असंलग्न रहन्छौँ, आफ्नो निर्णय आफँै गर्छाैं ।” यी सबै कुरा भारतलाई मन परेन। त्यसैले राजा महेन्द्रमाथि चौतर्फी रूपमा वैचारिक हमला गराइयो। नेपाली कांग्रेसमा सबै भारतमुखी थिएनन्। नेपाली कांग्रेसका नेता गणेशमान सिंहजस्ता नेताले कोशी सम्झौता मात्र होइन, टनकपुर सन्धिको पनि कडा विरोध गरेर उनी राष्ट्रवादी भएको प्रमाणित गरेका छन्। तर गिरिजाप्रसाद कोइरालाको विदेशमुखी चरित्र एवं अधिनायकवादी प्रवृत्तिका कारण अन्तिम समयमा सिंहले नेपाली कांग्रेस नै परित्याग नै गरे। २०४७ सालको संविधान पार्टीले परित्याग गरेको भन्दै कांग्रेसका संस्थापक नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईले पनि अन्त्यमा पार्टी त्यागेका थिए।

२०१६ माघ १९ गते नेपाल–भारतबीच भैँसालोटनमा गण्डक सम्झौता भएको थियो। योजना सम्पन्न भएपछि नेपालको एक लाख ४३ एकड जमिन सिँचाइ हुने र १५ हजार किलोवाट बिजुली उत्पादन हुने भनिएको थियो । सम्झौतामा कूटनीतिक कुटिलता देखियो। टंकप्रसाद आचार्य र डा. केआई सिंह लगायतले त त्यसलाई ‘देशद्रोह’ भन्दै विरोध गरे। मातृकाप्रसाद कोइरालाले प्रतिबन्ध लगाएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीलाई टंकप्रसाद आचार्यले आफ्नो प्रधानमन्त्रित्वकालमा मान्यता दिएको हुँदा आचार्यले कम्युनिस्टहरूको पनि समर्थन पाए। श्री ३ मोहन शमशेरले दशजना राजबन्दीलाई मृत्युदण्ड दिन सिफारिस गर्दै राजा त्रिभुवनसमक्ष ‘लालमोहर बक्सन’ विन्ती गरेपछि राजाले त्यसलाई मानव अधिकार र प्रजातन्त्रको उल्लंघन भन्दै अस्वीकार गरेका थिए। आफ्नै गाथ असुरक्षित हुन सक्ने सूचना पाएपछि त्रिभुवनले भारतीय दूतावास (हालको शीतल निवास) पुगेर शरण लिए । त्यसपछि भारतको कूटनीति झन् कुटिल हुँदै गएको पाइन्छ।

राजा महेन्द्रले धेरै विश्वास गरेका प्रधानमन्त्री टंकप्रसाद आचार्यले चीन र जापानको भ्रमण गरेर मैत्री सम्बन्ध स्थापना गरे। तर इतिहासको अध्ययनमा रुचि नराख्ने केही ठूला अखबारले गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई जापान पुग्ने ‘प्रथम नेपाली प्रधानमन्त्री’ भनिदिए। धेरैले त्यो पत्याए।

टंकप्रसाद आचार्य निडर, स्वाभिमानी र प्रबल राष्ट्रवादी राजनेता हुन् भन्ने उनका अभिव्यक्तिबाट झल्किन्छ। २०४२ सालमा वानेश्वर हाइटस्थित उनको निवासमा पंक्तिकारले भेट गर्दा २००७ सालदेखि नै नेपाल दरबारलाई दिल्लीको दबाब रहेको प्रसंग सुनाएका थिए। २००७ सालमै पत्रकारितामा सक्रिय रहेका श्यामदास वैष्णव भन्छन्, “टंकप्रसादजीलाई प्रधानमन्त्री बनाएपछि भारतले उनलाई ‘चीनका मान्छे’ भनेर हल्ला चलाएको थियो।” पुराना राजनीतिज्ञ राजेश्वर देवकोटाले लेखेका छन्, “टंकप्रसादले चीन, जापानसँग मैत्री सम्बन्ध विस्तार गरेका छन्। कसैसँग झुक्ने काम गरेनन्।” (आत्मकथा पृष्ठ १३३)

अमेरिकी कूटनीतिज्ञ हेनरी किसिन्जरले ‘डिप्लोमेसी’ पुस्तकमा घतलाग्दो कुरा भनेका छन्, “कूटनीति भनेकै आफन्त बनाउने विज्ञान हो, परराष्ट्र नीति भनेको सम्भावना खोज्ने कला हो।” सन् १८९० सम्म अमेरिकाको सैन्य शक्ति संसारको चौधौँ नम्बरमा थियो। तर कूटनीतिक निरन्तरता र स्थायित्वले अमेरिका प्रबल बन्दै गयो। चीनको अनुभव पनि त्यस्तै छ। त्यसैले राजनीतिक स्थिरता नभएसम्म कूटनीति बलियो हुन सक्दैन, कूटनीति विश्वासिलो नभएसम्म अरू देशले भरोसा गर्ने अवस्था रहँदैन।

एउटा लेखकले ‘कूटनीतिक भूल’ लेख्यो भने अर्को लेखमा क्षमायाचना गर्न सक्छ तर राज्यसत्ता चलाउनेहरूले कूटनीतिक भूल गरे भने राष्ट्रले सयौँ वर्ष दुःख पाउँछ। सरकार परिवर्तन हुँदैपिच्छे कार्यकर्ता, आफन्तजन र प्रियपात्रहरूलाई जागिरका रूपमा राजदूत बनाएर पठाउने प्रचलन बन्द गरिएन भने अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपाल झन् बद्नाम हुँदै जाने देखिन्छ। त्यसैले हरेक ठाउँमा राजनीतिक भागबण्डाको खेल बन्द गरेर सक्षम व्यक्तिलाई दायित्व दिए मात्र स्पष्ट र आशाजनक परिणाम प्राप्त हुन सक्छ।

जबसम्म हामी नै विभाजित भइरहन्छौँ, तबसम्म राजनीतिक स्थिरता हुनै सक्दैन। कूटनीतिमा दिगोपन आउन सक्दैन । हरेक साल कम्तीमा एउटा प्रधानमन्त्री पैदा गर्ने सिंहदरबाररूपी प्रसुतिगृहले आउँदा पाँच वर्षमा कतिजना प्रधानमन्त्री जन्माउने हो, त्यो समयले नै देखाउला। तर अझै पनि राजनीतिक स्थायित्व, समृद्धि, स्वाभिमान, राष्ट्रको सुदूर भविष्य, राष्ट्रिय एकता र जातीय सद्भावबारे कसैले कसैलाई ढुक्क तुल्याउन सक्ने अवस्था देखिँदैन। राष्ट्र हाँक्न खोज्नेहरुले सुशासनका ठूलाठूला बेलुन उडाएका छन् तर आजसम्म सबै मन्त्रीहरूको सम्पत्ति सार्वजनिक गर्न समेत साहस गरिरहेका छैनन्। अधिकांश अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था र उनीहरूले पालेका गैससहरूको घेराबाट ठूला दलहरू नै मुक्त छैनन् । नेपालीमा एउटा रमाइलो उखान छ, “हात्ती दिन्छु भन्नेसित बोको मागी हेर्नू।” तसर्थ राजधानीको धुलो र धुवाँसमेत तह लगाउन नसक्नेहरूले काठमाडौँलाई किङ्सटन, क्वालालम्पुर, कुवेत वा कराँची जस्तो नबनाए पनि हुन्छ तर सरकार साँच्चै ‘स्वाधीन’ नहुने र कूटनीतिक सन्तुलन मिलाउन नसक्ने हो भने काठमाडौँले कम्बोडिया, काबुल वा किगालीको नियति भोग्नुपर्नेछ।

ससाना कुराको पनि व्यवस्थापन गर्न नसक्ने, दल, गुट, उपगुट, सहायक गुट र व्यक्ति पूजामै रमाउने, राष्ट्रको हजारौँ बिघा जमिन मिचिँदा थाहा नपाउने, उग्रवादीलाई फलफूलको रस चुसाउने र हरेक क्षेत्रमा दलकै मान्छे घुसाउनेहरूले जंगी, निजामती र प्रहरीलाई प्रदूषणमुक्त राखेर मात्र पुग्दैन। राष्ट्रघातका मतियार बनेर विदेशीको दानापानी खानेहरूले थप सन्तान उत्पादन नगरून् भन्दै बन्ध्याकरण नै गर्नुपर्छ। जबसम्म घर नै फोहोर हुन्छ, तबसम्म वरपरका लामखुट्टे, उडुस, उपियाँ र झिँगाहरू हाम्रै घरमा डिस्को नाच्न आउँछन्। विदेशीको हस्तक्षेप भनेको त्यही हो।

गणतन्त्र घोषणा गर्दा, संविधान बनाउँदा, संघीयता भित्र्याउँदा, धर्मनिरपेक्षता ल्याएर जन्तेबाख्रो खाँदा वा विदेशीले करोडौँ युरो, डलर, भारु आदि दिएर ‘यसो गर्नू, उसो गर्नू’ भन्ने ठाडो आदेश दिँदा ‘तिमीहरूको पैसा चाहिँदैन, हामीलाई हेप्न पाइँदैन।’ भन्ने साहस किन गरेनन् दलहरूले? के नेताहरू भर्खर बौरिएका हुन्? दरबारले पालेकाहरू पनि गणतन्त्रको संविधान उत्कृष्ट छ र यही नै ‘धरातलीय यथार्थ’ हो भन्दै गणतन्त्रका वनझाँक्री भएर हिँडे। फलस्वरूप, नेपालविरुद्ध कपटपूर्ण कूटनीति गर्नेहरूले नेपालकै नेता, उच्चपदस्थ कर्मचारी, बुद्धिजीवी आदिलाई वीरबलले हरियो घाँस देखाएर घोडा कुदाएझैँ आशैआशमा दौडाए। वृद्धावस्थामा वेश्याले पछुतो गरेझैँ कतिपय त चुनावमा हारेपछि आज पुर्पुरोमा हात राखिरहेका छन्। थचक्क बसेर टोपीले पसिना पुछ्दै सुस्केरा हाल्दैछन्। विदेशीले आफूलाई व्यर्थमा प्रयोग गरेछन् भन्ने बुझेपछि पूर्व आतंककारीहरू पनि पूर्व राष्ट्रनायकलाई अचेल गाली गर्दैनन्। दाँत झरेपछि दाह्रा देखाउने कसरी?

“अर्काको आश, दिनैपिच्छे उपवास” भनेझैँ अरूको भरमा राष्ट्रलाई ‘आत्मनिर्भर’ बनाउने हास्यरसपूर्ण भाषण गर्न छाडेर दिनको एउटा मात्र असल काम गरे पुग्छ सरकारले। नत्र जनताले बाध्य भएर भन्नेछन्, “जुन जोगी आए नि कानै चिरेको।”

]]>
एथ्लेटिको मड्रिड पराजित, बार्सिलोना उपाधि नजिक https://www.nagariknews.com/news/44465/ Fri, 20 Apr 2018 12:03:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44465/ स्पेनिस ला लिगा फुटबलमा दोस्रो स्थानको एथ्लेटिको मड्रिड पराजित भएको छ। स्पेन – स्पेनिस ला लिगा फुटबलमा दोस्रो स्थानको एथ्लेटिको मड्रिड पराजित भएको छ। प्रतियोगिताअन्तर्गत बिहीबार राति भएको खेलमा रियल सोसियडाडले एथ्लेटिको मड्रिडलाई ३–० ले स्तब्ध पारेको हो।

घरेलु मैदानमा सम्पन्न खेलमा सोसियडाडलाई जिताउन खेलको ८० र इन्जुरी समयमा गरि हुवानमाईले २ तथा २७ औं मिनेटमा विलियन जोसोले गोल गरे। खेलमा ५७ प्रतिशत बल पोजिसन आफ्नो पक्षमा राखेपनि एथ्लेटिको पराजित भयो। जितसँगै सोसियडाड ३३ खेलबाट ४३ अंक जोडदै लिगको ११ औं स्थानमा छ।

एथ्लेटिकाको हारले लिग लिडर बार्सिलोनालाई फाइदा पुगेको छ।  बार्सिलोना ला लिगाको २५ औं उपाधि नजिक पुगेको छ।

बार्सिलोनाले लिगमा १२ अंकको स्पष्ट अग्रता कायम गरेको छ। अब डिपोर्टिभो ला कोरुनासँगको खेल जिते बार्सिलोनाले चार खेल अगावै उपाधि जित्नेछ।

त्यस्तै रातिनै सम्पन्न अन्य खेलमा लेभान्टेले मालागा र रियल बेटिस र लास पालमसलाई समान १–० र गिरोनाले आलाभेसलाई २–१ ले पराजित गरेको छ। 

]]>
जबजको सार्थकता र श्रेष्ठता https://www.nagariknews.com/news/44462/ Fri, 20 Apr 2018 11:51:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44462/ परिवर्तित विश्वमा माक्र्सवादलाई सान्दर्भिकताको त्राण दिनु र जनसमर्थनको जगमा उभ्याउनुसँगै मदन भण्डारीले एमालेको अटल सौभाग्यको भाग्यरेखा कोरेकामा कसैको विमति नरहला। परिवर्तित विश्वमा माक्र्सवादलाई सान्दर्भिकताको त्राण दिनु र जनसमर्थनको जगमा उभ्याउनुसँगै मदन भण्डारीले एमालेको अटल सौभाग्यको भाग्यरेखा कोरेकामा कसैको विमति नरहला। आधुनिक विश्वमा शक्ति पृथकीकरणका विभिन्न अभ्याससहित लोकतान्त्रिक व्यवस्था बहुप्रचलित छ। पुँजीवादी लोकतन्त्रको विश्वव्यापी लहर चलेको बेला संसद् र शक्तिपृथकीकरणको सिद्धान्त पुँजीवादीहरूका मात्र बपौती होइनन्, बरू मानव जातिले हासिल गरेका साझा उपलब्धिहरू हुन् भनेर कम्युनिस्टहरूको तर्फबाट पहिलो हकदाबी गर्ने र त्यसमा स्वामित्वको सुनिश्चिततासहित वैचारिक लालपुर्जाको जोहो गर्ने पहिलो वामपन्थी वैचारिक नेता भण्डारीप्रति नेपालका कम्युनिस्टहरू सदैव कृतार्थ छन्। मदन भण्डारी र जनताको बहुदलीय जनवादमाथिको गडबडी एमालेले गुणग्राहितासँग गरेको दुस्मनी ठहरिनेछ। पुँजीवादी लोकतन्त्रको पक्षमा विश्वव्यापी लहर चलेको र समाजवादी व्यवस्था अवलम्बन गरेका देशमा वामपन्थी पार्टीहरूविरुद्ध जनताको कोप बढेको बेला २०४९ सालमा नेकपा (एमाले)ले दृढतापूर्वक कम्युनिस्ट पार्टी जनताको परीक्षणको विषय हुनुपर्छ भन्ने मान्यता अवलम्बन ग¥यो। चुनाव लड्ने पार्टी कम्युनिस्ट हुन सक्तैन भन्ने भ्रान्ति बलशाली भएको बेला एउटा कम्युनिस्ट पार्टीले चुनावका माध्यमबाट जनादेश प्राप्त गरी क्रान्तिपूर्व सरकार सञ्चालन गरी क्रान्तिका लागि अनुकूल भूमिका खेल्न सक्छ भन्ने कुरा त्यति बेला धैरैका लागि खिल्ली उडाउने बहाना बनेको थियो। आज यो सत्य नेपालका वामपन्थी पार्टीहरूको जीवनशैली बनेको छ। एघार पुस्तासम्म जनतामा जरो गाढेर रहेको निरंकुश राजतन्त्रप्रति जनतामा रहेको बाक्लो भ्रम, आफूलाई संसदीय लोकतन्त्रको मसिहा ठान्ने नेपाली कांगे्रसको उत्कर्षकालीन दम्भ र दबदबा, काँधमा भिरेको बन्दुक र छातीमा झुन्ड्याइएको एम्बुस, शत्रु ठानिएका जतिको ज्यान लिनु वा लक्ष्य प्राप्तिका खातिर आफ्नो ज्यान दिनुभन्दा पर छुट्टै वाद, विकल्प, विचार, व्यवहार, जीवन र संसार छ भन्ने सत्यलाई मिथ्या ठानिरहेको क्रान्तिकारी भावनाले ओतप्रोत कार्यकर्ताहरूको घनकुवेर पार्टी तत्कालीन माओवादीले ल्याएको तरंग समेतबाट सृजित भवसागर एमालेले कसरी पार गर्न सक्यो त? आग्रहरहित ढंगले एउटै शब्दमा भन्नुपर्दा एमालेका लागि जनताको बहुदलीय जनवाद नै यस वैतर्णीबाट पार लगाउने तारनहार थियो।

पछिल्लो दशकमा एमालेले जबजलाई जनवाद, लोकतन्त्र र देशभक्तिको त्रिवेणीका रूपमा जनसमुदायमाझ स्थापित गर्न सकेको छ। एमालेमा जबज मात्र यस्तो जीवित सत्य हो जो हरेक महाधिवेशनमा पारित हुँदै आएको छ। अरू नीतिहरू र नेतृत्व भित्रिने बाहिरिने गर्छन् तर जबज हल्लाउने र चलाउने जति मेरो पनि यसैमा आस्था छ भन्न बाध्य भएको शृंखला छ। जबज जगैदेखि लोकतन्त्रको मेरुदण्डमा उभिएको विचार हो। वास्तवमा आजसम्म कम्युनिस्ट पार्टीको प्रमुख नबितेसम्म वा ऊ स्वयंले आफैँ अग्रसर भएर कसैलाई टीका नलगाइदिएसम्म अर्काे नेताले प्रतिस्पर्धाबाट पार्टी प्रमुख हुन सकेको नजीर थिएन। जबज अवलम्बन भएपछि एमालेको आन्तरिक लोकतन्त्रको अभ्यास सङ्लो र सबल भएको छ। म नै राज्य हुँ ठान्ने लुई चौधाँै शैलीको पार्टी प्रमुखको भूमिका, पार्टी प्रमुखले भनेको मान्नुपर्छ र त्यहाँ भन्दा अरू विकल्प छैनन् ठान्ने अन्धविश्वास, दण्ड र फण्डको दुरुपयोग, लेनिनवादी संगठनात्मक सिद्धान्तको नाभि मानिने कमिटीको बहुमत, संस्थापनले गर्न सक्ने संगठक, व्यवस्थापक र दार्शनिकहरूको जोहो जस्ता तगाराहरू पन्छाउँदै नवौँ महाधिवेशनमार्फत नयाँ नेतृत्व चुनिन सक्ने दृष्टान्त दिन र सुनिश्चिता प्रदान गर्न जबजले सकेको छ।

जनताको बहुदलीय जनवाद वामपन्थी जनमत, लोकतन्त्रिक जनमत र देशभक्त जनमतको त्रिवेणी हो। नदीको त्रिवेणीको धार्मिक र पर्यटकीय महत्व भएजस्तै भिन्नाभिन्नै प्रकारका जनमतलाई एकतामा बाँध्न सक्ने सामथ्र्य राख्ने विचारको पनि राजनीतिक, ऐतिहासिक र भविष्य समेतका हिसाबले महत्व र सार्थकता रहने नै भयो। जनताको बहुदलीय जनवादको आधुनिक एमालेको रसायन निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ र सच्चा एमालेको नशा नशामा जबज रगत भएर बग्ने र सल्बलाउने गरेको छ। जबजकै कारणले एमालेमा तीन प्रकारका रसायन अटाएका छन्। आजको एमालेमा मूलतः वामपन्थी, लोकतान्त्रिक र राष्ट्रवादी रसायन छ। त्यसैले अध्यक्ष ओलीले भनेजस्तै एमाले सरदर पार्टी होइन। एमालेमा मौजुद विशेष रसायन थाह पाउन यसले विभिन्न चुनावमा प्राप्त गरेको हैसियतको अन्तरमाथि विमर्श गर्नुपर्ने हुन्छ।

आज एमालेलाई देशभरको प्रगतिशील र वामपन्थीहरूको मात्र नभई लोकतन्त्रवादी र देशभक्तहरूको साथ र समर्थन छ। वास्तवमा एमालेको एक्लो औकात भनेको २०६४ सालको पहिलो संविधान सभा निर्वाचनमा प्रत्यक्षतर्फका २४० मध्ये विजय हासिल गरेका ३३ सिट मात्र हो। दोस्रो संविधान सभा निर्वाचनमा एमालेले ९० सिट जित्यो। अहिलेको २ सय ७५ सदस्यीय प्रतिनिधि सभामा एमाले बहुमत नजिक छ। २०६३ तिर एमालेको शाख गिरेको थियो। विचारका हिसाबले एमालेसँग त्यति बेला पनि जबज थियो तर व्यवहारमा कमजोरी रह्यो। कांग्रेस र माओवादीलाई सहकार्यको एउटै जुवामा ल्याउने सिद्धान्त जबज थियो तर बाहिर भान बेग्लै प-यो। क्रान्तिमा लोकतान्त्रिक कित्ताको नेतृत्व कांग्रेसले र वामपन्थी शक्तिको नेतृत्व माओवादीले मात्र गरे जस्तो र एमाले अरूका पछाडि घिसारिए जस्तो भ्रम पर्न गयो। जबजको प्रकाशमा अघि बढेको सहकार्यको राजनीतिलाई स्वामित्व ग्रहण गर्नलाई चाहिने आवाजमा दम नेतृत्वले आपूर्ति गर्न नसकेकै हो। प्रतिस्प्रर्धाको राजनीतिमा आवाजमा दम नभएको नेताले थाहै नपाएर विरोधीलाई सघाउँछ र आफ्नो पार्टीको शक्ति ऐँठन पारिदिन्छ। २०७० सालमा एमाले उठ्न सक्नुमा संसदीय अभ्यासमा अनुभव नभएको उत्कर्ष कालको माओवादीसँग मिलेर यथेष्ट गडबडी गर्न सक्ने अवसर हुँदाहुँदै पनि एमालेले लोकतन्त्रप्रति घात नगर्नु प्रमुख कारण थियो। अरूकापछि नलतारिने र लोकतन्न्त्रका प्रतिको निष्ठा नडगाउने केपी ओली नेतृत्वको तत्कालीन केन्द्रीय कमिटीको बहुमतलाई  जनदेवताले प्रदान गरेको पुरस्कार थियो। लोकतन्त्रको लक्ष्मण रेखा ननाघ्ने गरी इतिहासको निर्णयक मोडमा एमालेले देखाएको त्यो इमानदारी लोकतन्त्रका हरेक पुस्ताका साधकहरूका लागि पे्ररणाको स्रोत बन्नेछ । लोकतन्त्रप्रतिको अटल निष्ठा र प्रतिबद्धताका कारण एमालेले जनसमुदायबाट दोहोरो पुरस्कार पायो। एकातिर लोकतान्त्रिक जनमतमा रहेको कांग्रेसी एकाधिकार समाप्त हुनु अर्कोतर्फ वामपन्थी आन्दोलनको मूल प्रवाह पनि एमाले नै रहेको पुनर्पुष्टि हुनु एमालेले थापेका दोहोरा पुरस्कार थिए । भारतले लगाएको नाकाबन्दीको सामना गरेर बलभद्र, भक्ति थापाजस्ता वीर अग्रजहरूको पालादेखिको देशभक्तिको विरासतलाई एमाले संस्करणमा नवीकरण गर्न सकेकाले चुनावमय २०७४ सालभरि एक्लो पर्दा होस् वा गठबन्धन कस्तो होस् जनताको अपार साथ र विश्वास एमालेको पोल्टा ओइरिइरह्यो।

विचारको राजनीतिका कारणले आज एमाले र अन्य दलको सम्बन्ध खुकुरी र कुभिण्डोको जस्तो रहेको देखिन्छ। जसरी खुकुरीसँग ठोक्किँदा पनि ताछिनुपर्ने कुभिण्डोले हुन्छ र नठोक्किँदा पनि कुभिण्डो सुरक्षाको सुनिश्चितता रहँदैन, त्यसरी नै एमालेसँग नमिल्नेको त हरिबिजोग छ नै, मिल्ने पनि तर्सिने गरेको सिलसिला छ। सत्यसँग तर्किनु पर्दैन। किनकि सत्यको चरित्र नै मिल्नेसँग नौनीको डल्लो हुन सक्नु हो भने चिल्न खोज्नेसँग बिच्छीको चल्लो बन्न सक्नु हो । एमालेसँग मिल्ने जति बाघ र ठोक्किने जति बिराला हुँदै गएका छन्। जनतालाई शिरमा राख्ने राजनीतिको महत्व कहिल्यै घट्दैन। पृथ्वीनारायण शाह समकालीन राजाहरूमध्येमा हाबी हुनुमा जनताको साथ र सामथ्र्यको महत्व थाह पाउने गुण मुख्य आधार थियो। भारदार, काजीदेखि आम जनताका लागि सहज पहुँचमा रहनु जस्तो इमानदार राजनीतिले पृथ्वीनारायण शाहलाई उठायो। नुवाकोट विजयको बेला गोर्खाली फौजलाई रातैभित्र त्रिशुली नदी तराइदिन नुवाकोटपट्टिका माझी समुदायलाई राजी गराउनु गोर्खालीहरूको उदयको प्रस्थान बिन्दु थियो। वैचारिक नेता पुष्पलाललाई उठ्न नदिने गरी केशरजंग रायमाझीले अवसरवादीहरूको घेरा बलियो पारेकै बेला बिपी कोइरालाले लक्ष्यवर्ती राजनीतिको बलमा सुवर्ण शमशेर, गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई, महेन्द्रनारायण निधि, बलबहादुर राई जस्ता नेतालाई एकढिक्का पारेर कांग्रेसलाई एक बलियो राष्ट्रिय दलका रूपमा उभ्याएर जनताको साथको सुगन्ध थपे। पोल्टामा आइसकेको प्रधानमन्त्रीको पद अस्वीकार गर्दा गणेशमान सिंहको व्यक्तित्वको उचाइले सगरमाथा चुम्यो। पार्टी फोडेर आफ्नो जातबाट नेकपा मानन्धर, वर्मा, अमात्य जस्ता कम्युनिस्ट घटकहरूको पसल थाप्ने होड चलेको बेला मदन भण्डारीले सबैभन्दा उम्दा मानिएको वाम घटक नेकपा(माले) को एक नम्बरको नेता हुनुभन्दा एकीकृत पार्टीको दुई नम्बरको नेता हुने त्याग र दूरदर्शिता देखाएर वामपन्थीहरूको फूट र विभाजनको निरन्तरतरताको क्रमभंग गरिदिएकाले आज एमालेले यो आकार लिएको हो। अब भविष्य उसैको हो जसले पृथ्वीनारायण शाह, बिपी, गणेशमान र मदनले देशको एकताका तन्तुहरू सबल पार्नमा राखेको कीर्तिमान तोड्ने त्याग र दूरदर्शिताको आपूर्ति गर्ने चेत राख्नेछ। सानो परिवारमा बाक्लो दाल खाने कुलत नेता हुन त के संयुक्त परिवारको घरमूली हुन पनि बाधक बन्ने गर्छ।

]]>
चार सय बेडको मातृशिशु भवनको काम ठप्प https://www.nagariknews.com/news/44463/ Fri, 20 Apr 2018 11:49:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44463/ स्वास्थ्य मन्त्रालयले विनियोजित बजेटसमेत रोक्का गर्दा विगत ५ महिनादेखि मातृशिशु भवनको निर्माण कार्य ठप्प भएको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानले जनाएको छ। धरान  – स्वास्थ्य मन्त्रालयले विनियोजित बजेटसमेत रोक्का गर्दा विगत ५ महिनादेखि मातृशिशु भवनको निर्माण कार्य ठप्प भएको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानले जनाएको छ।

आफ्नो एक बर्षे कार्यकाल पुरा गरेका उपकुलपति डा.राजकुमार रौनियारले बिहिबार पत्रकार सम्मेलन गर्दै पुर्व स्वास्थ्य मन्त्री दिपक बोहराले मातृशिशु भवनसँगै कार्डियोलोजी र अंकोलोजी भवनको निर्माण सम्बन्धी कुनै पनि भुक्तानी नगर्नु तथा नगराउनु भन्ने निर्णय गरेपछि गत मंसिरदेखि मातृशिशु भवनको निर्माण कार्य रोकिएको जानकारी दिए ।

चुनाव पछि कामचलाउ सरकार परिवर्तन हुनै लाग्दा मन्त्री बोहराले प्रतिष्ठानले तीन वटा भवन निर्माणमा योजनासहित थप बजेटको माग गरेपछि त्यसबारे छानबिन समिति गठन गर्नुका साथै मंसिर ८ गते भुक्तानी रोक्ने निर्णय गरेका थिए । भुक्तानी नपाएपछि ठेकेदार कम्पनीले निर्माणाधिन मातृशिशु भवनको काम रोकेको छ । जसले गर्दा सरकारकै प्राथमिकतामा परेको मातृशिशु भवन अलपत्र छ।

उपकुलपति रौनियारका अनुसार चालु आर्थिक बर्षमा मातृशिशु भवनको लागि ३० करोड बजेट विनियोजन भएको थियो । त्यसमध्ये २० करोड मात्र खर्च हुन सकेको छ । ‘मातृशिशु भवनको १० करोड खर्च गर्न पाएका छैनौं, त्यसैले ठेकेदारले काम पनि गरिरहेको छैन । मन्त्रालयबाट वा सिनेटबाट फुकुवा नभएसम्म भुक्तानी गर्न सक्दैनाै,’उपकुलपति रौनियारले भने,‘अंकोलोजी र कार्डियो सेन्टरको पनि बजेट रोक्का छ, यसको जिम्मेवारी मैले कसरी लिन सक्छुँ।

]]>
मन्त्री थापाद्वारा चोचाङ्गीलाई विद्यालय भर्ना https://www.nagariknews.com/news/44460/ Fri, 20 Apr 2018 11:44:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44460/ महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्री थममाया थापाले रघुगंगा गाउँपालिका–१ बेगकी चार वर्षीया बालिकाको अभिभावकत्व ग्रहण गर्दै विद्यालय भर्ना गरेकी छन्। बाबियाचौर - महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्री थममाया थापाले रघुगंगा गाउँपालिका–१ बेगकी चार वर्षीया बालिकाको अभिभावकत्व ग्रहण गर्दै विद्यालय भर्ना गरेकी छन्।

बेगखोला निवासी तिलचन्द्र र शान्ति चोचाङ्गीकी चार वर्षीया छोरी सपनालाई महादेव मावि बेगमा भर्ना गराएका मन्त्री थापाका स्वकीय सचिव गमबहादुर पुनले जानकारी दिए । मन्त्री थापाले बालिकाको अभिभावकत्व ग्रहण गर्दै एक वर्षका लागि उनको पोशाक, शैक्षिक सामग्रीको व्यवस्था मिलाएका थिए।

सरकारले संघीय, प्रदेश, स्थानीय तहका सबै जनप्रतिनिधिलाई भर्ना अभियानमा परिचालन भएर विद्यालय उमेर समूहका सबै बालबालिकालाई शिक्षाको पहुँचमा ल्याउन आह्वान गरेको छ । महादेव माविको स्वर्ण जयन्ती समारोहमा सहभागी हुने क्रममा मन्त्री थापाले चोचाङ्गीलाई भर्ना गराएकी हुन्।रासस

]]>
सशस्त्र प्रहरीको एपिएफ र बंगलादेशको कावरान प्रगति संघ भिड्दै https://www.nagariknews.com/news/44461/ Fri, 20 Apr 2018 11:44:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44461/ इलाममा जारी चौथो संस्करणको अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण टुबोर्ग माइभ्याली गोल्डकप फुटबल प्रतियोगितामा शुक्रबार (आज) सशस्त्र प्रहरीको एपिएफ र बंगलादेशको कावरान प्रगति संघबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। इलाम – इलाममा जारी चौथो संस्करणको अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण टुबोर्ग माइभ्याली गोल्डकप फुटबल प्रतियोगितामा शुक्रबार (आज) सशस्त्र प्रहरीको एपिएफ र बंगलादेशको कावरान प्रगति संघबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। खेल दिउँसो २ः४५ बाट सदरमुकामको ठूलो टुँडिखेलमा हुनेछ।

यसअघि बिहीबार भएको उद्घाटन खेलमा कास्की–११ लाई ३–२ ले पराजित गर्दै आयोजक माइभ्याली फुटबल क्लबले विजयी सुरुआत गरेको छ।

प्रतियोगितामा ३ विभागीय टिम नेपाल प्रहरी, त्रिभुवन आर्मी र सशस्त्र प्रहरीको एफिएफ क्लब, मनाङ मर्स्याङ्दी, रमपम झापा–११, थ्रिस्टार, आयोजक माइभ्याली, पोखराको कास्की–११, संकटा क्लबसहित भारतको सिक्किम युनाइटेड, दुर्गापुर स्टिल फुटबल क्लब र बंगलादेशको कावरान प्रगति संघको सहभागिता रहेको छ।  

प्रतियोगिताको विजेताले नगद ५ लाख र उपविजेताले नगद ३ लाख, ट्रफी र मेडल पाउने आयोजकले जनाएको छ। सर्वोत्कृष्ट खेलाडीले यमाहाको एउटा १५० सीसीको मोटरसाइकल प्राप्त गर्नेछन् भने सर्वाधिक गोलकर्ताले २५ हजार रुपैयाँ पुरस्कार पाउनेछन्। प्रतियोगिताको फाइनल खेल वैशाख १७ गते हुनेछ।  

]]>
काठमाडाैं महानगरपालिकाको प्रशासकीय प्रमुखमा सचिव कोइराला https://www.nagariknews.com/news/44459/ Fri, 20 Apr 2018 11:37:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44459/ काठमाडौं महानगरपालिकाको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतका रुपमा नेपाल सरकारका सचिव यादवप्रसाद कोइरालाले पदबहाली गरेका छन्। काठमाडाैं – काठमाडौं महानगरपालिकाको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतका रुपमा नेपाल सरकारका सचिव यादवप्रसाद कोइरालाले पदबहाली गरेका छन्।

यसअघि सरकारले सहसचिव स्तरका कर्मचारीलाई कामपाको यस पदमा पठाउने गरेको थियो। १६ वर्ष सरकारी सेवामा काम गरिसकेका कोइरालाले गृह प्रशासन, सामान्य प्रशासनसँगै इलाम जिल्लाको तत्कालीन स्थानीय विकास अधिकारी भएर स्थानीय सेवाको अनुभव हासिल गरेका छन्।

पदबहाली पछि बोल्दै सचिव कोइरालाले कार्यालय समयमा इमान्दारिताका साथ काम गर्न, नागरिकलाई दुःख नदिन र महानगर म आफैँ बनाउँछु भनेर प्रतिबद्धता जनाउन अधिकारीलाई आग्रह गरे।

विविधतापूर्ण महानगरमा एकीकृत र योजनाबद्ध सेवा दिन र जनप्रतिनिधिले बनाएका नीति कार्यान्वयन गर्न सदैव तत्पर रहनुपर्नेमा पनि उनको जोड रहेको थियो। नेपाल सरकार मन्त्रीपरिषद्को चैत २० गते निर्णयअनुसार कोइरालाले गत सोमबार महानगरमा पदबहाली गरेका हुन्।

कामपाका तत्कालीन प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत धनिराम शर्माको सरुवा भएसँगै कोइराला आएका हुन्। गत भदौमा कामपा आभएका शर्मा अर्थ मन्त्रालयअन्तर्गत ठूला करदाता कार्यालयको नेतृत्व समाल्दै आएका थिए। रासस

]]>
अन्तर्राष्ट्रिय प्राज्ञिक क्षेत्रमा प्रतिष्पर्धा गर्ने शिक्षा आवश्यक https://www.nagariknews.com/news/44458/ Fri, 20 Apr 2018 11:26:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44458/ प्रदेश नं ३ प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले अन्तर्राष्ट्रिय प्राज्ञिक क्षेत्रमा प्रतिष्पर्धा गर्न सक्ने शिक्षाको विकासलाई संघीय सरकारले उच्च प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयन गर्ने बताएका छन्। हेटौँडा- प्रदेश नं ३ प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले अन्तर्राष्ट्रिय प्राज्ञिक क्षेत्रमा प्रतिष्पर्धा गर्न सक्ने शिक्षाको विकासलाई संघीय सरकारले उच्च प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयन गर्ने बताएका छन्।

उनले मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिका–६ सुनाचुरीस्थित राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयमा आज आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने प्राज्ञिक क्षेत्रलाई राजनीतिबाट मुक्त बनाउन अावश्यक रहेकाे बताए।

मुख्यमन्त्री पौडेलले प्रदेश सरकारले आगामी वर्षदेखि प्रदेश नं ३ अन्तर्गतका १३ जिल्लामा सडक यातायात, कृषि, स्वास्थ्य, खानेपानी र शिक्षाको विकासका कार्यक्रम र बृहत् योजनालाई कार्यान्वयन गर्ने लक्ष्य रहेकाे बताए।

सो अवसरमा प्रतिनिधिसभाका सदस्य विरोध खतिवडा र मकवानपुर जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख रघुनाथ खुलालले शैक्षिक गुणस्तरलाई अभिवृद्धि गर्न स्थानीय अभिभावक एवं राजनीतिक दलका पदाधिकारीको सकारात्मक सहयोग हुनु पर्नेमा जोड दिए।

मुख्यमन्त्री पौडेलले जिल्ला शिक्षा कार्यालय मकवानपुरद्वारा विद्यार्थी भर्ना अभियानअन्तर्गत आज राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयमा स्थानीय जेनिसा प्रजा र सञ्जीव ब्लोनलाई भर्ना गरी अभिभावकत्व गरेका थिए।रासस

]]>
क्रिस गेलको शतकमा हैदरावादमाथी पञ्जावको जित https://www.nagariknews.com/news/44457/ Fri, 20 Apr 2018 11:15:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44457/ वेष्ट इन्डिजका ब्याट्सम्यान क्रिस गेलले यो सिजनको इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपिएल)को पहिलो शतक प्रहार गरेको दिन किङ्स इलेभेन पञ्जावले सनराइजर्स हैदरावादलाई १५ रनले पराजित गरेको छ। मोहाली – वेष्ट इन्डिजका विस्फोटक ब्याट्सम्यान क्रिस गेलले यो सिजनको इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपिएल)को पहिलो शतक प्रहार गरेको दिन किङ्स इलेभेन पञ्जावले सनराइजर्स हैदरावादलाई १५ रनले पराजित गरेको छ।

प्रतियोगिताअन्तर्गत बिहीबार राति सम्पन्न खेलमा पञ्जावले प्रस्तुत गरेको १ सय ९४ रनको लक्ष्य पछ्याएको हैदरावादले पूरै २० ओभर खेल्दै ४ विकेट गुमाइ १ सय ७८ रनमात्र बनाउन सक्यो।

हैदरावादका लागि मनीष पाण्डेले सर्वाधिक ५७ रन बनाए। उनले ४२ बलमा ३ चौंका र १ छक्का प्रहार गरे। त्यस्तै कप्तान केन विलियम्सनले ४१ बलमा ३ छक्का र २ चौंकाको मद्दतमा ५४, शाकिब हल हसनले २४ र युसुफ पठानले १९ रन बनाए पनि अन्यले राम्रो प्रदर्शन गर्न सकेनन्। हैदरावादलाई सस्तैमा समेटन पञ्जावका मोहित शर्मा र एन्ड्रयु टाईले २–२ विकेट लिए।

यसअघि टस जितेर पहिला ब्याटिङ गरेको पञ्जावले २० ओभरमा ३ विकेट गुमाइ १ सय ९३ रन बनाएको थियो। पञ्जावका लागि क्रिस सर्वाधिक १०४ रन जोडे। उनले विस्फोटक ब्याटिङ गर्दै ६३ बलमा १ चौका र ११ छक्का प्रहार गरेका थिए। आइपिएलको इतिहासमा उनको यो छैठौं शतक हो। त्यस्तै करुन नायरले ३१, मयंक अग्रवाल र लोकेश राहुलले समान १८–१८ र आरोन फिन्सले नटआउट १४ रन बनाए।

बलिङतर्फ हैदरावादका भुवनेश्वर कुमार, रसिद खान र सिद्धार्थ कोउलले एक–एक विकेट लिए। प्रतियोगितामा पञ्जावको यो तेस्रो जित हो भने हैदरावादको पहिलो पराजय हो। दुवैले चार म्याच खेलिसकेका छन्।

]]>
दुर्घटनास्थलबाट हटाइयो मलिन्दो एयरको जहाज https://www.nagariknews.com/news/44456/ Fri, 20 Apr 2018 11:14:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44456/ बिहीबार राति त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको घाँसे मैदानमा दुर्घटनाग्रस्त हुन पुगेको मलिन्दो एयरको जहाजलाई दुर्घटनास्थलबाट हटाइएको छ । काठमाडौं - बिहीबार राति त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको घाँसे मैदानमा दुर्घटनाग्रस्त हुन पुगेको मलिन्दो एयरको जहाजलाई दुर्घटनास्थलबाट हटाइएको छ ।

नेपाल नागरिक उड्ययन प्राधिकरणका महानिर्देशक सञ्जीव गौतमले रनवे बाहिर फसेको विमानलाई हटाइएको जानकारी दिएका छन्। गौतमले ११ः३० बजेबाट विमानस्थलमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान–अवतरण सुचारु हुने बताएका छन्।

काठमाडौंबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ उड्न लागेको जहाज बिहीबार राति १०ः०७ बजे धावनमार्गबाट चिप्लिएर दुर्घटनाग्रस्त हुन पुगेको थियो।

]]>
फेसबुकको प्रेमीले बन्धक बनाई बलत्कार गराए https://www.nagariknews.com/news/44455/ Fri, 20 Apr 2018 10:57:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44455/ दुई वर्षसम्मको फेसबुक र फोनमा परेको ‘लभ’ पछि रुकुमकी २७ वर्षीया एक युवती कोहलपुर, बाँकेका ३० वर्षीय तेजेन्द्र तिवारीसँग विवाह गर्न राजी भइन्। सुर्खेत – दुई वर्षसम्मको फेसबुक र फोनमा परेको ‘लभ’ पछि रुकुमकी २७ वर्षीया एक युवती कोहलपुर, बाँकेका ३० वर्षीय तेजेन्द्र तिवारीसँग विवाह गर्न राजी भइन्। फोन र फेसबुकबाटै ‘भाग्ने’ मिति तय भयो। तिवारी फागुन चार गते युवतीलाई भगाउन रुकुम पुगे। तिवारीलाई कुरिरहेकी युवतीको राति १० बजे चौरजहारी बसपार्कमा तिवारीसँग प्रत्यक्ष भेट भयो। फेसबुक र फोनमै संगै जीउने र मर्ने कसम खाइसकेकाले त्यहीँ राति उनीहरु भागेर सुर्खेत आइपुगे।

१० दिन सुर्खेत र नेपालगञ्जका होटलमा विताएपछि उनीहरु भारतको गुजरात पुगे। तिवारीले युवतीसँग चिनजान हुँदै आफू ‘भारतीय प्रहरी’ को जागिरे रहेको बताउने गरेका थिए। गुजरात पुग्दासम्म तिवारीसँग शंका गर्नुपर्ने कुनै ठाउँ थिएन्।

जव उनी गुजारत पुगिन्, कहालिलाग्दा दिनहरु सुरु भए । गुजरात पु-याएकै रातिबाट उनीमाथि सामुहिक बलात्कार हुन थाल्यो। ‘होटलको कोठामा बन्धक बनाएर ममाथि दैनिक बलात्कार हुन थाल्यो’ युवतीले भनिन्, ‘चिच्याउँदा मुख थुन्थे, मार्ने धम्की दिन्थे।’ युवतीका अनुसार दैनिक तीनदेखि छ जनासम्म युवकहरु आउँथे। बलात्कार गरेर जान्थे । प्रतिकार गर्न खोज्दा धम्की दिन्थे।

भाषा बुझिन्नथ्यो। युवतीको चित्कार आउनेहरुले सुन्दैनथे। फागुन १५ देखि चैत २० गतेसम्मका ३५ दिन उनका लागि जीवनकै कहालिलाग्दा भए। सँगै बाँच्ने र मर्ने कसम खाएकैबाट होटलको कोठामा बन्दी बनाएर बलात्कृत हुँदाको पीडा उनी शब्दमा व्यक्त गर्न सक्दिनन्। ‘दिनभरी केटाहरु पठाउँथ्यो, बलात्कार गरेर जान्थे, राति आफू आउँथ्यो’ युवतीले भनिन्, ‘पैसाका लागि तलाई बेचिदिन्छु, यहाँबाट बाहिर जाने ठाउँ छैन् भन्दै धम्क्याउँथ्यो।’

चैत २१ गते दिउँसो उनी होटल सञ्चालकको सहयोगमा नेपालीको सम्पर्कमा पुगिन्। उनीहरुकै सहयोगमा नेपालसम्म आइपुगेकी युवतीले चैत २८ गते इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरमा मानव बेचविखन र जवरजस्ती करणीमा उजुरी दिइन्।

युवतीलाई पछ्याउँदै आएका तिवारीलाई प्रहरीले बैशाख २ गते पक्राउ ग¥यो। सुरुको घटना सुर्खेतको बोटेचौरमा भएकाले कारवाहीका लागि इलाका प्रहरी कार्यालय कोहलपुरले लिखित जाहेरी र पक्राउ परेका युवकलाई इलाका प्रहरी कार्यालय छिन्चुलाई बुझाएको छ।

छिन्चु प्रहरीले जिल्ला अदालतबाट म्याद थप गरेर घटनाको अनुसन्धान गरिरहेको छ। ‘प्रारम्भीक अनुसन्धानबाट विभिन्न प्रलोभनमा पारेर भारत पु-याई बन्धक बनाएर युवतीमाथि सामुहिक बलात्कार भएको देखिन्छ’ इलाका प्रहरी कार्यालय छिन्चुका प्रहरी निरीक्षक मधुसुदन न्यौपानेले भने, ‘हामी अनुसन्धानकै क्रममा छौं, सबै विवरण अहिले नै भन्न मिल्दैन्।’ युवतीलाई बेचविखन गर्ने उद्देश्यले प्रलोभनमा पारेर भारत पु-याइएको हुनसक्ने प्रहरीले अनुमान गरेको छ। ‘भारतमा पु-याएर होटलको कोठामा बन्धक बनाइनु, केटाहरु पठाएर बलात्कार गर्न लगाउनुलगायतका कारणहरुले बेचविखन गर्न लगेको हुनसक्छ’ उनले भने, ‘बयान लिने काम भइरहेको छ, केही नयाँ तथ्यहरु पनि खुल्दैछन्।’

रुकुमबाट भगाएर ल्याएपछि खर्च अभाव रहेको भन्दै तिवारीले युवतीले लगाएका सुनका झुम्का, सिक्री बेच्न लगाएका थिए । युवकले आफू अविवाहित रहेको बताएका थिए। प्रहरी अनुसन्धानबाट उनले यसअघि तीन वटा विवाह गरिसकेको खुलेको छ। ‘पहिलेका तीन वटी श्रीमतीबाट तीन वटा सन्तान पनि रहेछन्’ न्यौपानेले भने, ‘अरु अनुसन्धान हुँदैछ।’

]]>
को हुनेछ नागरिक नायक? https://www.nagariknews.com/news/44454/ Fri, 20 Apr 2018 10:36:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44454/ सामान्य नागरिकबाटै बन्छन् एक प्रेरक नायक भन्ने विचारका साथ हामीले हरेक वर्ष विभिन्न क्षेत्र, स्थान र विधाबाट यस्ता नागरिक वा संस्थाको खोजी थालेका छौँ, जसले समाजको हितमा दूरदर्शिता देखाएको होस् र देश तथा जनताका लागि आशा र मार्गनिर्देशन गरेको होस् । सामान्य नागरिकबाटै बन्छन् एक प्रेरक नायक भन्ने विचारका साथ हामीले हरेक वर्ष विभिन्न क्षेत्र, स्थान र विधाबाट यस्ता नागरिक वा संस्थाको खोजी थालेका छौँ, जसले समाजको हितमा दूरदर्शिता देखाएको होस् र देश तथा जनताका लागि आशा र मार्गनिर्देशन गरेको होस् ।

नेपाल रिपब्लिक मिडियाद्वारा समाज परिवर्तनका लागि सकारात्मक भूमिका खेल्ने कुनै पनि व्यक्ति वा संस्थालाई गरिने सम्मान, तिनको काम र तिनले खेलिरहेको भूमिकालाई उजागर गर्ने र तिनको प्रचार प्रसार गर्दै तिनलाई थप उत्प्रेरित गराउने उद्देश्यका साथ चालिएको अभियान नै नागरिक नायक हो ।

यो सम्मान हरेक वर्ष नागरिक दैनिक, रिपब्लिका अंग्रेजी दैनिक, शुक्रवार साप्ताहिक तथा नागरिक परिवार मासिक म्यागेजिनको प्रकाशक नेपाल रिपब्लिक मिडियाको वार्षिक स्थापना दिवसको अवसरमा देशका प्रभावशाली राजनीतिक, व्यावसायिक, सामाजिक कार्यकर्ता, कूटनीतिज्ञ र विकास तथा अन्य क्षेत्रका लब्धप्रतिष्ठित व्यक्तिहरूको भव्य उपस्थिति  र भव्य समारोहबीचमा उच्च सम्मानसाथ प्रदान गरिन्छ ।

नागरिक नायकका कार्य प्रेरणादायक हुनुपर्छ र सो कार्यले देशको नागरिकको सामाजिक र आर्थिक उन्नतिका लागि प्रभावशाली भूमिका खेलेको हुनुपर्छ । समाजमा अभिनव र आधारभूत परिवर्तन ल्याउन सक्ने, वैचारिकरुपमा अब्बल र आफ्नो विचारले समाजलाई डोर्याउन सक्ने, सामाजिक कार्यमा उद्यमी तथा सामुदायसँग नजिक रहेर कार्य गरेको व्यक्ति वा संस्था नै यस सम्मानको हकदार हुन्छन् ।

यस सम्मानपछि मिडियामार्फत् उजागर गरिने उनका कार्यलाई नायकको यात्रा कथा र अनुभव संसारले सुन्नेछ । देश र विदेशबाट कयौं सहयोगी हातहरु उनको अभियानका लागि उठ्नेछन् । यसबाट नागरिक नायक वा संस्थाको कार्यको उचित सराहना हुन पुगी आफ्नो कार्यलाई निरन्तरता दिन र अन्यलाई सिको गर्न थप हौसला र उत्प्रेरणा मिल्ने छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ । यही उत्प्रेरणा र निरन्तरताबाट नै आगामी दिनहरुमा नयाँ नयाँ क्षेत्रबाट महान् नवीन नायकको उत्पत्ति हुनेछ र  अन्ततः एक साधारण नागरिकबाट नै सम्मान योग्य नागरिक नायकको जन्म हुनेछ ।

 

 

]]>
प्रस्तावित विधान हुबहु पारित https://www.nagariknews.com/news/44453/ Fri, 20 Apr 2018 10:35:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44453/ नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान)को विशेष साधारणले बिहीबार अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट संघ (आइसिसी)ले दिएको विधान हुबहु पारित गरेको छ। काठमाडौं – नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान)को विशेष साधारणले बिहीबार अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट संघ (आइसिसी)ले दिएको विधान हुबहु पारित गरेको छ।

सल्लाहकार समूहले बनाएर आइसिसीबाट स्वीकृति पाएको क्यानको विधान बिहीबार साधारणसभाले अक्षरस पास गरेको क्यानका महासचिव आसोकनाथ प्याकुरेलले बताए।

‘गत माघमा आइसिसीका इमरान ख्वाजासहितको टालीसँग काठमाडौंमा भएको छलफलपछि बनेको विधानलाई हामीले हुबहु पारित गरेका छौं,’ महासचिव अशोकनाथ प्याकुरेलले भने, ‘उक्त विधानमा कतिपय प्राविधिक त्रुटीहरु पनि थिए, तर हामीले कुनै परिवर्तन नगरी त्यसलाई अक्षरस परित गरेका छौं।’

आइसिसी प्रतिनिधि अमर शेखको उपस्थतीमा बिहीबारबाट क्यानको विषेश साधरणसभा शुरु भएको थियो । दुई दिनका लागि तय गरिए पनि आइसिसीले दिएको विधान परित गर्दै क्यानको विशेष साधारणसभा बिहीबार सकिएको छ।

क्यानले विशेष साधारणसभाबाट पारित विधान अब राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्(राखेप)मा स्विकृतीका लागि बुझाउनेछ। राखेपको स्विकृतीसँगै नयाँ विधान कार्यन्वयनमा जानेछ । यससँगै आइसिसीले क्यानलाई गरेको निलम्बन फुकुवा हुने सम्भावना बढेको छ । आइसिसीले यसअघि नै विधान परित गर्नका लागि विशेष साधारणसभा बलाउने क्यानको निर्णयलाई स्वागत गरिसकेको छ।

‘विधान संशोधनका लागि क्यानको विशेष साधारणसभाको मिति तय भएको विषयलाई आइसिसी स्वागत गर्छ । आइसिसीको पहलमा सबै सरोकारवाला समेटेर बनेको नेपाल सल्लाहकार समूहले प्रस्ताव गरेअनुसारको विधान विशेष साधारणसभाले अक्षरस पालना गर्नेमा आइसिसी आशावादी छ,’ आइसिसीले मंगलबार जारी गरेको विज्ञप्तीमा भनेको थियो, ‘इतिहासमै पहिलो पटक नेपालले हालै एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता हासिल गरेको अवस्थामा विशेष साधारणसभाले विधान अक्षरस पास गरे जुलाईमा हुने आइसिसीको वार्षिक साधारणसभाले नेपालको सदस्यता पुनस्र्थापित गर्ने विषयमा सकारात्मक थालनी गर्नेछ।’

आइसिसीका उपाध्यक्ष इमरान ख्वाजाले क्यानको विशेष साधारणसभा सकिएलगत्तै आइसिसीको बोर्ड बैठक बस्ने र निलम्बनबारे विशेष छलफल हुने बताएका थिए।

लगातारको विवाद, अपारदर्शिता, सुशासनको अभावका कारण क्यान प्रशासनप्रति आजित आइसिसीले दुई वर्षअघि सरकारी हस्तक्षेपको आरोपमा नेपालको सदस्यता निलम्बन गरेको थियो । तथापी आइसिसीले आफ्नै रोहबरमा नेपाली क्रिकेट टोलीलाई अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगितामा भाग लिन दिएको थियो । नामिवियामा सम्पन्न विश्वकप छनोट प्रतियोगिताको सुपर सिक्समा पुग्न नसके पनि नेपाली क्रिकेट टोलीले पहिलो पटक एक दिवसीय अन्तराष्ट्रिय मान्यता पाउन सफल भएको थियो।

विशेष साधारणसभाले विधान पारित गरेपछि आइसिसीका ३, राखेपका १ र निर्वाचित क्यानका १ गरी कुल पाँच पदाधिकारीको सुपरिवेक्षण कमिटी गठन हुनेछ । उक्त कमिटीले क्यानको निर्वाचन गराउँदै नयाँ नेतृत्व  प्रदान गर्नेछ । यद्दपी, सुपरिवेक्षण कमिटीमा हुने सदस्यले क्यानको चुनावमा उम्मेद्वारी दिन पाउने छैन।

नेपालको समस्या समाधानका लागि आइसिसीले नेपाली क्रिकेटका सबै सरोकारवाला समेटेर क्यानका पूर्वअध्यक्ष विनयराज पाण्डेको अध्यक्षतामा सात सदस्यीय सल्लाहकार समूह बनाएको थियो । सल्लाहकार समितिले प्रस्ताव गरेको विधानलाई भदौमा बसेको निर्वाचित क्यानको साधारणसभाले संशोधनसहित पास गरेपछि निलम्बन फुकुवाको प्रतीक्षा लम्बिएको थियो।

तर माघमा अन्तिम मौकास्वरूप भन्दै ख्वाजा नेतृत्वमा आएको आइसिसी प्रतिनिधि मण्डलले दिएको रोडम्यापअनुसार निर्वाचित क्यान, सल्लाहकार समूह र राखेपले इमानदारीपूर्वक आइसिसी प्रतिनिधिमण्डलसँग भएको सहमति कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।

चरणबद्ध रूपमा भएका छलफलमा यसअघि समूहले बनाएको विधानमा उल्लेख गरिएको क्यान केन्द्रीय समितिका पदाधिकारीहरूको योग्यताको महल हटाउने निर्वाचित समितिको मागमा सहमति भएको थियो । यसै गरी निर्वाचित कमिटीले मताधिकार नहुने तर उम्मेदवार हुन पाउने गरी कार्यसमितिका १७ जना तथा राखेपका ७ प्रतिनिधिले साधारणसभामा भाग लिन पाउनुपर्ने प्रस्ताव पनि सहमतिमा अस्वीकृत भएको थियो।

सुपरिवेक्षण कमिटीले जिल्ला निर्वाचनको अध्ययन गरी प्रक्रिया नपुगेका वा विवाद भएका जिल्लामा पुनः निर्वाचन गराउने र विवादरहित तथा प्रक्रिया पुगेकाको हकमा मान्यता दिने सहमति भएको थियो।

]]>
जितले माउरिन्होलाई गाह्रो https://www.nagariknews.com/news/44452/ Fri, 20 Apr 2018 10:31:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44452/ इङलिस प्रिमियर लिगअन्तर्गतको खेलमा बुधबार बर्नमाउथमा २–० को जित हासिल गरेपछि एफए कपको सेमिफाइनलका लागि टिम छनोट गर्न आफूलाई दुविधा भएको म्यानचेस्टर युनाइटेडका प्रशिक्षक जोजे माउरिन्होले बताएका छन्। बर्नमाउथ – इङलिस प्रिमियर लिगअन्तर्गतको खेलमा बुधबार बर्नमाउथमा २–० को जित हासिल गरेपछि एफए कपको सेमिफाइनलका लागि टिम छनोट गर्न आफूलाई दुविधा भएको म्यानचेस्टर युनाइटेडका प्रशिक्षक जोजे माउरिन्होले बताएका छन्।

आइतबार संघर्षरत वेस्ट ब्रोमसँग स्तब्धतापूर्ण पराजय भोेगेको टोलीमा माउरिन्होले सात परिवर्तन गर्दा क्रिस स्मलिङ र रोमेलु लुकाकुले गोल गरेपछि डिन कोर्टमा युनाइटेडले सहज जित हासिल गरेको थियो । आइतबारको हारपछि युनाइटेडले प्रिमियर लिग उपाधि सहरी प्रतिद्वन्द्वी म्यानचेस्टर सिटीलाई सुम्पिएको थियो।

उपाधिको सम्भावना औपचारिक रुपमै सकिइसकेको अवस्थामा शनिबार टोटेनह्यामविरुद्ध हुने एफए कप सेमिफाइनललाई ध्यानमा राख्दै माउरिन्होले बुधबार आफ्ना थुप्रै स्टारलाई आराम दिँदा लुकाकु, एलेक्सिस सान्चेज र हुवाँ माटा पहिलो रोजाईमा थिएनन्।

जारी सिजनको अन्त्यपछि माउरिन्होले फर्ममा नरहेका फ्रान्सेली मिडफिल्डर पाउल पोग्बालाई विक्री गर्ने योजना बनाइरहेको चर्चा चले पनि बुधबार उनी भने पहिलो रोजाईमै मैदान उत्रिएका थिए।

माउरिन्होको कडा स्वभावको प्रभाव खेलाडीमा पर्दा पहिलो हाफमा स्मलिङले टोलीलाई अग्रता दिलाए । जेसे लिङगार्डको पासलाई सहज ट्यापमार्फत स्मलिङले गोलमा परिणत गर्दै २८औं मिनेटमा युनाइटेडको खाता खोलेका थिए।

वैकल्पिक खेलाडीका रुपमा मैदान छिरेका लुकाकुले पाउल पोग्बाको उत्कृष्ट थ्रु पासलाई गोलमा परिणत गर्दै समय सकिन २० मिनेट बाँकी रहँदा युनाइटेडको जित पक्का गरे । लुकाकु ६२औं मिनेटमा लिङगार्डलाई स्थानान्तरण गर्दै मैदान छिरेका थिए।

नयाँ अनुहारको टोलीले गरेको प्रदर्शनबाट प्रभावित बनेका माउरिन्होले एफए कप सेमिफाइनलका लागि टोली छनोट गर्दा धेरै पटक सोच्ने बताए । ‘आज सबथोक सोचेजस्तै भयो । मैदानमा सबै खेलाडीले सकारात्मक व्यवहार देखाए, म त्यसबाट खुसी छु।

शनिबारको खेलका लागि छनोटमा अब सबै खेलाडी उपलब्ध हुनेछन्,’ माउरिन्होले भने, ‘सबै खेलाडी आज सही पोजिसनमा थिए । उनीहरु अझै केही गर्न चाहन्थे । शनिबार वेम्ब्लीमा म यही ११ खेलाडीको सेट पक्कै पनि उतार्ने योजनामा छैन । रोमेलु लुकाकु, एन्टोनियो भ्यालेन्सिया र नेमान्जा माटिचलाई टोलीमा फिर्ता बोलाउनुपर्छ । तथापि पहिलो ११ खेलाडी छान्न मलाई अब गाह्रो हुनेछ।’

दुई सिजनअघि कीर्तिमानी सरुवा रकममा युभेन्ट्सबाट युनाइटेड आएका पोग्बाको प्रदर्शन पछिल्लो समय आलोचनाको विषय बन्दै आएको छ । तर बुधबार उनको प्रदर्शनमा प्रशिक्षक माउरिन्हो सन्तुष्ट थिए । ‘वेस्ट ब्रोमविरुद्ध पोग्बाले राम्रो गर्न सकेनन् । म खासमा उनको प्रशंसक होइन, तर म्यानचेस्टर सिटीविरुद्ध उनले असाधारण प्रदर्शन गरेका थिए । आज पनि उनले राम्रो खेले,’ माउरिन्होले थपे।

बुधबारको जितसँगै पाँचौं स्थानको चेल्सीलाई १४ अंकले पछि छोड्न सफल युनाइटेडले आगामी सिजन च्याम्पियन्स लिग खेल्ने पक्का जस्तै भइसकेको छ।

]]>
निर्देशन आफ्नै, अटेरी पनि आफै https://www.nagariknews.com/news/44451/ Fri, 20 Apr 2018 10:26:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44451/ विवाद समाधान गर्दै समयमा निर्वाचन गर्न नसकेको भन्दै विभिन्न खेलका राष्ट्रिय संघमाथि कार्वाही गर्दै हिडेका नेपाली खेलकुदका कार्यकारी प्रमूख राष्ट्रिय खेलकुद परिषद (राखेप) का सदस्यसचिव केशवकुमार विष्ट आफैले पनि जिम्मा लिएको संघको निर्वाचन समयमा गराउन सकेका छैनन्। काठमाडौं – विवाद समाधान गर्दै समयमा निर्वाचन गर्न नसकेको भन्दै विभिन्न खेलका राष्ट्रिय संघमाथि कार्वाही गर्दै हिडेका नेपाली खेलकुदका कार्यकारी प्रमूख राष्ट्रिय खेलकुद परिषद (राखेप) का सदस्यसचिव केशवकुमार विष्ट आफैले पनि जिम्मा लिएको संघको निर्वाचन समयमा गराउन सकेका छैनन्।

विवाद समाधान तथा समयमा निर्वाचन गर्न नसकेको भन्दै नेपाल उसू संघ पटक–पटक पूर्नगठन गरेका सदस्यसचिव विष्टले पुस ११ मा आफै अध्यक्ष रहने गरी तीन महिने तदर्थ समिति गठन गरेका थिए । पुस ११ को निर्णय भन्दै पुस १४ मा आफै अध्यक्ष भएर उनले संघ पूर्नगठन गरेका थिए । त्यसअनुसार गत महिना नै निर्वाचन भइसक्नुपर्ने भए पनि अहिलेसम्म प्रक्रिया समेत सुरु हुन सकेको छैन।

आफैले आफैलाई पत्र काटेर सदस्यसचिव विष्टले दुई समानान्तर संघको अस्तित्व रहेको नेपाली उसुमा एक पक्षको सहमतिमा पूर्नगठन गरेका थिए । सदस्यसचिव विष्टले पुस १४ मा आफैलाई काटेको चलानी नम्बर २७८÷०७४ को पत्र राखेप सचिवालय, प्रशासन विभाग, संघ संस्था समन्वय शाखा, उसु संघ र राखेप तथ्यांक शाखालाई बोदार्थ दिइएको थियो।

तीन महिनाभित्र चुनाव गरिसक्नुपर्ने भन्दै आफैले दिएको म्यान्डेटअनुसार विष्टले गतमहिना नै उसु संघलाई नयाँ नेतृत्व प्रदान गर्नु पर्ने थियो । तर अझैसम्म चुनावका लागि कुनै प्रक्रिया सुरु भएको छैन । उसु संघको विधानअनुसार चुनावी साधारणसभा बोलाउन ३० दिनअघि नै सबै सदस्यलाई जानकारी गराइसक्नुपर्छ । त्यसअघि राखेपको स्विकृतिमा जिल्ला संघको निर्वाचन गराएर प्रतिनिधि चयन गर्नुपर्छ । जवकि उसुको हकमा तीन महिने समयसिमा सकिएको एक महिना वित्न लागिसक्दा पनि प्रक्रिया सुरु भएको छैन।

तर सदस्यसचिव विष्ट निर्वाचनको प्रक्रिया सुरु भएको दाबी गर्छन । ‘जिल्लाबाट प्रतिनिधि ल्याउनका लागि पुर्नगठन हुँदैछ,’ पूर्नगठन की निर्वाचन भन्ने प्रश्नको उत्तरमा उनले भने, ‘पूर्नगठन भन्न खोजेको चुनाव हो । मलाई एक दुईवटा जिल्लामा भइसक्यो जस्तो लागेको छ।’

आफैले दिएको समयसिमा घर्केको विषयमा सदस्यसचिव विष्टको सजिलो जवाफ थियो, ‘वैशाखसम्ममा जिल्लाको सक्ने र जेठमा केन्द्रको गर्ने निर्णय गरेका छौं । समय घर्कियो, अब थप्नुपर्ने भयो।’

विष्टले बर्खास्त गरेको संघका अध्यक्ष दीपक सरकारले समयमा चुनाव गर्न नसकेपछि सदस्यसचिव नैतीकताको आधारमा जवाफदेही हुनुपर्ने बताए । ‘जुन बहानामा अरुलाई डन्डा लगाउनुभयो, त्यही काम आफूले पनि गर्नुभयो। अब उहाँलाई कसले कार्वाही गर्ने ? तीन महिनाभित्र चुनाव गराउँछु भनेर जबरजस्ती आफै अध्यक्ष हुनुभयो । तर समय घर्किसक्यो, चुनावको अहिलेसम्म कसैलाई केही जानकारी छैन । कोठैमा गरेको भए थाहा भएन,’ सरकारले भने, ‘राखेप आफैले जे मनलाग्यो त्यही गरेर विधि र विधानको मुल्य मान्यतामाथि प्रहार गरिरहेको छ । उहाँहरुले नेपाली खेलकुदमा बैधानिकताको कुरा असान्दर्विक बनाइसक्नुभयो।’

उसु संघमा विष्टले हस्तक्षेपमार्फत कब्जा जमाउँदा नेपाल ओलम्पिक कमिटी (एनओसी) को समेत मान्यताप्राप्त उनी आफैले गठन गरेको आङ टेन्डी शेर्पा अध्यक्ष रहेको तदर्थ समिति र दीपक सरकार अध्यक्ष रहेको निर्वाचित संघ अस्तित्वमा थिए । तर उनले केही महिनाअघि निर्वाचन गर्ने म्यान्डेटका साथ गठन गरेको शेर्पा नेतृत्वको तदर्थ समितिको सहमतिमा पुर्नगठन गरेका थिए।

विष्टले आफू नेतृत्वमा आउँदा पनि राखेपको स्विकृति लिई तीन महिनाभित्र संघको निर्वाचन गरिसक्ने म्यान्डेटसहित आफ्नै अध्यक्षतामा संघ पूर्नगठन गरेका थिए । पूर्नगठनमा उनले सरकार र शेर्पा दुवै पक्षका पदाधिकारी समेट्दै २४ सदस्यीय कार्यसमिति बनाएका थिए।

‘पर्याप्त सम्भावना बोकेको उसुको विवाद कसैले मिलाउन सकेनन् । खेल गर्ने र निर्वाचन गर्ने काम कसैले गर्न नसकेकाले आफैले यो जिम्मेवारी लिएको हुँ,’ पूर्नगठन गर्दा सदस्यसचिव विष्टले निर्वाचनमा आफू उम्मेदवारी नदिने बताउँदै नागरिकसँग भनेका थिए, ‘चुनाव गराउनकै लागि मैले केही समयअघि आङ टेन्डी शेर्पालाई जिम्मेवारी दिएको थिएँ । उहाँले न निर्वाचन गराउनुभयो, न प्रतियोगिता नै गर्न सक्नुभयो । त्यसैले अब तीन महिनाभित्र आफै विवादरहित चुनाव गराएर नेतृत्व सुम्पिनेछु । यो खेल जोगाउन बाध्यतावश लिइएको निर्णय हो।’

आफू नेतृत्वको कमिटीको कार्यकाल सकिएपछि बारम्बार नयाँ निर्वाचनको लागि स्विकृति माग्दा राखेपले उत्तर नदिएको सरकारको आरोप छ।

‘हामीले बारम्बार चुनावका लागि समय माग्दा उहाँहरुले उत्तर दिनुभएन । नियतवश हाम्रो कार्यकाल सकेर नक्कली विवाद सिर्जना गर्दै उहाँले तदर्थ समिति गठन गर्नुभयो । फेरी त्यो तदर्थ समितिको समेत अस्तित्व उल्लेख नगरी आफैलाई पत्र काटेर सदस्यसचिवले जग हसाउनुभयो । अहिले आफूले पनि चुनाव गर्नुभएन । यसबाट उहाँहरुको नियत प्रष्ट भएको छ,’ सरकारले भने।

]]>
नेपोलीको सम्भावना कायम https://www.nagariknews.com/news/44449/ Fri, 20 Apr 2018 10:17:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44449/ साबिक विजेता युभेन्टस् क्रोटोनीसँग १–१ को बराबरीमा रोकिएको दिन बुधबार नेपोलीले युडिनेसीमाथि ४–२ को विजयी नतिजा निकाल्दै इटालियन सिरी ‘ए’ को उपाधि सम्भावना कायम राखेको छ। मिलान – साबिक विजेता युभेन्टस् क्रोटोनीसँग १–१ को बराबरीमा रोकिएको दिन बुधबार नेपोलीले युडिनेसीमाथि ४–२ को विजयी नतिजा निकाल्दै इटालियन सिरी ‘ए’ को उपाधि सम्भावना कायम राखेको छ।

६५ औं मिनेटमा नाइरेरियाली स्ट्राइकर सिमेले गरेको आकर्षक गोलमा युभेन्टस् क्रोटोनीसँग अंक बाढ्न बाध्य भएको थियो ।

‘हामीले स्वभाविक लय अनुसारको प्रदर्शन गर्न सकेनौ,’युभेन्टस्का प्रशिक्षक मासिमिलियानो एलेग्रीले भने, ‘यो खेल अघि सम्म हामीले दोस्रो स्थानको नेपोलीलाई ६ अंकले पछि पारेका थियौ र सिरी ‘ए’ को उपाधि पक्का गर्न आजको खेल निर्णयक थियो ।हामीले धैर्यताका साथ सिजनको अन्त्य सम्म स्वभाविक प्रदर्शन गर्दै आवश्यक छ ।’
नेपोलीले दुई पटक पछि परेको स्थिती उल्ट्याउदै युभेन्टस्सँगको अंकदुरी ४ मा झारेको हो । यी दुई टोली आइतबार आमने सामने हुदैछन्।

४१ औं मिनेटमा जाकुब जाङटोले गरेको गोलमा युडिनेसीले अग्रता लिएपनि त्यसको ४ मिनेटपछि नै लारेन्जो इन्जाघीले गोल गर्दै नेपोलीलाई खेलमा फर्काएका थिए।

५५ औं मिनेटमा सेभान्टे इन्गेलसनले गोल गर्दै युडिनेसीलाई पुन अग्रता दिलाएका थिए ।त्यसको ९ मिनेटपछि नेपोलीका राउल एलबियोलले गोल गर्दै खेल २–२ को बराबरीमा ल्याएका थिए।

७० औं मिनेटमा आर्काड्युज मिलिकले गोल गर्दै नेपोलीलाई अग्रता दिलाएका थिए ।खेल  सकिन १५ मिनेट बाकी हुँदा लोरेन्जो टोनेल्लीले गोल गर्दै नेपोलीको जित पक्का गरेका थिए।

यस जितपछि ३३ खेलमा ८१ अंंक जोडेको नेपोली दोस्रो स्थानमा यथावत छ । जुन समान खेल खेलेको युभेन्टस् भन्दा ४ अंक कम हो । त्यस्तै समान ६४ अंक जोडेका एएस रोमा र लाजियो क्रमश तेस्रो र चौथो स्थानमा बस्दा ६३ अंक जोडेको इन्टर मिलान पाँचौ स्थानमा झरेको छ।

यसअघि १६ औं मिनेटमा एलेक्स सान्ड्रोले गरेको गोलमा अग्रता लिएपनि खेल सकिन २५ मिनेट बाकी हुँदा सिमेले गरेको गोलमा क्रोटोनीले युभेन्टस्को स्पष्ट तीन अंक जोड्दै उपाधि सम्भावना थप पक्का गर्ने लक्ष्यमा पूर्ण विराम लागेको थियो।

त्यस्तै रोमाले जिनोवालाई २–१ ले पराजित गर्यो । १७ औं मिनेटमा सेन्जिज अन्डरले गरेको गोलमा रोमाले लिएको अग्रता ५२ औं मिनेटमा जिनोवाका इर्भिन जुकानोभिचले गरेको आत्मघाती गोलमा अग्रता दोब्बर बनेको थियो ।
खेल सकिन २९ मिनेट बाकी हुँदा जियानलुका लापाडुलाले गरेको गोलमा जिनोवाले खेलमा फर्कने संकेत गरेपनि त्यो पर्याप्त भएन।

सिरी ‘ए’ अन्र्तगत बुधबार सम्पन्न अन्य खेलमा लाजियोले फिरोरेन्टिनालाई ४–३ ले,साम्पडोरियाले बोलोग्नालाई १–० र सासौलोले हेलास भेरोनालाई १–० ले पराजित गर्दा एसी मिलान र टोरिनोले १–१ तथा किभो भेरोना र एसपिएएलले गोलरहित बराबरी खेले।

]]>
दुर्घटनाग्रस्त मलिन्दो एयरको जहाज (फोटो फिचर) https://www.nagariknews.com/news/44450/ Fri, 20 Apr 2018 10:14:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44450/ काठमाडौंबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ उडान भर्न लागेको मलिन्दो एयरको जहाज बिहीबार राति १०ः०७ बजे त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दुर्घटनाग्रस्त भएको छ। काठमाडौं - काठमाडौंबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ उडान भर्न लागेको मलिन्दो एयरको जहाज बिहीबार राति १०ः०७ बजे त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दुर्घटनाग्रस्त भएको छ।

त्रिभुवन विभानस्थलमा चिप्लियर दुर्घटनाग्रस्त हुनपुगेको जहाजलाई पार्किङ स्थलमा लैजाने तयारी भइरहेको छ।

दुर्घना ग्रस्त जहाज नहटाउँदासम्म उडान र अवतरणमा  कठिनाइ भएको भन्दै दिउँसो १२ बजेसम्मका लागि अन्तर्राष्ट्रिय उडान बन्द गरिएको छ।

तस्बिर सबै दिपेश श्रेष्ठ

]]>
एन्फाको चुनाव र लिग गर्न खेलाडीको आग्रह https://www.nagariknews.com/news/44448/ Fri, 20 Apr 2018 10:05:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44448/ अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को साधारणसभा तथा निर्वाचन स्थगित हुँदा नेपाली फुटबल अन्योलमा धकेलिएको भन्दै बुधबार अखिल नेपाल फुटबल खेलाडी संघले चिन्ता व्यक्त गरेको छ। काठमाडौं – अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को साधारणसभा तथा निर्वाचन स्थगित हुँदा नेपाली फुटबल अन्योलमा धकेलिएको भन्दै बुधबार अखिल नेपाल फुटबल खेलाडी संघले चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

खेलाडी संघका उपाध्यक्ष एवं नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीका कप्तान विराज महर्जनले एन्फाको अन्योलपूर्ण विवादका कारण पछिल्लो तीन वर्षदेखि ‘ए’ डिभिजन फुटबल लिग समेत हुन नसकेको प्रशंग कोट्याउँदै त्यसबाट नेपाली फुटबललाई ठूलो क्षति पुगेको बताए।

लिग नियमित नहुँदा खेलाडीमात्र नभई क्लब, प्रशिक्षक र अन्य प्राविधिकहरु पनि प्रभावित भएको उनको भनाई थियो । लिग नभएकै कारण खेलाडीहरु जीवनयापनका लागि विदेशिन थालेकोमा उनले चिन्ता व्यक्त गरे।

‘देशमा लिग नभएको वर्षौ भइसक्यो । हामीले खेल्ने भनेको मोफसलका नकआउट प्रतियोगितामात्र हुन् । त्यस्ता प्रतियोगिताले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका लागि तयारी गर्न पर्याप्त हुँदैन । सबै खेलाडी अहिले अत्यन्तै कठिन अवस्थामा छन् । एन्फाले चाढो भन्दा चाढो यो समस्या समाधान गर्नेमा हामी आशावादी छौं,’ महर्जनले भने, ‘चुनाव नभई लिग हुने देखिदैन । त्यसैले पहिला चुनाव गरेर लिग आयोजना गर्दै नेपाली फुटबललाई फेरी सही ट्रयाकमा फर्काउनुपर्छ।’

एन्फा निर्वाचनको विवाद कायम रहेको अवस्थामा फुटबल क्लब संयोजन समितिले अन्योल समाप्त गर्दै चुनाव नभएसम्म कुनै पनि क्लबले खेलाडी अनुबन्ध नगर्ने घोषणा गरिसकेको छ । क्लबले खेलाडी अनुबन्ध नगर्दा घरेलु फुटबल अगाडि बढ्न नसक्ने बताउँदै खेलाडी संघले यसको सबै जिम्मेवारी एन्फाले लिनुपर्ने जनायो । एन्फाले लिग आयोजना नगरिरहेको अवस्थामा क्लबसँग सहमति गरेर मिति समेत नतोकेकोमा महर्जनले आक्रोष पोखे।

हालै सम्पन्न निर्वाचनबाट चुनिएका खेलाडी संघका अध्यक्ष राजेश मानन्धर तथा सदस्य सुजल श्रेष्ठलगायतले खेलाडीमात्र नभई सम्पूर्ण नेपाली फुटबलको भविश्यका लागि तत्काल निर्वाचन र लिगको मिति तोक्न आह्वान गरे।

]]>
विवादास्पद खेलमा समर्थकको भिडन्त https://www.nagariknews.com/news/44446/ Fri, 20 Apr 2018 10:03:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44446/ विवादास्पद खेलमा बुधबार दोस्रो सेमिफाइनलमा साल्केलाई १–० ले पराजित गर्र्दै इन्ट्राक्ट फ्रयाकंफर्टले बायर्न म्युनिखसँग जर्मन कपको फाइनल भिडन्त पक्का गरेको छ। बर्लिन – विवादास्पद खेलमा बुधबार दोस्रो सेमिफाइनलमा साल्केलाई १–० ले पराजित गर्र्दै इन्ट्राक्ट फ्रयाकंफर्टले बायर्न म्युनिखसँग जर्मन कपको फाइनल भिडन्त पक्का गरेको छ।

७५ औं मिनेटमा जोनाथन डि गुजम्यानको पासमा लुका जोभिचले गरेको गोल फ्रयाकंफर्टको फाइनल यात्रा तय गर्न पर्याप्त बन्यो । फ्रयाकंफट जर्मन कपको पाmइनलमा प्रवेश गरेको यो लगातार दोस्रो पटक हो । गत सिजन बोरुसिया डर्टमन्डलाई नतिजा सुम्पिएपछि टोली उपविजेतामा सीमित बनेको थियो।

त्यसको ४ मिनेटपछि गेल्सन फर्नान्डेज रातो कार्डको दर्शन गर्दै मैदानबाट बाहिरिएपछि साल्केले १० खेलाडीमा सीमित हुदै खेलको अन्त्य गरेको थियो । फर्नान्डेजले फ्रयाकंफर्टका लियोन गोर्टेजकामाथि खराब फाउल गरेपछि रेफ्री रोबर्ट हार्टम्यानले उनलाई रातो कार्डको दर्शन गराएका थिए। 

फर्नान्डेजलाई सुरुमा पहेलो कार्डको दर्शन गराएका हार्टम्यानले भिडियो सहायक रेफ्री(भिएआर) प्रविधिको सहयोगमा उत्त निर्णय परिवर्तन गर्दै रातो कार्डको दर्शन गराएपछि विवाद सुरु भएको थियो ।साल्केका खलाडीले उत्त निर्णयको विरोध गरेपछि खेल अबरुद्ध बनेको थियो।

अतिरित्त समयको चौथो मिनेटमा ड्यानियल कालिग्युरीको गोलमा साल्के खेलमा फर्किएपनि हार्टम्यानले ह्षान्डबल भएको भन्दै उत्त गोललाई मान्यता नदिएपछि खेल थप विवादास्पद बनेको थियो ।साल्के र फ्रयाकंफर्टका समर्थक एक आपसमा हात पातमा उत्रिएपछि पुन खेल अबरुद्ध भएको थियो।

यसअघि मंगलबार सम्पन्न पहिलो सेमिफाइनमा बायर्नले बायर लेभरकुसनमाथि ६–२ को प्रभावशाली प्रदर्शन गर्दै फाइनल यात्रा पक्का गरेको थियो।

]]>
कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक बस्दै https://www.nagariknews.com/news/44447/ Fri, 20 Apr 2018 09:58:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44447/ कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक अाज शुक्रबार बिहान ११ बजे पार्टी कार्यालय सानेपामा बस्दैछ।  काठमाडाै‌ -  कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठक अाज शुक्रबार बिहान ११ बजे पार्टी कार्यालय सानेपामा बस्दैछ।

केन्द्रीय सदस्य खुमबहादुर खड्काकाे निधनपश्चात् स्थगित भएकाे बैठक अाज बाेलाइएकाे हाे। खड्काकाे शाेकमा बैठक स्थगित भएकाे थियाे।बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरुले समसामयिक राजनीतिक परिस्थिति र विगतको चुनावी समीक्षाबारे आफ्नो धारणा राख्ने छन्।

 बैठकले पार्टीको महासमिति बैठकको मिति , स्थान तोक्नुका साथै केन्द्रीय समितिमा रिक्त पदाधिकारी र सदस्यको नियुक्तिसमेतको निर्णय गर्ने छ।
 

 

 

]]>
बस दुर्घटनामा सात घाइते https://www.nagariknews.com/news/44445/ Fri, 20 Apr 2018 09:41:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44445/ पर्वतको कुश्मा नगरपालिका–८ चुवामा आज बिहान बस दुर्घटना हुँदा सातजना घाइते भएका छन् । फलेवास- पर्वतको कुश्मा नगरपालिका–८ चुवामा आज बिहान बस दुर्घटना हुँदा सातजना घाइते भएका छन्।

काठमाडौँबाट तीर्थयात्री लिएर हिमालपारिको जिल्ला मुस्ताङको मुक्तिनाथ हिँडेका यात्रु सवार बा ४ ख ५७८८ नम्बरको बस बिहान ४ः३० बजे दुर्घटनामा परेको हो। घाइते हुनेमा भक्तपुर चाँगुनारायण नगरपालिका–१० का ६५ वर्षीय लिलानाथ पुडासैनी, ६० वर्षीया माया पुडासैनी, काठमाडाैँ महानगरपालिका–१६ की ३८ बर्षीया उर्मिला उप्रेती, ४३ वर्षीय अनन्त उप्रेती, ३६ वर्षीया बिन्दा लोहनी, काभ्रेपलाञ्चोकको पनौती नगरपालिका–६ का २४ वर्षीय सुदर्शन कार्की र मुस्ताङको छुसाङ गाउँपालिका–४ की १५ वर्षीया स्नेहा गुरुङ रहेका छन्।

घाइते सबैजनाको जिल्ला अस्पताल पर्वतमा उपचार भइरहेको छ भने धेरैजसोको गर्धन र हातखुट्टामा चोट लागेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय, पर्वतले जनाएको छ। जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पर्वतका ट्राफिक प्रहरी जवान सुदीप सापकोटाले दिएकाे जानकारीअनुसार गाडीमा २६ जना यात्रु सवार थिए भने चालकलाई निद्रा लागेका कारण दुर्घटना भएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।

गाडीका चालकलाई प्रहरी नियन्त्रणमा लिएर घटनाबारे अनुसन्धान गरिरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्वतका प्रमुख प्रहरी नायब उपरीक्षक दिलीप घिमिरेले जानकारी दिए।रासस

]]>
दिउँसो १२ बजेसम्म अन्तर्राष्ट्रिय उडान बन्द https://www.nagariknews.com/news/44444/ Fri, 20 Apr 2018 09:33:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44444/ मलिन्डो एयरको जहाज दुर्घटना भएपछि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको अन्तर्राष्ट्रिय उडान र अवतरण शुक्रबार दिउँसो १२ बजेम्मका लागि बन्द गरिएको छ। काठमाडौं - मलिन्डो एयरको जहाज दुर्घटना भएपछि  त्रिभुवन  अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको अन्तर्राष्ट्रिय उडान र अवतरण शुक्रबार दिउँसो १२ बजेम्मका लागि बन्द गरिएको छ।

काठमाडौंबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ उडान भर्न लागेको मलिन्डो एयरको जहाज बिहीबार राति १०ः०७ बजे त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विभानस्थलमा चिप्लियर दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो । दुर्घनाग्रस्त विमान नहटाउँदासम्म उडान र अवतरणमा  कठिनाइ भएकाले बन्द गर्नु परेको विमानस्थल सञ्चालन विभागका निर्देशक प्रेमनाथ ठाकुरले बताए।

बिहीबार राति मलिन्डो एयरको जहाज रनवेबाट चिप्लिएर चौरमा भासिएको थियो।

रातिको समयमा विमान दुर्घटना भएको र पानी परेकाले जहाजलाई पार्किङ क्षेत्रमा ल्याउन ढीलाई भएको नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका महानिर्देशक सञ्जीव गौतमले बताए।

‘रातिदेखि नै जहाजलाई हटाउने प्रयास भइरहेको छ।’ गौतमले भने, 'नेपालमा उपलब्ध उपकरण र प्रविधिको प्रयोगबाट जहाज हटाउने काम भइरहेको छ।’

जहाजमा कुनै क्षती नपुगेकाले थप क्षती नपुगोस भन्नका लागि नेपालको प्राविधिक टोली जहाज हटाउन खटिरहेको र नेपालको टोलीले नसक्ने अवस्था आए मलेसियाको प्राविधिक टोली बोलाइने गौतमले बताए।

]]>
स्वाजील्याण्डको नाम फेरियो https://www.nagariknews.com/news/44443/ Fri, 20 Apr 2018 09:22:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44443/ अफ्रिकी मुलुक स्वाजील्याण्डको नाम बदलेर ‘द किंगडम अफ इस्वातिनी’ राखिने घोषणा गरिएकाे छ ।स्वाजील्याण्डका राजा मस्वाती तृतीयले मुलुक स्वतन्त्रताको ५० वर्ष पुरा भएको अवसरमा देशको नाम परिवर्तनको घोषणा गरेका हुन्। स्वाजील्यान्ड - अफ्रिकी मुलुक स्वाजील्याण्डको नाम बदलेर  ‘द किंगडम अफ इस्वातिनी’ राखिने घोषणा गरिएकाे छ ।स्वाजील्याण्डका राजा मस्वाती तृतीयले मुलुक स्वतन्त्रताको ५० वर्ष पुरा भएको अवसरमा देशको नाम परिवर्तनको घोषणा गरेका हुन्।

 अालाेचकहरुले भने राजाको ध्यान देशको नाम फेर्नेतिर भन्दा मुलुककाे विकास र सम्मृद्धिमा जानुपर्ने धारणाा राखेका छन्।स्वाजील्याण्ड सन् १९६८ मा बेलायतकाे उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको थियो।

 

 

]]>
अस्मिता ‘राइजिङ स्टार’ https://www.nagariknews.com/news/44442/ Fri, 20 Apr 2018 08:58:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44442/ जधानीको गोल्फुटारस्थित लोयल्टी एकेडेमीमा अध्ययनरत अस्मिता खड्का यो वर्षको ‘राइजिङ स्टार’ विजेता बनेकी छन्। काठमाडौं– राजधानीको गोल्फुटारस्थित लोयल्टी एकेडेमीमा अध्ययनरत अस्मिता खड्का यो वर्षको ‘राइजिङ स्टार’ विजेता बनेकी छन्।

चौथो संस्करणको यो प्रतियोगितामा कक्षा ८ मा अध्ययनरत उनले ७९ प्रतिस्पर्धीलाई पछि पार्दै शीर्ष उपाधि जितेकी हुन् । उनले उपाधिसँगै ५० हजार रुपैयाँ अवार्ड र विभिन्न पुरस्कार पाइन् । अस्मितालाई गत वर्षका विजेता असल अधिकारीले ताज लगाइदिएका थिए।

क्रिएटिभ वल्र्डले आयोजना गरेको प्रतियोगितामा सिनियरतर्फ जेम्स स्कुलकी शुभना कायस्थ ‘फष्ट रनरअप’ र बेबीलोन नेसनल स्कुलकी साम्राज्ञी सुब्बा ‘सेकेण्ड रनरअप’ तथा जुनियरतर्फ आइडियल स्कुल कुमारीगलकी फुर्वा शेर्पा ‘फष्ट रनरअप’ र सोही स्कुलकी दीया क्षेत्री ‘सेकेण्ड रनर अप’ बने।

प्रतियोगितामा विधागततर्फ जुनियरमा अनुज कटवाल र सिनियरमा विक्रम कार्की ‘मस्ट ट्यालेन्ट’, अंकिता राज्यलक्ष्मी सिंह र दीक्षा पाण्डे ‘बेष्ट परफरमेन्स’, आराध्य केसी र रविशा महर्जन ‘मस्ट फोटोजेनिक’, डेजी शाह र पुरुषोत्तम अधिकारी ‘बेष्ट डिसीप्लिन’, रिन्छेन शेर्पा र श्रीकृति धन्जु श्रेष्ठ ‘क्युटेष्ट चाईल्ड’, आरोही अधिकारी र विपाशा माझी ‘मष्ट ईन्टेलीजेन्ट’, क्रिस्टिना उप्रेती र योगेश श्रेष्ठ ‘मस्ट कन्फीडेन्ट’, मिली श्रेष्ठ र सुशिल बल ‘बेस्ट स्माइल’ तथा रशु राई र कृष्ण थापा ‘बेस्ट फ्रेण्डसिप’ घोषित भए।

त्यस्तै, प्रण घिमिरे र साया राई ‘मोष्ट सिन्सियर’, विशाखा क्षेत्री र सोनिया रावल ‘स्मार्ट चाईल्ड’, अभिन्न श्रेष्ठ र निकेश खड्गी ‘मस्ट हेण्डसम’, मानसी सिंह र रिहा खतिवडा ‘मष्ट ब्युटीफूल’, श्रीति श्रेष्ठ र साकुरा बस्याल ‘मस्ट पपुलर’, एन्जिला ढकाल र श्रेया नेपाल ‘मस्ट अबिडियन्ट’, मुस्कान पुन र एन्जी तामाङ ‘मस्ट हेल्पफूल’, रोशनी राई र सिमान्त शेखर सिंह ‘वेस्ट लिडरसिप’ बने।

प्रतियोगिताको निर्णायकमा पत्रकार अशोकप्यासी राई, सुमितप्रताप जबरा, ‘म्यान हन्ट २०११’ विजेता निर्जन थापा, गायिका तथा संगीतकार शशी रावल, सिए शिव केसी, बिन्ध्यवासीनी म्युजिकका अध्यक्ष लीना रेग्मी र राइजिङ स्टार दोश्रो विजेता अनुस्का मानन्धर थिए ।
 

]]>
प्रेमध्वजलाई ‘अजर अमर सम्मान’ https://www.nagariknews.com/news/44441/ Fri, 20 Apr 2018 08:53:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44441/ गायक तथा संगीतकार प्रेमध्वज प्रधानलाई ‘अजर अमर सम्मान २०७५’ बाट सम्मान गरिने भएको छ । संगीतकार संघ नेपालले शुक्रबार काठमाडौंबाट थालनी गर्ने ‘मेची महाकाली सांगीतिक अभियान’को क्रममा प्रधानलाई नगदसहित सम्मान गरिने भएको हो। काठमाडौं– गायक तथा संगीतकार प्रेमध्वज प्रधानलाई ‘अजर अमर सम्मान २०७५’ बाट सम्मान गरिने भएको छ । संगीतकार संघ नेपालले शुक्रबार काठमाडौंबाट थालनी गर्ने ‘मेची महाकाली सांगीतिक अभियान’को क्रममा प्रधानलाई नगदसहित सम्मान गरिने भएको हो।

शुक्रबार सुन्धारास्थित आर्मी अफिसर्स क्लबमा साँझ ५ बजेदेखि प्रारम्भ हुने कार्यक्रमअघि दिँउसो ३ बजे प्रधानलाई बागबजारस्थित उनको निवासबाट रथारोहण गरिनेछ। ‘सकारात्मक सोचसहित कर्तव्यवोधको सांगीतिक अभियान’ मूल नाराका साथ सुरु हुन लागेको यो अभियानको शुभारम्भ पूर्व प्रधानमन्त्री तथा नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले गर्नेछन्।

क्लबको कार्यक्रममा प्रेमध्वज, योगेश वैद्य, दीप श्रेष्ठ, दीपक खरेल, मीरा राणा, जे बि टुहुरे, नन्दकृष्ण जोशी, शम्भु राई, कुन्ती मोक्तान, नारायण रायामाझी, राजेशपायल राई, उदय सोताङ, मनिला सोताङ, पारस मुकारुङ, धीरेन्द्र प्रेमर्षी, सत्यराज आचार्य, स्वरुपराज आचार्य, शिशिर योगी, जेम्स प्रधान, शशी रावल, लगायतले सांगीतिक प्रस्तुति दिनेछन्।

संस्थाले स्थापना गरेको कल्याणकारिणी कोष वृद्धि गर्नु कार्यक्रमको उद्देश्य रहेको जानाएको छ। संघले विहीबार विज्ञप्ति जारी गर्दै सात वर्षअघि स्थापना भएको संघले नेपाली गीत संगीतको जगेर्ना एवं प्रवर्द्धन गर्ने तथा त्यसको महत्व र गरिमालाई विश्वसामु चिनाई नेपालको पर्यटन विकासमा समेत टेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागेको जनाएको छ
विभिन्न जातजाति तथा भाषाभाषीको लोपोन्मुख कला, संस्कृति, परम्परा एवं गीत संगीतको संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्नेसमेत उद्देश्य अभियानले राखेको छ।

 

]]>
‘प्रेमवाणी’मा मिथुन–आरोही जोडी https://www.nagariknews.com/news/44440/ Fri, 20 Apr 2018 08:49:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44440/ पछिल्लो समयमा प्रेमकथाका फिल्म बन्ने र रिलिज हुने क्रम बढ्दो छ । यही मेसोमा प्रेमकथाकै कुरा बोल्ने नयाँ फिल्म ‘प्रेमवाणी’को घोषणा गरिएको छ । राजधानीमा बिहीबार एक कार्यक्रमका बीच फिल्मका कलाकार तथा प्राविधिक सार्वजनिक गरियो। काठमाडौं – पछिल्लो समयमा प्रेमकथाका फिल्म बन्ने र रिलिज हुने क्रम बढ्दो छ । यही मेसोमा प्रेमकथाकै कुरा बोल्ने नयाँ फिल्म ‘प्रेमवाणी’को घोषणा गरिएको छ । राजधानीमा बिहीबार एक कार्यक्रमका बीच फिल्मका कलाकार तथा प्राविधिक सार्वजनिक गरियो।

फिल्मका निर्देशक रिभान मल्लले फिल्मले प्रेमको सन्देश प्रवाह गर्ने बताए । ‘फिल्मको नाम नै प्रेमवाणी छ । त्यसकारण यो फिल्मले प्रेमकै कुरा बोल्नेछ र प्रेमकै सन्देश दर्शकलाई प्रवाह गर्नेछ,’उनले भने,‘फिल्ममा माया र प्रेमसँगै सांगीतिक प्रेमकथा पनि हुनेछ।’निर्माता सुशिल शाहीले फिल्मको कथा प्रेमिल जोडीको वरपर घुम्ने भएकाले पनि आफूलाई फिल्मको कथा मनपरेको बताए । ‘फिल्मले अहिलेको पुस्ताको समयसामयिक प्रेमलाई समेट्नेछ ।’ उनले भने।

फिल्ममा नवनायक मिथुन हमाल र आरोही सिंहको जोडीले रोमान्स गर्नेछन् । फिल्ममा सुशिल शाही, सन्तोष आचार्य, रोशन बिसीलगायतको अभिनय हुनेछ।वैशाख २० गतेबाट छायांकनका लागि फ्लोरमा जाने फिल्ममा आयुष बिसीको कथा, बाबुल गिरी र आशिक श्रेष्ठको संगीत, विनोद सापकोटाको छायांकन, श्री श्रेष्ठको द्वन्द्व,कविराज गहतराजको कोरीयोग्राफी हुनेछ ।

 

]]>
बिटुडी र प्रितमलाई एक लाख https://www.nagariknews.com/news/44439/ Fri, 20 Apr 2018 08:44:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44439/ आगामी जेठ १८ गतेबाट प्रदर्शनमा आउने फिल्म ‘बेबी आइ लभ यू’को गीत ‘कान्छी मायालु’ गाउने र यसको उत्कृष्ट कभर भिडियो बनाउने समूहलाई जनही १ लाख रुपैयाँ पुरस्कार प्रदान गरिएको छ। काठमाडौं – आगामी जेठ १८ गतेबाट प्रदर्शनमा आउने फिल्म ‘बेबी आइ लभ यू’को गीत ‘कान्छी मायालु’ गाउने र यसको उत्कृष्ट कभर भिडियो बनाउने समूहलाई जनही १ लाख रुपैयाँ पुरस्कार प्रदान गरिएको छ।

फिल्म युनिटले बिहीबार एक कार्यक्रमबीच कभर गीतका गायक प्रितम सेञ्चुरी र डान्स ग्रुप बिटुडीलाई जनही १ लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको हो । दुवैलाई कार्टुञ्ज क्रुका सरोज अधिकारी, आश्मा विश्वकर्मा र फिल्म निर्माण समूहले संयुक्त रुपमा चेक हस्तान्तरण गरे।

फिल्मका प्रस्तुतकर्ता शिव न्यौपानेले फिल्मले अहिलेको पुस्ताको प्रेम गर्ने शैलीलाई समेटेकोले दर्शकका लागि रुचिकर बन्ने बताए । ‘फिल्मले अहिलेको युवा पुस्तालाई आकर्षण गर्नेछ,’ उनले भने, ‘अहिलेको पुस्ताले गर्ने प्रेमको शैली र त्यो प्रेममा आउने पारिवारिक अवरोधलाई फिल्ममा देखाएका छौं ।’

फिल्मका नायक तथा संगीतकार सन्तोष खड्गीले फिल्मी अभिनय आफ्ना लागि पहिलो भए पनि सक्दो मेहनत गरेको बताए । ‘फिल्म क्षेत्र आफ्ना लागि नौलो भए पनि दर्शकका लागि मेरो अभिनय अवश्य नयाँ हुने छैन । किनकी मैले फिल्ममा निकै मेहनत गरेको छु,’ उनले भने ।
निर्देशक जनक पाण्डेले फिल्मको कथाबस्तु दर्शकका लागि नयाँ स्वाद हुने दाबी गरे । फिल्ममा सरोज खनाल, सन्तोष खड्गी, पुजा तिवारी, निर्मल शर्मा, राजु कमेडी, रेशम बुढाथोकी, अप्सन पन्थी, बिमला गिरी, किरण के शर्मा र कार्टुञ्ज क्रुको पनि अभिनय छ।

कार्यक्रममा नवनायक सन्तोष र नायिका पूजाबीचको लभ, रोमान्स र  विछोडलाई समेटिएको ट्रेलर सार्वजनिक गरिएको थियो । फिल्ममा सिर्जना परियार र दुर्गा पाण्डे सहनिर्माता छन् । लिची इन्टरटेनमेन्टको व्यानरमा निर्मित फिल्ममा जनककै पटकथा तथा संवाद, सरोज अधिकारीको नृत्य, सुवास देवकोटाको सम्पादन र सुरज आचार्यको छायांकन छ ।


 

]]>
‘बिग बोस’मा सलमानसँगै कट्ररिना https://www.nagariknews.com/news/44438/ Fri, 20 Apr 2018 08:40:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44438/ बलिउड अभिनेता सलमान खानलाई टेलिभिजन रियालिटी सो ‘बिग बोस’ एक्लै सञ्चालन गर्न हम्मेहम्मे पथ्र्यो । सोका प्रतियोगीलाई उनी एक्लैले नियन्त्रण गर्थे । तर अब सलमान यसपटक सोमा एक्लै हुने छैनन्। मुम्बई– बलिउड अभिनेता सलमान खानलाई टेलिभिजन रियालिटी सो ‘बिग बोस’ एक्लै सञ्चालन गर्न हम्मेहम्मे पथ्र्यो । सोका प्रतियोगीलाई उनी एक्लैले नियन्त्रण गर्थे । तर अब सलमान यसपटक सोमा एक्लै हुने छैनन्।

यसपटकको १२ औं संस्करणको सोमा सलमानलाई कार्यक्रम सञ्चालनमा उनका फिल्मी सहयात्री कट्रिना कैफले साथ दिँदैछिन् । पछिल्लो पटक अभिनित फिल्म ‘टाइगर जिन्दा है’बाट दर्शकमाझ प्रेमजोडीका रुपमा देखिएका सलमान र कट्रिनालाई दर्शकले सँगै टेलिभिजनमा हेर्न पाउनेछन् ।सलमान र कट्रिना यो सोका लागि चाँडै नै तयारीमा जुट्दैछन् । कलर्स च्यानलबाट प्रसारण हुने यो सोको घोषणा ‘राइजिङ स्टार २’को फाइनल भागमा गरिएको थियो ।

यो सो लगत्तै च्यानलले ट्वीटरमा ‘बिग बोस’को नयाँ संस्करणको थिमबारे जानकारी दिँदै ट्विटेको थियो । ‘बिग बोस १२’ चाँडै नै टेलिभिजनमा आउँदैछ । हामी सोको जोडीको खोजीमा छौं । बिग बोसको घरमा दुई गुणा रमाइलो गर्न आफ्नो पार्टनरलाई पनि ल्याउनुहोला,’ च्यानलले ट्वीटरमा ट्विटेको छ।

सोका लागि निर्माताले अडिसन पनि गर्दैछन् । ‘बिग बोस ९’मा निर्माताले ‘डबल ट्रबल’ नामक थिम राखेका थिए । जसकारण बिग बोसको घरमा निकै उथलपुथल भएको थियो । यही सोबाट प्रभावित भएर निर्माताले यसपटक ‘पार्टनर’ थिम ल्याएका छन्।

यसपटकको सोको थिम नै ‘पार्टनर’ राखिएकाले सलमानले पनि कट्रिनालाई पार्टनरका रुपमा सोमा ल्याएको बताइएको छ । यो सोमा सलमानको सञ्चालन शैलीलाई दर्शकले अत्याधिक रुचाएका छन् । सलमान भन्दाअघि अमिताभ बच्चन, सञ्जय दत्त, शिल्पा शेट्टी र अरशद वारसीले पनि यो सो सञ्चालन गरेका थिए । तर सलमानले सञ्चालन गर्दा पाएको ख्याती अन्य कलाकारले पाउन सकेनन् । यस्तो समयमा सलमानले कट्रिनालाई ‘पार्टनर’ बनाएर सञ्चालन गरेको ‘बिग बोस’को लोकप्रियता कति धेरै बढ्छ त्यो हेर्न बाँकी नै छ।

सलमानले हालै मात्र फिल्म ‘रेस ३’को सुटिङ सकेर नयाँ फिल्म ‘भारत’को सुटिङ सुरु गरिसकेका छन् । कट्रिना चाहिँ आमिर खान र अमिताभ बच्चनसँग फिल्म ‘ठग्स अफ हिन्दुस्तान’को तयारीमा छिन् । यो बाहेक कट्रिना अभिनेता शाहरुख खानको फिल्म ‘जिरो’मा पनि देखिँदैछिन्।
 

]]>
फेसन सिक्रेटसमा डिजाइनरका पहिरन https://www.nagariknews.com/news/44437/ Fri, 20 Apr 2018 08:31:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44437/ नयाँवर्षको अवसर पारेर राजधानीमा हालै ‘फेसन सिक्रेटस् टु’ नामक फेशन सोको आयोजना गरिएको छ । राजधानीमा फेसन डिजाइनमा आबद्ध विभिन्न डिजाइनरहरुको सहभागिता रहेको सोमा मोडलहरुले डिजाइनरका आकर्षक डिजाइनमा र्‍याम्प नापेका थिए। काठमाडौं– नयाँवर्षको अवसर पारेर राजधानीमा हालै ‘फेसन सिक्रेटस् टु’ नामक फेशन सोको आयोजना गरिएको छ । राजधानीमा फेसन डिजाइनमा आबद्ध विभिन्न डिजाइनरहरुको सहभागिता रहेको सोमा मोडलहरुले डिजाइनरका आकर्षक डिजाइनमा र्‍याम्प नापेका थिए।

डिजाइनर नुदिना राईको कलेक्सन ‘स्ट्रिट वेयर’को स्ट्राइप्स, चेक्स, प्रिन्टेन्ड शैलीमा मरुन, ब्लु, व्हाइट डिजाइनको पहिरनमा मोडलहरु आकर्षक देखिएका थिए । त्यस्तै डिजाइनर सुमन शर्माको इन्डो वेस्र्टन शैलीको डिजाइनमा ह्यान्ड इम्ब्रोइडरी प्याटर्नको विशेषता देखाइएको थियो।यस्तै डिजाइनर विजय कहरको कलेक्सनमा युरोपियन छापको झल्को दिएको थियो । यो फेसनमा फ्लोर लेन्थ गाउन र थ्रीपिस सुटको संयोजन गरिएको थियो।

अर्की डिजाइनर अनिता लोहनीले हलिउड शैलीबाट प्रभावित फ्लोर लेन्थ गाउन, जम्पसुट, कोट पाइन्ट आदिको कलेक्सनलाई ‘रेड कार्पेट’मा प्रस्तुत गरेकी थिइन् । उत्कृष्ट वीरविक्रम खड्काको फेसन सिर्जना स्ट्रीट वेयरबाट प्रभावित हुँदा उनको पहिरनमा कलरफुल फ्याब्रिक र प्रिन्टहरुको सुन्दर संयोजन प्रष्ट देखिन्थ्यो।

ड्रिस सर्च एजेन्सीको सहकार्यका नेपाल इन्स्टिच्युट अफ फेसन, नीफको आयोजनामा भएको कार्यक्रममा डिजाइनर अन्चु पाण्डेको किड्स वेयर कलेक्सन सोको अर्को आकर्षण थियो । जस अन्तर्गत ब्ल्याक एण्ड व्हाइट कलरको फ्युजन रहेको सेमिफर्मल स्टाइलमा बालबालिकाहरु रनवेमा देखिएका थिए । कार्यक्रम क्यास्टिलो क्यासमिरको पस्मिना वेयरको प्रस्तुति तथा बिइङ ह्युमनको क्याजुयल वेयर कलेक्सनको प्रस्तुतिसँगै बिट मारेको थियो।

कार्यक्रमका इभेन्ट म्यानेजर आशिष पाण्डेले सोमा २४ युवती र ११ युवा मोडलले डिजाइनरहरुले तयार पारेका पहिरनहरुलाई आफ्नो मोडलिङ कला र सीपमार्फत् प्रस्तुत गरेको बताए । सोको कोरियोग्राफी पुरन जोशी र स्वस्तिका लामाले गरेका हुन्।
 

]]>
राष्ट्रियकरण होला यातायात व्यवसायीको सम्पत्ति ? https://www.nagariknews.com/news/44436/ Fri, 20 Apr 2018 08:19:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44436/ यातायात सिन्डिकेटविरुद्ध कडा बनेको सरकारले कम्पनीमा नआउने व्यवसायीको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्नु पर्ने बहस हुन थालेको छ । केही अधिकारवादीले यसलाई मुद्दा बनाउन पनि थालेका छन्। यातायात सिन्डिकेटविरुद्ध कडा बनेको सरकारले कम्पनीमा नआउने व्यवसायीको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्नु पर्ने बहस हुन थालेको छ । केही अधिकारवादीले यसलाई मुद्दा बनाउन पनि थालेका छन्।

निजी क्षेत्रले मनोमानी गर्दा विभिन्न समयमा यस्ता व्यवसायीको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्नु पर्ने माग उठ्ने गर्छ । समाजवादी सिद्धान्त बोक्ने राजनीतिक दलले त यसलाई चुनावी अजेन्डा पनि बनाउँदै आएका छन्।

सिन्डिकेटमा कठोर बनेको सरकारले गैरसरकारी संस्थाका रूपमा दर्ता भएका यातायात संघ–समितिको नवीकरण र दर्ता नगर्ने निर्णय गरिसकेको छ । त्यसको विरोधमा व्यावसायीले भने सेवा ठप्प पार्नेसम्मका आन्दोलनको घोषणा समेत गरिसकेका छन्।यस्तो अवस्थामा केही अधिकारवादी र सर्वसाधारणले भनेझैँ सरकारी नियम नमान्ने व्यवसायीको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्न मिल्ने-नमिल्ने विषयमा भने अन्योल नै छ।

मन्त्रिपरिषद्को मंगलबार बसेको बैठकले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा दर्ता भएका समितिको दर्ता र नविकरण नगर्ने निर्णय गरेको थियो । सरकारको निर्णयसँगै यातायात समिति मातहतका चल÷अचल सम्पत्तिबारे अन्योल देखिएको हो।

उपभोक्ता अधिकारकर्मी भने सरकारले संघ वा समितिको खारेजी गरेसँगै तिनको अस्तित्व समाप्त भइसकेको बताउँछन् । अधिवक्तासमेत रहेका उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चका अध्यक्ष ज्योति बानियाँ गैरसरकारी संस्थाको रूपमा दर्ता भएका नाफामुखी यातायात समितिको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण हुनु पर्ने बताउँछन् ।

‘यातायात व्यवसायीले कानुनविपरित संस्था दर्ता गरेर कमाएको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्न जरुरी देखिन्छ,’ उनले भने, ‘कम्पनीमा दर्ता नहुने नाफामूलक संस्थाको सम्पत्ति सरकारले टेकओभर गरेर राष्ट्रियकरण गर्नु पर्ने हुन्छ ।’संस्था दर्ता ऐन– २०३४ को दफा १४ मा संस्थाको विघटन र संस्थाको विधानबमोजिम कार्य सञ्चालन गर्न नसकी वा अन्य कुनै कारणवश संस्था विघटन भएमा त्यस्तो संस्थाको सम्पूर्ण जायजेथा नेपाल सरकारमा सर्ने व्यवस्था छ।

उपभोक्ता अधिकारकर्मी भने सरकारले संघ वा समितिको खारेजी गरेसँगै तिनको अस्तित्व समाप्त भइसकेको बताउँछन् ।

त्यसैगरी ऐनबमोजिम विघटन भएको संस्थाको दायित्वको हकमा सो संस्थाको जायजेथा लेखासम्म त्यस्तो दायित्व नेपाल सरकारले बेहोर्ने उल्लेख छ । सरकारले यातायात संघ तथा समितिको दर्ता र नवीकरण खारेज गरेसँगै यसको अस्तित्व नै समाप्त भइसकेको बानियाँको दाबी छ।

‘सरकारले यातायात संघ र समितिको बैंक तथा सम्पत्ति रोक्का गरेर राष्ट्रियकरण गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउनु पर्ने बेला भइसक्यो,’ उनले भने, ‘संस्था दर्ता ऐनअनुसार नै यातायात व्यावसायीलाई निलम्बन गरेर राष्ट्रियकरण गर्नु पर्ने हुन्छ।’

नेपाल यातायात व्यावसायी राष्ट्रिय महासंघका कानुनी सल्लाहकार तथा अधिवक्ता शंकर सुवेदी भने कानुनबमोजिम संस्थाको चल÷अचल सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्न  नमिल्ने बताउँछन् । ‘यातायात संघ र समितिको सम्पत्ति मजदुरहरूको लेबीबाट उठाइएको रकम हो, त्यसैले सरकारले राष्ट्रियकरण गर्न मिल्दैन,’ उनले भने, ‘यातायात संघ र समितिले राजस्व छली गरेका छन् भने सरकारले छानबिन गरेर कानुनी दायरामा ल्याउन सक्छ, कानुनसम्मत दर्ता भएका संस्थाको दर्ता र नवीकरण नगर्ने भन्दै सम्पत्तिमा आँखा गाड्न मिल्दैन।’

उनले सरकारले हस्तक्षेप गरेर सम्पत्तिमा नियन्त्रण गर्न नमिल्ने बताए । ‘संस्था दर्ता ऐन अनुसार संस्था चलाउन नसकेर बन्द भएको अवस्थामा मात्रै सरकारले टेकओभर गर्न सक्ने छ,’ उनले भने, ‘यातायात संघ र समिति यी दुवै प्रावधान भित्र पर्दैनन्, त्यसैले राष्ट्रियकरण गर्न मिल्दैन।’

नेपालको संविधान– २०७२ ले सम्पत्तिको हकलाई मौलिक हकका रूपमा संरक्षण गरेको छ । प्रत्येक नागरिकलाई कानुनको अधीनमा रही सम्पत्ति आर्जन गर्ने, भोग गर्ने, बेचबिखन गर्ने, व्यावसायिक लाभ प्राप्त गर्ने र सम्पत्तिको अन्य कारोबार गर्ने हक हुने संविधानमा उल्लेख छ । राज्यले व्यक्तिको सम्पत्तिमा कर लगाउन र प्रगतिशील करको मान्यताअनुरूप व्यक्तिको आयमा कर लगाउन सक्ने व्यवस्था पनि संविधानमा छ।

सार्वजनिक हितका लागि बाहेक राज्यले कुनै व्यक्तिको सम्पत्ति अधिग्रहण गर्ने, प्राप्त गर्ने वा त्यस्तो सम्पत्तिउपर अरु कुनै प्रकारले कुनै अधिकारको सिर्जना नगर्ने संविधानमा उल्लेख छ । कुनै पनि व्यक्तिले गैरकानुनीरूपले आर्जन गरेको सम्पत्तिको हकमा भने यो व्यवस्था लागू हँुदैन । संविधानको यही व्यवस्थाले गर्दा पनि सरकारले सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्न नसक्ने सुवेदीले बताए।

नेपालका सबै यातायात सेवा समिति एनजिओजस्तै संस्था दर्ता ऐन– २०३४ अनुसार जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा दर्ता भएका थिए भने यातायात व्यावसायी राष्ट्रिय महासंघ चाँहि राष्ट्रिय निर्देशन ऐन– २०१८ अनुसार दर्ता भएको छ ।यातायात व्यवसायी कम्पनीको साटो संस्थाका रूपमा दर्ता हुँदा राज्यले अर्बाै रूपैयाँ घाटा बेहोर्नुपरेको यातायात व्यवस्था विभागका निर्देशक तुलसीराम अर्याल बताउँछन्।‘गैरनाफामूलक संस्था मात्रै जिल्ला प्रशासनमा दर्ता हुनु पर्ने हो, यहाँ त यातायात व्यावसायीले गलत ऐनको फाइदा उठाइरहेका छन्,’ उनले भने।

गैरसरकारी संस्थाको रूपमा दर्ता भएका संस्था गैरनाफामुखी हुनु पर्नेमा यातायात व्यावसायी भने नाफामुखी र व्यवसायमुखी चरित्रका छन् । जसको कारणले सरकारले  अर्बाै राजस्व गुमाउँदै आएको हो । सरकारले अनिवार्यरूपमा यातायात व्यावसायी कम्पनी रजिस्ट्रारको कार्यालयमा दर्ता भएर सञ्चालन गरेमा यातायात क्षेत्रबाट धेरै राजस्व संकलन गर्न सक्ने छ ।
महासंघका अनुसार सार्वजनिक यातायातमा १० खर्ब रूपैयाँ लगानी र ४० प्रतिशतले स्वरोजगारी पाइरहेका छन्।

‘सरकारले साना तथा मध्यम वर्गीय यातायात व्यवसायीलाई तहसनहस गरेर ठूला पूँजीपति र विदेशी व्यावसायी यातायातमा भित्र्याउन खोजेको छ,’ महासंघका केन्द्रीय महासचिव सरोज सिटौलाले भने, ‘हामीले नेपालको संविधानमा टेकेर यातायात सेवा सञ्चालन गरेका हौँ, सरकारको धडपकड सह्य छैन ।’
 

]]>
त्रिभुवन विमानस्थलभित्र ठूलो दुर्घटनाबाट जोगियो मलिन्डो एयरको जहाज https://www.nagariknews.com/news/44435/ Fri, 20 Apr 2018 08:15:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44435/ काठमाडौंबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ उड्न लागेको मलिन्डो एयरको जहाज बिहीबार राति त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विभानस्थलमा ठूलो दुर्घटनाबाट जोगिएकोा छ। काठमाडाैं – काठमाडौंबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ उड्न लागेको मलिन्डो एयरको जहाज बिहीबार राति त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विभानस्थलमा ठूलो दुर्घटनाबाट जोगिएकोा छ। १३९ जना यात्रु बोकेर उड्ने तयारीमा रहेको जहाज भित्र ककपिटमा अलार्म बज्दा रोक्न खाोज्दा धावनमार्गबाट चिप्लियर सय फिट पर दक्षिणतर्फको घासेमैदानमा गाडिन पुगेको विमानस्थल सञ्चालन विभागका निर्देशक प्रेमनाथ ठाकुरले बताए।

जहाज बिहीबार राति १०ः०७ बजे धावनमार्गबाट चिप्लिएको हो। ठाकुरका अनुसार जहाजको अगाडिको भााग जमिनमा जोतिएको छ।  जहाजमा सवार चालक दलका सदस्य सहित सबै यात्रु भने सकुशल छन्।

अहिले विमानस्थलको आन्तरिक तथा बाह्य उठन प्रभावित भएकाे छ। नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, नेपाल बावुसेवा निगम र नेपाल नाागरिक उड्डयन प्राधिकरणका कर्मचारीले मलिन्डो एयरको जहाजलाई पार्किङ क्षेत्रम लग्ने प्रयास गरिरहेको ठाकुरले बताए।

डोमेस्टिक उठन अहिले (शुक्रबार) विहान ९ बजे भित्र खोल्ने प्रयस भइरहेको बताउँदै ठाकुरले इन्टरनेस्नल उठान भने मलिन्डो एयरको जहाजलाई पार्किङ क्षेत्रमा ल्यायी सकेपछि मात्र खुल्ने बताए।

]]>
गन्तव्य ढाट्दै, पैसा कमाउँदै https://www.nagariknews.com/news/44434/ Fri, 20 Apr 2018 08:07:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44434/ गत बुधबार साँझ रत्नपार्क पुग्दा यात्रुहरू सवारीसाधन कुरिरहेका थिए ।बूढानीलकण्ठ र कान्तिपुर यातायातका सहचालक यात्रुलाई बोलाइरहेका थिए, बसको सिट भने भरिएको थिएन। त्यही बस आसपास यात्रु भने घुमिरहेका थिए । उनीहरूले आफ्नो गन्तव्य पुग्ने यातायात भेटिरहेका थिएनन् । उनीहरूको गन्तव्य थियो– बौद्ध तथा जोरपाटी। गत बुधबार साँझ रत्नपार्क पुग्दा यात्रुहरू सवारीसाधन कुरिरहेका थिए ।बूढानीलकण्ठ र कान्तिपुर यातायातका सहचालक यात्रुलाई बोलाइरहेका थिए, बसको सिट भने भरिएको थिएन। त्यही बस आसपास यात्रु भने घुमिरहेका थिए । उनीहरूले आफ्नो गन्तव्य पुग्ने यातायात भेटिरहेका थिएनन् । उनीहरूको गन्तव्य थियो– बौद्ध तथा जोरपाटी।

सवारीसाधन नपाएर यात्रु भौतारिरहेका बेला रत्नपार्क आइपुग्यो– बा१ज ६२२३ नम्बरको नीलो माइक्रो । ग्यासबाट चल्ने सानो माइक्रोमा १४ सिट हुन्छ । तर, सहचालकले यात्रु पाउँदा २० जनासम्म पनि कोच्ने गर्छन्।माइक्रोमा खाँदिएर बसेका यात्रु निस्कँदै थिए । त्यहीबेला चावहिल, बौद्ध र जोरपाटीतर्फ जाने यात्रु माइक्रो चढ्न तँछाडमछाड गर्न थाले । चालकले माइक्रो अगाडि बढाए । यात्रु पछ्याउँदै कुदे।

‘चावहिल, बौद्ध जान्छ कि नाई ? कहाँसम्म जाने हो यो ?’ यात्रुहरू चालकलाई सोध्न थाले । ‘बौद्ध–जोरपाटीको माइक्रो पछाडि आउँदै छ,’ चालकले जवाफ फर्काए । यात्रुहरू अलमलमा परे । दुई जना यात्रुले माइक्रो अगाडि आएर सूचना बोर्ड हेरे । माइक्रोमा सूचना बोर्ड नै थिएन ।
‘यो जोरपाटी जाने माइक्रो होइन र गुरु ?’ अर्का यात्रुले सोधे । जवाफमा चालकले ती यात्रुलाई बानेश्वरसम्म बस्न संकेत गरे।

दुई मिनेटमै माइक्रो भरियो । सिट भरिएपछि केही यात्रु प्यासेजमा उभिए । त्यतिबेलासम्म माइक्रोमा झन्डै १५ जना यात्रु बसिसकेका थिए ।अका एक यात्रुले पनि जोरपाटी जाने हो ? भनेर प्रश्न गरे । चालकले बस्न संकेत गरे । सिट भरिभराउ भएकाले ती यात्रु ढोकामा गएर बसे । माइक्रोको ढोकामा झुन्डिने यात्रु नै चारजना पुगे।

चावहिल–जोरपाटी जान यात्रुले माइक्रो पर्खिन थालेको १० मिनेट भइसकेको थियो । यात्रुहरू आफ्नो गन्तव्यको माइक्रो आएको हो कि ? भनि आँखा तन्काइरहेका थिए।करिब १५ मिनेटपछि बा१ज ६४०७ नम्बरको माइक्रो आइपुग्यो । गाडीको प्रतीक्षामा रहेका यात्रुले माइक्रोलाई घेरिहाले । चालकको स्वरले यात्रुलाई निराश बनायो । ‘बौद्ध–जोरपाटीको माइक्रो पछाडि आउँदै छ,’ चालकले भने।  

‘बानेश्वरसम्म त जान्छ होला नि ?’ एक यात्रुको जवाफमा चालकले मैतिदेवी–बानेश्वरका यात्रुलाई बस्न निर्देशन दिए । चालकले बानेश्वरसम्म जाने संकेत गर्दा नगर्दै माइक्रोभित्र छिर्न यात्रुको तँछाडमछाड भइसकेको थियो । माइक्रोभित्र छिरेर सिटमा बस्ने यात्रु भने ठूलै सफलता पाएजसरी प्रशन्न देखिन्थे।

बौद्ध–जोरपाटी जाने यात्रुले माइक्रो कुरेको आधा घन्टा भइसक्दा पनि उनीहरूलाई लिएर जान कुनै माइक्रो तयार थिएनन् । यसैबीच बा१ज ६०९३ नम्बरको माइक्रो आयो । त्यसमा पनि कुन ठाउँ जाने भनेर सूचना बोर्ड राखिएको थिएन ।रत्नपार्कमा आधा घन्टा अघिदेखि दुईवटा माइक्रो पार्किङ गराएर राखिएको थियो । ती माइक्रो पछाडि नै ल्याएर बा१ज ६०९३ नम्बरको माइक्रो रोकियो ।

यात्रुहरू जोरपाटी जानका लागि झुम्मिदै गर्दा चालकले भने, ‘अगाडिका सबै माइक्रो जोरपाटी नै जाने हुन्, यसैमा किन झुम्मिनु हुन्छ ?’ ती चालकले आफ्नो माइक्रो केही समयपछि मात्रै जाने बताउँदै अरुमै जान संकेत गरे । ‘मेरो त बिग्रिएर राखेको हो,’ उनले भने ।त्यसभन्दा अगाडि रोकिएको बा१ज ६२६३ नम्बरको माइक्रोले भने पुरानो बानेश्वर–गौशालासम्मका यात्रु हाल्न थाल्यो । त्यसका चालकले भन्दै थिए, ‘गौशालासम्मका यात्रु मात्रै चढ्नुस् है।’

रत्नपार्क–जोरपाटी चल्ने सबै माइक्रोले जोरपाटीसम्म नपुग्ने भन्दै बीच बाटोसम्मका यात्रु मात्रै चढाएपछि जोरपाटी जाने यात्रुहरू अलमल्ल देखिन्थे।रातको ८ बजेसम्म कुर्दा पनि गाडी नपाएकाहरू चिन्तित देखिन्थे । नीलो माइक्रो रत्नपार्कबाट ९ बजेसम्म चल्ने भएकाले केही यात्रु भने अबको एक घन्टामा त गाडी आउला कि ? भन्दै बसिरहेका थिए।

रत्नपार्कदेखि जोरपाटी पुग्ने यात्रुले प्रतिव्यक्ति २५ रूपैयाँ भाडा तिर्नु पर्छ । तर, रत्नपार्कबाट मैतिदेवी, पुरानो बानेश्वर पुग्नेले नै १५ रूपैयाँ तिर्नु पर्छ । मैतिदेवीबाट अर्को यात्रु चढाएर चावहिल झार्दा १५ रूपैयाँ अनि चावहिलबाट अर्को यात्रु चढाएर जोरपाटी पुर्याउँदा थप १५ रूपैयाँ गरी ४५ रूपैयाँ बढी आम्दानी गर्न सकिन्छ ।

बुधबार रत्नपार्क–जोरपाटी रुटका माइक्रो आउँदै नआएका होइनन् । रन्तपार्कबाट छुटेका सबै माइक्रोको गन्तव्य जोरपाटी नै हो । तर, उनीहरू जोरपाटी जादैनौँ भनेर यात्रुलाई ढाटिरहेका थिए । उनीहरू यसरी ढाटेर बीचबाटोमा यात्रु उतारेपछि फेरि त्यहाँबाट अर्का यात्रु पाइन्छ भनेर यस्तो गरिरहेका थिए । उनीहरूले बढी पैसा कमाउने लोभमा यसरी बीचबाट अर्का यात्रु लिएर जाने र रत्नपार्कमा भने गन्तव्य ढाट्ने गरेका हुन्।

रत्नपार्कको दृश्य नियालेपछि काष्ठमण्डपकर्मी मोटरसाइकलमा बौद्ध पुग्दा रत्नपार्कमा जोरपाटी जाँदैनौँ भनेका माइक्रोहरू धमधम बीच बाटोबाट यात्रु हालेर जोरपाटीतर्फ लाग्दै थिए।
बुधबार साँझ देखिएको यो दृश्य रत्नपार्कमा हरेक दिन दोहरिन्छन् । ‘यहाँ आउने सबै माइक्रो जोरपाटी पुग्छन्,’ नीलो माइक्रोमा दैनिक यात्रा गर्ने केशव खत्रीले भने, ‘बेलुका भएपछि बीच बाटोबाटै यात्रु उठाउन पाउने भएकाले रत्नपार्कबाट जोरपाटी जाने यात्रु चढाउनु पर्छ भनेर जोरपाटी जाने होइन भन्छन्।’

रत्नपार्कदेखि जोरपाटी पुग्ने यात्रुले प्रतिव्यक्ति २५ रूपैयाँ भाडा तिर्नु पर्छ । तर, रत्नपार्कबाट मैतिदेवी, पुरानो बानेश्वर पुग्नेले नै १५ रूपैयाँ तिर्नु पर्छ । मैतिदेवीबाट अर्को यात्रु चढाएर चावहिल झार्दा १५ रूपैयाँ अनि चावहिलबाट अर्को यात्रु चढाएर जोरपाटी पु¥याउँदा थप १५ रूपैयाँ गरी ४५ रूपैयाँ बढी आम्दानी गर्न सकिन्छ । यही कारणले गर्दा यात्रु धेरै हुने समयमा नीलो माइक्रोले लामो दूरिका यात्रु चढाउन नमानेका हुन्।

‘चालकको चलाखीपन धेरै यात्रुले थाहा पाइसकेका छन्,’ खत्रीले भने, ‘चालकले जोरपाटी जाने हो नभन्दा पनि यात्रुलाई जोरपाटी जाने भनेर थाहा भइसक्छन्, अनि सोही माइक्रो चढेर जोरपाटी पुग्छन् ।’ यसरी चढ्दा पनि कुनैबेला त अघि मैले यहाँसम्म मात्रै चढ्नु भनेको भनेर जबरजस्ती यात्रुलाई उत्रिन बाध्य पार्ने गरेको उनी बताउँछन्।रत्नपार्क–जोरपाटी रुटमा एक सय ३० वटा माइक्रो चल्छन् । बिहान ४ बजेदेखि बेलुका ९ बजेसम्म यो रुटमा माइक्रो चल्ने गर्छन् । थोरै यात्रु अट्ने हुँदा छिटो यात्रा होला भनेर हतार हुँदा धेरै यात्रुले माइक्रोलाई रोज्ने गर्छन्।

गन्तव्य ढाट्ने, यात्रु कोच्ने, बीच बाटोमा लगेर यात्रु ओराल्नेलाई कारबाही गरिरहेको ट्राफिक प्रहरीको दाबी छ । कानुनअनुसार त्यसरी यात्रुलाई दुःख दिनेलाई पाँच सयदेखि पाँच हजार रूपैयाँसम्म जरिवाना गर्ने हैसियत दिएको छ ।
 

यो रुटमा मात्र होइन, बेलुकापख अन्य रुटमा पनि यस्तो समस्या देखिने गरेको छ । ५ बजेपछि सुन्धारामा गएर गाडी चढ्न यात्रुको तँछाडमछाड हुने गर्छ । ‘बल हुने हुत्याउँदै गएर चढिहाल्छन्,’ बुधबारै सुन्धारामा भेटिएका ५७ वर्षीय रमेश दुलालले भने, ‘हामी त न अरुलाई हुत्याउँदै चढ्न सक्छौँ, न गाडीवालाले नै वास्ता गर्छन्।’

यातायात सिन्डिकेटविरुद्ध उत्रेको सरकारले सार्वजनिक यातायात क्षेत्रका यस्ता विकृतिप्रति भने बेवास्ता गरिरहेको छ । ‘हामीले सार्वजनिक यातायातमाथि निगरानी गरिरहेका छौँ,’ महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाका प्रवक्ता उमेश रन्जितकारले भने, ‘तर, जसरी चालक सुध्रिनु पथ्र्यो त्यसरी हुन सकेको छैन।’

उनका अनुसार गन्तव्य ढाट्ने, यात्रु कोच्ने, बीच बाटोमा लगेर यात्रु ओराल्नेलाई पनि महाशाखाले कारबाही गरिरहेको छ । कानुन अनुसार त्यसरी यात्रुलाई दुःख दिनेलाई पाँच सयदेखि पाँच हजार रूपैयाँसम्म जरिवाना गर्ने हैसियत दिएको छ ।

 

 

]]>
कम्पनीमा दर्ता गर्नेको लहर https://www.nagariknews.com/news/44433/ Fri, 20 Apr 2018 08:00:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44433/ सरकारले यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट खारेज गरेसँगै नयाँ यातायात व्यवसायीहरू कम्पनीमार्फत सार्वजनिक यातायात चलाउने दौडमा लागेका छन् । यातायात व्यवस्था विभागमा दजनौँ व्यवसायी कम्पनीको दर्ता प्रक्रियाबारे छलफल गर्न आउन थालेका हुन्। सरकारले यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट खारेज गरेसँगै नयाँ यातायात व्यवसायीहरू कम्पनीमार्फत सार्वजनिक यातायात चलाउने दौडमा लागेका छन् । यातायात व्यवस्था विभागमा दजनौँ व्यवसायी कम्पनीको दर्ता प्रक्रियाबारे छलफल गर्न आउन थालेका हुन्।

विभागका निर्देशक तुलसीराम अर्याल सरकारले यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट तोडेसँगै नयाँ यातायात व्यावसायीमा सवारीसाधन भित्राउने लहर बढेको बताउँछन् । ‘सिन्डिकेटकै कारण नयाँ यातायात व्यवसायी आउन धेरै गाह्रो हुन्थ्यो, संगठित नभइकन आउन सक्दैनथे,’ उनले भने, ‘सरकारले यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट खारेज गरेसँगै नयाँ यातायात व्यवसायी उत्साहित भएर कम्पनीमार्फत दर्ता हुन आइरहेका छन्।’

विभागका अनुसार कम्पनी, फर्म तथा सहकारीमार्फत दर्ता भएर पञ्जीकरण हुने कम्पनीको संख्या एक सय १६ पुगेको छ । विभागले गत चैत १८ गते यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट तोड्नका लागि ल्याएको यातायात व्यवस्थापन कार्यविधि निर्देशिकासँगै ८ वटा कम्पनीले अस्थायी रुट पर्मिट लिएका छन्।

विभागको सवारीदर्ता शाखाका अधिकृत भविन्द्र कार्कीका अनुसार सरकारले सिन्डिकेट खारेजको निर्णय गरेसँगै नयाँ सवारी दर्ताबारे बुझ्न आउने व्यावसायी बढेका छन् । ‘दैनिक दजनौँ संख्यामा कम्पनीमार्फत कसरी चलाउने भनेर बुझ्न आउने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘हामीले आवश्यक कानुनी प्रक्रिया बुझाएर पठाउने गरेका छौँ ।’यातायात अधिकारकर्मी रामबहादुर थापा सरकारले कम्पनीमार्फत दर्ता हुने सवारीसाधनलाई सहज रूपमा पञ्जीकरण गर्ने व्यवस्था गर्नु पर्ने बताउँछन्।

‘सरकारले पुराना तथा नयाँ व्यवसायीलाई कम्पनीमार्फत दर्ता हुने सहज वातावरण गर्नुपर्ने देखिन्छ,’ उनले भने, ‘विभागमा हुने ढिलासुस्ती र झन्झटिलो प्रावधान हटाउँदै सहज गराउनुपर्ने आवश्यकता भइसक्यो ।’ विभागमा पञ्जीकरण हुन नआउने पुराना यातायात व्यवसायीका सवारीसाधनको रुट पर्मिट नविकरण, जाँचपास, सवारी नामसारी र राज्यले उपलब्ध गराउने सम्पूर्ण सेवा रोकेर अघि बढ्नुपर्ने उनको भनाई छ।

महानगर यातायात प्रालिका अध्यक्ष मधुसूदन अधिकारीले सरकारले यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट खारेज गरेर खुला प्रतिस्पर्धाको सुरुवात गरेको बताउँछन् । ‘सरकारले सीमित यातायात व्यवसायीको दादागिरी र मनोमानीको अन्त्य गरेको छ,’ उनले भने, ‘यो निर्णय पहिला नै गर्नुपथ्र्याे, ढिलै भए पनि निकै स्वागतयोग्य निर्णय गरेको छ।’

कम्पनी, फर्म तथा सहकारीमार्फत दर्ता भएर पञ्जीकरण हुने कम्पनीको संख्या एक सय १६ पुगेको छ । विभागले गत चैत १८ गते यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट तोड्नका लागि ल्याएको यातायात व्यवस्थापन कार्यविधि निर्देशिकासँगै ८ वटा कम्पनीले अस्थायी रुट पर्मिट लिएका छन्।

उनका अनुसार कम्पनीमार्फत् यातायात चल्दा यात्रुले आरामदायी र सुविधाजनक सेवा पाउने छन् । ‘सरकारले कम्पनीमार्फत् चल्ने नयाँ यातायात व्यावसायीलाई निश्चित रुट पर्मिट तोकेर सञ्चालन गराउनु पर्ने देखिन्छ, एउटै रुटमा धेरै सवारीसाधन सञ्चालन गर्दा सार्वजनिक यातायात अहिलेको भन्दा भद्रगोल र अस्तव्यस्त हुन सक्छ,’ उनले भने, ‘सडकको अवस्था, जनसंंख्याको चाप र यात्रुको संख्यालाई आधार बनाएर वैज्ञानिक ढंगले रुट पर्मिटको व्यवस्था गरिनु पर्छ।’

महानगर यातायातले २०७२ कात्तिकमा कम्पनीमा दर्ता भई चक्रपथमा सुविधाजनक बस सञ्चालन गर्दै आएको छ । ‘नयाँ यातायात व्यावसायीले स्वच्छ प्रतिस्पर्धामा आएर हामीलेभन्दा अझै सुविधाजनक र यात्रुमैत्री बस सेवा सञ्चालन गर्नु पर्छ, त्यस्ता व्यावसायीलाई हामी खुलेर स्वागत गर्नेछौँ,’ उनले भने, ‘हामीले यात्रुलाई सेवासुविधा दिने कुरामा प्रतिस्पर्धा गर्ने हो, कसैलाई निषेध गर्ने काम गर्दैनौँ।’

विभागले कम्पनी रजिस्ट्रारको कार्यालयमा दर्ता भएका सवारीसाधनको पञ्जीकरण गरेर मात्रै सवारीको रुट इजाजत दिने व्यवस्था गरेको छ । पञ्जीकरण नभएका सवारीसाधनको सवारी हेरफेर दर्ता तथा नयाँ रुट पाउँदैनन् । यसअघि यातायात सेवा समिति गैरसरकारी संस्थाजस्तै जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा दर्ता गर्ने प्रावधान थियो । सरकारले यो व्यवस्था खारेज गरी अनिवार्यरूपमा कम्पनीमा दर्ता हुनु पर्ने व्यवस्था गरेको छ ।यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार कम्पनीमार्फत दर्ता हुने नयाँ यातायात व्यवसायीका लागि देशभर नै रुट पर्मिट खुला गरिएको छ।

अर्यालले यातायात व्यवसायीले कम्पनी, फर्म वा सहकारीमार्फत कम्पनी रजिस्ट्रारको कार्यालयमा दर्ता भएर यातायात व्यवस्था विभाग पञ्जीकरणको लागि आवेदन दिनु पर्ने बताए । दर्ता भएसँगै सवारीधनीले चालक, सहचालकलाई नियुक्ति पत्र, कार्यविवरण, प्रबन्धपत्र, विनियमावलीलगायतका समेटिएका प्रमाणपत्र उपलब्ध गराउनु पर्ने हुन्छ।

सवारी पञ्जीकरण गर्नका लागि विभागको मिनभवनस्थिल कार्यालयमा आउनु पर्ने छ। विभागका अनुसार कम्पनीको पूँजीको आधारमा पञ्जीकरण शुल्क तोकिने गर्छ । अधिकतम पूँजी ५० लाख हुने कम्पनीले चार हजार रूपैयाँ पञ्जीकरण शुल्क तिर्नु पर्छ।

]]>
सार्वजनिक सवारी पाउनै मुस्किल https://www.nagariknews.com/news/44432/ Fri, 20 Apr 2018 07:54:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44432/ मच्छेगाउँ–रत्नपार्क रुटमा पर्याप्त सार्वजनिक सवारी नचल्दा सर्वसाधारणले सास्ती पाएका छन् । कीर्तिपुर मिनिबस व्यवसायी संघले पर्याप्त सार्वजनिक सवारीसाधन नचलाउँदा यात्रुले घन्टौं समय पर्खिनु पर्ने बाध्यता देखिएको छ। मच्छेगाउँ–रत्नपार्क रुटमा पर्याप्त सार्वजनिक सवारी नचल्दा सर्वसाधारणले सास्ती पाएका छन् । कीर्तिपुर मिनिबस व्यवसायी संघले पर्याप्त सार्वजनिक सवारीसाधन नचलाउँदा यात्रुले घन्टौं समय पर्खिनु पर्ने बाध्यता देखिएको छ।

सो रुटमा १५ वटा मात्रै बस चल्दै आएका छन् । तीमध्ये अधिकांश सार्वजनिक बसले पिकआवरमा स्कुलका विद्यार्थी ओसार्ने गर्छन् । यसले गर्दा सास्ती भोग्नु परेको यात्रुको गुनासो छ । सवारी पाउनकै लागि लामो समय कुर्नु पर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउँछन् ।
मच्छेगाउँका टंक बस्नेत यातयात व्यवसायीको सिन्डिकेटका कारण यात्रुले दुःख पाइरहेको गुनासो गर्छन् । ‘कहिल्यै भनेको बेला बस पाइँदैन,’ उनले भने, ‘बस पाइहाले पनि खुट्टा टेक्ने ठाउँसमेत हुँदैन।’

मच्छेगाउँ–रत्नपार्क रुटमा १५ वटा मात्रै बस चल्दै आएका छन् । तीमध्ये अधिकांश सार्वजनिक बसले पिकआवरमा स्कुलका विद्यार्थी ओसार्ने गर्छन् । यसले गर्दा सास्ती भोग्नु परेको यात्रुको गुनासो छ । सवारी पाउनकै लागि लामो समय कुर्नु पर्ने बाध्यता रहेको उनीहरू बताउँछन् ।  

कीर्तिपुर नगरपालिका मेयर रमेश महर्जनले यातायात व्यावसायीले पर्याप्त सवारीसाधन नगुडाउँदा सर्वसाधारणले हैरानी खेप्नुपरेको बताए । ‘यातायात समिति नाफामुखी भएकाले सार्वजनिक यातायातमा समस्या आएको छ,’ उनले भने, ‘हामीले यातायात व्यवसायीलाई सेवा सुधार्नको लागि बारम्बार अनुरोध ग¥यौं । तर, अहिलेसम्म सुधार गरेका छैनन् । त्यसैले अब नयाँ यातायात व्यवसायीलाई सवारी भित्राउन अनुरोध गर्ने छौं।’

कीर्तिपुर मिनीबस व्यवसायी संघ मातहतका एक सय सार्वजनिक बसमध्ये २५ प्रतिशतले पिकआवरमा निजी स्कुलका विद्यार्थी ओसार्ने गरेका छन्।मेयर महर्जन पनि यस रुटका सार्वजनिक सवारी साधनले पिक आवरमा विद्यार्थी ओसार्ने गरेको बताउँछन् । समस्या समाधानका लागि नगर कार्यपालिकाको बैठकबाट सार्वजनिक सवारीले स्कुलका विद्यार्थी बोक्न नपाइने नियम ल्याउने उनले प्रतिबद्धता गरे।

कीर्तिपुर मिनिबस व्यवसायी संघका सचिव दिवाकर अधिकारीले बिहान र बेलुकाको पिकआवरमा समस्या भएको स्वीकारे । ‘पिक आवरमा संघ मातहत रहेका २५ प्रतिशत बसले स्कुलका विद्यार्थी ओसार्ने गर्छन् । त्यसैले समस्या भएको हो,’ उनले भने, ‘संघले पाँच ट्रिप गर्ने बसलाई ६ ट्रिप गराउने तयारी गरिरहेका छौं।’

]]>
सडकमा चल्छन् वडाध्यक्षका बस जनतालाई सेवा पाउनै सकस https://www.nagariknews.com/news/44431/ Fri, 20 Apr 2018 07:48:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44431/ बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नम्बर– ११ का वडाध्यक्ष राजु अधिकारी जनप्रतिनिधि मात्र होइनन्, यातायात व्यवसायी पनि हुन् ।जनप्रतिनिधिका रूपमा उनले नगरक्षेत्रका समस्या हल गर्नुपर्ने हो । बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नम्बर– ११ का वडाध्यक्ष राजु अधिकारी जनप्रतिनिधि मात्र होइनन्, यातायात व्यवसायी पनि हुन् ।जनप्रतिनिधिका रूपमा उनले नगरक्षेत्रका समस्या हल गर्नुपर्ने हो।

तर, उनी वडाध्यक्षमा चुनिएपनि उनको क्षेत्रको अस्तव्यस्त र भद्रगोल सार्वजनिक यातायात सुध्रिएको छैन ।कपन बगलामुखी यातायात व्यवसायीको दादागिरीकै कारणले यात्रुले सास्ती पाएको स्थानीयको गुनासो छ । अधिकारी संयुक्त यातायातसँग आबद्ध छन् ।

बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाको भंगालबाट कपन, कपन बालुवाखानी, आकाशेधारा, नारायणचोक, सरस्वतीनगर, गोपीकृष्ण, चावहिल, कालोपुल, मैतीदेवी, पुतलीसडक, रत्नपार्क सहिदगेट, त्रिपुरेश्वर, कलंकी, स्वयम्भू हुँदै नयाँ बसपार्क  पुगेर सोही रुटबाट फर्कन्छ ।
संयुक्त यातायातले पनि सिन्डिकेट लादेर नयाँ यातायात व्यवसायीलाई छिर्न नदिएको स्थानिय वसन्त थापाले गुनासो गरे।

कपन बगलामुखी यातायात अन्तर्गत ३३ वटा सार्वजनिक बस छन् । तिमध्ये एक तिहाई बढी बस रिर्जभमा जाँदा यात्रुले हैरानी खेप्दै आएका हुन् ।जनप्रतिनिधि नै यातायात व्यवसायी हुदाँ पनि राम्रो सेवा पाउन नसकेको बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नम्बर– ११ पैयुँटारका श्याम पौडेलले गुनासो गरे । ‘जनप्रतिनिधि नै यातायात व्यवसायी छन्, तर कहिल्यै राम्रो सुविधा दिएनन्,’ उनले भने, ‘कपन बगलामुखी यातायातको सिन्डिकेटका कारणले नयाँ बस भिœयाउन समेत दिँदैनन्, यात्रुलाई गुन्द्रुक जस्तै खाद्छन्।’

कपन बगलामुखी यातायातले बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नम्बर– ११ को पैयुँटार र वडा नम्बर– १३ को चुनिखेलसम्म सेवा दिने रुट पर्मिट लिएपनि राम्रो सेवा दिन नसकेको स्थानीयको गुनासो  छ । ‘रत्नपार्कबाट कपन आउने बसले चावहिलमा आधाघन्टाभन्दा धेरै रोक्ने गर्छन्, अर्काे बस नआएसम्म अगाडि नै बढाउँदैनन्,’ उनले भने, ‘बसमा यात्रुले खुट्टा टेक्ने ठाउँ समेत हुदैँन।’

बूढानीलकण्ठ नगरक्षेत्रमा चल्ने सार्वजनिक यातायातले रिर्जभ जाने र विद्यालयका विद्यार्थी ओसार्दा यात्रुले सास्ती पाएका छन् । कपन बगलामुखी यातायात व्यवसायीको दादागिरीकै कारणले यात्रुले सास्ती पाएको स्थानीयले गुनासो छ । ३३ वटा सार्वजनिक बसमध्ये एक तिहाईभन्दा धेरै बस रिर्जभमा जाँदा यात्रुले हैरानी खेप्दै आएका हुन्।

काठमाडौं महानगरपालिका वडा नम्बर– ६ र ७ बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाको वडा नम्बर– १०, ११, १२ र १३ मा अत्याधिक मात्रामा समस्या रहदैँ आएको छ । रत्नपार्कबाट चुनिखेलसम्म सरकारले २३ रुपैयाँ भाडा तोकको छ।

जनप्रतिनिधिका रूपमा उनले नगरक्षेत्रका समस्या हल गर्नुपर्ने हो । तर, उनी वडाध्यक्षमा चुनिएपनि उनको क्षेत्रको अस्तव्यस्त र भद्रगोल सार्वजनिक यातायात सुध्रिएको छैन।

यातायात व्यवसायीले मनलाग्दी ढंगले भाडा उडाउँदै आएको आएको यात्रुले गुनासो गरेका छन् । ‘चुलिखेलबाट रत्नपार्कसम्मको भाडा २३ रुपैयाँ हो तर, सहचालकले सधैँ २५ रुपैयाँ माग्दै आइरहेका छन्,’ स्थानीय शर्मिला शर्माले भनिन् ।उनका अनुसार केहीअघि माइक्रोबसले सेवा दिन खोज्दा तोडफोडमा उत्रिएको कपन बगलामुखी व्यवसायी समितिको मनलाग्दीले पैसा तिरेर पनि कपनवासी सहज सेवा पाउनबाट बञ्चित छन्।

कपन क्षेत्रका आनी गुम्बा, फुलारी गुम्बा, अमिताभ गुम्बा, बगलामुखी जस्ता धार्मिक एवम् पर्यटकीय सम्पदा अवलोकन गर्न पुगेका आन्तरिक एवम् बाह्य पर्यटकले समेत सुलभ यातायात सेवा पाउन सकेका छैनन् ।  बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नम्बर– ११ का वडाध्यक्ष अधिकारी भने सडकको अवस्था राम्रो नभएकाले यातायात सेवा दिन नसकेको बताउँछन्।

‘मेरो वडामा सडकको अवस्था साह्रै नाजुक छ, खाल्डाखुल्डीले सवारी बिग्रिरहन्छन्, त्यसैले समस्या भएको हो,’ उनले भने, ‘सरकारले नै निश्चित ठाउँमा मात्रै यातायात सञ्चालन गर्न दिएर सिन्डिकेट कायम गरेको छ, जसको कारणले समस्या भएको हो।’

कपन बगलामुखी यातायात समितिका अध्यक्ष शम्भुप्रसाद अधिकारीले प्रर्याप्त सवारीसाधन नहुँदा स्तरीय सेवा दिन नसकेको स्वीकारे । ‘सडक खाल्डाखुल्डी र जामको कारणले सार्वजनिक यातायातमा समस्या भइराखेको छ,’ उनले भने, ‘सार्वजनिक यातायातमा  केही समस्या छन्, हामीले सुधार्ने प्रयास गरेका छौँ।’

 

]]>
समयबजिको समय https://www.nagariknews.com/news/44430/ Fri, 20 Apr 2018 07:32:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44430/ उपत्यकामा अचेल जात्रैजात्रा छन्, जात्रामा भोज अनि भोजमा समयबजि उपत्यकाका जात्राहरूमा भोजको ठूलो महत्व छ । उपत्यकामा अचेल जात्रैजात्रा छन्, जात्रामा भोज अनि भोजमा समयबजि उपत्यकाका जात्राहरूमा भोजको ठूलो महत्व छ ।

भोजमा नेवारी परिकार समयबजि अनिवार्य हुन्छ । टोखाका गणेशबहादुर श्रेष्ठ भन्छन्, ‘समयबजिबिना त हाम्रो पूजा नै हुँदैन।जुनसुकै पूजामा समयबजि देखेमा नेवारको पूजा भनेर चिन्दा हुन्छ ।’टोखामा भर्खरै बिस्केट जात्रा सकियो । यो जात्राको हरेक दिन हुने पूजामा सामूहिकरूपमा समयबजि खाने चलन रहेको उनी बताउँछन्।

भजन तथा नाचगानको क्रममा रातभर पनि समयबजि बाँडिन्छ । त्यस्तै जात्राको अन्तिम दिनपछि जात्रामा विभिन्न कर्म गर्ने व्यक्ति–समूहलाई ठूलो भोज दिइन्छ । यस्तो भोजको सुरुमै खाइन्छ, समयबजि । उनका अनुसार समयबजि मुख्य भोजअघि खाइन्छ । नेवारी भ्वय् परम्परामा दुई चरणमा भोज सम्पन्न हुने गर्छ । ‘पहिला छोइला भ्वय् भइसकेपछि मूः भ्वय् (मूल भोज) हुन्छ।

त्यहि छोइला भ्वय्लाई नै समय्बजि भनिने उनी बताउँछन् । श्रेष्ठ भन्छन् ‘भोजबिना जात्रा हुँदैन । समय्बजिबिना भोज हुँदैन ।’ उनका अनुसार समयबजिको मुख्य पाँच परिकारलाई संसारको पञ्चतत्वको रूपमा व्याख्या गर्ने प्रचलन छ ।नेवार समुदायको जात्रा तथा पर्वमा आफन्त तथा नातागोतालाई भोज खुवाउने चलन पनि छ । यस्तो भोजको आकर्षण बन्ने गरेको छ, समय्बजि । त्यसैले समयबजिलाई नेवारी खाजा भनेर पनि चिनिन्छ।

जात्रा तथा पर्वमा भक्तपुरकी सुजाता मानन्धर निकै व्यस्त हुन्छिन् । जात्रा हेर्ने, पूजा गर्ने र भोज खुवाउने चटारो हुन्छ, उनलाई । यसपालीको बिस्केट जात्रामा पनि उनी निकै व्यस्त बनिन् । उनलाई जात्राको भोजमा खाइने समयबजि विशेष लाग्छ । ‘समयबजि हामी त सधैँ नै खाइरहेका हुन्छौँ,’ सुजाता भन्छिन्, ‘जात्रा तथा पर्वमा भने आफन्तसहितको ठूलो भोजमा समयबजि खानुको मज्जा नै बेग्लै हुन्छ।’

उनी जात्रापर्वका बेला गैरनेवार साथीभाइलाई पनि बोलाएर भोज खुवाउँछिन् । विशेष गरी गाईजात्रा, योमरी पुन्ही र बिस्केट जात्रामा सँगै पढ्ने र काम गर्ने साथीहरू घरमा बोलाएर भोज खुवाउने गरेको उनले सुनाइन् । सुजाताले यसपालीको बिस्केटमा पनि भक्तपुर बाहिरका साथीहरूलाई जात्रा हेर्न बोलाएकी थिइन्।

जात्रा हेर्न आएका साथीभाइलाई घरमै समय्बजि खुवाइन् । गैरनेवार साथीहरू समय्बजि खाएर रमाउने गरेको उनी सुनाउँछिन् । ‘नेवारको स्पेशल भनेकै समयबजि हो । शाकाहारी र मांसाहारी दुवै थरि साथीहरू समयबजिमा रमाउने गरेका छन्,’ उनले भनिन् ।नेवार जातिमा हरेक पूर्णिमालाई कुनै न कुनै पर्वका रूपमा मान्ने चलन छ । ती सबै पर्वमा गरिने पूजामा पनि समयबजिको प्रयोग गरिन्छ । १२ पूर्णिमामध्ये यन्या पून्ही अर्थात् इन्द्र जात्रा हुने पूर्णिमाको दिन समयबजि खाइन्छ।

ललितपुरको थ्रीजी होनचाका सञ्चालक मेरिना व्यञ्जनकार भन्छिन्, ‘यन्याचा पूर्णिमा समयबजि खाने विशेष दिन नै हो, त्यस दिन टोलटोलमा समय्बजि बाँडिन्छ ।’ त्यस दिन समयबजि खाँदा पेटका विकार निको हुने जनविश्वास रहेको उनले बताइन्।पर्वहरूमा मात्र होइन, अन्य दिनमा पनि खाजाको रूपमा समय्बजि खाइन्छ। त्यसैले काठमाडौंको प्रमुख लोकप्रिय खाजामा गनिन्छ, समय्बजि । यसलाई साधारण खाजा पसलदेखि ठूला रेस्टुराँमा समेत स्पेशल नेवारी खाजाको रूपमा सर्भ गर्छन्।

चिउरा, भटमास, अदुवा, छोइला, हरियो साग, बारा, अण्डाको कम्बिनेसन गरी समय्बजि बनाइन्छ । थ्रिजी होनचाका सञ्चालक व्यञ्जनकार भन्छिन्, ‘समय्बजि बनाउन चिउरा, छोइला, भटमास, साग र अदुवा अनिवार्य मानिन्छन् ।’ टिपिकल समय्बजिमा भुटेको कालो भटमास हुनु पर्ने मान्यता छ । अचेल धेरै व्यावसायिकता र सजिलोका लागि सेतो भटमासको प्रयोग गरिने व्यञ्जनकार बताउँछिन्।

नेवारी रेस्टुराँमा हरेक दिन खाइने खाजा समयबजि नै हो । होनचामा पनि व्यापारको ठूलो अंश यसैले लिएको उनले बताइन् । भन्छिन्, ‘योमरीको व्यापार जाडोमा धेरै हुन्छ, समयबजि त सधैँ बिक्ने खाजा हो ।’ खाना वा खाजा जुनसुकै रूपमा खान सकिने हुनाले समय्बजि धेरै खाइने परिकार बनेको उनी बताउँछिन्।गत साता कीर्तिपुरको नेवाः लहनामा खाजा खाँदै थिए, शंखमूल बस्ने सरिता आचार्य र मल्लिका थापा । कीर्तिपुर घुम्न आउँदा उनीहरू नेवारी परिकारको खोजीमा नेवाः लहना पुगेका थिए । उनीहरूले लहनाको मेनुबाट समयबजि छनोट गरे ।

सरिताले भनिन्, ‘धेरै भेराइटी चाख्न पाउने डिस कुन हो भनेर सोध्दा समयबजि सिफारिस गर्नु भयो, त्यसैले मगायौँ ।’ समयबजि धेरै थरि परिकार हालिएको एक परिकार जस्तो लागेको मल्लिकाले बताइन् । ‘आलु चिउरा वा मासु चिउरा त खाएकै थियौ, चिउरालाई यत्ति धेरै भेराइटीका तरकारीसँग खाएको पहिलो पटक हो ।’ छोइला चपाउँदै उनले भनिन्, ‘राँगाका मासुको छोइलाचाहिँ विशेष मिठो लाग्यो ।’ यसअघि समयबजिको नाम सुने पनि खाजाको सेटको रूपमा यी दुई साथीले समयबजि खाएका थिएनन्।

सरिता र मल्लिकाजस्तै समयबजिबारे थाहा नभएका ग्राहक धेरै आउने गरेको नेवाः लहनाका पवन गोपाली बताउँछन् । ‘यहाँ वर्षैभरि सबैभन्दा खाइने परिकार नै सम्भवतः समयबजि हो, गेट टुगेदरका लागि आएका युवाहरू अइलासँगै समय्बजि खान रुचाउँछन्,’ उनले भने । धेरै भेराइटी, नुनिलो र पिरो स्वाद भएका सबै परिकारको कम्बिनेसन भएकाले समयबजि युवाको समेत रोजाइमा परेको उनले बताए।

समयबजिलाई धेरैले छोइलासहित खान मन पराउने गरेको गोपालीले बताए। यद्यपि यो भेजिटेरियनको पनि प्रिय खाजा हो । समय्बजिको कम्बोबाट ननभेज आइटम हटाउँदा पनि यो निकै स्वादिलो खाजा बन्छ । गोपाली भन्छन्, ‘चटामरी र वः जस्ता नेवारी परिकारसँग बानी नपरेकाले समेत समय्बजि भने मन पराउँछन्।’

]]>
‘काठमाडौं समस्याले गाँजिएको सहर हो’ https://www.nagariknews.com/news/44429/ Fri, 20 Apr 2018 07:25:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44429/ मलाई आफू जन्मेको ठाउँ बुढानिलकण्ठ नै प्यारो लाग्छ । बुढानिलकण्ठदेखि अलि माथिकोे गाउँमा मेरो जन्म भएको हो। अहिले पनि यहीँ गाउँमै बस्छु। सुरवीर पण्डित, हास्य कलाकार

तपाईंलाई मन पर्ने सहर कुन हो ?
मलाई आफू जन्मेको ठाउँ बुढानिलकण्ठ नै प्यारो लाग्छ । बुढानिलकण्ठदेखि अलि माथिकोे गाउँमा मेरो जन्म भएको हो। अहिले पनि यहीँ गाउँमै बस्छु।

यो गाउँको नाम धेरै राखिएको छ । तर, शिवपुरी नामले परिचित छ । यहाँको भेषभूषा र जीवनशैली मलाई राम्रो लाग्छ । पछिल्लो समय काठमाडौंका गाउँहरू पनि मानिसको चापले भरिएका छन् । खुला ठाउँ मासिँदै गएका छन् ।
नेपाल बाहिर कुन–कुन देश पुग्नु भएको छ ?
त्यति धेरै सहर पुगेको छैन । तीन–चार वटा देश मात्रै पुगेको छु । भारत, चीन, मलेसियालगायत देशका केही सहर घुमेको छु । यहाँ घुम्दा हाम्रो देशमा त सहर नै होइनन् जस्तो लाग्यो।

किनभने हाम्रो देशका सहरमा जनताले निकै सास्ती खेप्नुपरेको छ । सहरका हरेक चोकहरू अस्तव्यस्त छन् । सहरका गल्ली मोटरसाइकल पनि छिर्न नसक्ने खालका छन्  । यहाँ विपद्को बेला उत्तिकै जोखिम छ ।
तपार्इं घुमेका सहर कस्ता छन् ?
विदेशका सहरको बनावट शैली हाम्रोभन्दा भिन्न छ । उनीहरूले एकै किसिमको घर बनाएका छन् । मौलिकता जोगाएका छन् । सहर आधुनिक र स्मार्ट सिटीको अवधारणाअनुरूप विकास गरिएका छन् । त्यहाँ पनि असन र बानेश्वरजस्तै बाटो क्रस गर्ने मानिसको भीड हुन्छ । तर, त्यहाँका सडकमा ट्राफिक लाइट राखिएको छ । धुवाँधुलो कतै देखिन्न । सहरवासी पनि जथाभावी नियम मिच्दैनन् ।  
उपत्यका बाहिर राम्रो लाग्ने सहर ?
म पोखरा, धरान, विराटनगर, लुम्बिनीलगायत धेरै सहर पुगेँ । तीमध्ये पोखरा राम्रो लाग्यो । लुम्बिनी निकै सुन्दर छ । यो यसै पनि पवित्र स्थान मानिन्छ । पोखरामा घुुम्ने क्षेत्रहरू धेरै छन् ।
हाम्रा सहर किन अव्यवस्थित भएका होलान् ?
सिधा भन्नुपर्दा हाम्रा नेताहरूले काम गरेनन् । सहरको विकास गर्ने अभिभारा बोकेका नेताहरू दुई नम्बरी काममा पल्किए । नेता र सरकारी निकायका उच्च कर्मचारीले आफूलाई फाइदा हुने खालका काममा मात्रै हात हाले। 

विकासका काममा आपसी समन्वय भएन । यहीँ कारणले सहरको विकास हुन सकेन । अर्को कुरा, भौगोलिक र प्राकृतिक रूपमा हाम्रा सहर अरु देशकाभन्दा धेरै राम्रा छन् । तर, विकासको हिसाबले हामी पछि छौं।
काठमाडौंको पछिल्लो समस्या के देख्नुभएको छ ?
यहाँका समस्या धेरै छन् । काठमाडौंको जति दुःख अन्तका सहरमा छैन । सरकारले सहरको विकासतर्फ ध्यान नदिँदा यहाँका धेरै सम्भावना उजागर हुन सकेका छैनन् ।
सडक विस्तारले काठमाडौं एकदमै प्रदूषित छ । जताततै खाल्डाखुल्डी मात्र छन् । मानिसको भीडभाड पनि उत्तिकै बढेको छ ।
काठमाडौंको राम्रो लाग्ने पक्ष ?
यहाँको मौसम सदावहार लाग्छ । विदेशीहरू पनि नेपालको हावापानी र वातावरण एकदमै सुन्दर छ, भन्छन् । हामीले सहरको निम्ति केही गर्न सकेका छैनौं । अरु देशको कुरा गर्ने हो भने उनीहरूले मरुभूमिमा फूल फुलाएका छन् ।

हाम्रो देशमा सहरको विकासको लागि नेतृत्वमा हुनेले केही गर्न सकेनन् । बालुवाका देशहरू आज हरिया भएका छन् । विदेशी मुलुकहरू दूरदर्शी सपना बोकेर विकासका काम थाल्छन् । काठमाडौंको पुराना मठमन्दिर, धार्मिक क्षेत्रहरू पनि राम्रो लाग्छ ।
यहाँको नराम्रो पक्ष ?
काठमाडौं समस्या नै समस्याले गाँजिएको सहर हो । यहाँ हरेक निकायमा जाँदा आम नागरिकले समस्या खेप्नु परेको छ । साच्चै भन्ने हो भने काठमाडौं उदेकलाग्दो छ । यहाँको प्रदूषण र सडकको अवस्था सम्झँदा काठमाडौं छाडेर अन्तै जाऊँ भन्ने लाग्छ । उपत्यका मात्रै होइन, नेपालका सबै सहर प्रदूषित हुँदै गएका छन् । प्रदूषण, ट्राफिक जाम, अव्यवस्थित सडकका कारण यहाँ बस्ने धेरैजसो मानिस आजित छन् । सरकारले योजनाबद्ध रूपमा काम नगरेकै कारण राजधानी भद्रगोल बनेको हो।
सहरवासीको बानी कस्तो लाग्छ ?
सहरवासीकोे आचरण ठिक लाग्दैन । यहाँका मानिसहरू  भोजभतेरले बिग्रिएका छन् । अनावश्यक भोजले विकासका काम गर्ने मानिसहरूलाई भुलाएको छ । अरु देश कहाँ पुगिसके, हामी भने जात्रा र भोेजमै हरायौं । सहरवासीमा विकासका काम गरेर फड्को मार्नु पर्छ भन्ने सोच छैन । यद्यपि अरु देशकाभन्दा हाम्रा सहरमा बस्नेहरू धेरै मिलनसार छन् । एकले अर्कोलाई सहयोग गर्छन्।
तपार्इंको सपनाको सहर कस्तो होस् भन्ने चाहानु हुन्छ ?
सहर भन्नेबित्तिकै सुविधासम्पन्न हुनु पर्छ । र, म बस्ने सहर वा गाउँ पनि यस्तै होस् भन्ने चाहान्छु । बिरामी हुँदा सहजै उपचार पाइयोस् । सहर सफा, सुन्दर र व्यवस्थित होस् । फराकिला सडक, एकैनासे घर, सबैतिर हरियाली भयो भने सहर राम्रो बन्छ ।
नेपालका सहर अरु देशकाजस्तै किन बन्न सकेनन् होला ?
भएका नीति नियमलाई पनि माथिल्लो ओहदामा बस्नेहरूले कार्यान्वयन गरेनन् । उनीहरूले नीति नियम कुल्चेर काम गरे । यसले सहर मात्रै होइन, हरेक क्षेत्रको विकास हुन नसकेको हो । यदि भएका नीति नियम पालना गर्ने र विकासका कामलाई चुस्तता दिने हो भने हाम्रा सहर धेरै व्यवस्थित बन्न सक्छन् । नेपाल यस्तो देश हो, जहाँ हरेक थोक पाइन्छ । मात्र राज्यले यहाँका अवसर र सम्भावनालाई बुझ्न नसकेको हो ।
विदेशका सहरको मौलिक र ऐतिहासिक पक्ष कस्तो लाग्यो ?
हाम्रो सहरमाजस्तो मौलिकता र इतिहास अरु देशका सहरमा पाइन्न । मौलिकता र ऐतिहासिक पाटोलाई हेर्दा अरु सहरभन्दा नेपाल धेरै अघि छ।

सहरको विकास गर्दा मौलिकता र आधुनिकतालाई ध्यानमा राखेका कारण विदेशका सहर राम्रा बनेका हुन् । धुवाँधुलो र फोहोरले यहाँका सहर थोरै अव्यवस्थित होलान् । तर, यहाँका सहरको विशेषता र मौलिकता अरु देशकाभन्दा फरक छन् ।
सरकारले कसरी काम गर्दा विदेशसँग हाम्रा सहर तुलना गर्न योग्य होलान् ?
त्यसरी तुलना गर्न मिल्दैन । किनभने हरेक देशका सहरका आ–आफ्नै किसिमका मौलिकता र रहनसहन छ । सहरको इतिहास, चाडपर्व, मौलिकताको हिसाबले नेपालका सहर धेरै अगाडि नै पर्छन् ।

आधुनिकता र विकासको हिसाबले अन्य देशका सहर धेरै माथि छन् । विश्वमा धेरै ठाउँका सहरहरू स्मार्ट सिटीको अवधारणाले विकास भएका हुन् । चाहने हो भने काठमाडौं पनि विश्वको उत्कृष्ट सिटी बन्न सक्छ ।
सहरको विकासको लागि सरकारले कसरी काम गर्नुपर्ला ?
सहरको विकासको निम्ति सबै सरकारी निकायहरूबीच उचित समन्वय हुनु पर्छ । हाम्रा सहरका नबन्नुको मुख्य कारण पनि समन्वयकै अभावले हो । एक पक्षले बनाउँदै जाने, अर्कोले फेरि भत्काउनेजस्ता प्रवृत्तिले सहर बिग्रिएको हो । यस्ता प्रवृत्ति हटाइनु पर्छ ।
उपत्यकाभित्र कतै घुम्न निस्कनु पर्‍यो भने कुन ठाउँ रोज्नु हुन्छ ?
म आफ्नै गाउँतिर घुम्छु । बाहिरतिर त्यति हिँड्दिनँ । काम पर्‍यो भने मात्रै जान्छु । साँच्चै भन्नु पर्दा हाम्रा सहरमा घुम्ने र रमाइलो गर्ने ठाउँ अभाव छ । सहर नजिक शीतल प्रदान गर्ने ठाउँ छैनन् । अहिले त मानिसको चापले गर्दा यहाँका पार्क र घुम्ने स्थलहरू पनि भीडभाड देखिन्छ ।
प्रस्तुति :  शिवहरि घिमिरे

]]>
ट्रकले दुई बसलाई ठक्कर दिँदा १३ घाइते https://www.nagariknews.com/news/44427/ Fri, 20 Apr 2018 07:19:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44427/ काठमाडौंबाट प्यूठान र वीरगञ्ज जान आउँदै गरेका दुई यात्रुबाहक बसलाई शुक्रबार बिहान नौ किलोमा विपरीत दिशाबाट जाँदै गरेको ट्रकले ठक्कर दिँदा १३ जना घाइते भएका छन्। चितवन – काठमाडौंबाट प्यूठान र वीरगञ्ज जान आउँदै गरेका दुई यात्रुबाहक बसलाई शुक्रबार बिहान नौ किलोमा विपरीत दिशाबाट जाँदै गरेको ट्रकले ठक्कर दिँदा १३ जना घाइते भएका छन्।

घाइतेमध्ये तीनजनाको अवस्था गम्भीर रहेको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनले दिएको जानकारीअनुसार इच्छाकामना गाउँपालिका–६ मा आज बिहान ३ः२० बजे दुर्घटना भएको हो।

काठमाडौंबाट प्यूठान जान आउँदै गरेको ना ४ ख ६५९१ नं.को बस र काठमाडौंबाट वीरगञ्ज जान आउँदै गरेको ना ७ ख ५०२३ नं.को बसलाई भैरहवाबाट पोखरातर्फ जाँदै गरेको लु १ ख ५२९४ नं.को ट्रकले ठक्कर दिएको हो।

दुर्घटनामा परी प्यूठानतर्फ जान आउँदै गरेको बसका चालकसहित १२ यात्रु घाइते र ट्रकका चालकसहित १३ घाइते भएका छन्। घाइतेमध्ये दुईजनाको चितवन मेडिकल कलेज र ११ जनाको पुरानो मेडिकल कलेजमा उपचार भइरहेको छ।

गम्भीर घाइते हुनेमा ट्रक चालक कपिलवस्तु चिरुरीका ४१ वर्षीय कृष्ण चौधरी र बसका यात्रु प्यूठान खलंगाकी ६० वर्षीया सावीदेवी घर्तीमगर र प्यूठानकै नौगिरीटारकी २७ वर्षीया पवित्रा घर्तीमगर रहेका छन्। रासस

]]>
रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा सुरु https://www.nagariknews.com/news/44428/ Fri, 20 Apr 2018 07:18:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44428/ वर्षा र सहकालका देवता मानिने रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा सुरु भएको छ । शुभ साइतअनुसार बिहीबार बेलुकी ५ बजे रथयात्रा आरम्भ भएको हो । यो यहाँको सबैभन्दा ठूलो जात्रा हो। वर्षा र सहकालका देवता मानिने रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा सुरु भएको छ । शुभ साइतअनुसार बिहीबार बेलुकी ५ बजे रथयात्रा आरम्भ भएको हो । यो यहाँको सबैभन्दा ठूलो जात्रा हो।

जात्राको पहिलो दिन पुल्चोकस्थित मच्छिन्द्रबहालमा रहेको रथलाई तानेर गांःवहालमा पुर्‍याइएको छ । रथ तान्नुअगाडि गुरुज्यूको पल्टनबाट सलामी दिइएको थियो ।
मंगलबार पुल्चोकस्थित मच्छिन्द्र बःहालमा मच्छिन्द्रनाथ देवतालाई रथमा विराजमान गराएसँगै जात्रा सुरु भएको थियो।

त्यसपछि स्थानीयले बुधबार र बिहीबार दिनभर गाईदान, शान्ति स्वस्तिलगायत पूजा गरेका थिए । यो जात्रा सञ्चालन गर्न मूः (मूल) ६ र अन्य कचाः (सहायक) गुठीले गुठी संस्थान र स्थानीयसँग सहकार्य गर्दै आएको गुठी संस्थान ललितपुर शाखा प्रमुख शैलेन्द्र पौडेलले जानकारी दिए । उनले यी गुठीहरूले जात्रालाई सञ्चालनको लागि आवश्यक तयारी गर्दै आएको बताए । ‘जात्रा अवधिभर पानेजुहरूले दशकर्म पूजा गर्ने चलन छ,’ उनले भने, ‘जात्राका क्रममा टीकाभैरव, क्रोघ भैरव, श्वेत भैरव र चन्द्र भैरवको विधिवत पूजाआजा भइरहन्छ।’

संस्कृतिविद् हरिराम जोशीका अनुसार मानवीय क्षति नहोस् भनेर यी देवताको पूजाआजा गरिन्छ । रथ गुडाउनुभन्दा अघि पांग्रामा क्षमा, सिद्धि पूजा र भैरव प्रतिस्थापन गर्नुपूर्व चित्रकारहरू रङरोगन गर्छन्।

जात्रालाई सहकालका देवताका रूपमा हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बीले पनि मनाउँछन् । पौराणिक कथन अनुसार १२ वर्षसम्म अनिकाल लागेपछि भक्तपुरका तत्कालीन राजा नरेन्द्रदेवले यो जात्राको सुरुआत गराइएको किंवदन्ती छ ।

रथमा काठ बान्ने, डोरी बनाउने, बे्रक बनाउनेलगायत काम यवाल, घकु, बुसीलगायत समुदायका व्यक्तिहरूले गरेका थिए । रथ तान्ने क्रममा बिग्रियो भने पनि यिनै समुदायका व्यक्तिहरूले मर्मत गर्ने छन् । मच्छिन्द्रनाथको जात्राभित्र पर्ने मुख्य पर्व इगुः पर्व पनि अहिले चलिरहेको छ।

शाखा प्रमुख पौडेलका अनुसार मच्छिन्द्रनाथलाई रथमा विराजमान गराएपछि दुई दिनसम्म पुल्चोकमै राख्ने चलन छ । त्यही राखेर परम्परागत पूजा गरिसकेपछि बिहीबार बाजागाजासहित रथ यात्रा सुरु गरिएको हाे।

मच्छिन्द्रनाथ जात्रा खेती किसानीसँग सम्बन्धित भएको संस्कृतिविद् जोशीले बताए । ‘करिब १६ सय वर्षअघि सुरु भएको मछिन्द्रनाथको रथ जात्रा वैशाख शुक्ल प्रतिपदामा सुरू भएर असार शुक्ल चौथीसम्म करिब दुई महिना चल्छ,’ उनले भने, ‘नेवारी परम्पराअनुसार ३२ हात अग्लो रथ बाजागाजाका साथ ललितपुरका विभिन्न टोलहरू परिक्रमा गराउने परम्परा छ ।’ उनका अनुसार तिथिमिति नजुरेको समयमा भने ६ महिनासम्म पनि जात्रा चलिरहन्छ।

यो जात्रा ५४६ सालदेखि सुरु भएको किंवदन्ती छ । यो जात्रालाई सहकालका देवताका रूपमा हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बीले पनि मनाउँछन् । पौराणिक कथन अनुसार १२ वर्षसम्म अनिकाल लागेपछि भक्तपुरका तत्कालीन राजा नरेन्द्रदेवले यो जात्राको सुरुआत गराइएको किंवदन्ती छ।

हिन्दू धर्मावलम्बी मछिन्द्रनाथलाई ऐतिहासिक सन्त गुरु करुणामयको रूपमा पुज्छन् भने बौद्ध धर्मावलम्बी ‘पद्मपाणि’ पञ्चबुद्धमध्येका चौथो बुद्धका रूपमा पूजा गर्छन् । जावलाखेलमा भोटो देखाएकै दिन रातो मच्छिन्द्रनाथको रथलाई खटमा राखी बुङ्मती पुर्‍याउने परम्परा छ । रातो मच्छिन्द्रनाथको रथलाई छ महिना पाटन र छ महिना बुङ्मतीमा राख्ने गरिन्छ ।
रथलाई विभिन्न ठाउँमा पुर्‍याएपछि पूजा गर्ने चलन छ।

हिन्दू धर्मावलम्बी मछिन्द्रनाथलाई ऐतिहासिक सन्त गुरु करुणामयको रूपमा पुज्छन् भने बौद्ध धर्मावलम्बी ‘पद्मपाणि’ पञ्चबुद्धमध्येका चौथो बुद्धका रूपमा पूजा गर्छन् ।

हरेक दिन स्थानीयले मच्छिन्द्रनाथको पूजाअर्चना गर्छन् । ‘शुभ साइतअनुसार विभिन्न रुटहरूमा तान्न सुरु गरिएको रथलाई गाःवहाल, मंगलबजार, सुन्धारा, चक्रवहिल हुँदै लगनखेलस्थित थटीटोलमा लगेर राखिन्छ,’ शाखा प्रमुख पौडेलले भने, ‘त्यहाँ लगेपछि फेरि नयाँ साइत हेरेर भोटो देखाउनका लागि जावलाखेलतर्फ लगिन्छ ।’ उनका अनुसार भोटो देखाउनका लागि भने अझै साइत जुरेको छैन । जेठमा मलमास परेकाले असारमात्रै भोटो देखाइने छ।

उक्त अवधिसम्म रथलाई करिब एक महिना लगनखेलस्थित थटीटोलमा राखिने छ । त्यहाँ लगेपछि मच्छिन्द्रनाथसँग सम्बन्धित विभिन्न पुरक नाच र जात्राहरू देखाइने छ । असारमा साइत हेरेर मात्रै हेरेर कुमारीपाटी हुँदै रथलाई जावलाखेल लगिन्छ । रथ जावलाखेलमा पु¥याएको चौथो दिन भोटो देखाउने परम्परा छ।

किंवदन्तीअनुसार करिब एक हजार पाँच सय वर्षपहिले उपत्यकामा १० वर्षसम्म पानी परेन । पानी पर्न छाडेपछि सबैतिर हाहाकार मच्चियो । खेतीपाती हुन छाड्यो । मानिसहरू खडेरीले व्याकुल भए । यसै बखतमा काठमाडौंका बन्धुदत्त बज्राचार्य, भक्तपुरका राजा नरेन्द्रदेव र ललितपुर पाटनका ज्यापुले मच्छिन्द्रनाथ देवतालाई उपत्यकामा ल्याएपछि पानी पर्छ भन्ने कसैबाट सुने।

‘लामो बाटो धाएर मच्छिन्द्रनाथ यहाँसम्म ल्याएपछि पानी परेको किंवदन्ती छ,’ संस्कृतिविद् बुद्धिराज बज्राचार्यले भने, ‘कामरुकामक्षबाट मच्छिन्द्रनाथलाई बोकेर ल्याएपछि कहाँ राख्ने भन्ने विषयमा फेरि तीन जनाबीच हानथाप चल्यो, विवाद चर्कियो ।
यस्तो छ रथ तान्ने रुट
रातो मच्छिन्द्रनाथको रथ एउटै रुटबाट तान्ने परम्परा छ । कुनै प्राकृतिक विपत्ति आइप¥यो भने रुट परिवर्तन हुन्छ । नत्र पुरानै रुटबाट रथ तान्नु पर्ने गुठी शाखाका प्रमुख पौडेलले बताए । उनका अनुसार हरेक वर्ष रथ तान्ने रुट एउटै हुन्छ ।

तर, तिथिअनुसारको साइत नमिल्दा कुनै रुटमा ५÷६ दिन पनि रथ राख्ने गरिन्छ । जात्रा तान्न सुरु भएको पहिलो दिन पुल्चोक–गाःवहाल, दोस्रो दिन गाःवहाल–मंगलबजार, तेस्रो दिन मंगलबजार–सुन्धारा, चौथो दिन सुन्धारा–लगनखेल, पाँचौ दिन लगनखेल–इटीटोल, छैटौं दिन इटीटोल र भोटो देखाउने साइत हेरेर कुमारीपाटी हुँदै रथलाई जावलाखेलसम्म पुर्‍याइने छ ।

]]>
जनताका समस्या हल गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं https://www.nagariknews.com/news/44426/ Fri, 20 Apr 2018 07:10:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44426/ जनताको काम धेरै होस् भन्ने चाहना र जाँगरका साथ नगरवासीकै सेवामा लागेको छु । मेरो क्षेत्रमा तीन मुख्य समस्या छन्, जसमा पुनर्निर्माण, लालपुर्जाविहिनको समस्या र राष्ट्रिय योजनाहरूको व्यवस्थापन हो । त्यसैले हामीले लालपुर्जाविहिन स्थानीयलाई लालपुर्जाको व्यवस्था गर्ने र उहाँहरूका मूलभूत समस्या हल गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं । यद्यपि, केही त समाधान पनि भइसकेका छन्। रविन्द्र महर्जन, अध्यक्ष
ललितपुर महानगरपालिका – २१

जनप्रतिनिधि भएपछि जनतालाई महसुस गराउने के काम गर्नुभयो ?
जनताको काम धेरै होस् भन्ने चाहना र जाँगरका साथ नगरवासीकै सेवामा लागेको छु । मेरो क्षेत्रमा तीन मुख्य समस्या छन्, जसमा पुनर्निर्माण, लालपुर्जाविहिनको समस्या र राष्ट्रिय योजनाहरूको व्यवस्थापन हो । त्यसैले हामीले लालपुर्जाविहिन स्थानीयलाई लालपुर्जाको व्यवस्था गर्ने र उहाँहरूका मूलभूत समस्या हल गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं । यद्यपि, केही त समाधान पनि भइसकेका छन्।

यी काम गर्न निकै चुनौती पनि छ । हामीले जनप्रतिनिधिको जिम्मेवारी सम्हाल्दा वडा कार्यालय अस्तव्यस्त थियो । हामी आएपछि वडा कार्यालयलाई व्यवस्थित बनाई सेवा प्रवाहलाई सहज र सरल बनाएका छौँ । वडा कार्यालयले नियमित विकास निर्माणलाई द्रुत गतिमा अघि बढाएको छ । त्यसको प्रतिफल अबको केही समयभित्रै देखिने छ ।
तपाईँको क्षेत्रमा भूकम्पले ध्वस्त पारेका बस्ती र सम्पदाहरूको पुनर्निर्माण कहिलेसम्म हुन्छ ?
मेरो वडामा प्राचीन सम्पदा तथा ऐतिहासिक बस्तीहरू छन् । यस्तो ठाउँमा पुनर्निर्माण गर्दा ध्यान दिनु पर्छ । वडा कार्यालयले पनि मौलिक बस्तीलाई त्यसैअनुरूप पुनर्निर्माण गर्ने योजना अघि सारेको छ । जनताहरूलाई त्यसरी नै पुनर्निर्माण गर्न प्रेरित गरेका छौं । हालसम्म हामीले पुनर्निर्माणलाई सोचेजस्तै गतिमा अघि बढाउन सकेका छैनौं । अहिले पनि धेरै समुदाय टहरामै बसेका छन् । स्थानीयले भग्नावशेष पन्छाउन सकेका छैनन्।

यसलाई मध्यनजर राख्दै वडा कार्यालयले सबै घरहरूको निःशुल्क भग्नावशेष हटाइदिने निर्णय गरेको छ । र, यसको थालनी पनि भएको छ । अहिले एउटा घरका भग्नावशेष पन्छाउन स्थानीयलाई ५० देखि ७० हजारसम्म लाग्छ, यो काम वडा कार्यालयले निःशुल्क गर्न थालेको छ । त्यस्तै, घरको डिजाइन पनि बनाइदिने निर्णय गरेका छौं । कतिपय घर बनेका छन् । यो वर्ष एक सय घर बनाउने तयारी गरेका छौं । धेरै घरहरूको नापी नभएकाले दोस्रो किस्ताको अनुदान वितरणमा समस्या पनि छ।
जनताका कस्ता–कस्ता गुनासा आउँछन् ?
धेरै गुनासो आउने गरेको छ । सबैभन्दा बढी पुनर्निर्माणको विषयमा आएको छ । नापी, नक्सा र लालपुर्जाबारे स्थानीय अलमल छन् । हामीले सकेसम्म यसबारे बुझाएका पनि छौं ।
जनप्रतिनिधि भएर काम गर्न कतिको सजिलो रहेछ ?
गाह्रो र अप्ठेरो भन्ने कुरा आफूमा भर पर्छ । कुनै पनि काम गर्न सजिलो छैन । अझ सार्वजनिक ठाउँमा बसेर काम गर्न निकै चुनौती पनि छ।

वडामा बसेर काम गर्दा एक जनाको मन रिझाएर मात्रै पनि हुन्न । सबैलाई समेटेर समस्या हल गर्दै अघि बढ्नुपर्ने हुन्छ । यद्यपि स्वच्छ मनले जनताको काम गर्नेलाई खासै अप्ठेरो पनि छैन । स्थानीय निकायप्रति जनताको अत्यधिक आशा र भरोसा देखिन्छ । स्थानीय तहको कार्य क्षेत्र र दायरा निकै फराकिलो र व्यापक छ । स्थानीय तह सीमित स्रोत–साधन र बजेटमा सञ्चालन हुँदै आइरहेको छ । जसकारण जनताको अपेक्षाकृत काम गर्न सकिरहेका छैनौँ ।
तपार्इँंको वडामा अधिकांश सडक लथालिंग देखिन्छन्, कहिलेसम्म सुधार्नु हुन्छ ?
मेरो वडा ग्रामीण र सहरी दुवै भेगमा पर्छ । यहाँ सांस्कृतिक र मौलिक बस्ती भएका ठाउँहरू छन् । अधिकांश सडक कच्ची र धुलाम्मे छन् । यो सही कुरा हो । सडक र सम्पदा बनाउन हामीले चासो दिएका छौं । पहिले कालोपत्रे भएका सडक पनि भत्किएर लथालिंग र भताभुंग अवस्थामा छन् । ठेकेदार र डिभिजन सडक कार्यालयको लापरबाहीका कारण वर्षाैंदेखि सडक कालोपत्रे हुन सकेका छैनन् । जसकारण राष्ट्रिय योजनामा परेका सडक कहिले सम्पन्न हुने अन्योलता कायमै देखिन्छ । अर्को कुरा पुनर्निर्माणको काम सकेपछि मात्रै सडक बनाउने भनेर हामीले सोचेका छौं । घरको पुनर्निर्माण सकिएपछि खोकना क्षेत्र ढुंगा छाप्छौं ।
तपार्इँको वडामा पर्ने खोकनामा फास्ट ट्रयाक मुआब्जा विवाद झन्–झन् चुलिँदै गएको छ, यसको समाधान कसरी गर्नुहुन्छ ?
अहिले हाम्रो वडामा देखिएको मुख्य समस्यामध्ये यो पनि एक हो । सकेसम्म स्थानीय र सरकारी निकायलाई मिलाएर लैजाने कोसिस गरेका छौं । पहिलेभन्दा अहिले केही समाधान पनि भएको छ । स्थानीयको सुझाव लिएर यसको  समाधानतर्फ लाग्छौं ।
वडाभित्र पर्ने सम्पदा पुनर्निर्माणको काम कहाँ पुग्यो ?
सम्पदा पुनर्निर्माणका लागि हामीले छुट्टै योजना बनाएर अघि बढेका छौं । यसको लागि जितापुर मण्डल पाटी र सांस्कृतिक पर्व सञ्चालन पाटी भनेर गठन पनि भइसकेको छ । यसले सम्पदाको रेखदेख र पुनर्निर्माणलाई अघि बढाउने छ । त्योसँगै खोकनामा पर्ने रुद्रायणी मन्दिर पुनर्निर्माणका लागि हामीसँग बजेट अपुग भएकाले राष्ट्रिय तहमा पहल गरेका छौं । बजेट आउनेबित्तिकै काम सुरु हुन्छ ।
पछिल्लो समय वडा कार्यालयले के–के काम गरिरहेको छ ?
मुख्य कुरा त माथि नै भनिसकें । त्योबाहेक हामीले अन्य काम पनि अघि बढाएका छौं । प्रति जग्गाको संरक्षण, खानेपानीको समस्या समाधान, सरसफाइ, कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्यलगायत योजना छन् । स्वास्थ्य योजनाअन्तर्गत पहिलो चरणमा घर–घरमा स्वास्थ्य अभियान पनि सञ्चालन गरिसकेका छौं । बेला–बेलामा शिविरहरू पनि गरेका छौं।

यसले वृद्ध र बालबालिकाहरूलाई सहज बनाएको छ । कृषिअन्तर्गत राजकुला व्यवस्थापनको काम पनि अघि बढाएका छौं ।  चापागाउँदेखि खोकनासम्मको राजकुलोमा पानी आउने गरी व्यवस्थापन गर्छौं । सरसफाइ व्यवस्थापनका लागि डस्टबिन वितरण पनि गरेका छौं।अर्को कुरा खोकना सांस्कृतिक सहर हो । यहाँ मूर्त र अमूर्त सम्पदाहरू छन् । सम्पदा संरक्षणअन्तर्गत सांस्कृतिक अभिलेख संकलन पनि भइरहेको छ ।
विकास निर्माणमा जनसहभागिता कस्तो छ ?
विकास निर्माणमा जनताको उत्साहजनक सहभागिता देखिँदैन । सबै काम सरकारले नै गरिदेओस् भन्ने मानसिकता विकास भएको पाइएको छ । त्यसैले वडा कार्यालयले पछिल्लो समय हरेक विकास निर्माणमा जनताको प्रत्यक्ष सहभागिता बढाउने प्रयत्न गरिरहेको छ । सकेसम्म स्थानीयलाई हरेक खालका विकासका काममा सहभागी बढाउने कोसिस गरेका छौं।
युवाहरूलाई लक्षित गरेर वडा कार्यालयले कस्ता कार्यक्रम ल्याएको छ ?
हामीले युवा, गृहिणीलगायतलाई समेटेर अघि बढ्ने योजना बनाएका छौं । युवाहरूको क्षमता अनुसारका रोजगार र सीपहरू दिने लक्ष्यसहित वडा कार्यालय अघि बढेको पनि छ।

त्यस्तै ज्येष्ठ नागरिकको क्षेत्रमा पनि छुट्टै कार्यक्रम बनाउँदै छौं । खोकनाकै उपल्लो बस्तीमा वृद्धहरूको लागि भवन निर्माण गर्ने योजना छ।

तपाईँ महानगरको आर्थिक विकास समितिको संयोजक पनि हुनुहुन्छ, महानगरको आन्तरिक आम्दानी बढाउन कसरी काम गर्दै हुनु हुन्छ ?
हामीले यो वर्षलाई करको वर्ष भनेर घोषणा गरेका छौं । लामो समयदेखि कर नतिरेका व्यवसायीलाई करको दायरामा ल्याउन अनुगमन गरिरहेका छौं ।व्यवसायी दर्ता गराउने र उनीहरूलाई करको दायराका ल्याउने पहल गरिरहेका छौं । सबै व्यवसायीहरूलाई करको दायरामा ल्याउन वडास्तरीय रूपमा कर संकलनमा लागिरहेका छौं ।
नगरपरिषदबाट कस्ता योजनाअघि सार्नुभएको छ ?
नगरपरिषद्बाट वडा कार्यालयका सबै शीर्षकमा लगभग एक करोड रूपैयाँ बजेट विनियोजन भएको छ । भौगोलिक हिसाबले यो वडा ठूलो छ । ऐतिहासिक सम्पदाहरू भएका ठाउँहरू छन् । वडा कार्यालयले जनताको आवश्यकता हेरेर सडक, खानेपानी, सम्पदा, स्वास्थ्य, शिक्षालगायत क्षेत्रलाई मुख्य प्राथमिकतामा राखेर बजेट विनियोजन गरेको छ । हालसम्म १६ लाख बजेट खर्च भएको छ ।
कस्तो वडा बनाउने सपना देख्नुभएको छ ?
पाँच वर्षमा वडालाई नमुना बनाउने योजना छ । अहिलेसम्म अड्किएका सबै कामहरू सक्ने योजनाअनुरूप अघि बढेको छु । मेरो कार्यकालभित्रै प्रत्येक वडावासीको घर–घरमा पानीसहितको धारा र सडक व्यवस्थापन गर्ने छु।

स्वास्थ्य चौकी र सरकारी निकायलाई समेत व्यवस्थित बनाउने छु । वडामा रहेका सम्पूर्ण कच्ची सडकलाई बजेटले भ्याएसम्म कालोपत्रे गर्ने योजना बनाएको छु । तर, वडा कार्यालयको बजेटले कालोपत्रे गर्न सकिँदैन । त्यसमा संघीय तथा प्रदेश सरकारले पर्याप्त बजेट उपलब्ध गराए मात्रै सकिने छ ।
प्रस्तुति :शिवहरि घिमिरे

]]>
चीनलाई दिन निकुञ्जमा गैंडा खोजी https://www.nagariknews.com/news/44425/ Fri, 20 Apr 2018 07:09:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44425/ छिमेकी मुलुक चीनलाई दुई जोडी गैंडा उपहार दिन गैंडा नियन्त्रणमा लिने तयारी थालिएको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा गैंडा नियन्त्रणका लागि प्रक्रिया शुरु भएको सूचना अधिकारी तथा सहायक संरक्षण अधिकृत नुरेन्द्र अर्यालले जानकारी दिए। चितवन – छिमेकी मुलुक चीनलाई दुई जोडी गैंडा उपहार दिन गैंडा नियन्त्रणमा लिने तयारी थालिएको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा गैंडा नियन्त्रणका लागि प्रक्रिया शुरु भएको सूचना अधिकारी तथा सहायक संरक्षण अधिकृत नुरेन्द्र अर्यालले जानकारी दिए।

चीनलाई उपहार दिने गैंडा नियन्त्रणमा लिन गैंडा पहिचान गर्ने प्रक्रिया थालिएको उनले बताए। निकुञ्जको पश्चिम क्षेत्र अमलटारीबाट गैंडा नियन्त्रणमा लिईने सहायक संरक्षण अधिकृत अर्यालले जानकारी दिए। ‘कुन गैंडा पठाउने भनेर नियन्त्रणमा लिन गैंडा छान्ने तयारी गरिएको छ’ उनी भन्छन्, ‘गैंडा नियन्त्रणमा लिएपछि पनि करीब दुई महिना निकुञ्जमा नै राखिन्छ।’

२०७३ साल असारमा दुई जोडी गैंडा चीनलाई उपहार दिने नेपाल सरकारले निर्णय गरेको थियो। सोही निर्णय अनुसार उपहार पठाउन गैंडा नियन्त्रणमा लिन लागिएको हो। अनुकुल समयमा गैंडा नियन्त्रणमा लिईने अर्याल बताउँछन्। गैंडा नियन्त्रणमा लिने निश्चित दिन र समय नभए पनि करीब १० दिनभित्रमा नियन्त्रणमा लिईने योजना निकुञ्जको रहेको छ।

एक देखी डेढ वर्ष उमेरका गैंडालाई नियन्त्रणमा लिने तयारी निकुञ्जले गरेको छ। पहिलो चरणमा एक जोडी गैंडालाई असारको दोस्रो सातासम्म पठाउने तयारी रहेको अर्यालले बताए। यहाँबाट पठाईने गैंडा मध्ये एकजोडी चिमे लङ्ग सफारी पार्क र अर्को जोडीलाई सांघाई वाईल्ड एनिमल पार्कमा राखिने छ।

गैंडा लैजाने प्रक्रिया र तयारीका बारेमा बुझ्न चिमे लङ्ग सफारी पार्कका सहायक प्रबन्धक डा. याङ चितवन आएका छन्। उनले चितवन निकुञ्जका कर्मचारीसँग छलफल गरेर गैंडा लैजाने प्रक्रियाका बारेमा बुझेका छन्। गैंडा के कसरी गर्ने लैजाने भन्ने योजना बनाउन प्रारम्भिक छलफल गर्न र हेर्नका लागि डा. याङ निकुञ्ज आएका पुर्वी सेक्टर प्रमुख तथा सहायक संरक्षण अधिकृत अभिनय पाठकले जानकारी दिए।

अहिले तयारीका लागि हात्तीमा टोली खटाउने कार्य सुरु भईसकेको छ। डार्ट गरेर नियन्त्रणमा लिनका डाक्टरहरुले योजना बनाईरहेका उनी बताउँछन्। नियन्त्रणमा लिईने गैंडा राख्नका लागि निकुञ्जको पुर्वी सेक्टर अन्र्तगत सौराहामा ३० मिटर लम्बाई र २० मिटर चौडाईको बोमा बनाईएको छ। चारैतर्फ तल्लो भागमा कँक्रिटको पर्खाल र माथिल्लो भागमा मेस जाली लगाईएको छ।

निकुञ्जबाट गैंडा नियन्त्रणमा लिएर पठाउँदा चीनको वातावरणमा घुलमिल हुन सकोस् भनेर बानी पार्न गैंडालाई बोमामा राखिन लागिएको हो। बोमा भित्र गैंडा मात्रै अट्ने गरी बनाईएको विशेष प्रकारको खाल्डोमा राखेर गैंडालाई खानेकुरा दिएर बानी पारिने पाठकले बताए।

]]>
पारदर्शी हुनै मान्दैनन् दाता https://www.nagariknews.com/news/44424/ Fri, 20 Apr 2018 07:02:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44424/ सरकारले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणलाई पारदर्शी बनाउन ‘परियोजना अनुगमन सूचना प्रणाली (पिएमआइएस) ल्याए पनि लामो समयदेखि मनोमानी ढंगले रकम खर्चर्दै आएका दातृ निकायहरु यो प्रणालीमा आवद्ध हुन चाहेका छैनन्। काठमाडौं – सरकारले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणलाई पारदर्शी बनाउन ‘परियोजना अनुगमन सूचना प्रणाली (पिएमआइएस) ल्याए पनि लामो समयदेखि मनोमानी ढंगले रकम खर्चर्दै आएका दातृ निकायहरु यो प्रणालीमा आवद्ध हुन चाहेका छैनन्।

बोलीमा पारदर्शिताको कुरा गर्ने, सरकारलाई सधै अपारदर्शी भएको आरोप लगाउने तीनै दाताको व्यवहार भने पारदर्शी हुन नसकेको हो ।पुनर्निर्माण परियोजना सञ्चालन गर्ने दातृ निकाय र गैरसरकारी संस्था (एनजिओ-आइनजिओ) को अटेरीले सरकारले चाहे पनि यो प्रणाली कार्यान्वयनमा आउन सकेको छैन ।

एसियाली विकास बैंक (एडिबी) को आर्थिक सहयोगमा राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले गत फागुनबाट पिएमआइएस कार्यान्वयनमा ल्याएको थियो । सरकारले सबै दातृ निकाय र मुलुकहरुलाई यही प्रणाली भित्र रहन निर्देशन दिएको थियो।

प्राधिकरणले पुनर्निर्माणसँग सम्बन्धित परियोजना, ठेक्का सम्झौता, बजेट, खर्च र भौतिक प्रगतिको अवस्था लगायत विवरण सूचना प्रणालीमा अपडेट गर्न निर्देशन दिंदै आएको छ । तर ती निकायले अहिलेसम्म सरकारको निर्देशन मानेका छैनन् । हालसम्म एडिबी, जाइका, जेएफपिआर र युएसएडले केही विवरण अपडेट गरेबाहेक अन्य दातृ निकाय र एनजिओ÷आइएनजिओले कुनै विवरण यसमा राखेका छैनन्।

पुनर्निर्माणमा दातृ निकाय र गैरसरकारी संस्थाबाट भइरहेको खर्चको पारदर्शिताबारे प्रश्न उठेपछि प्राधिकरणले यो प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याएको थियो । विशेष गरी गैरसरकारी संस्थाले भूकम्पप्रभावित क्षेत्रमा मनपरी खर्च गर्ने, प्राधिकरणको अनुमतिबिनै कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने लगायत समस्या छ । प्राधिकरणले जिल्लामा पर्याप्त संयन्त्र नहुँदा त्यस्ता संस्थाको गतिविधिमाथि प्रभावकारी अनुगमन गर्न नसकेको स्वीकार गर्दै आएको छ।

यो प्रणालीमार्फत पुनर्निर्माण र पुनर्लाभसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण गतिविधि, बजेटको अवस्थालगायत जानकारी सहज रुपमा लिन सकिने प्राधिकरणको भनाइ थियो। पिएमआइएस डट एनआरए डट जिओभी डट एनपी र मोबाइल एपमा उपलब्ध यो प्रणालीबाट प्रभावित जिल्लामा भइरहेका पुनर्निर्माण कार्यको अनुगमनसमेत गर्न सकिन्छ।

‘भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माण कुन चरणमा पुग्यो ? कुन संरचनाको पुनर्निर्माणमा कति खर्च गरिँदैछ ? कुन दाताबाट कति रकम सहयोग प्राप्त भयो भन्ने विवरण यसबाट लिन सकिन्थ्यो,’ प्राधिकरणका एक उच्च अधिकारीले भने, ‘ठूलो रकम खर्चिरहेका दातृ निकाय र गैरसरकारी संस्थाले नै यसमा असहयोग गरेको छ ।’ प्राधिकरणले पनि उक्त प्रणाली कार्यान्वयनमा प्रभावकारी कदम चाल्न नसकेको ती अधिकारीको भनाइ छ।

गत फागुनमा सूचना प्रणाली उद्घाटनका क्रममा प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) युवराज भुसालले पुनर्निर्माणलाई पारदर्शी, जवाफदेही र सुशासनयुक्त बनाउन सूचना प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याएको बताएका थिए । सरकार र दाताले दिएको रकम पुनर्निर्माणको काममा सदुपयोग भए, नभएकोबारे सर्वसाधारणले समेत यो प्रणालीमार्फत जानकारी लिन सक्ने उनको भनाइ थियो।

गुणस्तरीय अनुगमन, प्रगति निगरानीमार्फत प्रभावकारी परियोजना व्यवस्थापन गर्ने तथा अनुपालन अनुगमन सुनिश्चितताको उद्देश्यसहित सूचना प्रणाली सञ्चालनमा ल्याएको दुई महिना बिते पनि कुनै प्रगति देखिएको छैन । यसले पुनर्निर्माण परियोजनामा खर्च गरिरहेको त्यस्ता निकायको काम पारदर्शी नदेखिने प्राधिकरणकै अधिकारीहरु बताउँछन्।

यसैबीच, सोमबार ती निकायका प्रतिनिधिलाई बोलाएर सूचना प्रणालीमा विवरण अपडेट गर्न आग्रह गरिएको प्राधिकरणका सहसचिव एवं सहप्रवक्ता भीष्मकुमार भुसालले जानकारी दिए । ‘केही दातृ निकायले विवरण अपडेट गरे पनि अधिकांशले हालसम्म कुनै विवरण अपडेट गरेका छैनन्,’ उनले भने, ‘सोमबारको बैठकमा हामीले तत्काल सबै विवरण अपडेट गरिदिन आग्रह गरेका छौं।’

पुनर्निर्माण र पुनर्लाभसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण जानकारी एकद्वार प्रणालीमार्फत उपलब्ध गराउन यो प्रणाली सञ्चालनमा ल्याएको उनले बताए । यसबाट पुनर्निर्माण कार्यको केन्द्रबाटै अनुगमन गर्न र जोसुकैले जानकारी लिन सहज हुने उनको भनाइ छ।

‘कुनै पनि आयोजनाको निर्माण सम्झौता, नक्सा, बजेट तथा काममा के कति प्रगति भइरहेको छ भन्ने तस्बिरसहितको विवरण सूचना प्रणालीमार्फत पाउन सकिनेछ,’ सहप्रवक्ता भुसालले भने, ‘काममा कुनै अवरोध भएको अवस्थामा तत्काल केन्द्रबाट निर्देशन दिई काम सूचारु गर्नसमेत यसले सहयोग पुग्नेछ।’

प्रभावित क्षेत्रमा विभिन्न गैरसरकारी संस्थाले गर्ने खर्चलाई पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउनसमेत यसले सहयोग गर्ने उनको भनाइ छ । ‘हामीसँग गैरसरकारी संस्थाले गर्ने खर्चको अनुगमन गर्ने संयन्त्र थिएन, जसले गर्दा अपारदर्शी रुपमा भइरहेको खर्च नियन्त्रणमा कठिनाइ थियो,’ उनले भने, ‘त्यसलाई केन्द्रबाटै सहज रुपमा अनुगमन र नियन्त्रण गर्न पिएमआइएस कार्यान्वयनमा जोड दिएका छौं।’
 

]]>
नौ महिनामा बल्ल आधा खर्च https://www.nagariknews.com/news/44423/ Fri, 20 Apr 2018 06:58:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44423/ प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दिनहुँ जसो सरकारको पहिलो प्राथमिकता विकास भन्दै भाषण गरे पनि चालु आर्थिक वर्षको नौ महिनामा कुल बजेटको आधा मात्र खर्च भएको छ । काठमाडौं – प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले दिनहुँ जसो सरकारको पहिलो प्राथमिकता विकास भन्दै  भाषण गरे पनि चालु आर्थिक वर्षको नौ महिनामा कुल बजेटको आधा मात्र खर्च भएको छ।

सरकारले बजेट खर्च गर्ने सवालमा ओली प्रधानमन्त्री हुनुभन्दा पहिले र पछाडिको अवस्थामा कुनै भिन्नता देखिएको छैन । मुलुकमा नयाँ संविधान बनेपछि सबै तहका निर्वाचन सम्पन्न भएर राजनीतिक स्थिरता आएको भन्दै प्रधानमन्त्री ओलीदेखि सरकारी अधिकारीहरु सबैले अबको प्राथमिकता विकास भन्दै आएका छन् । तर सरकारी तथ्यांक हेर्दा व्यवहारमा विकास हुने संकेत देखिएको छैन।

सरकारी लेखा राख्ने महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका अनुसार सरकारले चालु आवको नौ महिना (चैत २९) सम्ममा ६ खर्ब ७७ अर्ब रुपैयाँ खर्च गरेको छ । यो कुल बजेट १२ खर्ब ७९ अर्बको ५२.९४ प्रतिशत मात्र हो । आर्थिक वर्षको नौ महिनासम्ममा आधा रकम मात्र खर्च भएकाले यो वर्ष पनि अघिल्ला वर्षभन्दा फरक नहुने संकेत देखिएको छ।सरकारी अधिकारीले प्रत्येक दिन विकासको नारा घन्काए पनि कुल बजेटमा पुँजीगत बजेट खर्चको अवस्था झनै नाजुक देखिएको छ।

चालु बजेटमा तीन खर्ब ३६ अर्ब रुपैयाँ विकासे आयोजनामा खर्च गर्ने भनिए पनि  अहिलेसम्म एक खर्ब १७ अर्ब रुपैयाँमात्र खर्च भएको छ । यो कुल पुँजीगत बजेटको ३५ प्रतिशत हो । सरकारले आगामी तीन महिनामा बाँकी ६५ प्रतिशत खर्च गर्न सक्ने देखिँदैन।

सरकारले बजेट सार्वजनिक गर्दा स्थानीय तहलाई पैसा जानुका साथै राजनीतिक स्थिरताका कारण विकास बजेट खर्च हुने अनुमान गरेको थियो । यसैले आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य पनि ७.२ प्रतिशत राखिएको थियो । तर अहिलेसम्मको खर्चको अवस्था हेर्दा सरकारको अनुमान मिल्ने देखिँदैन ।सरकारले चालु आवको चैतसम्ममा स्थानीय तहका सात सय ५३  निकायलाई दुई खर्ब २५ खर्ब रुपैयाँ बजेट निकासा दिएको छ ।

आर्थिक वर्षको सुरुमै तल्लो तहमा बजेट पुगेपछि पूर्वाधार निर्माणका काम सुरु हुने अनुमान सरकारको थियो । तर, त्यस अनुसार स्थानीय तह पनि खर्च गर्न सक्षम देखिएन । स्थानीय तहमा नयाँ बजेट बनाएर त्यसअनुसार खर्च गर्ने ज्ञान भएका कर्मचारीको अभावका कारण पनि बजेट खर्च हुन सकेको छैन । गाउँपालिकाका एक अध्यक्षले आफ्नो नाम उल्लेख नगर्न अनुरोध गर्दै प्रशासनिक कामको अनुभव नभएकाले काम गर्न नसकिएको जानकारी दिए।

जिल्लाबाट काठमाडौंमा एउटा विवाह समारोहमा सरिक हुन आएका ती अध्यक्षले  बुधबार नागरिकको जिज्ञासामा भने, ‘जीवनभर व्यवस्था परिवर्तनका लागि जिन्दावाद र मुर्दावादको नारा लगाउँदै आइयो । अहिले आएर बजेट बनाउनेदेखि सम्पूर्ण प्रशासनिक कामको जिम्मेवारी आएको छ ।

उपयुक्त ज्ञानको कमीले समस्या पारे पनि आगामी दिनमा राम्रो काम गर्नेछौं ।’ ती अध्यक्षले भने जस्तै अधिकांश गाउँपालिकामा बजेटरी र प्रशासनिक ज्ञान नहुँदा बजेट खर्च हुन सकेको छैन।चालु आवमा आयोजना हस्तान्तरणमा आएको समस्याले पनि पुँजीगत खर्च बढ्न नसकेको हो । चालु बजेटले आयोजनाको बजेट हेरेर मझौला तथा साना आयोजना प्रदेश र स्थानीय तहलाई हस्तान्तरण गर्ने भनिएको थियो ।

व्यवहारमा अझैसम्म यस्ता आयोजना हस्तान्तरण हुन सकेका छैनन् । मन्त्रालय र विभागहरुले आयोजना हस्तान्तरण पनि गरेका छैनन् र आयोजनामा परेको बजेट पनि खर्च गर्न सकेका छैनन्।

अर्कोतिर प्रदेश र स्थानीय निकायमा नपरेका ठूला र मझौला आयोजनामा पनि खर्च बढ्न सकेको छैन । यो वर्ष खर्च नहुनुमा कर्मचारीले निर्वाचनलाई कारक मानेका छन् । मुलुक पूरै निर्वाचनमय बनेको र कर्मचारी पनि त्यसैमा संलग्न भएकाले खर्च बढ्न नसकेको धारणा उनीहरुको छ ।अर्थ मन्त्रालयले अघिल्लो महिना गरेको बजेटको मध्यावधि समीक्षामा पनि पुँजीगत बजेट सोचे अनुसार खर्च हुन नसकेको औंल्याएको छ।

 महालेखाका अनुसार सरकारले पुँजीगत खर्च गर्न नसके पनि चालु खर्चमा भने मितव्ययिता अपनाएको छैन । प्रतिशतका आधारले हेर्दा सरकारको पुँजीगतभन्दा चालु खर्च झन्डै दोब्बर छ । चालु आवको नौ महिनामा पुँजीगत खर्च ३५ प्रतिशत गरेको सरकारले चालु खर्च भने ६५ प्रतिशत गरेको हो ।यस्तै सरकारले चालु आवको नौ महिनामा वित्तीय व्यवस्थापनमा ४३ अर्ब रुपैयाँ खर्च गरेको छ । यो ३१ प्रतिशत हो । यस वर्ष एक खर्ब ४० अर्ब रुपैयाँ वित्तीय व्यवस्थापनका लागि बजेटमा राखिएको छ।

अर्कोतिर चालु आवमा स्थानीय तहमा बजेट गए पनि संघीय चुनावलगायत अन्य कारणले विकास खर्च हुन नसकेको हो । चुनाव र अन्य विषयमा कर्मचारी अल्झेका कारण समयमा टेन्डर नभएको र खर्च हुन नसकेको सम्बद्ध सरकारी अधिकारी बताउँछन्।यो वर्ष सरकारसँग पैसा नभएका कारण पनि खर्च हुन सकेको छैन । कतिपय ठेकेदारहरुले भुक्तानी नपाएको भन्दै सरकारी कार्यालयहरु घेराउ गर्ने सम्मका कार्यक्रम ल्याएका छन् । काम भएको पैसा भुक्तानी दिने हो भने खर्च अझै बढेको देखिने छ।

अर्थविद्धहरुले राजनीतिक हस्तक्षेपसँगै सरकारी कर्मचारीको प्रतिवद्धता न्यून हुनु, आयोजनाहरुको कार्यक्रमलाई फेरी राष्ट्रिय योजना आयोगले स्वीकृत गर्नुपर्ने, समयमा बजेटको अख्तियारी नदिइनु, केही नीति नियम कडा हुनु र सरकारी संयन्त्र पनि धेरै बजेट खर्च गर्न सक्ने हैसियतमा नहुनुजस्ता कारणले खर्च बढन नसकेको बताउँदै आएका छन् ।

सरकारले यीनै समस्यालाई सम्बोधन गर्न चालु वर्ष योजना आयोगबाट फेरी कार्यक्रम स्वीकृत गर्न नपर्ने र खर्चको अख्तियारी सिधै आयोजनाहरुलाई पठाएको थियो । यी दुई वटा सुधारले विकास बजेट खर्च हुने अनुमान सरकारको थियो । तर परिणाम त्यस्तो देखिएन।

 

]]>
राजपा र फोरम महाधिबेशन तयारीमा https://www.nagariknews.com/news/44422/ Fri, 20 Apr 2018 06:54:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44422/ तराई मधेस केन्द्रित दल राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल र संघीय समाजबादी फोरम नेपाल महाधिबेशको तयारीमा जुटेका छन्। काठमाडौ – तराई मधेस केन्द्रित दल राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल र संघीय समाजबादी फोरम नेपाल महाधिबेशको तयारीमा जुटेका छन्।

राजपाले आगामि कात्तीक महिना सम्म पहिलो  महाधिबेशन गर्ने जनाएको छ भने फोरमले आगामि माघ,फागुनतीर महाधिबेशन गर्ने तयारी गरेको फोरमका नेताहरूले जनाएका छन्। गत साल बैशाख ७ गते राजपा गठन गर्दा एक वर्ष भित्र महाधिबेशन गर्ने प्रतिबद्धता राजपाका नेताहरूले गरेका थिए । शुक्रवार देखि राजपा गठन भएको एक वर्ष हुदै छ। एक वर्ष भित्र महाधिबेशन गर्न नसके पछि महाधिबेशनको लागि अरू ६ महिना म्याद थप गर्ने तयारी  गरिएको  राजपाका महासचिव केशव झाले बताए। आगामि कात्तिक महिना सम्म महाधिबेशन गर्ने तयारी राजपाका नेताहरूले गरेका छन। स्थापना दिवसको भोलीपल्ट राजपाको अध्यक्ष मण्डलको बैठक बस्ने तर सो बैठकमा आगामि महाधिबेशनको तिथीबारे छलफल हुने पार्टीका नेताहरूले जनाएका थिए। राजपाका अध्यक्ष मण्डलका संयोजक महन्थ ठाकर उपचार्थ हाल  दिल्लीको मेदान्त अस्पतालमा भर्ना भएकोले बैशाख ८ गते बस्ने भनिएको अध्यक्ष मण्डलको बैठक केही दिन पर सर्ने राजपाका नेताहरूले जनाएका छन्।

यसैगरी अर्को मधेस केन्द्रित दल संघीय समाजबादी फोरम नेपाल पनि तत्कालीन संघीय समाजबादी पार्टीसंगको एकिकरण पछि आगामि माघ फागुनतीर  महाधिबेशन गर्ने तयारीमा जुटेको फोरमका नेताहरूले जनाएका छन्। सरकारमा जान नपाए पछि संघीय समाजबादी फोरम नेपाल अहिले संगठन विस्तारतीर लागेको छ।

फोरमले आगामि बैशाख ७ र ८ गते पदाधिकारी बैठक, बैशाख १५ र १६गते राजनीतिक समितिको बैठक र १८ र १९ गते केन्द्रिय समितिको बैठक बोलाइएको छ। शुक्रवार देखि शुरू हुने पदाधिकरीको  बैठकमा सहभागी हुन फोरमका पदाधिकारी विहीवार सम्म काठमाडौ आइपुग्ने फोरमका नेताहरूले जनाएका छन्।

पदाधिकारी,राजनीतिक समिति तथा केन्द्रिय समितिको बैठक पार्टीको सगंठन विस्तार गर्नमा केन्द्रित हुने राजनीतिक समितिकी सदस्य रेखा यादवले बताइन। संविधान संशोधनमा सरकारसंग लिखित सहमती नभएको कारणले फोरम सरकारमा नगएको पनि उनले बताए। उनले भनीन, ‘अब हाम्रो ध्यान सरकारमा छैन। संगठन विस्तारमा केन्द्रित गरेका छौ।’ सरकारमा जाने योजना तत्काल स्थगित भएको पनि उनले जनाइन। पार्टीको आगामि पदाधिकारी देखि केन्द्रिय समितिको बैठकमा पार्टी सरकारमा नगएको तथा सरकारसंग संविधान संशोधनमा लिखित सहमती नभएको विषयमा गम्भिर छलफल हुने नेताहरूले जनाएका छन्।

फोरमका आगामि बैठकमा आगामि महाधिबेशनबारेमा  कुरा उठ्ने नेताहरूले जनाएका छन्। आगामि माघ महिनामा महाधिबेशन गर्ने  तयारीमा पार्टी जुटेको पनि यादवले बताइन्।  गत ६ वर्ष देखि फोरमको महाधिबेशन हुन सकेको  छैन। दुइ वर्ष अघि फोरम र संघीय समाजबादी फोरमवीच एकिकरण भइ संघीय समाजबादी फोरम नेपाल गठन भएको थियो। फोरमका विधान अनुसार अबको दुइ वर्ष भित्र फोरमको महाधिबेशन गरीसक्नु पर्ने छ। दुइ वर्ष अघि दुइ पार्टीवीच एकिकरण भएकोले महाधिबेशन गर्ने समय अरु दुइ वर्ष लागि  थप भएको हो। पार्टीको विधान अनुसार चार, चार वर्षमा महाधिबेशन गरीसक्नु पर्छ। संघीय समाजबादीसंग फोरम एकिकरण नभएको भए फोरमको महाधिबेशन गर्ने समय वितिसकेको थियो।

आज राजपाको स्थापना दिवस
राजपाले शुक्रवार आफनो पहिलो स्थापना दिवस मनाउदै छ। स्थापना दिवसमा सहभागी हुन राजपाले राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति,प्रधानमन्त्री, तथा विभिन्न पार्टीका शिर्ष नेताहरूलाई आमन्त्रित गरेको छ। यसैगरी स्थापना दिवसम सहभागी हुन राजपाले विभिन्न कुटनैतिक क्षेत्रका व्यक्तिहरूलाई आमन्त्रण गरेको छ। राजपाका अध्यक्ष मण्डलका संयोजक महन्थ ठाकुर हाल उपचारर्थ दिल्लाीमा भएकोले उनी  स्थापना दिवमास सहभागी हुने छैनन्। राजपका अध्यक्ष मण्डलका अन्य सदस्यहरू भने स्थापना दिवसमा सहभागी हुने छन्।

गत साल बैशाख ७ गते तत्काली ६ वटा तराइ मधेसलोकतान्त्रिक पार्टी, सद्भावना पार्टी, राष्ट्रिय मधेस समाजबादी पार्टी,तराइ मधेस सद्भावना पार्टी, नेपाल सद्भावना पार्टी र फोरम गणतान्त्रिकवीच एकिकरण भइ राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालको घोषणा गरिएको थियो। तत्कालीन ६ वटै पार्टीका अध्यक्षहरू राजपाको अध्यक्ष मण्डलमा रहेका छन्।

]]>
‘हिमाल आरोहणका लागि नेपाल विश्वकै उत्कृष्ट’ https://www.nagariknews.com/news/44421/ Fri, 20 Apr 2018 06:52:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44421/ संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले हिमाल आरोहणका लागि नेपाल विश्वकै उत्कृष्ट गन्तव्य भएकोे बताएका छन्। काठमाडौं – संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले हिमाल आरोहणका लागि नेपाल विश्वकै उत्कृष्ट गन्तव्य भएकोे बताएका छन्।

सगरमाथा आरोहण गरेको ४० औं वर्ष पूरा भएको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा पर्यटन मन्त्री अधिकारीले हिमाल आरोहणका लागि नेपाल पहिलो गन्तव्य भएको बताएका हुन्।

‘विश्व कै पर्यटकीय गन्तव्य हो नेपाल । यहाँको भू–बनोट, प्राकृतिक सम्पदा र हिमालय शृंखला पर्यटकका लागि पहिलो रोमाञ्चक दृश्य हो । यस दृश्यले विश्वलाई चकित पारेको छ,’ पर्यटन मन्त्री अधिकारीले भने, ‘हिमालय शृंखलाप्रतिको आकर्षण र विदेशीको मोह घटेको छैन । सगरमाथा आरोहणलाई व्यवस्थित प्रविधिमैत्री बनाउनु पर्छ।’

नेपाल पर्यटन बोर्ड र पर्वतारोहण संघले विश्वप्रसिद्ध हिमाल आरोहीको सम्मान कार्यक्रममा उनले यस्तो धारणा राखेका हुन् । सगरमाथा नेपालको पहिचान  र गौरवसँग जोडिएको छ । सगरमाथाकै कारण विश्वमा नेपाल चिनिएको पर्यटन मन्त्री अधिकारीको भनाइ छ।

सगरमाथा आरोहणको ४० वर्ष पूरा भएको अवसरमा उनले आठ विश्वप्रसिद्ध हिमाल आरोहीलाई संयुक्त रुपमा बिहिबार सम्मान गरेका छन् । सम्मानित भएका हिमाल आरोहीलाई शुभकामाना दिँदै हिमाल आरोहण गर्न चाहनेका लागि नेपाल आउँन समेत मन्त्रीले आग्रह गरे ।सम्मानित आरोहीले सन् १९७८ मा सगरमाथा सफलतापूर्वक आरोहण गरेका थिए । नेपाल पर्वतारोहण संघका अनुसार त्यो समूहमा १२ आरोही सहभागी थिए । तीमध्ये चार आरोहीको मृत्यु भइसकेको संघका अध्यक्ष सन्तवीर तामाङले जानकारी दिए।

सम्मानित हुनेमा अस्ट्रियन उल्फग्याङ न्याज, प्राडा पिटर हाबलर, प्राडा रेमन्ड मार्गे्रटर, रोबर्ट सावर, हान्स सेल, हेलमुथ ह्यागनर, इटालियन राइनहोल्ड म्यासनर, स्विस प्राडा अजोल्ड ओरेलजेड रहेका छन् ।हिमाल आरोहीहरुले सगरमाथा, आमाडाबला, चोयु, धौलागिरी लगायतका हिमाल आरोहण गरिसकेको संघले जनाएका छन्।

सम्मानित आरोहीमार्फत नेपालमा रहेका हिमालको प्रचारप्रसार हुने नेपाल पर्यटन बोर्डका प्रमुख कार्यकारी निर्देशक दीपकराज जोशीले बताए । ‘संघ र बोर्डको संयुक्त प्रयासले विश्वप्रसिद्ध आठ आरोहीलाई सम्मान गर्न पाउँदा नेपालले गर्व गर्न पाएको छ । नेपालको हिमाललाई विश्वप्रसिद्ध बनाउन आरोहीहरुको अहम भूमिका छ,’ उनले भने, ‘हरेक सिजनमा विदेशी आरोही सगरमाथा आरोहण गर्न आउने गरेका छन् । आरोहीका लागि सगरमाथा आरोहण एक उदेश्य भए पनि नेपालको लागि विश्व किर्तिमान हो ।’

 

]]>
निर्माण व्यवसायलाई मर्यादित बनाउन पहल गर्ने https://www.nagariknews.com/news/44420/ Fri, 20 Apr 2018 06:48:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44420/ सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयका सचिव मधुप्रसाद रेग्मीले निर्माण व्यवसायलाई मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन पहल गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। काठमाडौं– सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयका सचिव मधुप्रसाद रेग्मीले निर्माण व्यवसायलाई मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन पहल गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

बिहीबार नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघको प्रतिनिधिमण्डलसँगको छलफलमा उनले यसका लागि सक्दो पहल गर्ने बताएका हुन् । निर्माण व्यवसाय क्षेत्रमा रहेको समस्याबारे आफू गम्भीर रहेको उनको भनाइ छ।  

महासंघका अध्यक्ष विष्णुभाइ श्रेष्ठ नेतृत्वको टोलीले व्यवसायीले भोग्दै आएका समस्याबारे सचिव रेग्मीको ध्यानाकर्षण गराएको थियो । महासंघले परियोजना निर्माणमा विभिन्न पक्षको संलग्नता हुने गरेपनि कुनै समस्या आएमा एकपक्षीय ढंगले व्यवसायीलाई मात्र आक्षेप लगाउने परिपाटी अन्त्य हुनुपर्ने माग गरेको छ । निर्माणका क्रममा प्राप्त जिम्मेवारीलाई सबैले पूरा गर्नुपर्ने र जिम्मेवारी पूरा नगर्नेलाई सजायको भागिदार बनाउनुपर्ने माग महासंघको छ।  

सार्वजनिक खरिद ऐनको पहिलो संशोधन र सार्वजनिक खरिद नियमावलीको चौथौ संशोधनले सम्बोधन नगरेका तथा त्रुटिपूर्ण भएका संशोधन, अव्यवहारिक तथा सार्वजनिक खरिद कार्यलाई नै प्रभावित हुने दफा तथा नियम संशोधन गर्ने गराउने कार्य जतिसक्दो चाँडो गराउन महासंघले आग्रह गरेको छ।
 

]]>
स्वेच्छिक अवकाश रोजेका कर्मचारीलाई रोजेकै स्थानमा खटाइने https://www.nagariknews.com/news/44419/ Fri, 20 Apr 2018 06:47:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44419/ स्वेच्छिक अवकाशका लागि आवेदन दिएका कर्मचारीलाई अवकाश नदिई सरकारले अव पायक पर्ने स्थानमै खटाउने भएको छ। सरकारले स्वेच्छिक अवकाश प्याकेज कार्यान्वयन नगर्ने घोाषणा गरेलगत्तै असन्तुष्ठ बनेका कर्मचारीलाई सकभर रोजेकै पायक पर्ने स्थानमा खटाउने भएको हो। काठमाडौं – स्वेच्छिक अवकाशका लागि आवेदन दिएका कर्मचारीलाई अवकाश नदिई सरकारले अव पायक पर्ने स्थानमै खटाउने भएको छ। सरकारले स्वेच्छिक अवकाश प्याकेज कार्यान्वयन नगर्ने घोाषणा गरेलगत्तै असन्तुष्ठ बनेका कर्मचारीलाई सकभर रोजेकै पायक पर्ने स्थानमा खटाउने भएको हो।

पूर्ववर्ती शेरबहादुर देउवा सरकारले ल्याएको स्वेच्छिक अवकाश प्याकेज देशको हितविपरित भएको भन्दै वर्तमान सरकारले त्यसलाई कार्यान्वयन नगर्ने भएपछि सो अवकाश प्याकेज रोजेका कर्मचारीलाई पायक पर्ने ठाउँमा खटाउने भएको हो। संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री लालबाबु पण्डितले स्वेच्छिक अवकाश प्याकेज अव कार्यान्वयन नहुने भएकाले अवकाश प्याकेज रोजेकालाई सकभर पायक पर्ने स्थानमै खटाइने बताए। ‘स्वेच्छिक अवकाश प्याकेज लागु हुँदैन,’ मन्त्री पण्डितले भने ‘तर स्वेच्छिक अवकाशका लागि आवेदन दिएकालाई सकभर रोजेकै पायक पर्ने ठाउँमा खटाउने प्रयास गर्छाैं।’ उनले स्वेच्छिक अवकाश रोजेका कर्मचारीलाई अव स्वेच्छिक अवकाशको आशमा नवसी प्रतिवद्ध भएर जनताको सेवामा लाग्न समेत आग्रह गरे।

कर्मचारी समायोजन ऐनमा भएको व्यवस्था अनुसार ५० बर्ष उमेर र २० बर्ष सेवा अवधी पुरा भएका कर्मउचारीलाई सात बर्षको एकमुष्ठ पेन्सन र थप सुविधा समेत दिनेगरि पूर्ववर्ती सरकारले स्वेच्छिक अवकाश योजना ल्याएको थियो। संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले निकालेको सूचनामा स्वेच्छिक अवकाश योजनाका लागि ९ हजार ६ सय ५६ जना कर्मचारीले आवेदन दिएका थिए। तर सरकारले स्वेच्छिक अवकाश आवेदन स्विकृत नगर्ने बताए लगत्तै स्वेच्छिक अवकाशका लागि आवेदन दिएका कर्मचारीहरु भने असन्तुष्ट बनेका छन्। मन्त्रालय स्रोतका अनुसार अवकाशका लागि आवेदन दिनेहरुमध्ये अधिकांश नियमित अवकाशको मुखमै पुगेकाहरु छन्। उनीहरुमध्ये अधिकांशले केही दिन, महिनामै अनिवार्य अवकाश पाउने भएपनि स्वेच्छिक अवकाश प्याकेजको ग्रेड समेत थप गरि ७ बर्षको एकमुष्ठ पेन्सन पाउने लोभमा आवेदन दिएकाहरु हुन्। संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय स्रोतका अनुसार स्वेच्छिक अवकाशका लागि आवेदन दिएका झण्डै १३ सय कर्मचारीले नियमित अवकाश पाइसकेका छन्।

मुलु्कमा संघीयता लागु भएसँगै सरकारले केन्द्रिय शासन प्रणाली अनुसार काम गरिरहेका कर्मचारीलाई संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा समायोजन गर्नका लागि सरकारले कर्मचारी समायोजन नियमावली जारि गरिसकेको छ। जसअनुसार अव निजामति सेवामा रहेका झण्डै ८६ हजार कर्मचारी अव संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा समायोजन हुनेछन्। निजामति सेवामा कार्यरत कर्मचारीलाई स्थानीय तहमा खटाउनका लागि सरकारले स्थानीय तहमा कर्मचारी खटाउने मापदण्ड २०७४ समेत जारी गरिसकेको छ। जसअनुसार अपांग, दीर्घरोगी, १ बर्षमुनीको बच्चा भएको महिला कर्मचारीलाई सकभर रोजेकै स्थानमा सरुवा गर्ने उल्लेख छ। मापदण्डमा श्रीमान श्रीमती दुवै सरकारी कर्मचारी भए दुवैलाई सकभर एउटै स्थानीय तहमा खटाउने समेत व्यवस्था गरिएको छ। मापदण्डमा कर्मचारी खटाउँदा स्थानीय तहको वडा हुँदै खटाइने र स्थायी ठेगाना र ज्येष्ठतालाई आधार बनाइने उल्लेख छ।

]]>
नीति तथा कार्यक्रम पारित गर्न हम्मेहम्मे https://www.nagariknews.com/news/44418/ Fri, 20 Apr 2018 06:43:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44418/ प्रदेश ४ सरकारले चालु आर्थिक वर्षका लागि ल्याएको नीति तथा कार्यक्रम टुपुक्क बहुमतले पारित भएको छ । दुई तिहाई बहुमत प्राप्त सरकारले पहिलोपटक ल्याएको नीति तथा कार्यक्रम पारित गर्न नै हम्मेहम्मे परेको थियो। पोखरा – प्रदेश ४ सरकारले चालु आर्थिक वर्षका लागि ल्याएको नीति तथा कार्यक्रम टुपुक्क बहुमतले पारित भएको छ । दुई तिहाई बहुमत प्राप्त सरकारले पहिलोपटक ल्याएको नीति तथा कार्यक्रम पारित गर्न नै हम्मेहम्मे परेको थियो।

सरकार गठनमा विश्वासको मत दिएर विपक्षमा बसेको राष्ट्रिय जनमोर्चाका दुईजना प्रदेशसभा सदस्य मात्र बैठकमा उपस्थित थिए भने बैठक सुरु हुने समयमा सत्तापक्षीय दलका २७ जना प्रदेशसभा सदस्य मात्र थिए।बैठक सुरु भएको अबेर मात्रै चारजना प्रदेशसभा सदस्य आएका थिए । उनीहरु आएपछि नै नीति तथा कार्यक्रम पारितका लागि आवश्यक बहुमत पुगेको थियो । प्रदेशमा सत्तापक्षीय दल एमाले र माओवादी केन्द्रका गरी ३९ जना प्रदेशसभा सदस्य रहेका छन्।

संसदको सबैभन्दा ठूलो दल एमाले तथा तेस्रो ठूलो दल माओवादी केन्द्रका सचेतकले नीति तथा कार्यक्रम पारितका लागि सदस्यहरुलाई उपस्थित हुन ह्विप जारी नगरेका कारण पनि प्रदेशसभा सदस्य अनुपस्थित भएका थिए । कोही भने काठमाडौंबाट नै जहाजमार्फत फर्किएका थिए । तर, एमालेका सचेतक मायानाथ अधिकारीले भने यसलाई अस्विकार गरे । ‘हामीले सबैलाई खबर गरेका थियौँ, र बहुमतले नै नीति तथा कार्यक्रम पारित भएको हो,’ उनले भने।

नीति तथा कार्यक्रममाथि छलफल चल्दै गर्दा सत्तापक्षीय दलका नेताहरुले अन्य सदस्यलाई फोन गरेर बोलाउनुपरेको थियो । अन्त्यमा आवश्यक बहुमत (३१) पुगेपछि नीति तथा कार्यक्रम पारित भएको हो।

सोमबार प्रदेश प्रमुख बाबुराम कुँवरको सम्बोधनपछि मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले प्रदेशसभामा नीति तथा कार्यक्रम पेस गरेका थिए । पेस भएको नीति तथा कार्यक्रम उपर मंगलबार र बुधबार छलफल गरिएको थियो । छलफलपछि मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले प्रदेशसभा नियमावलीको नियम ३८ (२) बमोजिम नीति तथा कार्यक्रम पारितका लागि निर्णयार्थ पेस गरेका थिए।

सभामुखले नीति तथा कार्यक्रम पारितका लागि निर्णयार्थ पेस गरेको हुन्छ÷हुन्न भन्ने प्रस्तावमा सत्तापक्षीय दलले मात्र पक्षमा हात उठाएका थिए भने प्रदेशसभा बैठकमा उपस्थित प्रतिपक्षी दलका प्रदेशसभा सदस्यले विपक्षमा हुन्न भन्ने प्रस्तावमा ध्वनि मत दिएका थिए ।
यसअघि मुख्यमन्त्री गुरुङले छलफलमा प्रदेशसभा सदस्यले उठाएका विषयमा जवाफ दिएका थिए । उनले प्रदेशसभा सदस्यले उठाएका कतिपय विषय संघीय अधिकार र स्थानीय तहमा रहेको हुँदा नीति तथा कार्यक्रममा समावेश नभएको जनाए।

नीति तथा कार्यक्रममा भएका महŒवाकांक्षी योजनाका विषयमा उठेका प्रश्नको जवाफ दिँदै गुरुङले भने, ‘हामीले सम्भावित स्रोत साधनको परिचालन गर्ने गरी नीति तथा कार्यक्रम ल्याएका हौँ । संघले दिने अनुदानसँगै प्रदेश सरकारले आन्तरिक स्रोत परिचालन, आन्तरिक ऋण, बाह्य ऋण, दातृ निकायको सहयोगबाट योजना कार्यान्वयन गर्नेछ । सहयोग माग्ने आधारका रुपमा पनि विशिष्ट योजना सरकारले समावेश गरेको हो।’
मंगलबार र बुधबार नीति तथा छलफलमा बोल्ने
जना प्रदेशसभा सदस्यहरुले राजनीति क्रान्ति गर्ने योद्धा, जनयुद्धमा साहदत प्राप्त योद्धाहरुलाई छुटाइएको, गणतन्त्रका परिकल्पनाकारलाई बेवास्ता गरिएको, योजनाको अवधि नराखिएको, प्रदेश आत्मनिर्भरको विषयमा मौन रहेको लगायत विषयमा असन्तुष्टि जनाउँदै कार्यपत्र, पुलिन्दा तथा अमूर्त दस्तावेजको संज्ञा दिएका थिए ।कांग्रेसका विष्णुप्रसाद लामिछानेले भौतिक विकासले मात्र समृद्धि नआउने बताउँदै नीति तथा कार्यक्रमले मानवीय विकास र क्षमताको विषयमा चुक्न पुगेको बताए।

राष्ट्रिय जनमोर्चाका कृष्ण थापाले शिक्षा र स्वास्थ्य जस्ता संवेदनशील विषय र यसमा भइरहेको नीजिकरण तथा व्यापारीकरणका विषयमा सामान्य टिप्पणीले मात्र नपुग्ने बताए ।
माओवादी केन्द्रका रामजी प्रसाद बरालले जनयुद्धले नै लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ल्याएको हुँदा यसलाई सुनौलो अक्षरमा लेखिनुपर्ने बताए । विश्वासको संकट आएमा समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली नारामा मात्र सीमित हुने प्रतिक्रिया दिएका थिए । एमालेका चन्द्रमोहन गौचनले वायु ऊर्जालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने, मुस्ताङलाई विशेष पर्यटकीय क्षेत्र घोषणा गर्नुपर्ने लगायत विषय छुट भएको बताएका थिए।

राष्ट्रिय जनमोर्चाका पियारी थापाले महिला बलात्कार गर्नेलाई विशिष्ट अपराध मानी सजाय दिनुपर्ने कुरा नीति तथा कार्यक्रममा नै समावेश गर्नुपर्नेमा जोड दिएकी थिइन् । छलफलमा बोल्ने अन्य प्रदेशसभा सदस्यले मंगलबार नै उठेका कुरा दोहो¥याएका थिए । एमालेका धनञ्जय दवाडीले नीति तथा कार्यक्रम इतिहासको फेहरिस्त नभई भविष्यको मार्गदर्शन भएको हुँदा अनावश्यक टिप्पणी गर्नुनपर्ने बताए । बुधबार उनीहरुसहित १९ जना प्रदेशसभा सदस्यले नीति तथा कार्यक्रममाथिको छलफलमा भाग लिएका थिए।

मुख्यमन्त्री गुरुङले इतिहासलाई सम्मान गर्नकै लागि विजय स्मारक र स्मृति पार्क बनाउने विषयलाई नीति तथा कार्यक्रममा जोड दिइएको स्मरण गराए । नीति तथा कार्यक्रम सान्दर्भिक रुपमा परिवर्तन गर्न सकिने उनले बताए।

‘प्रदेशसभा सदस्यहरुले उठाएका झिनामसिना कुरामा अल्झेर प्रदेशको समृद्धि हुँदैन, उहाँहरुले उठाएका विषय सबै नीति तथा कार्यक्रममा समावेश भएको छ,’ गुरुङले भने, ‘हामीले १७ वटै दीगो विकासका योजना समावेश गरेका छौं, हामीले हाम्रो अधिकार र समयसीमाभित्र रहेर नै नीति तथा कार्यक्रम ल्याएका हौं ।’ प्रदेश सरकारको सीमाभित्र रहेर विषय उठान गर्न समेत उनले आग्रह गरे।

उनले भने, ‘अहिले प्रदेश सरकार शून्य अवस्थामा रहेको छ, तर हामी गर्न सक्छौं, हामी गर्नेछौं । स्रोत परिचालनको विषय सबै नीति तथा कार्यक्रममा समावेश गरिएको छ र समृद्ध प्रदेश निर्माणमा सबैको सहयोगको आवश्यकता रहेको छ ।

 

]]>
विद्यालय शिक्षामा खर्च ४ खर्ब उपलब्धी न्यून https://www.nagariknews.com/news/44417/ Fri, 20 Apr 2018 06:38:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44417/ सरकारले शिक्षाको गुणस्तर विकासकोलागि वर्षेनी अर्वौ रकम खर्च गरे पनि नतिजा भने सन्तोसजनक नरहेको सरकारी अनुसनधनलेनै देखाएको छ। काठमाडौं – सरकारले शिक्षाको गुणस्तर विकासकोलागि वर्षेनी अर्वौ रकम खर्च गरे पनि नतिजा भने सन्तोसजनक नरहेको सरकारी अनुसनधनलेनै देखाएको छ। शिक्षा, विज्ञान त था प्रविधि मन्त्रालय अन्तर्गतको शैक्षिक गुणस्तर परिक्षण केन्द्र(इआरओ)ले बिहिबार सार्वजनिक गरेको विद्यार्थी उपलब्धीको राष्ट्रिय परिक्षण सन् २०१७ (कक्षा८)को नतिजा सार्वजनिक गरि विगत पाँच वर्ष भित्र कक्षा ८को नतिजा नेपाली बाहेक मुख्य विषयमा झनै खस्केको देखाएको हो।

केन्द्रकाा प्रमुख डा.लेखनाथ पौड्लेलले सार्वजनिक गरेको डेढ वर्षे आवधिको अनुसन्धानात्मक प्रतिवेदनमा कक्षा ८ का विद्यार्थीहरु मुख्य विषय गणित र विज्ञानमै झनै कमजोर बन्दै गएको प्रष्ट्याएको हो।

शिक्षा विभागका अधिकृत अर्जुन ढकालका अनुसार सरकारले विसं २०७० यता शिक्षा मन्त्रालयकोलागि कुल बजेट ५ खर्व ७ अर्व १ करोड २७ लाख रकम उपलब्ध गराएकोमध्ये शिक्षा मन्त्रालयले विद्यालय शिक्षाको गुणस्तर बृद्धि गर्न विगत पाँच वर्षभित्र ४ खर्व ६६ अर्ब ४५ करोड १६ लाख ८४ हजार रकम खर्चेको छ।

केन्द्रको कक्षा ६को विद्यार्थी सिकाई उपलब्धीको अनुसन्धानको रिपोर्ट अनुसार सन् १०१३(२०७०)को तुलनामा सन्२०१७ अर्थात (२०७३)को तुलनामा गणित विषयको सिकाई उपलब्धी औषत १६ अंकले घटेको छ भने विज्ञान विषयको सिकाई उपलब्धी ३ अंकले घटेको छ। प्रतिवेदन अनुसार सन् २०१३मा कक्षा ८को विद्यार्थीको गणित विषयमा सिकाई उपलब्धी औषत ५०८ थियो भने सन् २०१७मा खस्केर ४९२अंकमा कायम भएको छ। यसैगरि विज्ञान विषयको सिकाई उपलब्धी सन् २०१३मा ५०२ अंक थियो भने सन् २०१७को रिपोर्टले ३ अंक घटेको अर्थात ४९९ अंकमा कायम गरेको छ। वर्षेनी सरकारी लगानी विद्यालय शिक्षामा बढ्दै गएको पनि विद्यार्थीको सिकाई उपलब्धी सन्तोसजनक नहुनु खोजिको विषय बनेको मन्त्रालयको सचिव खगराज बरालले जनाए। ‘२०१३ र सन् २०१७कै कक्षा ८को विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धी लगानी अनुसार सुधार नभएको सरकारी रिपोटैलेनै देखाएको छ। हामी गर्व गर्ने ठाउ छैन ,’सचिव बरालले भने‘विद्यालय शिक्षामा बालबालिकाको सिकाई उपलब्धी सुधार गर्न थप अनुसन्धान गर्नु पर्ने स्पष्ट भएको छ।’ उनले थपे‘सरकारी विद्यालयमा अभिभावकको सचेतनाको कमी र पठनपाठनको ब्यवस्थापनको कमजोरिले सुधार लगानी अनुसार सुधार नभएको छर्लङ भइको छ।’ यसकारण अब सरकराले सरकारी विद्यालयको पठनपाठनको चुस्त ब्यवस्थापन तर्फ लाग्नु पर्ने सचिव बरालको सुझाव छ।

प्रतिवेदन अनुसार नेपालमा केहि सुधार भने देखिन्छ। इआरओका प्रमुख लेखनाथ पौडेलले नेपाली विषयमा विद्यार्थीहरु पढ्न तर्फ राम्रो भएको अनुसन्धानले देखाएको जनाए। नेपालीमा सन् २०१३ र २०१७ को तुलनामा ९ अंकले बृद्धि भएको छ । विद्यालय शिक्षामा दातृ निकायहरुकै हालिमुहालि भएको र उनीहरुकै निति अनुसार कार्यक्रम तय गर्ने र संचालन गर्ने परिपारिटकै कारण सार्वजनिक शिक्षा सुधार हुन नसकेको मन्त्रालय स्रोतले बतायो । विद्यार्थी उपलब्धीको रष्ट्रिय परिक्षणनै दातृ निकायकै परियोजना हो।

शैक्षिक गुणस्तर परिक्षण केन्द्रले विद्यालय क्षेत्र विकास योजनाले निर्देशन गरे अनुसार सन् २०१६–२०२२सम्म कक्षा ५,८ र १०का विद्यार्थीको उपलब्धि को राष्ट्रिय परिक्षण दुई दुई पटक गर्ने कार्यक्रम अनुसार यस वर्ष कक्षा ८को परीक्षण गरेको प्रमुख एवं सहसचिव पौडेलले बताए । अनुसनधनमा संलग्न उनले परिक्षणमा सन् २०१७(२०७३) मा देशभरिबाट नमुना छनोटमा परेका २६ जिल्लाका १ हजार ९ सय ५० विद्यालयका ४६ हजार २ सय ६६ विद्यार्थीमा कक्षा ८को नेपाली, गणित र विज्ञान विषयकालागि परिक्षण संचालन गरेको थियो । नेपाली विषयको परिक्षण ६४९ विद्यालयका १५३६९ विद्यार्थीहरु , गणित विषयमा ६४९ विद्यालयका १५४८२ विद्यार्थीहरु र विज्ञान विषयका ६५२ विद्यालयका १५४१५ विद्यार्थीहरुको उपलब्धि परिक्षण गरिएको थियो।

केन्द्रका प्रमुख पौडेलले सार्वजनिक विद्यालयमा शिक्षकहरु ढिलो आउने र कक्षामा समय नदिने ,पुर्व सूचना विनानै कक्षामा शिक्षकहरु अनुपश्थित हुने , स्कुलमा कक्षामा पुरा समय नविताउने र नानीहरुसँग बालमैत्रि ब्यवहार नगरेका कारण विद्यार्थीको सिकाई स्तर बृद्धि हुन नसकेको उनले औल्याए।

‘विगत पाँच वर्षको प्रबृति हेर्ने हो भने कक्षा ८को विद्यार्थीको सिकाई उपलब्धीबारे अनुसन्धान गर्ने र रीपोर्ट सार्वजनिक गर्ने काम मात्र भइरहेको छ,’ प्रमुख पौडेलले भने‘तर कमजोर विषयमा सुधारका उपायहरु अवलम्बन गर्न नसकेको कारण सुधार हुन नसकेको पाइयो।’ उनले सुझाए‘रिपोर्टको आधारमा सिकाइ उपलब्धी सुधार गर्न अब समयमै सरकारले ध्यान दिनु पर्छ।’

प्रतिवेदन अनुसार सार्वजनिक शिक्षामा सुधार हुन नसकेको मुख्य शिक्षक पेसा प्रति इमान्दार हुन नसकेको औल्याएको छ। सार्वजनिक विद्यालयमा ४६ प्रतशत शिक्षकहरु पुर्व सूचनाविनै अनुपश्थित हुने प्रतिवेदनले देखाएको छ। भने ५७.१ प्रतिशत शिक्षकहरु ढिलो आएर कक्षामा पुरा समयै नदिएर हिड्छन्। यसैगरि ३९.५ प्रतशत शिक्षकहरु कक्षामा पुरा समय दिँदैनन भने १८.१ प्रतिशत शिक्षकहरु कक्षामा नानीहरुलाई गालि गलौज र १६.४ प्रतिशत शिक्षकहरु विद्यार्थीलाई भौतिक सजाय तथा मानसिक तनाव दिने गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

विगत चार वर्षे अवधिमा सार्वजनिक विद्यालयमा कार्यरत शिक्षकलाई दिन १ अर्ब ६७ करोड खर्च गरेको छ। तर चार वर्षकै अवधिमा सिकाई उपलब्धी ५० प्रतिशत मुनि हुनु शिक्षा क्षेत्रकै दुर्भाग्य भएको विभागका अधिकृत अर्जुन ढकाल बताउँछन् । ‘प्राथमिक तहका ९८ प्रतिशत शिक्षकहरुलाई सरकाराले अर्वो रकम खर्च गरेर तालिम प्राप्त बनायो ,’ढकाल भन्छन्‘तर त्यही तहका नानीहरु विज्ञान , गणित जस्ता मुख्य विषयमै झनै कमजोर हुनुले शिक्षण सिकाईनै गलत भइरहेको बुझिन्छ।’ उनले सुझाए‘अब सरकारले शिक्षक तालिमतिर पनि नयाँ तरिकाले सोच्नु पर्ने र शिक्षण विधिमा समेत परिवर्तन ल्याउनु पर्ने बुझिन्छ।’

कक्षा ८मा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरुको ठिक उमेर १३–१४ वर्षको बुझिएको छ किनभने यो उमेर सुमहका विद्यार्थीहरुको सिकाई उपलब्धी राम्रो भएकोले अब सरकारले खुद भर्ना दरमा ध्यान दिनु पर्ने उनको सुझाव छ। प्रतिवेदनका अपनुसार शिक्षक पेसाका बाबुआमा र १ घन्टासम्म घरमा काम गर्ने नानीहरुको सिकाई उपलब्धी राम्रो छ। भने १–२ घन्टा टिभि हेर्ने नानीहरुको सिकाई उपलब्धी धेरै राम्रो पाइएको छ।

यसैगरि पव्रतिवेदन अनुसार विभिन्न प्रदेशविच सिकाई उपलब्धीमा उल्लेख्य भिन्नता देखिएको छ। प्रदेश ३का विद्यार्थिको उपलब्धी सबै विषयमा उच्च रहेको छ भने नेपालीमा प्रदेश २, गणितमा प्रदेश ६ र विज्ञानमा प्रदेश १का विद्यार्थीको उपलब्धी सबैभन्दा कमजोर देखिएको छ। यसैगरि विद्यार्थीको समाजिक आर्थिक अवस्था र सिकाई उपलब्धिबिचमा सकरात्मक सहसम्बन्ध रहेको पाइएको छ। केहि अपवादबाहेक अधिकाँश समुदायिक विद्यालयको तुलनामा संस्थागत विद्यालयको विद्यार्थीहरुको आर्थिक अवस्था उच्च रहेको पाइएको छ।

केन्द्रले यो वर्ष विद्यार्थीको सिकाई उपलब्धीको नतिजा प्रतिशतमा प्रकासित नगरि नतिजालाई आधारको रुपमासमेत लिएर भविष्यमा गरिने परिक्षणहरुलाई यस नतिजासँग तुलना गर्न सकिने गरि औषत अंक ५००लर स्तरीय विचलन ५० निश्चित गरि त्यसैका आधारमा नतिजा प्रस्तुत गरेको छ।

]]>
सन्राइज बैंकद्धारा स्वास्थ्य बीमा भुक्तानी https://www.nagariknews.com/news/44416/ Fri, 20 Apr 2018 06:35:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44416/ सन्राइज बैंक लिमिटेडले ग्राहकहरुको लागि‘स्वास्थ्य बीमा सुविधा’ अन्तर्गत स्वास्थ्य बीमा रकम भुक्तानी गरेको छ । भक्तपुर शाखाका ग्राहक सानु मैंया राइठोरको मोती विन्दु शल्यक्रियाान लागेको १२ हजार रुपैया बीमा रकम भुक्तानी गरेको बैंकले जनाएको छ । काठमाडौं– सन्राइज बैंक लिमिटेडले ग्राहकहरुको लागि‘स्वास्थ्य बीमा सुविधा’ अन्तर्गत स्वास्थ्य बीमा रकम भुक्तानी गरेको छ । भक्तपुर शाखाका ग्राहक सानु मैंया राइठोरको मोती विन्दु शल्यक्रियाान लागेको १२ हजार रुपैया बीमा रकम भुक्तानी गरेको बैंकले जनाएको छ ।

]]>
सामसङ ग्यालेक्सी एस नाइन प्ल १२८ जिबीमा https://www.nagariknews.com/news/44415/ Fri, 20 Apr 2018 06:33:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44415/ सामसङ इलेक्ट्रोनिक्स्ले नेपाली बजारमा सामसङ ग्यालेक्सि एस नाइन प्लस १२८ जिवि ल्याएको छ । काठमाडौं– सामसङ इलेक्ट्रोनिक्स्ले नेपाली बजारमा सामसङ ग्यालेक्सि एस नाइन प्लस १२८ जिवि ल्याएको छ ।

मंगलबाट सुरु भएको उक्त सिरिजको स्मार्ट फोनको प्रि बुकिङ १० गतेसम्म हुने कम्पनीले जनाएको छ । प्र बुकिङ गर्न चाहने उपभोक्ताल सात हजार दुई सय बराबरको बोटल स्पिकर सहित उपहार पाउने कम्पनीद्वारा जारी विज्ञप्तीमा उल्लेख छ ।

 

]]>
नयाँ वर्षमा बालबालिकासँग नबिल फाउन्डेसन https://www.nagariknews.com/news/44414/ Fri, 20 Apr 2018 06:31:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44414/ नबिल बैंकद्वारा प्रवर्द्घित नबिल फाउन्डेसनले पाल्सी नेपाल नामक संस्थामा उपचाररत बालबालिकासँग नयाँ वर्ष मनाएको छ । सेलेब्रल पाल्सीबाट ग्रसित बालबालिकाको खुसीका लागि उक्त कार्यक्रम आयोजना गरिएको फाउन्डेसनले जनाएको छ । काठमाडौं– नबिल बैंकद्वारा प्रवर्द्घित नबिल फाउन्डेसनले पाल्सी नेपाल नामक संस्थामा उपचाररत बालबालिकासँग नयाँ वर्ष मनाएको छ । सेलेब्रल पाल्सीबाट ग्रसित बालबालिकाको खुसीका लागि उक्त कार्यक्रम आयोजना गरिएको फाउन्डेसनले जनाएको छ ।
 

]]>
जनता रेमिटको सुपर एजेन्ट जिएमई रेमिट https://www.nagariknews.com/news/44413/ Fri, 20 Apr 2018 06:28:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44413/ जनता बैक नेपालले ‘जनता रेमिट’ को सुपर एजेन्ट भई कार्य गर्न जिएमई रेमिट प्रालिलाई नियुक्त गरेको छ। काठमाडौं– जनता बैक नेपालले ‘जनता रेमिट’ को सुपर एजेन्ट भई कार्य गर्न जिएमई रेमिट प्रालिलाई नियुक्त गरेको छ।

उक्त सुपर एजेन्ट सम्बन्धी सम्झौतामा जनता बैक नेपालका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत परसुराम कुँवर क्षेत्री र जिएमई रेमिटका प्रबन्ध निर्देशक दिवाकर पौडेलले हस्ताक्षर गरेका छन्।सम्झौता बमोजिम ‘जनता रेमिट’मार्फत पठाएको रकम जिएमई रेमिटले आफ्नो एजेन्ट र शाखामार्फत भुक्तानी गर्न पाउने बैंकले जनाएको छ ।
 

]]>
यसकारण कम्पनीमा जान चााहँदैनन् यातायात व्यवसायी https://www.nagariknews.com/news/44412/ Fri, 20 Apr 2018 06:24:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44412/ यातायात व्यवसायीहरुले वर्षौदेखि सिन्डिकेट प्रणालीबाट सवारी साधन चलाउँदा मुख्य गरी दुई किसिमबाट फाइदा लिइरहेका छन्। काठमाडौं – यातायात व्यवसायीहरुले वर्षौदेखि  सिन्डिकेट प्रणालीबाट सवारी साधन चलाउँदा मुख्य गरी दुई किसिमबाट फाइदा लिइरहेका छन्। यो प्रणालीमार्फत सवारी साधन चलाउँदा उनीहरुको व्यवसायमा नाफा निश्चित छ। अर्को उनीहरुले नाफामा आयकर बुझाउनु परेको छैन।  सरकारले अहिले सिन्डिकेट खारेज गरेपछि यी दुवै फाइदा गुम्ने डरले उनीहरुले विरोध गरेका हुन्।

मुलुक भरका यातायात व्यवसायीहरुले अहिले करिव १० खर्ब रुपैयाँ यो क्षेत्रमा लगानी गरेको बताउँदै आएका छन्। १० खर्ब रुपैयाँ लगानी गरेको व्यवसायबाट अर्बौ रुपैयाँ नाफा हुने निश्चित भएपनि व्यवसायीहरुले केही हजारमा मात्र सवारी साधन कर तिरेर पुगेको छ। सरकारले अन्य व्यवसायीलाई नाफाको कम्तिमा २५ प्रतिशत आयकर लिने व्यवस्था गरे पनि यातायात व्यवसायीको हकमा भने यो छुट छ।

सरकारले समितिमार्फत यातायात संचालन गर्ने व्यवसायीलाई आयकरको विकल्पमा सवारी साधन नविकरण गर्दा प्रमुख रुपमा ‘सवारी साधन कर’ लिने गरेको छ। यस्तो कर गाडिको क्षमता, सिटलगायतलाई हेरेर लिने गरिन्छ। सरकारले भने जस्तै कम्पनी खोलेर व्यवसाय संचालन गर्ने हो भने सबैले नाफाको कम्तिमा २५ प्रतिशत आयकर तिर्नुपर्ने छ। अहिले व्यवसायीको विरोधको भित्रि खेल भनेकै यही आयकरबाट उन्मुक्ति हो।

यातायात क्षेत्रका जानकारहरुका अनुसार यो व्यवसायबाट कम्तिमा पनि वार्षिक २० प्रतिशतका दरले नाफा हुने गरेको छ। यातायातका साधन वर्षेनी थपिएका तथ्यांकले पनि यो व्यवसायमा प्रयाप्त नाफा हुने अनुमान गर्न सकिन्छ। यो वर्ष एउटा वस किनेको व्यवसायीले सके अर्को वर्ष नभए दुई तीन वर्षमा अर्को खरिद गर्छ । नाफा प्रयाप्त नभए यो संभव देखिदैन।

यातायात व्यवसायीहरुका अनुसार उनीहरुको वार्षिक कारोबार पाँच खर्ब भन्दा माथि छ । वार्षिक एक खर्ब हाराहारीको डिजेल आयात हुने र यसको धरै प्रयोग सार्वजनिक यातायातका साधनले गर्ने भएकाले पनि यो तथ्यांक भरपर्दो देखिन्छ। देशभर करिव २ लाख सार्वजनिक यातायातका साधन रहेका छन्। एउटा सार्वजनिक यातायातले न्यूनतम सरदर ७ हजार रुपैयाँ आम्दानी देखि ५० हजार भन्दा धेरै आम्दानी गर्ने गर्छन। सरदर ७ हजारकै दरले २ लाख सार्वजनिक सवारीसाधनले वार्षिक ५ खर्ब रुपैयाँ कारोवार गर्छन्।

कारोबारको कम्तिमा पनि २० प्रतिशत खुद नाफालाई आधार मानेर हिसाव गर्दा व्यवसायीले वार्षिक एक खर्ब रुपैयाँ नाफा लिइरहेका छन्। कम्पनीमार्फत यातायातका साधन चलाउने हो भने उनीहरुले कम्तिमा पनि २५ अर्ब रुपैयाँ आयकर वापत तिर्नुपर्ने हुन्छ। अहिले उनीहरुले सवारी साधन कर वापत करोडमा कर तिर्दै आएका छन्। व्यवसायीको भित्रि खेल यही आयकरको उन्मुक्ति हो ।व्यवसायीहरुका अनुसार उनीहरुलाई अर्को प्रमुख डर प्रतिस्पर्धामा जाँदा नाफा कम हुनु हो। अहिले समितिमार्फत सवारी साधन चलाउँदा पुरानो र सुविधा नभएको गाडिले पनि पालो अनुसार मनग्यै यात्रु पाइरहेका छन्।

नेपाल  यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका केन्द्रिय महासचिव सरोज सिटौलाले यातायात क्षेत्रले वार्षिक यति नै कारोवार गर्ने भनेर  एकिन भन्न नसकिने दावी गरे ।‘यातायात समिति अनुसार नै फरक–फरक आम्दानी हुने गर्छ ।त्यसैले यति नै कारोवार हुन्छ भनेर भन्न मुस्किल हुन्छ,’ उनले भने,‘अवौंको कारोवार हुन्छ । यत्ति नै भन्न सकिदैंन्।’ महासचिव सिटौलाका अनुसार सार्वजनिक यातायातमा करिव १० खर्ब रुपैयाँ लगानी हुदैं आइराखेको छ। यातायात व्यवसायीले यात्रुबाट संकलन भएको नाफाबाट कर तिरेका छैनन्। यातायात व्यवस्था विभागका निर्देशक तुलसीराम अर्यालले यातायात व्यवसायीले सवारीसाधनबाट हुने आम्दानीबाट आयकर नतिरेको बताउँछन्। ‘यातायात व्यवसायीले यात्रुबाट उठाएको नाफा रकमबाट सरकारलाई कर तिरेका छैनन,’ उनले भने,‘कम्पनीमा दर्ता भएसँगै करको दायरामा आउनुपर्ने हुन्छ।’ यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७३–७४ मा सवारी करवापत आठ अर्ब आठ अर्ब ७९ करोड ८५ लाख रुपैयाँ संकलन भएको थियो। जुन कर, सार्वजनिक सवारीसाधन देखि निजी सवारीसाधनले संयुक्त रुपमा तिरेको एकमुष्ट  सवारी कर हो।

सडक निर्माण तथा सम्भार दस्तुरबापत आठ अर्ब ५३ करोड, सवारीचालक अनुमतिपत्र तथा सवारी इजाजत दस्तुरबाट दुई अर्ब ४० करोड १५ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको छ।

यातायात क्षेत्रको आम्दानी ५६ करोड ८४ लाख, प्रशासनिक सेवा शुल्कबापत १७ करोड तीन लाख रुपैयाँ संकलन भएको छ। विभागले गत आवमा सवारीसाधनबाट  २० अर्ब ३२ करोड २९ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको विभागले तथ्यांकले देखाएको छ।

यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७३–७४ सम्म २७ लाख ८३ हजार  चार सय २८ दर्ता भएका छन्। दर्ता भएका मध्ये दुई पाङग्रे सवारीसाधनको संख्या २१ लाख ८९ हजार ९९ रहेका छन्। बसको संख्या ४६ हजार ३ सय ४६, मिनिबस÷मिनिट्रकको संख्या २३ हजार ६ सय २२, कार, जीप, भ्यानको संख्या २ लाख १३ हजार ३ सय  २०, माइक्रोको संख्या ५ हजार ७ सय २४, टेप्पो २९ हजार ४ सय ६३, इरिक्साको संख्या १४ हजार १ सय ४१, क्रेन÷डोजर रएक्जाभेटर ७८ हजार २ सय ५७ र अन्य सवारीसाधनमा ७ हजार २ सय ५९ रहेका छन्। वागमती अञ्चलमा हालसम्म कुल दर्ता १० लाख ४२ हजार ८ सय ५६ वटा सवारीसाधन दर्ता भएका छन्। जसमध्ये ८ लाख १७ हजार ४ सय ७३ वटा मोटरसाइकल रहेका छन्।  यातायात व्यवसायीले हाल सवारी  दर्ता,नवीकरण, जाँचपास,रुटपर्मिटको मात्रै शुल्क तिर्दै आइराखेका छन्। यातायात व्यवसायीले सवारी नविकरण र दर्ता,  सवारी जाँचपरीक्षण लगायतका शुल्क तिर्दै आइराखेका छन्। एउटा बसले वार्षिक २० हजार देखि ५० हजार सवारी कर वापत तिर्दै आएका छन्। विद्यार्थी परिचयपत्र र अपाङगता र ज्येष्ठ नागरिक परिचयपत्रको आधारमा ४५ प्रतिशत छुट पाउने प्रावधान रहेको छ।

]]>
किसानको बजेटमा परामर्शदाताको रजाईँ https://www.nagariknews.com/news/44411/ Fri, 20 Apr 2018 06:18:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44411/ कृषिजन्य वस्तुको उत्पादन र उत्पादकत्व बढाउनको लागि दातृ निकायको सहयोगमा सञ्चालित परियोजनामा परामर्श सेवाको नाममा अर्बौं रुपैयाँ अपव्यय गरिएको छ । किसानका नाममा आएका परियोजनामा परामर्शदाताले रजाइँ गरेका छन्। काठमाडौं – कृषिजन्य वस्तुको उत्पादन र उत्पादकत्व बढाउनको लागि दातृ निकायको सहयोगमा सञ्चालित परियोजनामा परामर्श सेवाको नाममा अर्बौं रुपैयाँ अपव्यय गरिएको छ । किसानका नाममा आएका परियोजनामा परामर्शदाताले रजाइँ गरेका छन्।

 अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकायको सहयोगमा सञ्चालित कृषिका चार ठूला परियोजनामा करिब दुई अर्ब रुपैयाँ अस्वाभाविक खर्च गरिएको हो ।  परियोजनामा परामर्शदाता, प्राविधिक तथा सल्लाहकार नियुक्त गरेर एक अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ खर्च गरेको भेटिएपछि महालेखा परीक्षकको कार्यालयले परामर्श खर्च नियन्त्रण गर्न निर्देशन दिएको छ।

साना तथा मझौला कृषक आयस्तर वृद्धि आयोजना, नेपालगन्जले परामर्शमा २१.८४ प्रतिशत रकम खर्च गरेको छ । दुई अर्र्ब ५९ करोड २० लाख रुपैयाँको परियोजनामा एक चौथाईँ बढी ४६ करोड ३२ लाख रुपैयाँ परामर्शमा खर्च गरिएको छ।

कृषिका केही परियोजनामा परामर्शमा अस्वाभाविक खर्च गरेको भेटिएको उपमहालेखा परीक्षक रामप्रसाद डोटेलले बताए । ‘कृषि परियोजना सञ्चालनमा छुट्टै परामर्श सेवा जरुरी छैन,’ डोटेलले भने, ‘आवश्यक नपर्ने ठाउँमा श्रोतको अपव्यय गरियो ।’ नचाहिँदो खर्च गरेकाले रोक्नुपर्ने डोटेलले बताए । ‘सरकारले खति खर्च गर्ने भन्ने मापदण्ड तयार गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘परामर्शको खर्च नियन्त्रण गर्नुपर्छ।’

कुल परियोजना लागतको एक चौथाईं बढी (करिब २२ प्रतिशतसम्म) परामर्श सेवामा खर्च गरेको खर्च नियन्त्रण गर्न सरकारलाई सुझाव दिएको छ । आयोजनाले आफ्नै जनशक्तिबाट हुने कामकोलागि पनि परामर्श सेवा लिने गरेका छन् । परामर्श सेवामा खर्च गर्ने विषयमा नीति तथा मापदण्ड तयर नभएकाले सामान्य प्रकृतिको काममा पनि परामर्शदाता नियुक्त गरेर सरकारी रकमको दुरुपयोग गरिएको हो।

साविक कृषि विकास मन्त्रालयका चार आयोजनाको कुल लागत १८ अर्ब २९ करोड ८० लाख रुपैयाँमा १३ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । खर्च मध्ये एक अर्ब ९१ करोड १३ लाख परामर्शमा खर्च गरिएको छ ।कृषि खाद्य तथा सुरक्षा आयोजना काठमाडौंले चार अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ मध्ये २०.५१ प्रतिशत ७७ करोड १३ लाख रुपैयाँ परामर्शमा खर्च गरेको महालेखा परीक्षकको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

कृषि र पशुपालनमा व्यावसायीकरण गर्दै किसानको आयस्तर सुधार गर्न सञ्चालन गरिएको व्यावसायिक कृषि तथा व्यापार आयोजना(प्याक्ट)ले ५४ करोड २२ लाख, किसान लागि उन्नत बीउ बिजन कार्यक्रम बुटवलले १३ करोड ४६ लाख रुपैयाँ परामर्शमा खर्च गरेको छ ।
विश्व बैंकको आर्थिक सहयोगमा २०६६सालदेखि प्याक्ट आयोजना सन्चालनमा छ । आयोजनाबाट सञ्चालित ३१ कार्यक्रम मध्ये आठ मूल कार्यक्रममा ७० प्रतिशत प्रगति देखिएपनि चार कार्यक्रममा शुन्य प्रगति देखिएको हो।

कृषि विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय कोषको सहयोगमा सञ्चालित किसानका लािग उन्नत बीउ बिजन परियोजनामा केही कार्यक्रममा प्रगति शून्य देखिएको महालेखाले जनाएको छ। स्वीकृत१ ४ कार्यक्रममा प्रगति शुन्य देखिएकाले सम्पूर्ण क्रियाकलाप सम्पन्न आवश्यक पहल गर्न पनि सुझाएको छ ।आँफैले गर्न सकिने काममा पनि परामर्शदाताको लागि ठूलो रकम खर्च गर्ने प्रवृत्ति रहेको पूर्व सचिव कृष्ण ज्ञवालीले बताए।

‘कतिपय आयोजनामा कसैलाई जागिर खुवाउनकै लागि राखिन्छ,’ ज्ञवालीले भने, ‘आँफैले गर्न सकिने काममा पनि प्राविधिक सहायता लिने कामलाई निरुत्साहित गर्नुपर्छ ।’  पूर्वाधार आयोजनामा प्राविधिक सहयोग अनिवार्य आवश्यक भए पनि अन्य परियोजनामा घटाउँदै लैजानु पर्ने ज्ञवालीले बताए । अन्तर्राष्ट्रिय परामर्शदाता नियुक्त गर्दा खर्च बढ्ने गरेको उनले बताए । ‘विकास सहायता नीतिमा समिक्षा हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘सकेसम्म विदेशी भन्दा राष्ट्रिय परामर्शदातालाई प्रोत्साहन गररेर खर्च घटाउनु पर्छ।’

प्राविधिक सहायता सम्बन्धि विवरण केन्द्रीय आर्थिक विवरणमा समावेश गर्नुपर्नेमा नगरेकोले सरकारको समग्र आयव्ययको चित्रण हुन सकेको छैन। संसदको सार्वजनिक लेखा समितिले प्राविधिक सहायताको लेखापरीक्षण गराउन निर्देशन समेत दिएको थियो ।

परामर्श रकम कति खर्च गर्ने भन्ने विषयमा मापदण्ड तयार गर्नुपर्ने कृषि विज्ञ हरि दाहालले बताए । ‘परामर्श सेवा चाहिँदैन भन्ने होइन,’ दाहालले भने, ‘आवश्यकता भन्दा धेरै रकम तिर्ने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्नुपर्छ।’महालेखाले दिएको सुझावलाई कार्यान्यन गर्ने मन्त्रालयका प्रवक्ता योगेन्द्र कार्कीले बताए । ‘खर्च न्यूनिकरण गर्न दिएको सुझाब ग्रहण गर्छौं,’ कार्कीले भने।

कतिपय आयोजनामा गैर सरकारी संस्थामार्फत खर्च गर्ने भएकाले खर्च बढि देखिएको मन्त्रालयका सह–प्रवक्ता शंकर सापकोटाले बताए । ‘आयोजना सम्झौता गर्दानै परामर्शको विषयमा स्वीकृत गरिएको हुन्छ,’ सापकोटाले भने, ‘कति सीमा तोक्ने भन्ने विषयमा समिक्षा गर्न सकिन्छ।’

सार्वजनिक खरिद ऐन,२०६३को दफा २९ अनुसार कार्यलयको आफ्नै जनशक्तिबाट हुने कामको लागि परामर्श सेवा लिन नमिल्नेमा सम्भाव्यता अध्ययन, डिजाइन, लागत अनुमान, बोलपत्र कागजातको तयारी आदि कार्यमा परामर्शदाता मार्फत भुक्तानी दिने गरिएको छ।

कृषिमात्र नभएर भौतिक पूर्वाधार निर्माणका आयोजनामा पनि यो प्रवृत्ति देखिएको छ ।  भौतिक योजना तथा निर्माण, शहरी विकास र खानेपानी मन्त्रालय माताहतका इकाईले गरेको परामर्शदाताको खर्च पनि नियन्त्रण गर्नुपर्ने देखिएको महालेखाले जनाएको छ । ती मन्त्रालयले ६१ करोड ६७ लाख रुपैयाँ खर्च गरेका थिए।

विकेन्द्रित ग्रामीण पूर्वाधार तथा जीविकोपार्जन सुधार कार्यक्रममा विकास साझेदारसँग सम्झौता हुँदा निर्माण कार्यमा दुई अर्ब ७७ करोड र परामर्शदाता खर्चमा २१ करोड चार लाख खर्च हुने उल्लेख गरिएको भए पनि निर्माण लागतको १२.६४ प्रतिशत परामर्श सेवामा खर्च गरिएको छ।

 

 

]]>
प्रहरीको उपस्थितिमा मात्र पेट्रोलियम पदार्थ बिक्री https://www.nagariknews.com/news/44410/ Thu, 19 Apr 2018 22:26:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44410/ दक्षिण रौतहटका पेट्रोल पम्पहरुमा प्रहरीको उपस्थितिमा मात्र विहीवार पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री वितरण गरिएको छ। रौतहटको दक्षिणी भेगका पेट्रोल पम्पहरुबाट भारततर्फ व्यापक मात्रामा तस्करी हुन थालेपछि रौतहटका प्रमुख जिल्ला अधिकारीको मौखिक आदेशमा पाँच दिनदेखि बन्द रहेको पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री विहीबारदेखि प्रहरीको निगरानीमा खुल्ला गरिएको छ। रौतहट– दक्षिण रौतहटका पेट्रोल पम्पहरुमा प्रहरीको उपस्थितिमा मात्र विहीवार पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री वितरण गरिएको छ। रौतहटको दक्षिणी भेगका पेट्रोल पम्पहरुबाट भारततर्फ व्यापक मात्रामा तस्करी हुन थालेपछि रौतहटका प्रमुख जिल्ला अधिकारीको मौखिक आदेशमा पाँच दिनदेखि बन्द रहेको पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री विहीबारदेखि प्रहरीको निगरानीमा खुल्ला गरिएको छ।

खुला सिमाना भएपछि पम्पहरुबाट ग्यालेनमा डिजेल, पेट्रोल सहज रुपमा सिमापारी निकासी भईरहेको गोप्य सुचनाको आधारमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीको मौखिक आदेशबाट आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थ दिन बन्द गर्दा आम उपभोक्ताहरु संगै खेती किसानी गर्ने पिक आवरमा किसानहरु मारमा परेका थिए। पूर्व पश्चिम राजमार्गदेखि सबैभन्दा बढि दुरीमा रहेका रौतहट सदरमुकाम गौर आसपासका क्षेत्रमा गत ५ दिन देखिदेखि पेट्रोलियम पदार्थको अभाव हुँदा सर्वसाधारण उपभोक्ताहरु कालो बजारी गरेको बाट डिजेल, पेट्रोल किन्नु परेको थियो।

राजमार्गदेखि ४२ किलोमिटर दक्षिणमा रहेको सदरमुकाम गौरमा रहेका ४ वटा पम्प, राजपुर नपा पर्ने २, यमुनामाई गाउँपालिकामा पर्ने २, दुर्गा भगवर्ती गाउँपालिकामा २, गरुडा नपामा ५, गढीमाईमा १, समनपुरमा १ लगायत करिव डेढ दर्जन पेट्रोल पम्पहरुमा इनधन नहुँदा सर्वसाधारण उपभोक्तादेखि लिएर खेतीकिसानी गर्न नपाएका किसानहरु मर्कामा परेका थिए।

गहुँ, मसुरो लगायतका अन्न बाली भित्र्याउने तथा उखुमा पम्पसेट वा बोरिङले पानी पटाउे र खेत जोताइ गर्ने मुख्य समयमा डिजल तथा पेट्रोलको अभाव हुँदा किसानलाई निकै मर्का परेको थियो। अर्कोतिर केही नाफा खोरहरुले भारततिर तस्कारी गर्दा पनि समस्या भइरहेको अवस्थामा बिहीवार देखि प्रहरीको निगरानीमा गाडीमा डिजल र पेट्रोल वितरण गरिएको   छ। ग्यालन तथा टिनको ठूलो बटाहरुमा विहीवार डिजल र पेट्रोल पेट्रोल वितरण नगर्दा सबारी साधानलाई सजिलो भए पनि किसानलाई भने मर्का परेको छ।

केही पेट्रोल पम्प धनीले पनि सबारी साधनलाई डिजल र पेट्रोल उपलब्ध गराउनु भन्दा केही बढी नाफाका कारण तस्करलाई उपलब्ध गराउँदा समस्या आएको थियो। विहीवार प्रहरीको निगरानीमा  भए पनि पेट्रोल र डिजलको विक्री वितरण सुरु हुँदा निकै सजिलो भएको उपभोक्ताले बताएका छन्। 

खेतीको समय भएकोले किसानहरुलाई पनि सिँचाइ गर्न र गहुँ तथा मसुरोको दाइँ गर्नको लागि डिजलको सरल उपलब्धता गराउन भने किसानहरुले आग्रह गरेका छन्। संग्रामपुरका किसान मोहन महतोले डिजल उपलब्ध नहुँदा खेतमै गहुँ खेर जाने डर बढ्न थालेको बताएका छन्। 

]]>
जंगी अड्डामा चिनियाँ रेल्वे टोली, प्रधानसेनापतिसँग छलफल https://www.nagariknews.com/news/44409/ Thu, 19 Apr 2018 22:16:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44409/ प्रधानसेनापति राजेन्द्र क्षत्रीसँग चिनियाँ रेल्वे ब्यूरो ग्रुपका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सोङ रोङ हुनको तीन सदस्यीय टोलीले भेट गरेको छ। काठमाडौं– प्रधानसेनापति राजेन्द्र क्षत्रीसँग चिनियाँ रेल्वे ब्यूरो ग्रुपका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सोङ रोङ हुनको तीन सदस्यीय टोलीले भेट गरेको छ। 

परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले बेइजिङमा चिनियाँ रेल नेपाल भित्र्याउन जोड दिएका बेला विहीबार जंगी अड्डामा चिनियाँ टोलीले प्रधानसेनापतिसँग समसामयिक विषयमा छलफल गरेको जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले जनाएको छ। 
सेनाले चिनियाँ टोलीसँग भएको छलफलको विस्तृत जानकारी दिएको छैन्।

]]>
आइपीएल : क्रिश गेलको शतकमा पञ्जाबद्वारा हैदराबादलाई १९४ रनको लक्ष्य https://www.nagariknews.com/news/44408/ Thu, 19 Apr 2018 21:40:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44408/ इण्डियन प्रिमियर लिग (आइपीएल) क्रिकेटमा किंग्स इलेभन पञ्जाबद्वारा सनराइजर्स हैदराबादसामु १९४ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ। पञ्जाब– इण्डियन प्रिमियर लिग (आइपीएल) क्रिकेटमा किंग्स इलेभन पञ्जाबद्वारा सनराइजर्स हैदराबादसामु १९४ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ। 

घरेलु मैदान पञ्जाब क्रिकेट एशोसियसन स्टेडियममा टस जितेर व्याटिङ्गमा उत्रिएको पञ्जाबले क्रिश गेलको शतक मद्दतमा १९३ रनको योगफल तयार पार्यो। निर्धारित २० ओभरमा ३ विकेट गुमाएको पञ्जाबका लागि क्रिशले नटआउट १०४ रन बनाए। ६३ बल खेलेका उनले सर्वाधिक ११ छक्का प्रहार गरे। खेलमा उनले १ चौका मात्रै प्रहार गरे। आइपीएलमा क्रिश गेलको यो छैटौं शतक हो।

करुण नैरले ३१ रन जोडे। २१ बल खेलेका उनले ३ चौका र १ छक्का प्रहार गरे। केएल राहुल र मयान्क अग्रवाल १८ रनमा आउट भए। आरन फिन्च ६ बलमा १ चौका र १ छक्कासहित नटआउट १४ रनमा अविजित रहे। 

बलिङतर्फ भुवनेश्वर कुमार, रसिद खान, सिद्धार्थ कोलले समान १ विकेट लिए। 

]]>
वडाध्यक्ष तामाङलाई साधारण तारेखमा रिहा गर्ने आदेश https://www.nagariknews.com/news/44407/ Thu, 19 Apr 2018 21:32:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44407/ सर्वोच्च अदालतले चेलीबेटी बेचबिखनको अभियोगमा थुनामा रहेका नुवाकोट जिल्लाका वडा अध्यक्ष सुनबहादुर तामाङलाई साधारण तारेखमा रिहा गर्न आदेश दिएको छ। काठमाडौं- सर्वोच्च अदालतले चेलीबेटी बेचबिखनको अभियोगमा थुनामा रहेका नुवाकोट जिल्लाका वडा अध्यक्ष सुनबहादुर तामाङलाई साधारण तारेखमा रिहा गर्न आदेश दिएको छ। 

न्यायाधीश ओमप्रकाश मिश्र र पुरुषोत्तम भण्डारीको संयुक्त इजलासले आज नुवाकोट जिल्ला अदालतबाट चेलीबेटी बेचबिखनको अभियोगमा नुवाकोट दुप्चेश्वर गाउँपालिका वडा नं १ का वडाअध्यक्ष तामाङको स्थायी ठेगाना र बाबुको नाम फरक–फरक देखिएको भन्दै साधारण तारेखमा रिहा गर्न आदेश दिएको हो। 

नुवाकोटका करीव २०० महिलालाई बेचेको, वेश्यालय चलाएको अभियोगमा जिल्ला अदालत नुवाकोटले गत चैत ९ गते तामाङलाई ३७ वर्ष कैद सजाय र रु दुई लाख ५० हजार जरिवानाको फैसला गरेको थियो। 

नुवाकोटकै दुई महिलाले तामाङविरुद्ध मानव बेचबिखन गरेकोे उजुरी गरेपछि प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सिआइबी) ले उनलाई पक्राउ गरी मानव बेचबिचन तथा ओसारपसार मुद्दा दर्ता गरेको थियो। 

प्रहरीले पक्राउ गरेपछि तामाङको हकमा छोरा प्रदीप तामाङले विसं २०७४ माघ १० गते सर्वोच्चमा बन्दी प्रत्यक्षीकरण निवेदन दर्ता गराएका थिए। सोही निवेदनमाथिको सुनुवाइपछि अदालतले उनलाई साधारण तारेखमा रिहा गर्न आदेश दिएको हो। 

]]>
दीपक मनाङ्गे स्वयम्भुबाट पक्राउ https://www.nagariknews.com/news/44406/ Thu, 19 Apr 2018 20:16:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44406/ गुण्डा नाइके एवं प्रदेश ४ का प्रदेशसभा सदस्य दीपक मनाङ्गेलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। अदालतबाट सजायँ पाई फरार रहेका मनाङ्गेलाई महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंले विहीबार साँझ स्वयम्भुबाट पक्राउ गरेको काठमाडौं प्रहरी प्रमुख एसएसपी विश्वराज पोखरेलले जानकारी दिए। काठमाडौं– गुण्डा नाइके एवं प्रदेश ४ का प्रदेशसभा सदस्य दीपक मनाङ्गेलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।

अदालतबाट सजायँ पाई फरार रहेका मनाङ्गेलाई महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंले विहीबार साँझ स्वयम्भुबाट पक्राउ गरेको काठमाडौं प्रहरी प्रमुख एसएसपी विश्वराज पोखरेलले जानकारी दिए। 

ज्यान मार्ने उद्योगमा मनाङ्गेलाई पुनरावेदन अदालत (अहिलेको उच्च अदालत) पाटनले सुनाएको ५ वर्ष कैद फैसलालाई सर्वोच्च अदालतले गत माघमा सदर गरेपछि उनी फरार भएका थिए। 

मंसिरमा सम्पन्न प्रदेशसभा निर्वाचनमा स्वतन्त्रबाट मनाङको प्रदेशसभा ‘ख’ बाट निर्वाचित मनाङ्गेले सर्वोच्चबाट कैद सजाय सदर भएपछि पक्राउ पर्ने डरले सांसद पदको सपथ पनि लिएका थिएनन्। उनीविरूद्ध इन्टरपाेलमार्फत रेड कर्नर नाेटिस समेत जारी गरिएकाे  थियाे।

राजधानीमा अर्का गुण्डा नाइके चक्रे मिलनलाई खुकुरी प्रहार गरेको अभियोगमा पुनरावेदन अदालत पाटनले मनाङ्गेलाई ज्यान मार्ने उद्योगअन्तर्गत २०६९ सालमा ५ वर्षको जेल सजाय सुनाएको थियो। 

काठमाडाैं प्रहरी प्रवक्ता  डिएसपी  माेहन कुमार थापाका अनुसार स्वयम्भुकाे तिनधारामा लुकिछिपी बसेकाे अवस्थामा मनाङ्गेलाई महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडाैंबाट खटिएकाे प्रहरी टाेलीले पक्राउ गरेकाे हाे।  

]]>
नरेन्द्र मोदीविरुद्ध ग्रेटर नेपालद्वारा बेलायतमा उजुरी https://www.nagariknews.com/news/44405/ Thu, 19 Apr 2018 20:01:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44405/ बेलायतको ४ दिने राजकीय भ्रमणमा रहेका भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबिरुद्ध उजुरी गर्दै ग्रेटर नेपाल राष्ट्रवादी मोर्चाले बेलायती प्रधानमन्त्री थेरेसा मेलाई एक पत्र पठाएको छ। मोर्चाका अध्यक्ष फणीन्द्र नेपालको नेतृत्वमा गएको एक प्रतिनिधि मण्डलले विहीबार बेलायती राजदूतावासका डेपुटी एम्बेसेडर ब्यारी डेभिडसनमार्फत मोदीविरुद्ध बेलायतमा उजुरी दिएको हो। काठमाडौं– ग्रेटर नेपाल राष्ट्रवादी मोर्चाले बेलायतको ४ दिने राजकीय भ्रमणमा रहेका भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीविरुद्ध बेलायती प्रधानमन्त्री थेरेसा मेलाई उजुरी पत्र पठाएको छ। मोर्चाका अध्यक्ष फणीन्द्र नेपालको नेतृत्वमा गएको एक प्रतिनिधि मण्डलले विहीबार बेलायती राजदूतावासका डेपुटी एम्बेसेडर ब्यारी डेभिडसनमार्फत मोदीविरुद्ध बेलायतमा उजुरी दिएको हो। पत्र बुझ्दै उपराजदूत ब्यारीले प्रधानमन्त्रीलाई लेखिएको पत्र तत्काल लण्डन पठाइएको बताए।

बेलायती प्रधानमन्त्रीलाई पठाइएको पत्रमा बेलायती उपनिवेशमा रहेको नेपाली भुभाग सन् १९४७ अगस्त १५ मा भारतसँगै स्वतन्त्र भएकोमा भारतले तत्काल उक्त भुभागमा पुन उपनिवेश कायम गरेको भन्दै सन् १९५० जुलाई ३१ को नेपाल–भारत सन्धिको धारा ८ ले सुगौली सन्धि रद्ध गरिसक्दा पनि भारतले उक्त भुभाग हालसम्म नेपाललाई फिर्ता नगरेको उल्लेख छ।

भारतको यो विस्तारवादी व्यवहारमाथि अङ्कुश लगाउनुपर्ने जिकिर गर्दै पत्रमा मोदीको बेलायत भ्रमणका अवसरमा यस विषयलाई उठाउन तथा तार्किक निष्कर्षमा पु-याउन बेलायती प्रधानमन्त्रीसँग आग्रह गरिएको छ। ‘यो विवाद नसुल्झाउने हो भने ग्रेटर नेपालको अवधारणाले निकट भविष्यमा जटिल मोड लिने र यसबाट बेलायत र भारतले महंगो मूल्य चुकाउनुपर्नेछ’, पत्रमा चेतावनी दिइएको छ।

सीमा विद्हरुका अनुसार सन् १९४७ अगस्ट १५ यता करिब ६० हजार वर्ग किलोमिटर नेपाली जमिन भारतको कब्जामा रहँदै आएको छ। 

]]>
आफ्नै नातिनी बलात्कार गर्नेलाई ९ वर्ष कैंद https://www.nagariknews.com/news/44404/ Thu, 19 Apr 2018 19:52:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44404/ जिल्ला अदालत खोटाङले बालिका बलात्कारमा संलग्न दोषीलाई ९ वर्ष कैंद सजाय तोकेको छ। आफ्नै १५ वर्षीय नातिनीलाई बलात्कार गरेको अभियोगमा पक्राउ परेका ४७ वर्षीय हजुरबा भोलाकुमार (परिवर्तित नाम) लाई जिल्ला अदालतले ९ वर्ष कैंद र ५० हजार क्षतीपुर्ती भराउने फैसला सुनाएको हो। खोटाङ– जिल्ला अदालत खोटाङले बालिका बलात्कारमा संलग्न दोषीलाई ९ वर्ष कैंद सजाय तोकेको छ। आफ्नै १५ वर्षीय नातिनीलाई बलात्कार गरेको अभियोगमा पक्राउ परेका ४७ वर्षीय हजुरबा भोलाकुमार (परिवर्तित नाम) लाई जिल्ला अदालतले ९ वर्ष कैंद र ५० हजार क्षतीपुर्ती भराउने फैसला सुनाएको हो। 

गत असार २ गते बालिकालाई जबरजस्ती बलात्कार गरेको अभियोगमा असार ९ गते पक्राउ परेका हजुरबालाई जिल्ला अदालतका न्यायधिश किशोर घिमिरेको एकल इजालसले बुधबार कैंद तथा जरिवानाको सुजाय सुनाएको हो। 

पीडित बालिकाको असार ९ गते नै जिल्ला अदालतमा स्वास्थ्य परीक्षण गरिएको थियो। हाडनाता सम्बन्धी करणी मुद्दा भएकाले अदालतले पीडक र पीडितको नाम गोप्य राखेको छ। 

]]>
माइभ्याली गोल्डकप : घरेलु टिमले घर फर्कायो कास्कीलाई https://www.nagariknews.com/news/44403/ Thu, 19 Apr 2018 19:45:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44403/ घरेलु मैदानमा अन्डर–१६ का मनिष थापा चम्किँदा माइभ्याली फुटबल क्लबले पाहुना टिम कास्की–११ लाई चौथो अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण टुबोर्ग माइभ्याली गोल्डकपको उद्घाटन खेलबाटै घर फर्काएको छ। मनिषका आकर्षक २ र टिम कप्तान सुवास राईको पेनाल्टी प्रहारले आयोजक माइभ्याली २ का विरुद्ध ३ गोलले विजयी बन्यो। इलाम– घरेलु मैदानमा अन्डर–१६ का मनिष थापा चम्किँदा माइभ्याली फुटबल क्लबले पाहुना टिम कास्की–११ लाई चौथो अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण टुबोर्ग माइभ्याली गोल्डकपको उद्घाटन खेलबाटै घर फर्काएको छ। मनिषका आकर्षक २ र टिम कप्तान सुवास राईको पेनाल्टी प्रहारले आयोजक माइभ्याली २ का विरुद्ध ३ गोलले विजयी बन्यो। 

बिहीबारको खेलमा माइभ्यालीका मनिषले खेलको १९औं मिनेटमा पहिलो गोल गरे। क्रस पासलाई सुन्दर सदुपयोग गर्दै मनिषले बललाई जाली चुमाउँदा घरेलु दर्शकको हुटिङ आकाशियो। विपक्षी टिमका खेलाडीले माइभ्यालीका भुवन बस्नेतलाई डि–बक्समै फाउल गरेपछि पाएको पेनाल्टी अवसरमा माइभ्यालीका कप्तान सुवास राईले ५७औं मिनेटमा अर्काे गोल थपे। खेलको ६४औं मिनेटमा कप्तान सुवासकै पासमा मनिषले अर्काे सुन्दर गोल गरेपछि माइभ्याली ३–० गोलले अगाडि बन्यो।

खेलको उत्तरार्धमा कास्की–११ का खेलाडीको प्रदर्शन हेर्न लायक रह््यो। कास्कीका कप्तान उत्तम गुरुङले ६९औं मिनेटमा टाढैबाट प्रहार गरेको फ्रिकिकले सोझै जाली चुम्यो। ९०औं मिनेटमा अन्डर–१६ कै सन्दीप पौडेलले आफ्नो सुन्दर प्रहारलाई गोलमै परिणत गरेपछि कास्कीले सन्तोषको सास फेरेपनि जितका लागि पर्याप्त हुन सकेन। दुवै टिमका आधा दर्जनभन्दा बढी आकर्षक प्रहार खेर गए। खेलको पूर्वार्धमै कास्कीका रन्दीपले विपक्षीको कोर्टमा गरेको उत्कृष्ट प्रहार पोलमा ठोक्किएर फर्कियो। इलामका बल रक्षक सोजित गुरुङले नजिकैबाट र कर्नरबाट आएका निकै गहकिला प्रहारमा बचाउ गरे। माइभ्यालीका भुवन बस्नेत र कास्कीका प्रवेश दनुवारले निकै राम्रा अवसर सदुपयोग गर्न सकेनन्। उद्घाटन खेलको म्यान अफ् दि म्याच हुँदै माइभ्यालीका छिरिङ गुरुङले १० हजार नगद र चाँदीको मेडल पाए।

कास्की–११ का प्रशिक्षक किरण गुरुङले आफ्ना खेलाडीले राम्रा अवसर गुमाउँदा हार बेहोर्नुपरेको बताए। ‘हाम्रो टिमका खेलाडीको कम्बिनेसन नै ग्याप भयो,’ उनले भने, ‘तर, पाएका दर्जनौं अवसर चुके।’ उनले बिहीबारको खेल जित्ने लक्ष्यले खेलेपनि डिफेन्डर र रक्षकको कम्बिनेसन कमजोर भएको प्रतिक्रिया दिए। ‘हामीले राम्रो अभ्यास गर्न पनि पाएका थिएनौं, त्यसैले राम्रो तालमेल मिल्न सकेन,’ उनले भने। 

माइभ्यालीका प्रशिक्षक याम राईले आफ्नो टिमका खेलाडीले सोचेभन्दा राम्रो प्रदर्शन गरेपनि निकै राम्रा अवसर गुमाएको बताए। ‘हामीले सोचेकामा त शतप्रतिशत प्रदर्शन खेलाडीले गरेका हुन्, तैपनि निकै राम्रा अवसर खेर गए, आउँदो खेलमा सुधार हुन्छ,’ उनले भने। उनले घरेलु टिमले १ महिनासम्म क्लोज क्याम्पमा अभ्यास गरेकाले आउँदा टिमसँग पनि आफ्नो टिमका खेलाडीले राम्रो प्रतिस्पर्धा गर्ने विश्वास व्यक्त गरे। ‘कम्तीमा दोस्रो चरणमा पुग्ने हाम्रो लक्ष्य थियो नै,’ उनले भने, ‘अब झन् आत्मविश्वास बढेको छ।’ 

माइभ्याली अनुभवी खेलाडी सुवास राईको कप्तानीमा अन्डर–१९ र अन्डर–१६ का खेलाडीसहित मैदानमा उत्रिएको थियो। केन्याका खेलाडी बबी ओगालासहित उत्तम गुरुङको कप्तानीमा कास्की–११ प्रतिस्पर्धामा थियो। विजेता माइभ्यालीले वैशाख १० मा मनाङमस्र्याङ्दीसँग खेल्ने छ। शुक्रबारको खेल सशस्त्र प्रहरीको एपिएफ र बंगलादेशको कावरान प्रगति संघबीच हुने आयोजकको तालिका छ। 

सदरमुकामको ठूलो टुँडिखेलमा सुरु माइभ्याली गोल्डकप अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)को सूचीमा सिजनको पहिलो प्रतियोगिता हो। नेपाल, भारत र बंगलादेशका ए–डिभिजनसहित १२ टिम प्रतियोगितामा सहभागी छन्। ३ विभागीय टिम नेपाल प्रहरी, त्रिभुवन आर्मी र सशस्त्र प्रहरीको एफिएफ क्लब, मनाङ मर्स्याङ्दी, रमपम झापा–११, थ्रिस्टार, आयोजक माइभ्याली, पोखराको कास्की–११, संकटा क्लबसहित भारतको सिक्किम युनाइटेड, दुर्गापुर स्टिल फुटबल क्लब र बंगलादेशको कावरान प्रगति संघ प्रतियोगितामा भिड्दैछन्। पूर्वीपहाडकै ठूलो धनराशि पुरस्कारको प्रतियोगिता विजेताले नगद ५ लाख, मेडल र ट्रफी पाउने छ। उपविजेताले नगद ३ लाख, ट्रफी र मेडल पाउने आयोजकले जनाएको छ। 

]]>
पूर्वप्रधानन्यायाधीश पराजुलीको अवहेलनासम्बन्धी मुद्दा खारेज https://www.nagariknews.com/news/44402/ Thu, 19 Apr 2018 19:39:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44402/ सर्वोच्च अदालतले पूर्वप्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुलीविरुद्ध परेको अदालतको अवहेलनासम्बन्धी मुद्दा खारेज गरेको छ। कामु प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशी र न्यायाधीश तेजबहादुर केसीको संयुक्त इजलास आज अवहेलनासम्बन्धी मुद्दा चलाउनुपर्ने प्रमाण फेला नपरेको उल्लेख गर्दै सो मुद्दा खारेज गरेको हो। काठमाडौं- सर्वोच्च अदालतले पूर्वप्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुलीविरुद्ध परेको अदालतको अवहेलनासम्बन्धी मुद्दा खारेज गरेको छ। 

कामु प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशी र न्यायाधीश तेजबहादुर केसीको संयुक्त इजलास आज अवहेलनासम्बन्धी मुद्दा चलाउनुपर्ने प्रमाण फेला नपरेको उल्लेख गर्दै सो मुद्दा खारेज गरेको हो। अधिवक्ता मनोज अधिकारीले तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश पराजुलीले नेतृत्वमा हुँदा न्यायपालिकाको अधिकार दुरुपयोग हुने गरी काम गरेको आरोप लगाउँदै अदालतको अवहेलनासम्बन्धी मुद्दा गत फागुन १५ गते दर्ता गरेका थिए।

प्रा डा गोविन्द केसीका कानून व्यवसायी वरिष्ठ अधिवक्ता डा सुरेन्द्र भण्डारीलाई धम्की दिएको र कीर्ते नागरिकताका आधारमा प्रधानन्यायाधीश भएर पराजुलीले अदालतको अवहेलना गरेको जिकिर मुद्दामा गरिएको थियो। तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश पराजुलीले उमेरहदका कारण उहाँको गत साउन २१ गते पदावधि सकिएको भनी न्याय परिषद्ले पत्र पठाएपछि राजीनामा दिइसकेका छन्। 

]]>
भक्तपुरमा ‘मौतका कुवा’ (भिडियो) https://www.nagariknews.com/news/44401/ Thu, 19 Apr 2018 19:09:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44401/ भक्तपुरको सल्लाघारीमा सञ्चालन भइरहेको चौथो भक्तपुर औद्योगिक, साँस्कृतिक, पर्यटन तथा व्यापार मेलामा ८ करोडको व्यापार भएको छ। भक्तपुर– भक्तपुरको सल्लाघारीमा सञ्चालन भइरहेको चौथो भक्तपुर औद्योगिक, साँस्कृतिक, पर्यटन तथा व्यापार मेलामा ८ करोडको व्यापार भएको छ। 

नयाँ वर्षको अवसरमा गत चैत २३ गतेदेखि सञ्चालन भई बुधबार सम्पन्न भएको मेला दुई लाखभन्दा बढीले अवलोकन गरेको आयोजक औद्योगिक शान्ति नेपालले जनाएको छ।

मेलामा २०० भन्दा बढी दैनिक उपभोग्य सामग्रीको स्टलसहित विभिन्न मनोरञ्जनात्मक बाल उद्यान, रोटेपिङ, मारुती सर्कस (माैतका कुवा), कोलम्बस, जादु, सर्कस, ब्रेक, भूत चिडिया घरलगायत बालबालिकाका लागि खेल सामग्री राखिएको थियो। 

दर्जनौं राष्ट्रिय कलाकारको प्रस्तुति रहेको मेलामा तराई क्षेत्रमा खेलिने प्रशिद्ध कुस्ती र राष्ट्रिय नृत्य प्रतियोगिताको समेत आयोजना गरिएको थियो। 

]]>
पार्टी एकताका विषयमा दुई अध्यक्षबीच छलफल https://www.nagariknews.com/news/44400/ Thu, 19 Apr 2018 18:58:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44400/ नेकपा(एमाले)का अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल बीच पाटी एकताको विषयलाई लिएर वार्ता भएको छ। काठमाडौं- नेकपा(एमाले)का अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालबीच पाटी एकताको विषयलाई लिएर वार्ता भएको छ। 

पार्टी एकता संयोजन समितिले पार्टी एकतालाई अन्तिम रुप दिन जिम्मेवारी दिएअनुसार प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा विहीबार उनीहरुले छलफल गरेकाे प्रधानमन्त्री ओलीका प्रेस सल्लाहकार डा कुन्दन अर्यालले जानकारी दिए।

पार्टी एकता संयोजन समितिको मंगलबारको बैठकले यही वैशाख ९ गते पार्टी एकतासम्बन्धी अन्तिम निष्कर्ष निकाल्न दुई पार्टीका अध्यक्षलाई जिम्मेवारी दिएको थियो। यही सेराेफेराेमा वार्ता भएकाे हाे।

]]>
शैक्षिक सुधारका लागि प्रधानमन्त्रीको अग्रसरता आवश्यक : भट्टराई https://www.nagariknews.com/news/44399/ Thu, 19 Apr 2018 18:52:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44399/ प्रतिनिधिसभाका सांसद तथा एमाले सचिव योगेशकुमार भट्टराईले सामुदायिक बिद्यालयको अवस्थामा सुधार ल्याउन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको अग्रसरता आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनले बिद्यार्थी भर्ना कार्यक्रम जस्तै सामुदायिक बिद्यालयको शैक्षिक सुधारका लागि आमूल परिवर्तन दिने गरी कार्यक्रम ल्याउन प्रधानमन्त्री ओलीको ध्यानाकर्षण् गरेका छन्। ताप्लेजुङ– प्रतिनिधिसभाका सांसद तथा एमाले सचिव योगेशकुमार भट्टराईले सामुदायिक बिद्यालयको अवस्थामा सुधार ल्याउन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको अग्रसरता आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनले बिद्यार्थी भर्ना कार्यक्रम जस्तै सामुदायिक बिद्यालयको शैक्षिक सुधारका लागि आमूल परिवर्तन दिने गरी कार्यक्रम ल्याउन प्रधानमन्त्री ओलीको ध्यानाकर्षण् गरेका छन्। 

ताप्लेजुङको पाथीभरा याङ्वरक गाउँपालिकाका दुई बिद्यालयमा २ जना बिद्यार्थीको अभिभावक बनेर बिद्यार्थी भर्ना अभियान सुरुवात गरेका भट्टराईले उच्च नतिजा दिएर शैक्षिक अभियानको नेतृत्व गर्नेगरी सामुदायिक बिद्यालयलाई रुपान्तरणको मार्गमा लैजान आवश्यक रहेको बताए। बिद्यार्थी भर्ना अभियान पछि आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै भट्टराई मुलुकका सामुदायिक बिद्यालय मार्फत शैक्षिक क्षेत्रमा आमूल परिवर्तन हुने प्रकृतिका कार्यक्रम ल्याउन आवश्यक रहेको समेत बताए। ‘सामुदायिक बिद्यालयको अवस्थामा व्यापक सुधार ल्याउन प्रधानमन्त्रीको अग्रसरताको अपेक्षा गरिन्छ’, नेता भट्टराईले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत भनेका छन्। 

उनले बिद्यार्थी भर्ना अभियानको सफलता सामुदायिक बिद्यालयको शैक्षिक सुधारबाट झल्कने समेत बताएका छन्। नेता भट्टराईले प्रगति सहितको नतिजा दिने गरी सामुदायिक बिद्यालयलाई रुपान्तरण गर्न जरुरी रहेको र यसका लागि प्रधानमन्त्री ओलीले बिशेष कार्यक्रम ल्याउनसकेमा शैक्षिक सुधारका नयाँ खुड्किलो हुने बताए। बिद्यार्थी भर्ना अभियान प्रधानमन्त्रीकै परिकल्पनाको उपज रहेको भन्दै नेता भट्टराईले सामुदायिक बिद्यालयबाट परिवर्तन देखिने गरी नतिजा ल्याउने तहको कार्यक्रम आवश्यक रहेकोमा जोड दिए। 

कक्षा १० सम्मको अध्यनका लागि कुनै समस्या परेमा आवश्यक सहयोग गर्ने बचन सहित नेता भट्टराईले नेता पाथीभरा याङ्वरक गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ स्थित सारदा मावि थुम्बेदिन र वडा नम्बर ५ को चाक्सिबोटे माविमा २ जना बिद्यार्थी भर्ना समेत गराएका छन्। सारदा माविमा कमल बिक र चाक्सिबोटे माविमा गंगा बिकका अभिभावक बनेर नेता भट्टराईले बिद्यालयमा भर्ना गराएका छन्। दुबैजना कक्षा १ मा भर्ना भएका छन्। बिद्यार्थी भर्ना गराएको क्षेत्र भट्टराईको आफ्नै निर्वाचन क्षेत्र हो। 

]]>
सैनिक अभ्यासको निरीक्षणमा प्रधानसेनापति https://www.nagariknews.com/news/44398/ Thu, 19 Apr 2018 18:35:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44398/ प्रधानसेनापति राजेन्द्र क्षत्रीले मध्य पृतना हे.क्वा.मा सञ्चालित फिल्ड ट्रेनिङ्ग अभ्यासको निरीक्षण गरेका छन्। विहीबार उनले तालिम ईलाकाको स्थलगत वस्तुस्थिति, बन्दोबस्ती, फिल्ड ट्रेनिङ्ग अभ्यासमा सहभागी भएका शिक्षार्थीद्वारा प्रस्तुत प्रदर्शनीको अवलोकन लगायत अन्य विविध पक्षबारे जानकारी हासिल गर्नुको साथै अभ्यासमा भाग लिने फौजलाई सम्बोधन गरेका थिए। काठमाडौं– प्रधानसेनापति राजेन्द्र क्षत्रीले मध्य पृतना हे.क्वा.मा सञ्चालित फिल्ड ट्रेनिङ्ग अभ्यासको निरीक्षण गरेका छन्।

विहीबार उनले तालिम ईलाकाको स्थलगत वस्तुस्थिति, बन्दोबस्ती, फिल्ड ट्रेनिङ्ग अभ्यासमा सहभागी भएका शिक्षार्थीद्वारा प्रस्तुत प्रदर्शनीको अवलोकन लगायत अन्य विविध पक्षबारे जानकारी हासिल गर्नुको साथै अभ्यासमा भाग लिने फौजलाई सम्बोधन गरेका थिए।

प्रधानसेनापति क्षत्री फिल्ड तालिम अभ्यासको निरीक्षण सम्पन्न गरी बुधबारै काठमाडौं फर्किएको सैनिक जनसम्पर्क निर्देशनालयले जनाएको छ।

]]>
मुख्यमन्त्रीका छोरा संस्थागत विद्यालयमा https://www.nagariknews.com/news/44397/ Thu, 19 Apr 2018 18:24:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44397/ सात नम्बर प्रदेशका मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्टले बुधबार आफ्नी छोरीलाई सामुदायिक विद्यालयमा भर्ना गरे। भर्ना अभियानकै क्रममा धनगढी उपमहानगरपालिका–४ उत्तरबेहडी स्थित राष्ट्रिय माध्यामिक विद्यालयमा पुगेर कान्छी छोरी पुष्पा भट्टलाई कक्षा ८ मा भर्ना गरेका हुन्। उनकी जेठी छोरी लक्ष्मी भट्ट भने डोटीको केआईसिँह गाउँपालिका–६ मा रहेको देवस्थल माध्यामिक बिद्यालयमा कक्षा १० मा पढ्छिन्। डोटी– सात नम्बर प्रदेशका मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्टले बुधबार आफ्नी छोरीलाई सामुदायिक विद्यालयमा भर्ना गरे। भर्ना अभियानकै क्रममा धनगढी उपमहानगरपालिका–४ उत्तरबेहडी स्थित राष्ट्रिय माध्यामिक विद्यालयमा पुगेर कान्छी छोरी पुष्पा भट्टलाई कक्षा ८ मा भर्ना गरेका हुन्। उनकी जेठी छोरी लक्ष्मी भट्ट भने डोटीको केआईसिँह गाउँपालिका–६ मा रहेको देवस्थल माध्यामिक बिद्यालयमा कक्षा १० मा पढ्छिन्। 

छोरीलाई सामुदायिक बिद्यालयमा भर्ना गर्दा मुख्यमन्त्री भट्टले ‘सरकारी बिद्यालयमा पढ्नेले निजी विद्यालयका विद्यार्थीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सकिँदैन भनेर हीन भावना हटाउन पनि समाजका अगुवाले सामुदायिक विद्यालयलाई माया गर्नुपर्ने’ बताएका थिए। सामुदायिक बिद्यालयमा आफ्ना छोराछोरी भर्ना गरेर पठनपाठन गुणस्तरीय बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिएका थिए। उनले आफ्नी छोरीलाई सामुदायिक बिद्यालयमा भर्ना गरेपछि उनको प्रशंसा भैरहेको छ। 

मुख्यमन्त्री भट्टका एक छोरा पनि छन्। उनको नाम बिकास भट्ट हो। उनी भने डोटीको एक प्रतिष्ठित संस्थागत बिद्यालयमा पढ्छन्। बिकास दिपायलस्थित सुजङ्ग माध्यामिक बिद्यालयको कक्षा ११ का विद्यार्थी हुन्। उनी बाणिज्य संकायमा अध्ययनरत रहेको विद्यालय स्रोतले बताएको छ। सुजङ लामो सयमदेखि डोटीको सर्बोत्कृष्ट संस्थागत बोर्डिङ बिद्यालय रहँदै आएको छ। 

सुजंगमा भर्ना हुनुअघि भने बिकासले गाउँमै रहेको देवस्थल माध्यामिक विद्यालयबाट एसइई उत्तिर्ण गरेको स्रोतले बतायो। 

]]>
वायु प्रदूषणबाट चीन र भारतमा सबैभन्दा बढी मृत्यु https://www.nagariknews.com/news/44396/ Thu, 19 Apr 2018 18:18:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44396/ वायु प्रदूषणबाट चीन र भारतमा सबैभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। अमेरिकास्थित हेल्थ इफेक्ट इन्स्टिट्युटले विश्वभर हावामाथि गरेको अध्ययनमा चीन र भारतमा सबैभन्दा बढी प्रदूषण देखिएको छ र यसको मात्रा निरन्तर बढ्दो छ। यी देशमा प्रदूषणकै कारण आधाभन्दा बढी मानिसको ज्यान जाने गरेको अध्ययनमा देखाइएको छ। न्युयोर्क– वायु प्रदूषणबाट चीन र भारतमा सबैभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ।

अमेरिकास्थित हेल्थ इफेक्ट इन्स्टिट्युटले विश्वभर हावामाथि गरेको अध्ययनमा चीन र भारतमा सबैभन्दा बढी प्रदूषण देखिएको छ र यसको मात्रा निरन्तर बढ्दो छ। यी देशमा प्रदूषणकै कारण आधाभन्दा बढी मानिसको ज्यान जाने गरेको अध्ययनमा देखाइएको छ।

रिपोर्टका अनुसार चीनको पीएम२.५ प्रदूषण स्तर स्थिर हुन सुरु गरेको छ। तर भारतको प्रदूषण स्तर अझै बढिरहेको छ।
वायु प्रदूषणबाट हुने मृत्युदर १९९० देखि २०१० सम्म दुबै देशमा कमी आएपनि पछिल्लो समय बढिरहेको छ। भारतमा २०१० पछि २०१६ सम्म प्रदूषणको स्तर निकै बढेको तथ्यांक छ। 

वायु प्रदूषणबाट विकासशील देशमा ७० वर्ष र यो भन्दा बढी उमेरका मानिसहरुमा नसर्ने रोग बढिरहेको छ। पीएम२.५ प्रदूषणका कारण इस्कामिक हर्टसँग सम्बन्धित रोगहरु लाग्छ, जसले जीवनको १६.२ प्रतिशत उमेर घटाउँछ। चीनमा यो आँकडा १६.२ प्रतिशत छ। यस्तो प्रकारको रोगलाई चीनमा डिसेबिलिटी एडजस्टिड लाइफ यर्स (डीएएलवाईएस) भनिन्छ। यता भारतमा यो आँकडा १७.८ प्रतिशत छ।

]]>
टनकपुरबाट ७० मेगावाट विद्युत आयातको बाटो खुल्यो https://www.nagariknews.com/news/44395/ Thu, 19 Apr 2018 17:34:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44395/ नेपाल विद्युत प्राधिकरणले माग उच्च हुँदा टनकपुरबाट बढीमा ७० मेगावाटसम्म विद्युत आयात गर्न सक्ने भएको छ। ५० एमभिएको नयाँ ट्रान्सफर्मर जडान गर्ने सुनिश्चित भएकाले थप विद्युत आयातको बाटो खुला भएको हो। काठमाडौं– नेपाल विद्युत प्राधिकरणले माग उच्च हुँदा टनकपुरबाट बढीमा ७० मेगावाटसम्म विद्युत आयात गर्न सक्ने भएको छ। ५० एमभिएको नयाँ ट्रान्सफर्मर जडान गर्ने सुनिश्चित भएकाले थप विद्युत आयातको बाटो खुला भएको हो।
टनकपुरस्थित सबस्टेसनमा जडित ५० एमभिएको ट्रान्सफर्मरबाट अहिले प्राधिकरणले ३० देखि ४० मेगावाटसम्म विद्युत आयात गरिरहेको छ। सोही ठाउँमा ५० एमभिएको नयाँ ट्रान्सफर्मर जडान गर्न भारत सहमत भएको छ।

प्राधिकरणले लामो समयदेखि नयाँ ट्रान्सफर्मर थप्न भारतसँग आग्रह गर्दै आएको थियो। बैशाख ३ र ४ गते भारतको नयाँ दिल्लीमा भएको नेपाल–भारत ऊर्जा सचिवस्तरीय (जेएससी) बैठकले ट्रान्सफर्मर थप्ने निर्णय गरेको छ।

जेएससी बैठक हुनुअघि सुदूरपश्चिमका सांसद र स्थानीय बासिन्दाले त्यहाँ विद्युत आपूर्ति अनियमित हुने गरेको गुनासो गर्दै आएका थिए। उनीहरूले ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री वर्षमान पुनलाई भेटेरै यसबारे लिखित पत्र नै बुझाएका थिए।
सुदूरपश्चिमका बासिन्दाको गुनासोलाई मध्यनजर राख्दै मन्त्री पुनले जेएससी बैठकमा आपूर्तिमा सुधार तथा गुणस्तरीय विद्युत आपूर्तिबारे भारतसँग छलफल गर्न सचिवलगायत टोलीलाई आग्रह गरेका थिए।

मन्त्रीले समेत जोड दिएपछि वर्षौंदेखि हुँदै आएको छलफलमा यस पटक नेपालले उक्त विषयलाई उच्च प्राथमिकताका साथ उठाएको थियो। छलफलमा भारत निकै सकारात्मक रहेको ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका प्रवक्ता दिनेशकुमार घिमिरेले बताए।

‘नयाँ ट्रान्सफर्मर जडान गरेपछि बढी विद्युत ल्याउने बाटो खुला भएको छ, साथै यसले गुणस्तरमा पनि सुधार ल्याउँछ,’ उनले भने, ‘एउटा ट्रान्सफर्मर बिग्रिँदा अर्कोबाट आपूर्ति गर्ने विकल्प पनि हुन्छ।’

ट्रान्सफर्मर किनेर जडान वा त्यहाँ आवश्यक जग्गा व्यवस्थापन गर्न करिब १६ करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान गरिएको छ। उक्त खर्च भारतले नै बेहोर्ने सहमति भएको छ। भारतको विदेश मन्त्रालयको कोषमार्फत आवश्यक खर्च बेहोरिने बताइएको छ।

नेपालले महाकाली सन्धिअनुसार टनकपुरबाट वर्षको ७ करोड युनिट (करिब १० मेगावाट) विद्युत निःशुल्क लिँदै आएको छ। यो बाहेक करिब ३० मेगावाट व्यापारिक दरमा किन्ने गर्छ। प्राधिकरणले अहिले भारतबाट उच्च माग हुँदा बढीमा ५ सय मेगावाटसम्म विद्युत आयात गर्दै आएको छ।

]]>
अक्षय कुमार घाइते https://www.nagariknews.com/news/44394/ Thu, 19 Apr 2018 16:55:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44394/ बलिउड अभिनेता अक्षय कुमार घाइते भएका छन्। फिल्म ‘केसरी’को एक्सन सीनको शुटिङ्गका क्रममा उनी घाइते भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। फिल्मको क्लाइमेक्स शुटअन्तर्गत युद्ध सीन छायांकन भइरहेका बेला अक्षयलाई चोट लागेको थियो। मुम्बई– बलिउड अभिनेता अक्षय कुमार घाइते भएका छन्। फिल्म ‘केसरी’को एक्सन सीनको शुटिङ्गका क्रममा उनी घाइते भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। फिल्मको क्लाइमेक्स शुटअन्तर्गत युद्ध सीन छायांकन भइरहेका बेला अक्षयलाई चोट लागेको थियो।

गहिरो चोट लागेपछि उनी तत्काल सेट छाडेर हेलिकप्टरबाट अस्पताल गएका थिए। यद्यपी उनी अहिले मुम्बई नगएर सुटिङ्गस्थल नजिकै आराम गरिरहेका छन्। स्वास्थ्यमा सुधार आएसँगै पुन शुटिङ्ग सुरु गर्ने उनको योजना छ।

अक्षय कुमारको मुख्य अभिनय रहेको ‘केसरी’ को शुटिङ्ग महाराष्ट्रको सतारा जिल्लास्थित वाई भन्ने ठाउँमा भइरहेको छ। फिल्मको कथा सारगढीको लडाईमा आधारित छ। 

]]>
जगमै सिमित भूकम्प पीडितको घर https://www.nagariknews.com/news/44392/ Thu, 19 Apr 2018 16:37:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44392/ डीपीसी सकिएर छोडिएको घर। चारैतिर एक–एक वटा रड गाडिएको छ। वरपर गाडिएको रड बाङ्गा टिङ्गो भइसकेको छ। बेनिघाट रोराङ १ का बीरबहादुर तामाङले सुरु गरेको घरको जग अलपत्र छ। तामाङले पहिलो किस्ताको ५० हजार लिएर घर बनाउन सुरु गरेका थिए। धादिङ – डीपीसी सकिएर छोडिएको घर। चारैतिर एक–एक वटा रड गाडिएको छ। वरपर गाडिएको रड बाङ्गा टिङ्गो भइसकेको छ। बेनिघाट रोराङ १ का बीरबहादुर तामाङले सुरु गरेको घरको जग अलपत्र छ। तामाङले पहिलो किस्ताको ५० हजार लिएर घर बनाउन सुरु गरेका थिए।

पुसमै डीपीसी गरेर छोडेको जगलाई पूरा गर्न सकेको छैन। घरको पुनः निर्माण गर्न नसक्दा टहरामा नै बास भएको तामाङले बताए। ‘बैकमा पैसा लिन पनि झन्झट छ, सरकारले दिएको रकमले पनि पुग्दैन’ तामाङले भने, ‘भूकम्पपछि घामपानी सहदै टहरामानै छु।’ उनी अहिले भूकम्पले भत्काएकै घरमा टहरा बनाएर बसिरहेका छन्।

तामाङले दोस्रो किस्ता लिनका लागि माघ महिनामा फोटो खिचेर निवेदन दिएका थिए। बैंकमा दोस्रो किस्ता पनि आइसक्यो होला तर उनले डीपीसी गरेको घरलाई पूरा गर्न सकेका छैनन्। घरदेखि बैंकसम्मको दूरी टाढा र बैंकको झन्झट सम्झेर पनि घर निर्माण पूरा गर्न नसकेको तामाङले बताए। ‘बैकमा पैसा लिन गयो के के कागजपत्र मिलेन भन्छन्’ तामाङले भने, ‘आवास निर्माणका लागि आएको खर्च आउजाउमै खर्च हुन्छ।’ पहिलो किस्ता लिन जादा पनि तामाङले झन्झट व्यहोर्नु परेको थियो। अन्य निर्माण सामग्रीको मूल्यमा भारी वृद्धि भएपछि जग राखेको घर अलपत्र भएको हो।

पहिलो किस्ता लिएर घर बनाउन सुरु गरेका अधिकांश भूकम्प पीडितको घरको जग अलपत्र अवस्थामा छ। डीपीसी गरिएर छोडिएको ठाउँ बालबालिकाको खेल्नै मैदान, अन्नबाली राख्ने ठाउँ, गाईबस्तु बाँध्ने ठाउँ र पूराना सामान थन्काउने ठाउँ बनेको छ। सरकारले पहिलो पटक पुस मसान्तसम्म दोस्रो किस्ता लिने म्याद तोकिएपछि त्यतिबेला किस्ताका लागि रातारात सयौं घरका जग थपिएका थिए। थपिएका जग अहिले त्यतिमै अलपत्र अवस्थामा छन्। दोस्रो किस्ता लिने म्याद गुज्रनै लाग्दा पनि अलपत्र जगलाई पूरा गर्न भूकम्प पीडित हौसिएका छैनन्।

सरकारले अनुदान दिने अवधि सकिदै छ भन्ने सन्देश विभिन्न संचारमाध्यमबाट थाहाभएपछि त्यतिबेला घरको जग थपिएको थियो। एकैपटक धेरै घर निर्माण गरिएपछि कामदार नपाउने, ज्याला बढ्ने, निर्माण सामग्रीको महङगी जस्ता समस्या देखिएको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकास्थित मुलपानीका गोपाल अधिकारीले बताए। ‘ढुवानी नै दोब्बर लाग्छ कसरी घर पूरा गर्नु’ अधिकारीले भने, ‘त्यसले पनि कतिपय पीडितले बनाउन थालेका घरहरु त्यसै अलपत्र बनेका हुन्। कतिपय ठाउँमा डीपीसी गरिएपछि प्राविधिक नै गाउँमा नपुग्दा दोस्रो किस्ता लिन नपाउदाँ घरको जग अलपत्रै परेका हुन्।

घरको आवश्यकता नहुनेहरूले पनि किस्ता लिनकै लागि भनेर जग हालेका छन्। भूकम्पपछि जिल्ला बाहिर बसोबास गर्नेहरूले पनि अुनदान लिएर जग हालेका छन्। जिल्लाको बेनिघाट, गजुरी, पीडा, मुलपानी लगायतका ठाउँहरूमा हालिएको घरको जग त्यतिकै छ। भिरालो जग्गामा बनाइएको घरको जगमा माथिबाट पहिरोले परिएको छ भने कसैले जगमाथि नै जस्ता छाएर गाईबस्तु बाँधेका छन्।

अनुदान पाउने प्रक्रियाको झन्झटले कतिपयले घरको जग हालेर त्यतिकै छाडेका छन्। बनाएकाहरूले पनि दोस्रो किस्ता लैजान सकेका छैनन्। आवास अनुदान लिएर निर्माण थालिएका जिल्लाका अधिकांश घरहरू अनुदान पाउनकै लागि मात्रै बनाइएको छ।  गाउँबस्तीमै बस्न बाध्य हुनेहरूले मात्रै आफ्नो परिवार बस्न अनुकूलको घर बनाएका छन्। केहीले एकदेखि २ कोठसम्मका टहरा निर्माण थालेका छन्। सरकारले दिने ३ लाख अनुदानमा कम्तीमा ११ फिट लम्बाई र ८ फिट चौडाई तोकेपनि अधिकांश बस्तीमा परिवार बस्न नमिल्ने खालका एकैनाशका घर निर्माण भइरहेका छन्।

जिल्लामा ७३ हजार २ सय ७६ कुल लाभग्राही रहेकोमा ६९ हजार ६ सय ५८ घरधुरीले अनुदान सम्झौता गरेका थिए। सरकारले आवास निर्माणका लागि तीन चरणमा अनुदान दिएपछि ६८ हजार ८ सय ४० घरधुरीले पहिलो किस्ता लिएका थिए। तर पहिलो किस्ता लिएर जग हालेपनि कतिपयले जगमै सिमित बनाएका छन्। २७ हजार ३ सय ७३ जनाले मात्र दोस्रो र ६ हजार ९२ घरधुरीले तेस्रो किस्ताको रकम लिएका छन्। राष्ट्रिय पुनः निर्माण प्राधिकरणका अनुसार जिल्लामा भूकम्पपछि १८ हजार ९ सय ४० घरधुरी निर्माण सम्पन्न भइसकेका छन्। अनुदान पाएका ४५ हजार १ सय २३ घरहरु अहिले बन्दै गरेका छन्।

]]>
अनुमतिबिनै धमाधम भर्ना https://www.nagariknews.com/news/44391/ Thu, 19 Apr 2018 16:22:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44391/ देशभर सस्तो शुल्कमा विद्यार्थी अध्ययन गराएर चर्चा कमाएको समता स्कुलले सुर्खेतमा भने अनुमति बिनै धमाधम भर्ना लिइरहेको छ। सुर्खेत – देशभर सस्तो शुल्कमा विद्यार्थी अध्ययन गराएर चर्चा कमाएको समता स्कुलले सुर्खेतमा भने अनुमति बिनै धमाधम भर्ना लिइरहेको छ। चालू शैक्षिकसत्रदेखि समताले सुर्खेतमा नर्सरीदेखि एक कक्षासम्म भर्ना सुरु गरेपनि सम्बन्धित कार्यालयबाट अनुमति लिएको छैन्। विद्यालय सञ्चालनका लागि सम्बन्धित स्थानीय तहबाट अनुमति लिनुपर्ने प्रावधान छ।

वीरेन्द्रनगर नगरपालिका–६ मा विद्यालय सञ्चालन गर्ने भन्दै नगर शिक्षा समितिमा निवेदन दिएको समताले वीरेन्द्रनगर–४ मा विद्यालय स्थापना गरेको छ। नगर शिक्षा समितिले चालू शैक्षिकसत्रका लागि कुनै पनि विद्यालयलाई अनुमति दिएको छैन्। नगर शिक्षा शाखाका प्रमुख गजेन्द्र जिसीले समताले अनुमति बिनै विद्यार्थी भर्ना गरिरहेको बताए।

देशभर सस्तो शुल्कमा विद्यार्थी अध्ययन गराएर चर्चा कमाएको समता स्कूलले सुर्खेतमा भने अनुमति विनै धमाधम भर्ना लिइरहेको छ।

‘हामीले तत्काल भर्ना रोक्न निर्देशन दिएपनि समताले अटेर गरेर भर्ना लिइरहेको छ’ उनले भने, ‘अनुमति बिना विद्यालय सञ्चालन गर्न पाइदैन्।’ उनले भर्ना रोक्न निर्देशन दिँदा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीको हवला दिएर विद्यालय सञ्चालकले धम्क्याएको आरोप पनि लगाए।

उनले वीरेन्द्रनगर–६ को वडा कार्यालयको का आधारमा अनुगमनका लागि गएपनि विद्यालय फेला पार्न नसकेको बताए। उनले समताले हाल सञ्चालन गरिरहेको वीरेन्द्रनगर–४ को विद्यालय भवन पनि मापदण्डविपरित रहेको बताए। ‘वीरेन्द्रनगर–४ मा समता स्कुल सञ्चालन भइराखेको जानकारी आएपछि अनुगमनका लागि गएका थियौं’ उनले भने, ‘विद्यार्थी पढाउनका लागि त्यो उपयुक्त छैन्।’

समता स्कुलका सञ्चालक दिपक संजेलले नर्सरी, केजी र यूकेजीको अनुमति लिइएको दाबी गरे । ‘कक्षा एकको अनुमति लिनका लागि प्रक्रिया अघाडि बढाएका छौं’ उनले भने, ‘केही निजी विद्यालयको दवावमा सरोकारवाला कार्यालयले अनुमति दिन मानिरहेको छैन्।’ उनले वीरेन्द्रनगर–६ मा विद्यालय सञ्चालनका लागि नगर शिक्षा शाखामा निवेदन दिएपनि घर मालिकको व्यक्तिगत समस्याका कारण वीरेन्द्रनगर–४ मा सार्नुपर्ने बाध्यता आएको बताए।

सञ्चालक संजेलले नगर शिक्षा शाखाले विद्यालय सञ्चालनका लागि अनुमति नदिए सिधै ‘केन्द्रबाट’ ल्याइने बताए। ‘योे फरक किसिमको विद्यालय हो, त्यसैले अनुमति पाउनेमा हामी ढुक्क छौं’ उनले भने, ‘स्थानीय तहले नदिए केन्द्रबाट अनुमति ल्याउँछौं।’ गत शैक्षिकसत्रसम्म ४४ जिल्लामा विद्यालय सञ्चालन गरेको समताले चालू शैक्षिकसत्रदेखि ७७ वटै जिल्लामा विद्यालय सञ्चालन सुरु गरेको छ।

]]>
मध्यराति बिस्केट जात्रामा ढुंगा हान्ने १३ पक्राउ https://www.nagariknews.com/news/44390/ Thu, 19 Apr 2018 16:11:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44390/ भक्तपुरको प्रसिद्ध बिस्केट जात्राको अन्तिम रात अर्थात् विहीबार बिहान २ः१५ बजे भक्तपुर नगरपालिका–३ तौमढीमा जात्राको सुरक्षार्थ खटिएका सुरक्षाकर्मीलाई लक्ष्य गरी ढुंगा हानेर जात्रा बिथोल्न खोजेको आरोपमा प्रहरीले ११ जनालाई पक्राउ गरेको छ। भक्तपुर – भक्तपुरको प्रसिद्ध बिस्केट जात्राको अन्तिम रात अर्थात् विहीबार बिहान २ः१५ बजे भक्तपुर नगरपालिका–३ तौमढीमा जात्राको सुरक्षार्थ खटिएका सुरक्षाकर्मीलाई लक्ष्य गरी ढुंगा हानेर जात्रा बिथोल्न खोजेको आरोपमा प्रहरीले ११ जनालाई पक्राउ गरेको छ। 

पक्राउ पर्नेमा भक्तपुर–२ खसीबजार बस्ने २२ वर्षीय विजय सुवाल, २६ वर्षीय सुमन कासुला, भक्तपुर–१० कमलविनायक बस्ने २३ वर्षीय मनिष मकाजु, ३१ वर्षीय सुनिल गुरुङ, भक्तपुर–४ बस्ने १८ वर्षीय मनिष छुकाँ, १८ वर्षीय सन्नी छुकाँ, २८ वर्षीय अर्जुन गपी, २२ वर्षीय लम्मीप्रसाद दुवाल, भक्तपुर–५ इताछें बस्ने २६ वर्षीय सुरेन्द्र देशेमरु, १८ वर्षीय सशिस पन्च र भक्तपुर–३ नासमना बस्ने ३८ वर्षीय सबिन श्रेष्ठ रहेका छन्। 

त्यस्तै, जात्रामा हतियारसहित सहभागी भएर जात्रा बिथोल्न खोजेको आरोपमा प्रहरीले भक्तपुर–४ सुकुलढोका बस्ने १८ वर्षीय साजन माक र सूर्यविनायक नपा–६ बस्ने १६ वर्षीय समन भेलेलाई खुकुरी र हातमा लगाउने औँठी जस्तो नोकसमेत लिई जात्रा अशान्त बनाउन खोजेको अवस्थामा पक्राउ गरेको हो। पक्राउ परेका सबैमाथि थप अनुसन्धान जारी राख्दै कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाइएको प्रहरी परिसर भक्तपुरका प्रहरी निरीक्षक मदन केसीले जानकारी दिए। 

]]>
‘सभापतिको विरोध गर्नेहरूको पार्टीभित्र खैरियत छैन्’ https://www.nagariknews.com/news/44389/ Thu, 19 Apr 2018 16:02:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44389/ प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसका नेता डा. प्रकाशशरण महतले अब बस्ने केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकले रित्त रहेका पदाधिकारी मनोनित गर्ने स्पष्ट पारेका छन्। काठमाडौं – प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसका नेता डा. प्रकाशशरण महतले अब बस्ने केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकले रित्त रहेका पदाधिकारी मनोनित गर्ने स्पष्ट पारेका छन्। 

बिहीबार काठमाडौँमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै नेता महतले पार्टीको केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक भोलिबाट सुरु हुने र सोही बैठकले पदाधिकारी मनोनित गर्ने स्पष्ट पारेका हुन् । उनले भने, ‘पार्टी सभापतिजीले चाँडै नै पदाधिकारी मनोनित गर्नुहुन्छ, हुन त यो ढिलो भयो, संगठन क्रियाशिल बनाउनको लागि पनि यो चाँडै गर्नुपर्ने थियो, केही विलम्ब भयो तर अब हुन्छ।’

नले निर्वाचनमा पार्टीले गम्भीर पराजय भोगेको बारेमा केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा वृहत्त समीक्षा भैरहेको जनाए । उनले भने, ‘छलफल समाप्त भएको छैन, हामी एउटा गम्भीर समीक्षा गर्छौं, समीक्षाबाट आएको निश्कर्षका आधारमा भोलिका दिनमा पार्टीलाई मार्गनिर्देशन बनाउँदै अघि बढाउँछौं।’ उनले पार्टी अब पूर्ण एकताका साथ अघि बढाउने संकल्प सुनाए। 
पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री समेत रहेका नेता महतले पार्टीका आन्तरिक विषयहरू भित्रैबाट हल गर्ने पनि सुनाए । उनले भने, ‘नेताहरु त अहिले संयमित हुनुभएको छ, पहिलो एजेण्डा भनेको अब पार्टी एक ढिक्का हुन्छ, यसमा कुनै दुईमत छैन्, दोस्रो कुरा भनेको कम्युनिष्ट सरकारका बदमासीहरूलाई औंल्याउने र खबरदारी गर्ने हो, अहिलेको सरकारले अधिकार केन्द्रित गरिरहेको छ, सरकारलाई पार्टीकरण जस्तो र पार्टीलाई सरकारजस्तो बनाउने काम भयो भने हामी खबरदारी गर्छौं, त्यस्तै सरकारले राम्रो काम गर्यो भने हामी समर्थन गर्छौं।’ डा. महतले सरकारले नियम मिचेर काम गरे पार्टीले एक स्वरमा विरोध गर्नेपनि जनाए । 

नेता महतले यसअघि कांग्रेस नेतृत्वको सरकारले ६५ वर्ष पुगेकाहरुलाई वृद्धभत्ता दिनेबारे गरेको निर्णय वर्तमान सरकारले खारेज गरे आफूहरुले कडा विरोध गर्ने चेतावनी दिए । उनले भने,‘एमाले र माओवादीले चुनावमा ५ हजार दिन्छु भनेर सस्ता नारा दिनुभयो, हामीले गाउँ, दुरदराजमा रहेका बृद्धाहरुलाई हितमा राखेर निर्णय गर्दा किन विरोध गरेको ? उहाँहरुको मोडेलमा जाँदा ६० अर्ब खर्च हुन्छ, तर हाम्रो मोडेलमा जाँदा ४० अर्बमात्रै हुन्छ।’

नेता अर्जुननरसिंह केसीले सभापति शेरबहादुर देउवा भूमिगत गिरोहबाट सञ्चालित हुनुभएको छ भनेर आरोप लगाएको प्रसंगमा उनले भने,‘सभापतिको विरोध गर्नेहरूको पार्टीभित्र अब खैरियत छैन।’

उनले केसीलाई केन्द्रीय सदस्यमा सभापति देउवाले नै मनोनित गराएको स्मरण गराए । उनले भने,‘केसीलाई पनि सभापतिले टिकट दिएर नुवाकोटबाट चुनाव लड्नुभएको हो नि, अहिले कसले के भन्यो भन्ने कुरातिर म जान चाहन्न, मुल कुरा पार्टी एक भएर जान्छ।’

]]>
सुतली बम र पेस्तोलसहित एक पक्राऊ https://www.nagariknews.com/news/44388/ Thu, 19 Apr 2018 15:56:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44388/ बिस्फोटक पदार्थ, पेस्तोल र गोलीसहित मकवानपुर प्रहरीले एक युवकलाई पक्राऊ गरी सार्वजनिक गरेको छ। मकवानपुर – बिस्फोटक पदार्थ, पेस्तोल र गोलीसहित मकवानपुर प्रहरीले एक युवकलाई पक्राऊ गरी सार्वजनिक गरेको छ। हेटौंडा उपमहानगरपालिका ३ जम्बो चौतारा बस्ने ३७ वर्षिय अनिल भन्ने जोकर मोक्तानलाई बम, पेस्तोल, गोलीसहित प्रहरीले पक्राऊ गरेको हो।

मोक्तानको झोलाबाट कटुवा पेस्तोल ३ थान, सुतली बम १ थान, नलकटुवा पेस्तोलमा फिट हुने गोली ११ थान, ३०३ राईफलको गोली, पटाका १० थान, नेपाल प्रहरीको पुरानो पोशाक(चुस्ता) १ थान, चर्ट लाईट ३ थान लगायतका सामाग्री बरामद गरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी उपरिक्षक विकाशराज खनालले बताए। उनका अनुसार जोकर मोक्तान र अन्य व्यक्तिहरूको पहिचान भई खोज तलास कार्य भइरहेको छ।पूर्व–पश्चिम राजमार्गको हेटौंडा उपमहानगरपालिका ३ स्थित लेबटमा बिहीबार बिहान प्रहरीले सवारी साधन जाँच गरिरहेको अवस्थामा उनी शंकास्पद अवस्थामा भागेपछि पिछा गर्दै जाँदा पक्राऊ गरेको हो। प्रहरी चौकी लेबटका प्रहरी सहायक निरीक्षक बिगबहादुर तामाङ्गको नेतृत्वमा ४ जना प्रहरी टोलीले सवारी साधन जाँच गरिरहेको अवस्थामा यात्रुवाहक म्याजिक सवारी साधनबाट ३–४ जना करिव ४० मिटर पर झरी भागेको प्रहरीको भनाई छ।

पक्राऊ परेका जोकर मोक्तानलाई मुलुकी ऐनको हातहतियार तथा खरखजाना ऐन २०१९ तथा बिष्फोटक पदार्थ ऐन २०१८ अनुसार जिल्ला अदालत मकवानपुरबाट म्याद थप गरि अनुसन्धान गरिरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ।

]]>
चोरीधन्दामा संलग्न फुटबलर श्रेष्ठसहित २ पक्राउ https://www.nagariknews.com/news/44393/ Thu, 19 Apr 2018 15:45:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44393/ महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंले चोरीधन्दामा संलग्न फुटबलरलाई पक्राउ गरेको छ। केही समयअघि म्याच फिक्सिङ प्रकरणमा राष्ट्रिय टिमका कप्तानसहित केही खेलाडीमाथि मुद्दा चलेको घटना सेलाउन नपाउँदै प्रहरीले चोरी धन्दामा संलग्न भएको आरोपमा ए डिभिजनको सरस्वती क्लबका पूर्वकप्तान दिपेश श्रेष्ठलाई विहीबार कपनबाट पक्राउ गरेको हो। काठमाडौं– महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंले चोरीधन्दामा संलग्न फुटबलरलाई पक्राउ गरेको छ। केही समयअघि म्याच फिक्सिङ प्रकरणमा राष्ट्रिय टिमका कप्तानसहित केही खेलाडीमाथि मुद्दा चलेको घटना सेलाउन नपाउँदै प्रहरीले चोरी धन्दामा संलग्न भएको आरोपमा ए डिभिजनको सरस्वती क्लबका पूर्वकप्तान दिपेश श्रेष्ठलाई विहीबार कपनबाट पक्राउ गरेको हो।

चोरीको सामान किनबेच गर्दै आएका सुवास खड्कालाई काठमाडौं ८ को रेम्बोडाँडाबाट नियन्त्रणमा लिई सोधपुछ गर्दा उनले साथीहरु मिलेर सामान किनबेच गर्ने भन्दै दिपेशको नाम खुलाएका थिए। प्रहरीले दिपेशको कोठामा छापा मार्दा चोरीका सामान भेटिएपछि उनलाई पनि नियन्त्रणमा लिएको हो।

काठमाडौं प्रहरी प्रमुख एसएसपी विश्वराज पोखरेलका अनुसार श्रेष्ठलाई जिल्ला अदालतबाट म्यान थप गरी अनुसन्धान कार्य अघि बढाइएको छ। ‘चोरीको सामग्रीका जो जो धनी छन्, उनीहरुको जाहेरीका आधारमा कारवाही अगाडि बढाउँछौं’, उनले भने।

श्रेष्ठको टिममा ४/५ जना रहेको र उनीहरुको खोजी भइरहेको पोखरेलले बताए। ‘चोरीको सामान लिने र नेटवर्किङ गरेर बच्ने गरेको पाइएको छ। श्रेष्ठले दुई महिना मात्रै भो काम थालेको भनेका छन्’, उनले भने।
श्रेष्ठले धेरै क्लबबाट फुटबल खेलेका छन्। प्रहरीले उनको कोठामा छापा मार्दा ३३ वटा मोबाइल, २ आइफोन, पावरपोइन्ट ३ थान, सोनी कम्पनीको ३२ इञ्च टिभी, एलसिडी १ थान, क्यामेरा २ थान, ५ थान ल्यापटप, ४३ हजार नगदसहित महत्वपूर्ण सामान बरामद गरेको छ।

‘यो समूहले चोरीको सामान किन्ने र सस्तोमा बेच्ने गर्दाेरहेछ। श्रेष्ठले आफैं म फुटबल खेलाडी हो, मोबाइल मर्मत गर्छु। बाहिरबाट ल्याएर विक्री गर्छु भन्ने वयान दिएका छन्’, एसएसपी पोखरेलले भने– ‘उनीमाथि म्याद थप गरी आवश्यक अनुसन्धान हुँदैछ। अभियुक्तमाथि मुलुकी ऐन चोरी महल बमोजिम कारवाही हुन्छ।’

]]>
बिदामा गिट्टी कुटेर शैक्षिक खर्च जुटाउँदै https://www.nagariknews.com/news/44387/ Thu, 19 Apr 2018 15:40:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44387/ सहरमा वार्षिक परीक्षा सकिएसँगै बालबालिकाहरू अभिभावकको साथमा बिदा मनाउन विभिन्न स्थानमा पुग्ने गर्दछन। रोल्पा – सहरमा वार्षिक परीक्षा सकिएसँगै बालबालिकाहरू अभिभावकको साथमा बिदा मनाउन विभिन्न स्थानमा पुग्ने गर्दछन। अलि हैसियतले नथेग्नेहरू कमसे कम साथी भाईसँग खेलेर वा मावली तिर पुगेर बिदा मनाउने गरेको पाईन्छ।

तर रोल्पा कोटगाउँका बालबालिकाहरू आउदो वर्षको शैक्षिक खर्च जोहो गर्नका लागि वैशाखको टन्टलापुर घाममा गिट्टी कुट्न व्यस्त रहन्छन्। चरम गरिबी र आर्थिक अवस्था कमजोर भएका कारण एउटै गाउँ टोलका १३ वर्ष कम उमेर समूहका बालबालिका सडक छेउमा पसिना बगाउन विवश छन। अधिकार र न्यायका रटान लगाउने विभिन्न राजनेता जन्माएको रोल्पाका धेरै बालबालिकालाई पढ्नका लागि आम्दानी जुटाउनु अनिवार्य जस्तै छ।‘गिट्टी फुटाएर कमाएको पैसाले ड्रेस किन्छु, कापी, कलम किन्छु अनि बाँकी आमा बुवालाई दिन्छु। बिदामा हल्लेर बस्नु भन्दा काम गरे अलि अलि पैसा हुन्छ।’ यसपालिको वार्षिक परिक्षा पछिको बिदामा पाँच हजारमा एक ट्याक्टर गिट्टी बिक्री गरिसकेका १३ वर्षिय गौतम बिकले भने। ‘हामी त यहाँ चौध पन्ध्र जना सधै आउछौ। १० गतेबाट स्कुल खुल्ने हो तर पढाई अलि पछिबाट होला।’ अन्य समयमा पनि शनिबार वा अन्य कुनै दिन बिदा भयो भने यिनीहरूको दैनिकी यस्तै हुने गर्दछ। लिवाङ दारबोट सडक खण्डको पर्मे खोलामा दैनिक भेटिने बालबालिका नेपाल मावि कोटगाउँका विद्यार्थी हुन्।

रोल्पा नगरपालिका ६ रिम्सक र खोल्वाङका यि बालबालिका भन्दा पनि झनै कठोर श्रममा अरु पनि छन्। ‘एउटा दाईले पाँच र अर्कोले दुईमा पढ्दा पढ्दै स्कुल छोडे। उनीहरू ईट्टा बोक्न गएका छन्। हाम्रो तिर चलन नै यस्तै छ। दुई चार कक्षा पढ्यो अनि ईट्टा बोक्न गइहाल्ने।’ १२ वर्षिया खरमालि बिकले भनिन्। रोल्पामा ठूलो संख्यामा बालबालिका विद्यालय छोडेर उपत्यका तिर ईट्टा भट्टामा मजदूरी गर्न जाने गर्दछन्। ‘मेरा आमा बुवा दुई वटा भाईलाई लगेर ईट्टा बोक्न जानु भाछ। भाईहरू पनि स्कुल जाने भएका छन्। उनीहरूलाई कसरी पठाउने स्कुल। म भने यहाँ फुपुसँग बसेको छु। ड्रेस, कापी, कलम किन्नलाई आफैं पैसा कमाएको छु।’ १३ वर्षिय बिशाल बिकले भने।

यहाँ अलि सानो उमेर समूहकाले संयुक्त रुपमा गिट्टी फुटाउने गर्छन। ‘हामी ४ जनाले मिलेर फोडेका छौं। एक ट्रिपको पाँच हजार आउछ त्यसलाई बाड्छौ। हामी अलि साना पनि छौ नी’ १० वर्षिय भरत घर्तीले भने। बिहान नास्ता खाएर ७ बजे ढुङ्गा खोज्न सडक छेउ पुग्ने बालबालिका दिउँसो २ बजेतिर खाना खान घर जान्छन। ‘बिहान नास्ता खाएर आउँछौं। दिउँसो एक दुई बजे खाना खान्छौ अनि फेरी साझ अध्यारो नहुन्जेल ढुङ्गा फुटाउछौं।’ १३ वर्षिया समुन्द्रा बिकले सुनाईन। वार्षिक बिदाको सदुपयोग गरिरहेका धेरै बालबालिकाको बीचमा बिद्यालय नजाने पनि छन्। रिम्सकका ११ वर्षिय जीबन बिक आर्थिक र घरायसि समस्याका कारण विद्यालय नजाने गरेका हुन्।

सडक छेउमा लहरै आ–आफ्ना ढुंङ्गा थुपारेका साना साना बालबालिकालाई आफूले  मेहनत गरेर फुटाएको गिट्टी चोरीन्छ कि भन्ने चिन्ताले सताउछ। ‘कहिले त राति सपनामा पनि गिट्टी चोरीएको देखिन्छ। हात दुखाई दुखाई बल्ल बल्ल फोडेको गिट्टी चोरीयो भने त बरबाद हुन्छ नी।’ १० वर्षिय भरत घर्तीले भने। ‘सुरु सुरुमा हात भरि पानी फोका आएर गिट्टी बनाउन कम्ती धौ भएन। अब त बानी परियो। फोरा उठेको हातमा ठेला परिसक्यो।’ यसरी सडक छेउमा चर्को गर्मीसँग लड्दै मेहनत गरिरहेका बालबालिकाहरूका अभिभावकहरू धेरै जसो उपत्यका तिरका ईट्टा भट्टामा मजदूरी गर्न गएका छन भने अन्यको पनि आर्थिक अवस्था अत्यन्त कमजोर छ।

युद्धले लामो समय थलिएको रोल्पा शान्ती स्थापनासँगै मुहार फेर्ने अपेक्षामा थियो। गणतन्त्र आयो। संविधान सभाबाट नयाँ संविधान जारी भएसँगै तीनवटै तहका निर्वाचन पनि भए। जिल्लामा वैधानिक र चोरबाटोबाट पनि वार्षिक करोडौ बजेट आयो। तर आज पनि रोल्पालीको जिबन स्तर झन झनै खस्किदै गइरहेको छ। विकास भनेको सडक हो भन्ने मान्यता बोकेका राजनैतिक नेतृत्व अनि कार्यकर्ता भरण पोषणका लागि गठन हुने उपभोक्ता समिति र त्यहाँ भित्र हुने अनियमितताले जिल्ला मानवीय विकासमा पछि परेको जानकारहरू बताउछन्।

]]>
विश्वकै कान्छा निर्देशकद्वारा निर्देशित हैरानको टिजर सार्वजनिक https://www.nagariknews.com/news/44386/ Thu, 19 Apr 2018 15:17:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44386/ विश्वकै कान्छा निर्देशक सौगात विष्टले निर्देशन गरेको फिल्म हैरानको टिजर सार्वजनिक भएको छ । मुक्ति घले र श्रृष्टी घिमिरेको संयुक्त निर्माणमा बनेको उक्त फिल्मको विहीबार टिजर सार्वजनिक गरिएको हो। काठमाडौँ – विश्वकै कान्छा निर्देशक सौगात विष्टले निर्देशन गरेको फिल्म हैरानको टिजर सार्वजनिक भएको छ। मुक्ति घले र श्रृष्टी घिमिरेको संयुक्त निर्माणमा बनेको उक्त फिल्मको विहीबार टिजर सार्वजनिक गरिएको हो।

गम्भिर विष्टको कथा रहेको हैरानको कार्यकारी निर्माता भने सम्झना पोखरेल हुन्। फिल्ममा सरोज खनाल, गजित विष्ट, सागर लम्साल, बुद्धि तामाङ, सत्यराज आचार्य, शिशिर भण्डारी, पुस्कर रेग्मी, निस्मा घिमिरे, आरोही शर्मा, एन्जल राई लगायतको अभिनय रहेको छ। 

फिल्मको गीतमा सत्य/स्वरुपराज आचार्यको शब्द संगीत रहेको छ। फिल्मको प्रदर्शन मिति जेठ १४ लाई तोकिएको छ। 

]]>
‘कोही सुध्रन सक्दैनन् भने साफ पार्छु’ https://www.nagariknews.com/news/44385/ Thu, 19 Apr 2018 14:44:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44385/ सत्ताधारी दलका नेताको आकांक्षा, प्रहरी संगठनको सुदृढीकरण र संघीय संरचनाको कार्यान्वयनको जोखिम बोकेर आइजिपीको कुर्सीमा पुगेका सर्वेन्द्रकाे आइजिपीको एक साताको अनुभव, लक्ष्य र योजनाबारे शुक्रवारकर्मी केपी ढुंगानाले गरेको अन्तरंग कुराकानी । सत्ताधारी दल एमाले र माओवादी केन्द्रको रस्साकस्सीबीच नेपाल प्रहरीको २६ औं प्रहरी महानिरीक्षकमा नियुक्त सर्वेन्द्र खनाल संगठनका सदस्यलाई निर्देशन दिन व्यस्त छन् अहिले । २८ वर्षे प्रहरी सेवामा ‘दबंग प्रहरी’ को छवि बनाएका उनको कार्यकालको प्रारम्भ डिआइजी रमेश खरेलको राजीनामासँगै भयो । खरेलको राजीनामा सामान्य भने पनि उनले दुखेको चित्त भने लुकाउन सकेनन् शुक्रवारसँग । सत्ताधारी दलका नेताको आकांक्षा, प्रहरी संगठनको सुदृढीकरण र संघीय संरचनाको कार्यान्वयनको जोखिम बोकेर आइजिपीको कुर्सीमा पुगेका उनको आइजिपीको एक साताको अनुभव, लक्ष्य र योजनाबारे शुक्रवारकर्मी केपी ढुंगानाले गरेको अन्तरंग कुराकानी ।

प्रहरी महानिरीक्षक छान्न मन्त्रिपरिषद्को बैठक बसिरहँदा तपाईं कहाँ हुनुहुन्थ्यो ?
म आफ्नै कार्यालय (महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखा) मा नियमित काममै थिएँ ।

मोबाइल त साह्रै व्यस्त थियो नि ?
अँ मोबाइल व्यस्तै थियो ।

फोन आइरहेकाले व्यस्त गराइरहेको थियो कि गइरहेकाले ?
(हल्का हाँस्दै) त्यो दिन आइरहेको कलले नै व्यस्त हो ।

कत्तिको तनाव हुँदोरहेछ ?
त्यत्ति धेरै तनाव हुँदोरहेनछ । 

पक्कापक्की नै थियो र ?
पक्कापक्की भन्दा पनि सरकारले गर्ने निर्णयमा म धेरै आशावादी थिएँ । सरकारबाट जे निर्णय आउँछ, त्यो स्वीकार्ने मनस्थितिमा भएकाले तनाव लिनुपर्ने केही थिएन ।

भनेपछि प्रहरी नेतृत्व छान्न प्रधानमन्त्री र गृहमन्त्री तनावमा थिए, तपाईं भने ढुक्क ?
उहाँहरुलाई तनाव भयो भएन, त्यो मैले थाहा पाउने विषय भएन । मैले भन्न सक्ने मेरो हकमा मात्रै हो । म वास्तवमै तनावमा थिइनँ ।
मन्त्रिपरिषद्ले प्रहरी महानिरीक्षकमा तपाईंलाई नियुक्त गरेको पहिलो सूचना कसले दियो ?
सन्देश त... (उनी केही समय अड्किए ।)
तपाईं नै हो, तपाईंको विकल्प छैन भन्ने खालका आश्वासन त आइरह्यो नै होला । सामान्य रुपमा यस्तो फोन कल आउँछन् नै । सरकारले निर्णय गर्‍यो भनेर औपचारिक जानकारी कसले दियो भन्न खोजेको नि ?
आधिकारिक रुपमा सरकारी प्रवक्ता सञ्चार राज्यमन्त्रीबाट आएको हो । त्यसभन्दा अगाडि तपाईंको राम्रो छ, सरकारले निर्णय गर्दैछ भन्ने त पहिल्यै आएको थियो ।

कसले त्यस्तो जानकारी दियो, भन्न मिल्छ ?
नाम त बिर्सिएँ अहिले ।
नियमित काम गरेर बसेको थिएँ । त्यस्तो प्रेसर बढेको थिएन भन्नु भए पनि आफ्नो वृत्ति विकासबारे निर्णय हुँदै गर्दा प्रेसर हुनु मानवीय स्वभावै हो । सरकारले निर्णय गर्‍यो भन्ने सुनेपछि कत्तिको रिल्याक्स अनुभव भयो ?
प्रेसर अलिअलि त थियो । भइहाले हुन्थ्यो भन्ने त मनमा थियो नै । सुनेपछि निक्कै हल्का फिल भयो । एक किसिमको आनन्द आयो । खुसी लाग्यो ।

दौडमा प्रतिस्पर्धा भइरहेको बेला पहिला रिबन क्रस गर्ने धावकको मुहारमा झल्किने खुसी र चमकजस्तै भाव तपाईंको मुहारमा पनि आयो नै होला । कि हैन ?
त्यस्तो नै त हैन । कोही दौडिने व्यक्ति भ्याइन्छ कि भनेर पनि दौडिरहेका हुन्छन् नि ! हामीमा त हुनुपर्छ, हुन्छौं भन्ने आत्मबल हुनुपर्छ । भयो ठीक भो भन्ने दिमागमा आयो ।

गृह सचिवले फुली लगाइदिँदा तपाईंको मुहारको चमक भिन्न खालको थियो । धपक्कै बलेको देखियो तस्बिरमा । डिआइजीको फुली झिकेर आइजिपीको फुली लगाइदिँदै गर्दा मनमा के–के कुरा खेल्ने रहेछन् ?
कस्तो देखियो, त्यो त हेराइको कुरा होला । मलाई त मेरो अनुहार सामान्य नै लाग्यो । प्रहरी निरीक्षकको रुपमा प्रवेश गरेको संगठनको नेतृत्वको अवसर पाउँदा गर्व महसुस त हुने नै भयो । सँगै जिम्मेवारीबोध पनि अनुभव भइरहेको थियो । अनुहारको भाव त्यही जिम्मेवारीबोधको संकेत होला । 

२८ वर्षे यात्राको दौरानमा प्रहरी निरीक्षकबाट प्रहरी महानिरीक्षकसम्म हुँदा धेरै पदको दज्र्यानीचिह्न पाइसक्नुभयो । दज्र्यानी चिह्न लगाउँदा धेरैको रमाइलो क्षण चैँ पहिलो नै हुने अनुभव सुनिन्छ । तपाईंको हकमा इन्स्पेक्टरको दर्ज्यानी चिह्न लगाउँदाको क्षण रमाइलो कि आइजिपीको ?
यी दुवै क्षणका आ–आफ्नै विशिष्टता हुन्छन् । तालिम सकिएपछि इन्स्पेक्टरको दज्र्यानी चिह्न अभिभावकले लगाइदिने प्रचलन थियो । मेरो दाइले लगाइदिनु भएको थियो । काँधमा फुली चढेपछि अब लोत पर्ने गरी तालिम गर्ने दिन गए, हप्काउने गुरुबाले पनि सलाम गर्ने दिन आएजस्तो उन्मुक्त अनुभव भएको थियो । त्यो उमेरअनुसारको सोच पनि थियो होला । अहिले आइजिपीको फुली लगाउँदा जिम्मेवारीबोध बढी भयो । आफूले पूरा गर्नेपर्ने जिम्मेवारी नै दिमागमा घुम्ने रहेछ त्यस्तो बेलामा ।

डिआइजीसम्म हुनुभएकै हो । आइजिपी भइसकेपछि माहोल कति बदलिने रहेछ ? एक साताको अनुभव कस्तो रह्यो ?
विल्कुल भिन्न हुनेरहेछ । निर्णय गर्नुपर्ने जिम्मेवारी पद भएकाले कामको प्रकृति र चाप छुट्टै हुने नै भयो । सरकारसँग समन्वय गरेर जिम्मेवारीपूर्ण रुपमा प्रस्तुत हुनुप¥यो । हाम्रो जस्तो संरचनामा रहेर काम गर्दा कमान्डरको भूमिका अहं नै हुन्छ।

संगठनभित्रको त चेन अफ कमान्ड छ । व्यक्तिभन्दा पनि दज्र्यानी चिह्नलाई मान्ने हो । संगठन बाहिरको प्रतिक्रिया कस्तो आयो ?
‘ल है हामीले धेरै आशा गरेका छौँ, राम्रो काम गर्नुहोला’ जस्ता सन्देश आएका छन् । ‘केही गर्छ यसले’ भन्ने आशा र विश्वास देखेको छु । यो खुसी र आशाअनुरूपको काम गर्ने चुनौती छ ।

हिजो ‘सर्वेन्द्र खनाल हुँदैहुन्न’ भन्नेहरु युटर्न भएर अहिले ‘उनीबाहेक अर्को विकल्प नै थिएन’ भनिरहेको अनुभव त गर्नुभयो होला नि?
यो बाहिरबाट हेर्दा सर्लक्क देखिने विषय हो । संगठन बाहिरकाले मेरै सामु आएर कसैले नभनेकाले अहिले उनीहरुको व्यवहार कस्तो छ, त्यसबारे मैले धेरै अनुभव गर्न पाइनँ । संगठनभित्र केही नोटिस भएको छ । व्यक्तिअनुसार च्वाइस फरक हुनसक्छ तर सरकारको निर्णय आइसकेपछिको अवस्थामा व्यक्तिभन्दा संस्थागत स्वार्थ महत्त्वपूर्ण हुन्छ । अब पनि फलानालाई आइजिपी बनाउँछु भन्दै कोही हिँड्छ भने ऊ तत्काल सुध्रनुपर्छ, नत्र उसैलाई हानि हुन्छ ।

भनेपछि तपाईंबाहेक अन्यलाई आइजिपी बनाउन हिँडेका प्रहरीको खैरियत छैन अब ?
खैरियत छैन नभनौं । प्रहरीजस्तो सुरक्षा संगठनभित्र यो या त्यो भनेर गुटबन्दी हुनुहुन्न । यसमा म सचेत छु । सरकारले निर्णय गर्नु अगाडिसम्म कसले के भूमिका खेले, त्यो मेरो प्राथमिकताको विषय पनि रहेन तर सरकारको निर्णय आइसकेपछिको अवस्थामा पनि यो या त्यो भन्ने देखियो भने त्यो संगठनले सहने विषय हैन । व्यक्तिको विषय सरकारले टुंग्याइसक्यो । अब संस्थागतरुपमा काम गर्नुपर्छ भन्ने धारणा हो । हिजोका दिनमा भएको गलत अभ्यासले संगठनको साख गिरेको त सत्य नै हो नि ! त्यसैले तत्काल सुध्रिनुपर्छ भनेको हो । कोही सुध्रन सक्दैनन् भने यो प्रवृत्ति त साफ पार्छु म । बायस्ड भने हुन्न तर कसैले व्यवहार सुधार्न सक्दैन भने त्यो व्यक्ति यो संगठनमा रहन्न । यो त क्लियर हो ।

कुन पदमा पुगेपछि ‘अँ म पनि आइजिपी हुनसक्छु है’ भन्ने लागेको थियो ?
राम्रो काम गर्दै गयो भने राम्रै हुन्छ भन्ने त संगठनमा प्रवेश गरेदेखिकै सोच हो । संगठन प्रमुखसम्म पुग्न प्राविधिक पाटाहरु पनि हुन्छन् । काठमाडौंमा एसपी भएर काम गर्न थालेपछि राम्रो काम गर्दै अगाडि बढ्ने हो भने संगठनको नेतृत्वको अवसरसमेत पाउन सक्छु भन्ने लागेको थियो । 

प्रहरी संगठनभित्र गुटबन्दी रहन्न भन्नुभयो । संगठनभित्र अस्थायी मात्रै हैन पूर्व प्रमुख, राजनीतिक दल केन्द्रित स्थायी गुटसमेत जसले आइजिपीलाई काम गर्न सधैँ अप्ठ्यारो पार्छन् ती कसरी निस्क्रिय बनाउनुहुन्छ ?
ती कुनै पनि रहन्नन् । संगठन प्रमुखले चाहेका, नीतिगत काम हुने हो । म त यसको, म त उसको भन्ने व्यक्तिका लागि कुनै गुन्जायस हुन्न । संगठनले तोकेको काम गर्नुप¥यो, जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्‍यो यत्ति हो।

भन्नलाई त सजिलै छ । हिजोका आइजिपीहरुले पनि भनेका हुन् तर आफ्नै ब्याचका साथी, सरकारमा रहेका दलबीचको टकराव र शक्तिकेन्द्र रिझाउन माहिर समूहका कारण कामै गर्न नसक्ने अवस्था पनि देखिएकै हुन् । साफ चैँ कसरी पार्नुहुन्छ भन्ने हो ?
मैले देखेको हो । तपाईंले भनेको पनि सही हो । कमान्डर आफैंमा केही कमजोरी भए मात्र यस्तो हुने हो । मैले निर्देशन दिन सकिनँ, निर्णय गर्न सकिनँ भने त अरुले खेल्छन् नै । यसो भनिरहँदा यस अगाडिका कमान्डरले गरेनन् भनेको हैन । त्यस्तो प्रवृत्ति संगठनमा छ भने उनीहरुले मेरो कार्यकालमा त्यस्तो नसोचे हुन्छ । सुझाव जसको पनि लिनुपर्छ तर निर्णय गर्ने त मैले हो । 

भनेपछि प्रहरी संगठनमा रहेको गुटबन्दीको दीर्घरोग समाप्तै हुन्छ हैन त ?
म गर्न दिन्नँ र रहन पनि दिन्नँ ।

आफ्ना ब्याची मिलाउन नसक्दाका अप्ठ्यारा त देख्नुभयो होला ? आफ्ना ब्याचीलाई कसरी मिलाएर लैजाने योजना छ ?
संगठन प्रमुख भएपछि ब्याची भन्ने नै हुन्न । कमान्डमा चल्ने संगठनमा दिइएको जिम्मेवारी निष्ठापूर्वक पूरा गर्ने हो । अब त्यसमा खेल्ने मौका रहन्न । यो फोर्समा रहँदाको जुन चेन अफ कमान्ड छ, त्यसमा बस्नुपर्छ । म ब्याची हुँ भनेर एक्ट्रा प्रिभिलेज लिने सोच कसरी रह्यो मै अचम्ममा छु । जुन ठाउँमा आफूले जे गर्नुपर्ने हो, त्यही गर्ने हो । हिजो सँगै थियौं, सँगै बस्यौं । ठीकै छ तर अब दर्जाअनुसार तोकिएको जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्छ ।

यो भन्दाभन्दै पनि यस अगाडिका केही आइजिपीको कार्यकाल हेर्दा त ब्याचीहरुले चाहे भने संगठन प्रमुखलाई रुवाउने क्षमता राख्ने रहेछन् भन्ने त देखिएकै हो नि ?
अब हिजोका दिनमा उहाँहरु किन रुनुभयो त्यो त मलाई थाहा भएन । मैले मेरो दायित्व पूरा गर्ने हो, अन्यले दर्जा अनुसारको जिम्मेवारी पूरा गर्ने हो । यसमा तलमाथि हुन्न । म अरुलाई पनि रुवाउन्नँ, म पनि रुन्नँ ।

एकै तालिममा बसेकाहरुबीच आत्मीय सम्बन्ध पनि हुन्छ भन्छन् । साथीभाइको सम्बन्ध बनेको हुन्छ, त्यसको प्रभाव त पर्ला नि ?
प्रहरी महानिरीक्षकको चयनताका साथीभाइको सम्बन्ध कहाँ रहन्छ भन्ने त देख्नुभयो होला नि ! कसले, कता के–के गरे भन्ने त थाहा होला । म त्यसमा विस्तृत रुपमा जान्नँ । ब्याची मात्रै हैन, मैले संगठनका सबै सदस्यलाई हेर्नुपर्छ, हेर्छु ।

भनेपछि संगठनमा अब एआइजीले आइजिपी हल्लाएको दृश्य देखिन्न ?
कल्पनै नगरे हुन्छ । एआइजीलाई हल्लाउने आइजिपीले हो । पद अनुसारको जिम्मेवारी वहन गर्नुपर्‍यो । मेरो कार्यकालमा संगठन प्रमुखलाई कसैले हल्लाउने कल्पना नगरे हुन्छ । त्यो हुन्न ।

पक्का हो त ?
पक्का हो ।

यो रेकर्ड सुरक्षित राखे हुन्छ ?
राख्नुस् । बोलेको पूरा गर्छु ।

एकातिर तपाईं आइजिपीमा नियुक्त हुनुभएको समाचार आउँदा डिआइजी रमेश खरेलको राजीनामाको समाचार पनि आयो । कस्तो लाग्यो ?
उहाँ राम्रो साथी हो । संगठनमा पहिला पनि हरेक दर्जामा राम्रो काम गर्दै जानुपर्छ भन्ने नै हो । अब उहाँको पनि व्यक्तिगत महत्त्वाकांक्षा र चाहना होला । त्यतातर्फ त्यत्ति गइनँ म । चित्त नबुझेमा पेन्सन पाकिसकेकाले राजीनामा दिनु पनि सामान्य नै हो ।

खल्लो त लाग्यो होला नि ?
नढाँटी भन्दा खल्लो पनि लागेन । बसेर काम गर्दा राम्रो हुन्थ्यो । आखिर बनाउने त संगठन नै हो । नागरिककै सेवा गर्ने हो । हुन पाए हुन्थ्यो भन्ने त लागिहाल्छ तर म यही बन्छु र हुन्छु भनेर म कहिल्यै हिँडिनँ । सरकारले चयन गर्‍यो । अब यसमा उहाँ (रमेश खरेल) ले किन राजीनामा दिनुभयो, उहाँको केही अप्सन छ कि त्यो थाहा भएन ।

एकातिर सुरक्षा संगठनमा न चाहेर प्रवेश हुन्छ न चाहेर छाड्न सकिन्छ भन्ने सुनिन्छ । अर्कोतिर राजीनामा दिन पाएको हुन्न, स्विकृति हुन्छ । विरोधाभाष भएन र ?
यो त रोक्नुपर्छ तर हालसालैको प्रसंगसँग जोड्न खोजेको हो भने यो बारेमा निवर्तमान प्रहरी प्रमुखज्यूलाई सोध्दा उपयुक्त जवाफ आउन सक्छ । राजीनामा आएपछि उहाँले के भो भनेर सोध्नुभएको भन्ने मैले सुनेको छु । त्यसपछि राजीनामा मन्त्रालय पठाउनु भएको हो ।

कार्यभार सम्हालेपछि उहाँसँग कुराकानी भयो ?
सञ्चारमाध्यमले प्रतिक्रिया सोध्दा संगठन नछोडेको भए हुन्थ्यो, मिलेर काम गर्न सकिन्थ्यो भनेको हुँ तर प्रत्यक्ष कुरा भएको छैन ।

अब योजनातिर जाऊँ न त । २८ वर्ष बिताइसकेको संगठनमा अझै बुझ्न त बाँकी नहोला ? तत्कालीन, अल्पकालीन र दीर्घकालीन के–के योजना छन् ?
विविध घटनाक्रमले संगठनमा कार्यरत जनशक्तिको मनोबल खस्किएको छ । नागरिकमा अविश्वास उत्पन्न भएको छ । यो हटाउनु मेरो तात्कालिक काम हो । यसमा काम सुरु गरिसकेको छु । प्रहरीको कार्यप्रणालीमा सुधार आवश्यक छ । सर्वसाधारणले अनुभव गर्ने गरी प्रहरीको कार्यशैली र व्यवहार सुधार गर्ने कार्ययोजना बनाइसकेँ । एक साताभित्र त्यसको प्रभाव देखिन्छ । भोलिको प्रहरी संगठन कस्तो हुने भन्ने नीति बनाउने चरण हो अहिले । प्रादेशिक र संघीय संरचना बन्दैछ । प्रहरी संगठनले पाएको जिम्मेवारी अनुसारको दायित्व निर्वाह, प्रादेशिक संरचना र संघीय संरचनाको कार्यान्वयन र सरुवा–बढुवा अल्पकालीन हुन् । तल्लो तहसम्मका प्रहरी कर्मचारीलाई ‘यो संगठन मेरो हो, यसले मलाई हेर्छ’ भन्ने आत्मबल बढाउनुपर्ने अवस्था छ । सेवा सुविधामा पुनर्विचार, ड्युटीको समय, सरुवा र बढुवा पारदर्शी प्रणाली निर्माण आवश्यक छ । यसका लागि नीति बनाउन जरुरी छ । अन्य निकायसँग समन्वय आवश्यक छ । अपराध नियन्त्रण रणनीति पुनरावलोकन र निर्माण तथा कार्यान्वयन दीर्घकालीन योजना हुन् । अपराध गरेर अपराधी भाग्दा प्रहरी आफैं भाग्ने हैन । जनताले दुःख पाइरहेको टुलुटुलु हेरेर बस्ने हैन । प्रहरी प्रहरीजस्तै हुनुपर्छ ।

प्रहरी प्रहरीजस्तै हुनुपर्छ भनेको ?
बहानाबाजी चल्दैन भनेको हो । यो भएन, त्यो भएन भन्ने वातावरण हटाउने मेरो जिम्मेवारी हो । तोकिएको जिम्मेवारी बहानाबाजी नगरी पूरा गर्नु संगठनका सदस्यको जिम्मेवारी हो । सर यस्तो भएन, उस्तो भएन भन्नेका लागि स्थान रहन्न । कठोरताका साथ जिम्मेवारी पूरा गर्नैपर्छ।

कठोरता भनेको इन्काउन्टरसम्म त होला नि, हैन ?
कठोरता भनेको काँ इन्काउन्टर मात्र हुन्छ ? कठोरता भनेको नियम कानुनको परिधिभित्र रहेर सिलसिलेवार रुपमा जुन बिन्दुसम्म पुगेर जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्ने हो, ती सब गर्नुपर्छ भनेको हो ।

यो भनेको पनि गोली चलाउनुपर्ने अवस्थामा गोली चलाउन हात नकमाऊ भनेको नै त हो नि, हैन र ?
विवेकपूर्ण रुपमा शान्तिसुरक्षा बहालीका लागि जहाँसम्म पुग्नुपर्ने हो, त्यहाँसम्म पुग्न नहच्किने भनेको हो । 

निभाएको जिम्मेवारी अनुसारको वृत्तिविकास र अवसर पाउन पनि शक्तिकेन्द्रको ढोकामा पुग्नुपर्ने अवस्था छ । यस्तो वातावरणमा सकिन्छ भनेका काम गर्न ?
नसकिने भन्ने के नै छ र ? सकिन्छ । संगठन प्रमुखले संगठनका सदस्यको मन जितेर जिम्मेवारी अनुसारको मूल्यांकन र अवसरको ग्यारेन्टी गर्नसक्यो भने यो आफैं हट्दै जान्छ । नेताको ढोकामा जाँदै नजाऊ पनि म भन्दिनँ । पहिला संगठनमा भन्ने हो, जायज माग पनि सुनुवाइ भएन भने हरेकले विकल्प खोज्छन् नै । त्यो विकल्प खोज्नै नपर्ने वातावरण बनाउने हो भने यो समस्या सक्किइहाल्छ । तर संगठनलाई जानकारी नै नदिने, संगठनको हितविपरीतको ‘प्रेसर क्रिएट’ गर्ने जस्ता गतिविधि स्वीकार्य हुन्नन् ।

अवसरका लागि फोन हनाएर दबाब दिनेलाई कसरी तह लगाउनुहुन्छ ?
आवश्यक क्षमतै नभएकाले जति दबाब बढाए पनि उसको काम हुन्न । कालोसूचीमा पर्ने मात्र हो । क्षमताअनुसारको जिम्मेवारी संगठनले दिन्छ । अनावश्यक फोन डायल गराउन आवश्यक छैन । त्यसरी काम पनि हुन्न ।

संघीय प्रहरी ऐन बन्दैछ । त्यसमा प्रहरीको अवकाससम्बन्धी प्रावधानमाथि समेत छलफल चलिरहेको छ । अवकासका तीन प्रक्रियामध्ये ३० वर्षीय सेवा अवधिबारे पनि छलफल भइरहेको रहेछ । यसमा तपाईंको धारणा के छ ?
संगठनका सबै सदस्यको भलाइ जेमा हुन्छ, त्यही गर्ने हो । भर्खर नेतृत्वमा पुगेको छु । यसबारे अध्ययन गर्दैछु । जे गर्ने हो, त्यसको आधार बनाउनुपर्छ । त्यसपछि मात्र भन्न सक्छु ।

गृह मन्त्रालयमा यसबारे छलफल भइरहेको छ । गृहमन्त्रीले बोलाएर ३० वर्षीय राख्ने या हटाउनेबारे एस र नो मा प्रश्न सोध्दा तपाईंको उत्तर के हुन्छ ?
यसबारेमा अध्ययनकै क्रममा रहेकाले अहिले एस या नो भन्न सक्दिनँ ।

चलचित्र पुरस्कार वितरण अनि पुस्तक विमोचनमा समेत देखिनुहुन्छ । फिल्म र पुस्तकमा बढी नै रुचि छ हो ?
फिल्म त त्यत्ति हेर्दिनँ तर पुस्तक भने सकेसम्म पढ्छु । आफूलाई अपडेट गराउन पुस्तक पढ्न जरुरी छ । 

अन्त्यमा, प्रहरी नेतृत्व परिवर्तन हुँदा प्रहरीको सेवा प्रवाहमा भएको परिवर्तन अनुभव गर्न कति समय कुर्नुपर्छ ?
एक हप्ता । 
पक्का ?
पक्का
शुभकामना ।
धन्यवाद ।

शुक्रबार साप्ताहिकको अन्तर्वार्ताका क्रममा फोटो पत्रकार केशव थोकरले कैद गरेका आइजिपी खनालका तीन मुद्रा ।

]]>
इन्डोनेसियामा भूकम्प, २ को मृत्यु, ३ सय घरमा क्षति https://www.nagariknews.com/news/44384/ Thu, 19 Apr 2018 14:35:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44384/ इन्डोनेसियाको जाभा प्रान्तमा आएको भूकम्पमा परी दुई व्यक्तिको मृत्यु हुनाका साथै अन्य २१ जना घाइते भएका छन्। जाकार्ता – इन्डोनेसियाको जाभा प्रान्तमा आएको भूकम्पमा परी दुई व्यक्तिको मृत्यु हुनाका साथै अन्य २१ जना घाइते भएका छन्।

यस भूकम्पका कारण ३०० भन्दा बढी घर क्षतिग्रस्त भएको प्रकोप नियन्त्रण निकायका अधिकारीहरुले बिहीबार जानकारी दिएका छन्।

प्राकृतिक प्रकोप व्यवस्थापनका प्रवक्ता पुर्वो नुङ्रोहोेका अनुसार यस भूकम्पको कारण २ हजारभन्दा बढी व्यक्तिलाई अन्यत्र सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। घाइतेहरुलाई नजिकैको अस्पतालमा उपचारका लागि लगिएको बताइएको छ।

स्थानीय समयानुसार बुधबार अपराह्न १३ः२८ बजे आएको यो भूकम्प ४.४ म्याग्निच्युडको मात्र भएको त्यहाँको भूकम्प मापन केन्द्रले जानकारी दिएको छ। तर भूकम्पको केन्द्रबिन्दु चार किलोमिटरमात्र गहिराइमा नै रहेको हुनाले बढी क्षति भएको बताइएको छ।

यस भूकम्पका कारण ३१६ घर, चार मस्जिद र दुई वटा विद्यालय भवन क्षतिग्रस्त भएको बताइएको छ। भूकम्प प्रभावित क्षेत्रबाट दुई हजार १०४ व्यक्तिलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको जनाइएको छ।

भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा सयौँको संख्याका उद्धारकर्ता, सेना र स्थानीय बासिन्दाले सहयोग गरिरहेको समाचारमा उल्लेख छ। इन्डोनेसिया बारम्बार भूकम्पले सताउने देशको सूचीमा पर्दछ।

]]>
साउदीमा पहिलो पटक फेशन शो, दर्शक महिलामात्र https://www.nagariknews.com/news/44383/ Thu, 19 Apr 2018 13:57:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44383/ साउदी अरेबियामा पहिलोपटक फेशन शो भएको छ। साउदीको रियादमा सम्पन्न उक्त फेशन शोमा दर्शक भने महिलाहरूमात्र थिए।  उक्त फेसन शोमा सहभागी महिलाहरू ज्यादै खुसी देखिएका थिए। फेसन शोमा विश्वका अन्य मुलुकका महिलाहरूको पनि सहभागिता रहेको थियो। रियाद् – साउदी अरेबियामा पहिलोपटक फेशन शो भएको छ। साउदीको रियादमा सम्पन्न उक्त फेशन शोमा दर्शक भने महिलाहरूमात्र थिए। 

उक्त फेसन शोमा सहभागी महिलाहरू ज्यादै खुसी देखिएका थिए। फेसन शोमा विश्वका अन्य मुलुकका महिलाहरूको पनि सहभागिता रहेको थियो।

महिला अधिकारका क्षेत्रमा अनुदार देखिएको साउदी अरेबियाले केही समय अगाडि मात्रै महिलाहरूलाई गाडी चालकको अनुमति दिएको थियो। गाडी चलाउन नपाउने नियमको अवज्ञा गरेको भन्दै साउदीका  महिला अधिकारवादीहरूले जरिवाना तथा जेल सजायको सामना समेत गर्नुपरेको थियो। 

केही महिना अगाडि साउदीका महिलाहरूलाई फुटबल प्रतियोगिता हेर्न अनुमति दिइएको थियो। महिलाहरूले पुरूषसँगै किङ अब्दुलाहा स्पोर्टस् सिटीमा अल –बटिन र अल –अल्हीबीचको खेल हेरेका थिए। 

गत डिसेम्बरमा साउदीले महिलाहरूले हलमा गएर चलचित्र हेर्न पाउने अनुमति दिएको थियो।

]]>
शुक्लाफाँटामा बाह्रसिंगाको अनुगमन https://www.nagariknews.com/news/44382/ Thu, 19 Apr 2018 13:47:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44382/ कञ्चनपुरको शुक्लाफाटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा विश्वमै दुर्लभ वन्यजन्तु बाह्रसिंगाको अनुगमन थालिएको छ। भीमदत्तनगर – कञ्चनपुरको शुक्लाफाटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा विश्वमै दुर्लभ वन्यजन्तु बाह्रसिंगाको अनुगमन थालिएको छ।

निकुञ्ज कर्मचारी र साझेदार निकायहरुको पहलमा गत सोमबारदेखि निकुञ्जभित्रको शुक्लाफाँटा र आसपासका क्षेत्रमा बाह्रसिंगाको अनुगमन एवं गणनासमेत गर्न थालिएको छ।

शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जका निमित्त संरक्षण अधिकृत गोपाल घिमिरेले बाह्रसिंगाको वासस्थान, अवस्था र गणना कार्यसमेत भइरहेको जानकारी दिए। पाँच दिनसम्म सञ्चालन हुने अनुगमनले बाह्रसिंगाको नयाँ वासस्थान एवं समग्र अवस्थाबारे जानकारी हुने उनको भनाइ छ।

यसअघिको रेकर्डअनुसार शुक्लाफाँटामा विश्वमै सबैभन्दा बढी २ हजार ३०० को संख्यामा बाह्रसिंगाको झुण्ड देख्न पाइने गरेको छ।

निकुञ्जकै मुख्य आकर्षणका रुपमा रहेको बाह्रसिंगाको अवलोकन गर्न निकुञ्ज कार्यालयबाट २४ किलोमिटरको दूरीमा रहेको शुक्लाफाँट उपयुक्त स्थान हो। फाँटमा वन्यजन्तुका लागि चरिचरनसँगै प्यास मेटाउन कृत्रिम तलाउसमेत निर्माण गरिएका छन्।    (रासस)

]]>
सिन्डिकेट अन्त्य गर्ने सरकारी निर्णयको नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघद्वारा स्वागत https://www.nagariknews.com/news/44381/ Thu, 19 Apr 2018 13:32:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44381/ यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट अन्त्य गर्ने सरकारी निर्णयको नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले स्वगत गरेको छ। काठमाडौं – यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट अन्त्य गर्ने सरकारी निर्णयको नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले स्वगत गरेको छ। लामो समयदेखि यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट अन्त्यको माग गर्दै आएको महासंघले बिहीबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै सरकारले गरेको निर्णयको स्वागत गरेको हो।

महासंघद्वारा जरी विज्ञप्तिमा सबै प्रकारको सिन्डिकेट, कार्टेलिङ र आलोपालो प्रथाको अन्त्य हुनुपर्ने विगत लामो समयदेखि माग गर्दै  आएको नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ, नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्बाट भएको यातायात क्षेत्रसँग सम्बन्धित संघ/संस्थाको दर्ता र नवीकरण जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट नगर्ने/नगराउने निर्णयको स्वागत गर्दछ भनिएको छ। खुला बजार नीति अवलम्वन गरेको मुलुकका लागि सिन्डिकेट, कार्टेलिङ र आलोपालो प्रथा कुनै पनि हालतमा जायज र सोभनीय नहुने महाासंघको ठहर छ।

‘विगतमा सिन्डिकेट, कार्टेलिङ र आलोपालो प्रथाको विरोध गर्दै त्यसको खारेजीका लागि अदालतको ढोका समेत ढक्ढक्याउनु परेको स्मरण गर्दै महासंघले ढुवानीमा समेत जबरजस्ती लागू गरिँदै आएको सिन्डिकेट, कार्टेलिङ र आलोपालो प्रथाको अन्त्यको माग गरेको छ।

सरकारको निर्णयको विरोधमा सार्वजनिक यातायात सेवा ठप्प पार्ने निर्णय तत्काल फिर्ता लिई सार्वजनिक यातायातलाई चुस्त, दुरूस्त र प्रभावकारी बनाउने सरकारको प्रयासमा सहयोग गर्न पनि सबै यातायात व्यवासायीसँग महासंघले आाग्रह गरेको छ।

]]>
भारतीय कुखुरा र अण्डा अवैध रुपमा नेपाल भित्रिदै https://www.nagariknews.com/news/44379/ Thu, 19 Apr 2018 13:31:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44379/ सरकारले भारतीय बजारबाट कुखुुरा र पक्षीजन्य पदार्थको आयातमा प्रतिबन्ध लगाए पनि सिरहाका विभिन्न बजारमा खुलेआम बिक्री वितरण भइरहेको छ। लहान – सरकारले भारतीय बजारबाट कुखुुरा र पक्षीजन्य पदार्थको आयातमा प्रतिबन्ध लगाए पनि सिरहाका विभिन्न बजारमा खुलेआम बिक्री वितरण भइरहेको छ।

भारतमा बर्डफ्लु देखापरेपछि सरकारले भारतबाट कुखुरा र अण्डालगायत पक्षीजन्य वस्तुको आयातमा रोक लगाएको हो। भारतीय सीमासँग जोडिएको सिरहाको विभिन्न नाकाबाट सेतो अण्डा र कुखुरा भित्रिने गरेको छ।

सीमावर्ती क्षेत्रमा बर्डफ्लुको उच्च जोखिम रहेको छ। भारतीय सीमासँग जोडिएको सिरहाको भगवानपुर, माडर, बरियारपट्टि, ठाडी, जिझौललगायत बजारमा सेतो अण्डा खुलेआम बिक्री वितरण भइरहेको स्थानीयवासी बताउँछन्। सीमा क्षेत्रमा खटिएका सुरक्षाकर्मीकै मिलेमतोमा बरियारपट्टि, झाझपट्टि, माडर, ठाडी, कुसण्डीलगायत नाकाबाट भारतीय कुखुरा र अण्डा तस्करी हुने गरेको छ।

भारतीय कुखुराको मासु प्रतिकिलो रु ५० देखि रु १०० सम्म सस्तो पर्छ। झाझपट्टि नाकाबाट दैनिक १० देखि १५ भ्यान भारतीय कुखुरा तस्करी भएर लहान, गोलबजारलगायत बजारमा पुग्ने गरेको कुसण्डीका रामप्रसाद यादव बताउछन्। उनले भने,“पहिले अँध्यारोमा तस्करी हुन्थ्यो, अहिले त दिउँसै हुन थालेको छ।”

कुखुरा तस्करी गर्न साइकल, मोटरसाइकल र चारपाङ्ग्रे भ्यानसमेत प्रयोग हुने गरेको स्थानीयवासी बताउँछन्। प्रहरीले गत फागुन १७ गते लगठी गोठ नाकाबाट जिपसहित ८ लाख ५० हजार बराबरको कुखुरासहित तस्करलाई पक्राउ गरिएको थियो।

माडरस्थित पशु क्वारेन्टाइन कार्यालयका प्रमुख चन्द्रकिशोर यादव भारतीय कुखुरा र अण्डाको तस्करी भइरहेको स्वीकार छन्। उनले  कुखुरा र अण्डाको तस्करी रोक्न सम्बन्धित निकायले आवश्यक रणनीति बनाएर अघि बढ्नुपर्ने बताए।   (रासस)

]]>
लिलि बिली : हिन्दी फिल्मको जोडजाड https://www.nagariknews.com/news/44380/ Thu, 19 Apr 2018 13:28:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44380/ स्कटल्यान्ड तपाईंको ‘ड्रिम कन्ट्री’ हो र पर्दामै भए पनि त्यहाँका दृश्य देख्दा तपाईंको मन रमाउँछ भने ‘लिलि बिली’ हेर्नु राम्रै अप्सन हुनसक्छ । तर राम्रो फिल्मको खोजी हो भने हलसम्म नगएकै जाति । फिल्ममा जति सुन्दर दृश्य कैद गरिएका छन्, फिल्म भने त्यति सुन्दर बनेको छैन। स्कटल्यान्ड तपाईंको ‘ड्रिम कन्ट्री’ हो र पर्दामै भए पनि त्यहाँका दृश्य देख्दा तपाईंको मन रमाउँछ भने ‘लिलि बिली’ हेर्नु राम्रै अप्सन हुनसक्छ। तर राम्रो फिल्मको खोजी हो भने हलसम्म नगएकै जाति। फिल्ममा जति सुन्दर दृश्य कैद गरिएका छन्, फिल्म भने त्यति सुन्दर बनेको छैन। 

न फिल्मको कथा ताजा छ, न कथा भन्ने शैली नै मनोहर छ। हिरोइन रुँदा हिरोले फकाउने, हिरोइन अपहरणमा पर्दा हिरोले बचाउने,  हिरोइन हिरोसँग हुँदा बुबा छुट्टयाउन आउने! दर्शकले सयौंपल्ट हेरिसकेका दृश्यले ‘लिलि बिली’ भरिएको छ। दर्शकलाई लोभ्याउने ताजा भनेको फिल्मको लोकेसन मात्रै हो। 

फिल्ममा आभाष (प्रदीप खड्का) र श्रुती (जसिता गुरुङ) को प्रेमकथा छ। प्रेमीसँग ब्रेकअप भएकी श्रुतीको भेट शौचालयमा रोइरहेको अवस्थामा आभाषसँग हुन्छ। र, फिल्मको कथा सुरु हुन्छ। बिस्तारै उनीहरु नजिक हुन्छन्, सँगै घुम्छन्, रमाइलो गर्छन्। दुईबीच अलिअलि प्रेम पलाइरहेको बेला त्यतिबेलै घरमा जसिताको ‘इन्गेज्मेन्ट’ तय हुन्छ। त्यसपछि यी दुईको सम्बन्धले कस्तो मोड लिन्छ? दुईजनाको सम्बन्धका कारण उत्पन्न हुने घटना र परिस्थिति नै फिल्मको मूल कथा हो। 

प्रेमकथामा बन्ने यस्ता फिल्मबाट प्रायः निर्देशकको एउटै उद्देश्य हुन्छ– स्वादिलो प्रेम कहानीमार्फत दर्शकलाई रमाइलो गराउने। तर, दुःखको कुरा, यो फिल्ममा निर्देशकले भन्न खोजेको कहानी घिसिपिटी छ। खँदिलो भएन। यो फिल्म हेर्दै गर्दा सिनेमा बौद्धिक उत्पादन हो भन्ने कुरा बिर्सिएकै जाती। 

हिन्दी फिल्मका नियमित दर्शकले कुन सिन कहाँबाट प्रभावित हो सजिलै खुट्याउन सक्छन्। फिल्म हेर्दै गर्दा करण जोहरको ‘दिलवाले दुल्हनीया लेजाएगें’, ‘कभी अलबिदा ना कहना’, इम्तियाज अलीको ‘जब वी मेट’ लगायत हिन्दी फिल्मका दृश्यको झल्को आउँछ मज्जाले।

निर्देशक मिलन चाम्स र पटकथाकार प्रदीप भारद्वाजले विभिन्न फिल्मका दृश्य जोडेर पर्दामा सुन्दर प्रेम कहानी भन्ने जुन चलाखीपूर्ण प्रयास त गरे तर त्यो दर्शकको अगाडि फ्लप भइदियो। दर्शकले फिल्ममा देखाइने दृश्यका स्रोत सजिलै खुट्याउन सक्छन्। 

फिल्म दृश्यभाषाको बलियो माध्यम हो। तर ‘लिलिबिली’ हर्दै गर्दा यही यथार्थलाई निर्देशकले बेवास्ता गरेको प्रष्टै देखिन्छ। सकेसम्म कम संवादको प्रयोग गर्नुलाई एउटा असल फिल्म निर्देशकको गुण मानिन्छ तर यो फिल्ममा धेरैजसो दृश्य संवादप्रधान नै छ। 

फिल्ममा विक्रमको रोल गरेका अनुपविक्रम शाहीको चरित्र चित्रण अस्वाभाविक लाग्छ । आभाष र श्रुतीप्रति जागेको बदलाको भावना एकाएक हराउनु विश्वसनीय लाग्दैन। फिल्ममा उनलाई जसरी प्रस्तुत गरिएको छ त्यो हेर्दा उनको चरित्र त्यति आवश्यक देखिँदैन। 

फिल्ममा सुदिप बरालको सिनेमाटाग्राफी राम्रै छ तर यति भन्दाभन्दै स्कटल्यान्ड आफैँमा सुन्दर र प्राकृतिक रुपमा धनी देश हो भन्ने यथार्थ भुल्नुहुन्न। किनभने सुन्दर दृश्य स्वाभाविक रुपमा क्यामेराले सुन्दर नै देख्छ। त्यसैले प्राकृतिक सुन्दरताले भरिएका दृश्य खिच्दै गर्दा उनले कति कलात्मकता देखाए त्यो बहसकै पाटो हो। 

यो फिल्मका अभिनेता प्रदीप आफूलाई स्टार पथमा डोर्याइरहेका अभिनेता हुन्। उनको फ्यान फलोइङ राम्रै छ। ‘प्रेमगीत’बाट उनी दर्शकको नजरमा परेका हुन्। 

यो फिल्ममा उनको अभिनय उन्नत छैन तर पहिलेभन्दा कम पनि छैन।  आफू ‘स्टार’ हुन खोज्ने अभिनेताको असल गुण अभिनय मात्रै गर्नु होइन, राम्रो स्क्रिप्टमा काम गर्नु पनि हो। उनले फिल्म छनोटमा गम्भिरता नदेखाउने र अब पनि यस्तै फिल्म रोजिरहने हो भने उनको करिअरको ग्राफले उकालो नाप्न सक्दैन।

यही फिल्मबाट अभिनयमा डेब्यु भएकी जसिता गुरुङको पहिलो प्रयास प्रशंसनीय छ तर केही–केही दृश्यमा भने उनले ‘ओभरएक्टिङ’ गरेको महसुस हुन्छ। प्रियंका कार्की आफ्नो चरित्रमा फिट छिन्। फिल्मको ब्याकग्राउन्ड म्युजिक ठीकै छ तर ठाउँ–ठाउँमा दृश्य र कथाअनुसार लय गुमाएको भान हुन्छ। यसले दर्शकलाई ‘इरिटेट’ बनाउँछ। 

दर्शकको संवेदनालाई छुनु र आत्मीय महसुस गराउन सक्नु एउटा सफल लभस्टोरी फिल्मको गुण हो। यसमा ‘लिलि बिली’ चुकेको छ। पर्दामा पात्र पटकपटक रुँदा दर्शक गलल हाँस्नु पक्कै राम्रो फिल्मको संकेत होइन। 

यो फिल्मको तारिफयोग्य पक्ष– नेपाली फिल्म युरोपमा छायांकन हुनु मात्र हो। सँगसँगै तीतो यथार्थ पनि छ– फिल्ममा जति खर्च गरिएको छ, नतिजा त्यसअनुसार देखिँदैन। 

फिल्म युरोप त पुगेको छ। त्यहाँका खोलानाला, डाँडापाखा, चिल्ला–चिल्ला सडक र सुन्दर घरहरु त देखाइएको छ तर हुनुपर्ने गुणस्तर  भने हराएको छ। न कथा मौलिक छ, न कथा भन्ने शैली। अरू कुनै भाषामा डब गरेर हेरियो भने पक्कै पनि यो फिल्मलाई नेपाली भन्ने आधार रहँदैन।

सुन्दर दृश्यहरुको भीड हुँदैमा फिल्म पक्कै राम्रो हुँदैन। तैपनि दृश्यमा रमाउने दर्शकहरु यो फिल्मबाट पक्कै रमाउलान् तर फिल्ममा बलियो कथा र प्रस्तुति खोज्नेहरु खुसी हुँदैनन्। यो फिल्म नयाँ खोलमा प्याक गरिएको पुरानै चकलेटजस्तै हो। फ्रेस लोकेसनमा खिचिएको एउटा बासी लभस्टोरी जसले नेपाली फिल्मको संख्या मात्रै बढायो। शुक्रबार साप्ताहिकबाट

]]>
हलेसीगढी उत्खनन गर्न पुरातत्व विभागसमक्ष आग्रह https://www.nagariknews.com/news/44378/ Thu, 19 Apr 2018 13:21:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44378/ हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकाले करिव ३५० वर्ष पुरानो गढी उत्खनन गर्न पहल थालिएको छ। खोटाङ – हलेसी तुवाचुङ नगरपालिकाले करिव ३५० वर्ष पुरानो गढी उत्खनन गर्न पहल थालिएको छ। हलेसी क्षेत्रमा राजकीय जग बसाएका होलैसुङको नामबाट चिनिने गढीको अस्तित्व र संरचनालाई संरक्षण गर्दै त्यसको ऐतिहासिक महत्वलाई उजागर गर्न वडा नं ५ दुर्छिमस्थित हलेसीगढी उत्खननका लागि नगरपालिकाले पुरातत्व विभागलाई आग्रह गरेको छ।

ऐतिहासिक गढीको संरक्षण र संवर्द्धन गर्दै पर्यटकीयस्थलका रुपमा विकास गर्न गढीको प्रारम्भिक सर्वेक्षण, उत्खनन एवं पुनःनिर्माणका लागि विशेषज्ञसहित बजेट व्यवस्थाका लागि विभागसमक्ष प्रस्ताव गरिएको नगर प्रमुख इवन राईले बताए। अग्लो डाँडामा रहेकाले हलेसी गुफा, तुवाचुङ–जायजुम, हिमालय शृखंला, तराईका समथर भू–भागसमेत दृश्यावलोकन गर्न सकिने रमणीय ठाउँ भएकाले हलेसी गढीमा पर्यटन संवद्र्धनको प्रचुर सम्भावना रहेको स्थानीयवासी बताउँछन्।

हलेसी गढीले गोरखा दरबार, पाटन दरबार, कीर्तिपुर दरबारको जस्तै ऐतिहासिक महत्व बोकेको भए पनि प्रचार–प्रसारमा नआएकाले उत्खननका लागि नगरपालिकामा प्रस्ताव राखिएको बुद्धिजीवी भुपेन्द्रकुमार राईले बताए। ऐतिहासिक गढीको अस्तित्व नै मेटिने गरी नजिकैबाट मनपर्दो तरिकाले सडक खन्न थालिएको केही समयपछि गढी उत्खननका लागि पहल थालिएको हो।

मध्यपहाडी लोकमार्गको जयराम–हलेसी सडकअन्तर्गत दुर्छिमको छापडाँडाभन्दा केही माथि रहेको हलेसी गढीमा राजा र सेनापति बस्ने छुट्टाछुट्टै गढीको जग अहिले पनि यथावत् छ। सैनिक परेड खेल्ने मैदान, गढी वरिपरि हिँड्ने रिङ रोड, सुरुङ लगायतका संरचना अहिले पनि देख्न सकिन्छ। तर ती संरचनाको अस्तित्व क्रमशः मेटिँदै गएकाले नगर र स्थानीयवासीले गढीको संरक्षणमा चासो देखाएका हुन्।

हालसम्म ओझेलमा रहेको गढीमा नेपाल एकीकरणका क्रममा पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो सेनालाई तलब वितरण गरेको इतिहास छ। प्रचार–प्रसार गर्न सके नजिकै रहेको धार्मिकस्थल हलेसी आउने पर्यटक तथा दर्शनार्थीलाई ऐतिहासिक गढीमा भ्रमण गराउन सकिने सम्भावना रहेको नगरपालिकाले जनाएको छ।

किराती राजा होलैसुङले स्थापना गरेको राज्यमा भ्वाँरमहोँछा राजा भएको समयमा विसं १८३० भदौमा पृथ्वीनारायण शाहका सेनाले आक्रमण गरेर परास्त गरेको मुन्धुम अध्येता भोगीराज चाम्लिङले बताए। नगरपालिकाभित्र रहेका च्यास्मीगढी र खाम्तेल गढीमध्ये नगरपालिकाले हलेसी गढीको उत्खननको प्रस्ताव गत चैत १५ गते पुरातत्व विभागमा पुर्याएको हो। (रासस)

]]>
न्यायको खोजीमा धनमाया https://www.nagariknews.com/news/44377/ Thu, 19 Apr 2018 13:19:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44377/ वैदेशिक रोजगारबाट घर फर्किएकी बिर्तामोड–२ की ३० वर्षीया धनमाया बस्नेतलाई परिवारले घरबाट निकालिदिएको छ। पन्ध्र महिनाअघि वैदेशिक रोजगारका क्रममा खाडी मुलुक जोर्डन गएकी बस्नेत गर्भवती भएर घर फर्किएपछि उनको परिवारले घरबाट निकालेको हो। काँकडभिट्टा – वैदेशिक रोजगारबाट घर फर्किएकी बिर्तामोड–२ की ३० वर्षीया धनमाया बस्नेतलाई परिवारले घरबाट निकालिदिएको छ। 

पन्ध्र महिनाअघि वैदेशिक रोजगारका क्रममा खाडी मुलुक जोर्डन गएकी बस्नेत गर्भवती भएर घर फर्किएपछि उनको परिवारले घरबाट निकालेको हो। उनलाई श्रीमान किरण बस्नेतसहित परिवारका सदस्यले नै वैदेशिक रोजगारका लागि जोर्डन पठाएका थिए। जोर्डन जानका लागि बस्नेतलाई साउदी अरबमा रहेका श्रीमानले नै सहयोग गरेका थिए। 

दुई वर्षकी छोरी छाडेर रोजगारीको सिलसिलामा जोर्डन पुगेकी बस्नेतलाई सँगै काम गर्ने भारतीय नागरिकले बलात्कार गरेका थिए । उनी काठमाडौँको एसिसी मेनपावर कम्पनीमार्फत जोर्डन गएकी हुन्। जोर्डनको एउटा गलैँचा उद्योगमा काम गर्नेक्रममा आठ महिना अघि यस्तो घटना घटेको हो। 

उनी भन्छन्, “साथीसँग समूहमा थिएँ। हाम्रो पछिपछि आउँदै रहेछ, थाहा भएन। म सबैभन्दा पछाडि थिएँ। उसले मेरो अनुहारमा रुमालले छोपेको याद छ। अरु मलाई केही थाहा छैन। होसमा आउँदा सडकमा थिएँ।” 

श्रीमान् र परिवारका सदस्यलाई घटनाबारे जानकारी नगराएको बताए। “परिवारलाई यस्तो घटना सुनाउँदा पीडा हुन्छ भनेर कुरा लुकाए,” उनले पीडा सुनाइन्। बलात्कारपछि उनी गर्भवती बनेपछि जोर्डनस्थित उद्योगले बस्नेतलाई घर फर्काइदियो। हाल उनी आठ महिनाकी गर्भवती छिन्। सात दिनअघि मात्र घर फर्किएकी बस्नेतलाई उनका श्रीमान् किरण बस्नेतले गर्भवती भएको थाहा पाएपछि कचनकवल–२ स्थित माइतीको जिम्मा लगाएका छन्। 

बस्नेतका दुई छोरी र एक छोरा छन् । पन्ध्र वर्षकै उमेरमा बिर्तामोड नगरपालिका–२ किरण बस्नेतसँग उनको मागी विवाह भएको हो। बुधबार बुबा र स्थानीय महिलासहित आफ्नो जीविकोपार्जनको व्यवस्था मिलाइदिनका लागि श्रीमान भेटन आएकी धनमायालाई उनको परिवारले स्वीकार्न तयार भएन। श्रीमानले धनमायासँगको आफ्नो सम्बन्ध सकिएको बताउँदै उनलाई कुनै सहयोग गर्न नसक्ने बताएका छन्। 

श्रीमतीले आफूलाई समयमै साँचो कुरा नबताएका कारण यस्तो अवस्था आएको किरणको भनाइ छ। धनमायाका बुबा उदयबहादुर कार्की छोरीलाई ज्वाइँको परिवारले नै विदेश पठाएकाले यस्तो अवस्था सिर्जना भएको हुँदा जीविकोपार्जनका लागि व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए। “छोरीको बसोबासको व्यवस्था ज्वाइँले नै गर्नुपर्छ,” कार्कीले भने। 

]]>
आठराईमा डिप बोरिङबाट खानेपानी निकाल्न शुरु https://www.nagariknews.com/news/44376/ Thu, 19 Apr 2018 13:13:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44376/ खानेपानीको चर्को समस्यालाई हल गर्न तेह्रथुमको आठराई गाउँपालिकामा डिप बोरिङ प्रणालीबाट पानी निकाल्न शुरु गरिएको छ।  गाउँपालिकाको केन्द्र संक्रान्तिबजार नजिकै झुमेडाँडाबाट आज बिहानदेखि पानी निकाल्न शुरु गरिएको हो। बोरिङ गर्न शुरु गरेको दुई घण्टामै पानीको पहिलो सतह भेटिएको छ। काठमाडौँमा रहेको क्रिस्टल ड्रिलिङ कम्पनीले सम्भाव्यता अध्ययन गरी बोरिङको काम शुरु गरेको हो । आठराई – खानेपानीको चर्को समस्यालाई हल गर्न तेह्रथुमको आठराई गाउँपालिकामा डिप बोरिङ प्रणालीबाट पानी निकाल्न शुरु गरिएको छ। 

गाउँपालिकाको केन्द्र संक्रान्तिबजार नजिकै झुमेडाँडाबाट आज बिहानदेखि पानी निकाल्न शुरु गरिएको हो। बोरिङ गर्न शुरु गरेको दुई घण्टामै पानीको पहिलो सतह भेटिएको छ। काठमाडौँमा रहेको क्रिस्टल ड्रिलिङ कम्पनीले सम्भाव्यता अध्ययन गरी बोरिङको काम शुरु गरेको हो । 

आठराई क्षेत्रको खानेपानीको समस्यालाई हल गर्न झापाको दमकस्थित अर्पिट रियल स्टेट कम्पनीको लगानीमा बोरिङ गरी जमिनमुनिको पानी निकाल्ने काम भएको हो। बोरिङबाट पानी निकाल्न आठराई गाउँपालिका–१ संक्रान्तिबजारको वडा कार्यालयले अर्पिटलाई अनुमति दिएको हो। 

सतहको पानी बोरिङ गरी बाहिर निकाल्न मात्र रु ५० लाख, ट्याङ्की निर्माण र पाइप विस्तारका लागि रु ५० लाख गरी रु एक करोड लगानी हुने अर्पिटका प्रबन्धक भैरव सिटौलाले बताए। पानी निकाल्न स्थानीयवासी झुमनाथ काफ्लेले रु ४० लाख मूल्य बराबरको चार रोपनी जग्गा निःशुल्क उपलब्ध गराएका छन्। 

संक्रान्तिबजारस्थित मालपोत चोकबाट पानी निकाल्ने स्थान झुमेडाँडासम्म केजी निर्माण सेवाले रु आठ लाख लागत बराबरको एक किलोमिटर मोटरबाटो निःशुल्क निर्माण गरिदिएको प्रबन्धक सिटौलाले बताए। सुख्खायाम शुरु भएपछि आठराईको संक्रान्तिबजार, थोक्लुङ, चुहानडाँडा, छातेढुङ्गामा खानेपानीको अभाव हुने गर्छ। 

]]>
भोजपुरका ग्रामीण भेगमा यातायात ठप्प https://www.nagariknews.com/news/44375/ Thu, 19 Apr 2018 13:05:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44375/ एक साता देखि लगातार वर्षात भएपछि भोजपुरका ग्रामीण भेगमा सञ्चालन हुँदै आएको यातायात सेवा ठप्प भएको छ। भोजपुर – एक साता देखि लगातार वर्षात भएपछि भोजपुरका ग्रामीण भेगमा सञ्चालन हुँदै आएको  यातायात सेवा ठप्प भएको छ। वर्षातका कारण भोजपुर लेगुवा बाहेकको सडक सञ्चालन हुन सकेको छैन्।  यातायात ठप्प भएसँगै यात्रुहरू मारमा परेका छन्।

भोजपुर सदरमुकामबाट छुट्ने बसहरू ३ दिन देखि अवरुद्ध भएको हो। भोजपुर– दिंला, भोजपुर– चखेवा, भोजपुर–ओख्रे रुटमा चल्ने यातायातको साधन ठप्प भएको बस सञ्चालकहरूले बताएका छन्।

ग्रामीण भेगमा चल्ने यातायातका साधनहरू ठप्प भएपछि यात्रुहरू मारमा परेको रामप्रसाद राई गाउँपालिका ओख्रेका बलराम राईले बताए। पानी पर्नासाथ सडकको अवस्था बिग्रीने गरेका कारण बस चल्न नसकेको राईले बताए।

यसपटक वैशाख महिनामानै अत्याधिक वर्षा भएपछि बस सञ्चालन अवरुद्ध भएको हो। ठूला बस सँगै साना गाडी पठाउन समेत समस्या भएको हो।  सदरमुकामबाट दैनिक ९ वटा बस ग्रामीण भेगका लागि छुट्ने गरेको थियो। भोजपुर–लेगुवा सडक भने ग्राभेल भएका कारण यातायात सञ्चालनमा रहेको छ।

]]>
गुमनाम छ ‘रावण’ को जन्मस्थान पौलस्त्य आश्रम https://www.nagariknews.com/news/44374/ Thu, 19 Apr 2018 13:00:00 +0545 https://www.nagariknews.com/news/44374/ रामायणमा ‘खल’ पात्रका रुपमा परिचित रावणको जन्मभूमि मानिएको एवं हिन्दूहरुको पवित्र धार्मिक ग्रन्थ श्रीमद्भागवत महापुराणमा उल्लेख गरिएका विश्वका १५ वटा पवित्र तीर्थस्थलमध्येको एउटा तीर्थस्थल म्याग्दीको पौलस्त्य आश्रम प्रचारप्रसार र भौतिक पूर्वाधारको अभावमा गुमनाम रहेको छ। म्याग्दी – रामायणमा ‘खल’ पात्रका रुपमा परिचित रावणको जन्मभूमि मानिएको एवं हिन्दूहरुको पवित्र धार्मिक ग्रन्थ श्रीमद्भागवत महापुराणमा उल्लेख गरिएका विश्वका १५ वटा पवित्र तीर्थस्थलमध्येको एउटा तीर्थस्थल म्याग्दीको पौलस्त्य आश्रम प्रचारप्रसार र भौतिक पूर्वाधारको अभावमा गुमनाम रहेको छ।

म्याग्दीको बेनी नगरपालिका–९ मा रहेको पुलस्त्य पुलहाश्रमलाई विश्वकै पवित्र तीर्थस्थलका रुपमा श्रीमद्भागवत महापुराणमा उल्लेख गरिए पनि सो तीर्थस्थलको प्रचारप्रसार, भौतिक पूर्वाधार र संरक्षणको अभावमा ओझेलमा परेको हो।

श्रीमद्भागवत महापुराणको सप्तम स्कन्द चौधौ अध्यायको दण्ड भागमा उल्लेख भएअनुसार पुलस्त्य पुलहाश्रम क्षेत्र अति पवित्र १५ वटा तीर्थस्थलमध्ये एक मानिन्छ।

श्रीमद्भागवत महापुराणमा कुरुक्षेत्र, गया, प्रयाग, पुलस्त्य पुलहाश्रम, नैमिषारण्य, फाल्गुतीर्थ, रामेश्वरम, प्रभाष, कुशस्थली, वाराणसी, मधुपुरी, पम्पासरोवर, नारायणाश्रम, विन्दु सरोवर र सीताराम आश्रमलाई पवित्र तीर्थस्थलका रुपमा उल्लेख गरिएको छ।

पुराणप्रसिद्ध तीन ऋषि पुलह, पुलस्त्य र विश्रवा म्याग्दी पुलाको पछैमा अध्ययन र चिन्तनमनन गर्दै बसेको पुराणमा उल्लेख छ। पुराणका अनुसार ऋषि पुलहका नाति विश्रवा ऋषिका छोरा रावणको जन्म यही पुलस्त्य आश्रममा भएको थियो।

रावण जन्मेर हुर्के बढेको ठाउँ पनि पुलस्त्य आश्रम नै भएको पुराणमा उल्लेख छ। पछि रावणले मुस्ताङ थाकखोलाकी थकालीकी छोरी ‘मन्दोदरी’ लाई विवाह गरी कालान्तरमा लंकाको राजा भएको पौराणिक ग्रन्थहरुमा उल्लेख गरिएको इतिहासविद् कृष्णबहादुर बानियाँ बताउछन्।

श्रीमद्भागवतजस्तो प्रशिद्ध पुराणमा उल्लेख गरिएको यस्तो विश्वकै अति पवित्र तीर्थस्थलमध्येको एक तीर्थस्थल म्याग्दीमा रहनु म्याग्दीका लागि सौभाग्य भएको र यसको समुचित विकास गर्ने हो भने म्याग्दीले प्रशस्तै आर्थिक लाभ लिनसक्ने सम्भावना रहेको उनको भनाइ छ।

इतिहासविद् बानियाँका अनुसार पुलहाश्रमलाई ऋषिआश्रमका रूपमा विकास गर्ने, रावणको नाभी गाडेको भनिएको ठाउँमा ‘रावण कुटी’ बनाउने, रावण खेलेको भनिएको ‘राउन्नेको पाटो’लाई रावण पार्कमा रूपान्तरण गर्ने, बेनी–पछैमा केबुलकार बनाउने, पुलस्त्य पुलहाश्रम क्षेत्र (साविकका पुला, घतान, अर्थुङे, पात्लेखेत, झीं, पाखापानी, सिंगा, कुहुं, ज्यामरूककोट, भकिम्ली, मल्लाज आदि) लाई धार्मिक पर्यटकीय क्षेत्र घोषणा गरी भारत, नेपाल र श्रीलंकामा प्रचारप्रसार गर्ने हो भने पर्यटकका लागि यो क्षेत्र आकर्षणको केन्द्र बन्न सक्ने सम्भावना छ।

त्यसैगरी, जिगन्नाथ, टोड्के, कपिलाश्रम, मालिका, गलेश्वर, रिखार, तातोपानीसमेतलाई एकीकृत रूपमा पर्यटकीय क्षेत्र घोषणा गरी प्रचारप्रसार र भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा ध्यान दिने हो भने म्याग्दीको सेरोफेरो आकर्षक धार्मिक पर्यटकीयस्थल बन्न सक्ने सम्भावना देखिएकामा उनी जोड दिन्छन्। रासस

]]>