'नेट फर गुड'

शनिबार, २४ भदौ २०७४, १० : ०८ शिक्षा रिसाल  | @RisalShiksha


गत शनिबार काठमाडौंको राष्ट्रिय सभागृहको माहोल रमाइलो थियो । पारिपट्टि भृकुटीमण्डपमा वयस्क नाडा अटो सोमा गाडी हेरेर रमाइरहँदा वारिपट्टि सभागृहको चौर र अडिटोरियममा बालबालिका रमाइरहेका थिए ।

सभागृहको चौरमा रहेको एउटा स्टलमा भक्तपुरका १४ वर्षीय राजेश खड्का चित्र कोर्दै थिए । उनले चित्र कोर्दा उनीसँगै पढ्ने साथीहरू र उनीजस्तै अरु बालबालिकाले हेरिरहेका थिए । चित्रकलामा रुचि भएका उनले बनाएको चित्र हेरिसकेपछि त्यहाँ रहेका अरुले ताली बजाए । ‘बाहिर यसरी चित्र बनाएको पहिलोपल्ट हो । सबैले मनपराएको थाहा पाउँदा खुसी लाग्यो,’ उनले बताए ।
अलि पर अर्को स्टलमा बालबालिका खेल खेल्दै थिए । भ्वाइस अफ चिल्ड्रेन नामको संस्थाले बालबालिकालाई कसरी अनलाइन संसारमा सुरक्षित बन्न सकिन्छ भन्ने विषयमा अन्तक्र्रियात्मक खेल खेलाइरहेको थियो ।
सभागृहकै परिसरमा बालबालिका ठूलो फ्लेक्समा लुँडो खेल्दै थिए । अनलाइन सुरक्षासम्बन्धी सन्देश लेखिएको यो लुँडो खेल्न बालबालिका झुम्मिएका देखिन्थे । सामान्यतः गोटी राखेर खेलिने लुँडोमा गोटीको सट्टा बालबालिका आफैँ नै उभिएका थिए ।
अडिटोरियम छिर्ने लबीमा ठूलो अक्षरमा फेसबुक लेखिएको एउटा फोटो बुथ थियो । बुथमा विभिन्न इमोजी रहेको प्लेकार्ड समेत लिएर फोटो खिच्नेको भीड देखिन्थ्यो । त्यसको बायाँतिर केही बालबालिका कम्प्युटरमा गेम बनाउँदै थिए । सधैँ अरुले बनाएको गेम कम्प्युटरमा र मोबाइलमा खेल्दै आएका उनीहरू आफैँ गेम बनाउन सिक्दा दंग थिए ।
यी दृश्य बालबालिकालाई अनलाइन संसारमा कसरी सुरक्षित राख्न सकिन्छ भनेर युनिसेफले नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण, फेसबुक लगायत विभिन्न १५ संघ–संस्थासँग मिलेर आयोजना गरेको ‘नेट फर गुड’ अनलाइन सुरक्षा मेलाका हुन् ।
नेपालमा प्रविधि सुलभ बन्दै जाँदा इन्टरनेट चलाउने जमात पनि बढ्दै छ । नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका अनुसार, अहिले नेपालमा कुल जनसंख्याको ५८ प्रतिशत नागरिकले इन्टरनेट चलाउँछन् । यसमध्ये आफ्नै वा अभिभावकको मोबाइल वा कम्प्युटरमा इन्टरनेट चलाउने बालबालिका पनि प्रशस्तै छन् ।
फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्रामजस्ता सोसल मिडिया र भाइबर, ह्वाट्सएप, इमोजस्ता इन्स्टेन्ट मेसेन्जरले गर्दा अहिले सञ्चार सजिलो भएको छ । यसबाट साथी बनाउन र कुराकानी गर्न पनि सहज भएको छ । योसँगै विभिन्न खालका हिंसा र दुव्र्यवहार पनि बढिरहेका छन् । यसै सन्दर्भमा बालबालिकालाई अनलाइनबाट हुने हिंसाबाट जोगाउन र इन्टरनेटको सदुपयोगमा प्रेरित गर्न ‘नेट फर गुड’ अभियान सुरु गरिएको युनिसेफ नेपालकी सञ्चार प्रमुख रूपा जोशीले बताइन् ।
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका वरिष्ठ निर्देशक आनन्दराज खनालले पछिल्लो समय इन्टरनेट प्रयोग बढ्दै गएको र यसबाट हुने विकृतिबाट बालबालिकालाई सुरक्षित राख्नु सबैको दायित्व भएको बताए ।
अघिल्लो पुस्ताले प्रिन्ट, रेडियो र टेलिभिजनजस्ता परम्परागत सञ्चार माध्यमबाट सूचना र जानकारी लिने गरेकामा अहिलेको डिजिटल युगले यस्तो सूचना प्राप्त गर्ने र भावना व्यक्त गर्ने नयाँ अवसर सिर्जना गरेको युनिसेफ नेपालका प्रतिनिधि टोमो होजुमीले बताए । ‘इन्टरनेटले नयाँ कुरा सिक्ने, नयाँ मानिसलाई भेट्नेदेखि नयाँ–नयाँ ठाउँमा पुग्ने र नयाँ सम्भावनाको ढोका पनि खोलिदिएको छ,’ उनले थपे, ‘तर कुनै जानकारीविना इन्टरनेट चलाउँदा साइबर संसारमा भएका दुव्र्यवहार र हिंसाको जोखिममा पनि उत्तिकै पर्न सकिन्छ ।’
मेलामा अनलाइन संसारमा कसरी सुरक्षित रहने भन्ने विषयमा फेसबुकले करिब एक घन्टा किशोरकिशोरीलाई तालिम दिएको थियो । नेपाली बालबालिकालाई अनलाइनमा सुरक्षित राख्न फेसबुकले आफ्ना कार्यक्रम नेपालमा सञ्चालन गर्ने फेसबुकका दक्षिण तथा पूर्वी एसियाका प्रतिनिधि रितेश मेहताले बताए ।
बालबालिकालाई अनलाइनमा कसरी सुरक्षित राख्ने भन्ने विषयमा चार प्यानल छलफल पनि आयोजना गरिएको थियो । पहिलो प्यानलको छलफलमा महावीर पुन, नशला जोशी, अमुन थापा र फुङ्मा फुदोङ थिए । दोस्रो प्यानल छलफलमा बालबालिकाले आफ्नो अनलाइन अनुभव बाँडेका थिए । तेस्रो प्यानलमा आनन्दराज खनाल, डिएसपी अमरेन्द्र सिंह, अधिवक्ता प्रविन सुवेदी, सुम्निमा तुलाधर र महेश उप्पलले अनलाइनमा कसरी सुरक्षित रहने र आपत् परे के गर्ने भन्नेबारे बताएका थिए ।
अन्तिम छलफलमा नायिका आना शर्मा, संगीतकर्मी नट्टु शाह र भ्लगर तथा ¥यापर गिरीश खतिवडाले छलफल गरेका थिए । कार्यक्रमको बीच–बीचमा बालबालिकाले नाटक र विभिन्न प्रतिभा पनि प्रस्तुत गरेका थिए ।
यस्ता छलफल र ‘इन्फोटेनमेन्ट’ले बालबालिकालाई मनोरञ्जन गर्दै सिक्ने अवसर दिने जोशीले बताइन् । यो अभियानको सुरुवात मात्र भएको र अभियान देशभर लैजाने समेत उनले बताइन् । ‘अब हामी तत्कालै तालिममार्फत देशका करिब १७ हजार बालबालिकासम्म प्रत्यक्ष रूपमा पुग्दै छौँ,’ उनले भनिन् । बालबालिकालाई अनलाइनमा कुनै समस्या भए आफूसँग मात्र सीमित नराख्न र साथी वा अभिभावकसँग त्यसबारे कुरा गर्न पनि उनले आग्रह गरिन् ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

सलमान खानको नेपाल भ्रमण दोस्रो पटक स्थगित

सलमान खानको नेपाल भ्रमण दोस्रो पटक स्थगित

बलिउड अभिनेता सलमान खानको नेपाल भ्रमण दोस्रो पटक स्थगित भएको छ। आयोजक संस्था ओडीसी इन्टरनेसनलले सामाजिक सञ्जाल फेसबुक मार्फत विशेष...

‘मंगलम्’लाई पाँच अवार्ड

‘मंगलम्’लाई पाँच अवार्ड

डिजिटल मोडलमा बनेका फिल्मलाई प्रोत्साहित गर्न राजधानीमा बिहीबार आयोजना गरिएको १० औं संस्करणको ‘डि सिने अवार्ड २०७५’ फिल्म ‘मंगलम्’ले प्रतिस्पर्धामा...

प्रहरी र अपराधीबीचकोे ‘चक्कर’

प्रहरी र अपराधीबीचकोे ‘चक्कर’

अपराधको विषयबस्तु समेटेर तयार पारिएको फिल्म ‘चक्कर’को ट्रेलर र फस्टलुक सार्वजनिक भएको छ। राजधानीमा बिहीबार फिल्म युनिटले पत्रकारमाझ फस्टलुक र...

एकै स्टेजमा तीन विजेता

एकै स्टेजमा तीन विजेता

एउटै स्टेजमा एकसाथ तीन विजेता छानिने भएका छन्। ग्ल्याम वल्र्ड इन्टरटेनमेन्टले आगामी असार १ गते राजधानीमा आयोजना गर्न लागेको ‘मिस...