जुम्ली जलवायुमा हलचल

शनिबार, ०६ माघ २०७४, ११ : ५० डिबी बुढा


जुम्ला – तिला ७ का हस्तवहादुर बुढाले दशक अघि सम्म चार फिट हिउँ जमेपछि हिडडुल गर्न असहज हुने गरेको विर्षेका छैनन् । उनका अनुसार गाउँ नजिकैको जंगलमा दर्जन बढी पानीका मुहान थिए । गाउँमा खानेपानीको कुनै समस्या थिएन ।

उनले भने, उतिवेला जलवायु अनुकुल भएकोले खेतवारीमा लगाएको अन्नपातले उत्पादन दिन्थ्यो । आफनो उत्पादनमै किसान आत्मनिर्भर हुन्थ्यो । तर अहिले उनी झस्किन्छन । जंगलमा पानीका मुहान भेटिदैनन,हिमालमा हिउँ देखिदैन,खेतबारीमा सप्रेको अन्नवाली पाउदैन । उनले भने, जुम्लाको जलवायु विस्तारै खडेरीको रुप लिदैछ । कुनै न कुनै वेला चरम भोकमरी र महामारी आउनेमा कुनै शंका नभएको बताए ।

तिला ६ का भक्त वहादुर रोकाया हरियाली डाडाकाडा उजाड वन्दै जादा किसानको मुहारमा नैरस्यता आउने गरेको वताउछन । उनले भने, जंगलमा जनवार पाईन छाडे,घरमा पालीएका जनावर पाल्नै कठिन हुन थाल्यो । चरनक्षेत्रमा घास उम्रेपनि रोगकिराको संक्रमणले नष्ट हुन थालेको छ । साउन महिनाको वर्षाले भैसीको सिंङ्गमा च्याउ उम्रेको देख्न पाईन्थ्यो । अहिले न हिउदमा हिँउ देखिन्छ, न वर्षायाममा वर्षा ।

तिला ४ का लाल वहादुर सार्कीले अहिले सुख्खा पहिरोले हैरानी दिएको बताउँछन् । नियमित वर्षा नहुनाले हरियाली डाडा सुक्दै गएका छन । उनले भने, जसका कारण आगलागीको प्रकोप निकै बढी देखिएको छ । जलवायुमा देखिएको हलचलका कारण मध्यपहाडमा हुने अधिकांश जडिबुटी जुम्लामै पाईन थालेका छन । हलुवावेद,टिमुर,अमिलो,अनार,चुक,अङ्गुर पाईन थालेका छन् । जुम्लाको वर्षेपच्छिे फल्दै आएको स्याउ एक वर्ष फल दिन्छ, एक वर्ष दिदैन । अन्नबालीमा नयाँ नयाँ रोग देखिन थालेका छन । स्याउमा टुप्पो सुक्ने रोगले हैरान बनाएको छ ।

घाँसमा किरा लाग्न शुरु गरेको छ,खुर्सानी नपाक्दै झर्न थालेको छ । पशुपालनमा उत्तारचढाव आएकोछ, स्थानीय लालवहादुरले भने, तराईका जर्सिगाई जुम्लाको हावापानीमा बस्न सक्छन । पशु वस्तुमा पिपिआर रोगको प्रकोप वढेको छ । स्थानीय सल्लोको रुखमा किराको प्रकोप वढेपछि हुर्कन नपाउदै सुक्न थालेका छन । रातो नहुदै पिरल खस्छ,मध्यपहाडमा हुने खोटे सल्लो राम्रोसित हुर्केको पाइएको छ । उत्तीस देखिन थालेकोछ,आँपको वोट उम्र्रन्छन,भुजपत्र हुने उचाईमा सल्लो उम्रन्छ ।

कृषि सेवा केन्द्र तिलागाउँपालिका प्रमुख हिक्मतराज गिरीले जंगल हिमालतिर सर्दै गरेको र  पानीका मुहान सुक्दै गएको बताए । उनका अनुसार बाली चक्रमा पनि ठुलो परिवर्तन आएको छ । उनका अनुसार सुख्खा मौसममा हुने बालीको अनुसन्धान भईरहेको छ ।

तिला गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष विष्णुमाया वुढाले सुख्खा स्थानमा वृक्षारोपण,मुहान संरक्षण र लिफ्ट सिचाईको व्यवस्थाका लागि गाउँपालिकाले पहल थालेको बताए । उनले भने,समुदाय केन्द्रित सचेतना र विपत्त पात्रो निर्माण गरिएको छ । जिल्लाका अधिकांश गाउँमा खानेपानीको अभाव छ,स्थानीय उत्पादनमा कमि आएको छ, विभिन्न रोगको प्रकोप बढेको छ ।
 

 

 

 

 






यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

वैवाहिक समारोहमा किन रोए ह्यारी ?

वैवाहिक समारोहमा किन रोए ह्यारी ?

बेलायतका राजकुमार ह्यारीले शनिबार अमेरिकी पूर्वअभिनेत्री मेगन मार्कलसँग विहे गरे। विहे गर्दा उनी खुसी हुनुपर्ने हो, तर केही भावुक देखिए।

अभिनेत्री निशा बनिन् अामा

अभिनेत्री निशा बनिन् अामा

अभिनेत्री निशा अधिकारी आमा बनेकी छन् । उनले फेसबुकमा नवजात शिशुको तस्बिर पोष्ट गर्दै बच्चाको स्वास्थ्य सामान्य रहेको उल्लेख गरेकी...

‘जान्ह्वी भविष्यकी स्टार’

‘जान्ह्वी भविष्यकी स्टार’

अमेरिकामा बस्दै आएका नेपाली फेसन डिजाइनर प्रबल गुरुङ हलिउडका सेलिब्रेटीका रोजाइका डिजाइनर हुन्। उनको डिजाइनमा पूर्व अमेरिकी प्रथम महिला मिसेल...

तीन भाषामा चाम्लिङ शब्दकोष

तीन भाषामा चाम्लिङ शब्दकोष

धेरै भाषा लोप हुँदै गइरहेको बेला किरात राई चाम्लिङ खाम्वातिमले चाम्लिङ भाषाको शब्दकोष प्रकाशन गरेको छ। ...