सपनाको सहर

‘नेपालका सहर अस्तव्यस्त भए’

शुक्रबार, २६ माघ २०७४, १२ : ०३ नागरिक


दमन रुपाखेती, हाँस्यकलाकार 
तपाईंलाई मनपर्ने सहर कुन हो ?

मलाई मनपर्ने सहर काठमाडौं हो । काठमाडौं देशकै सुविधासम्पन्न सहर हो । यहाँ सबैथोक छ। मर्दापर्दा पनि यहाँ सजिलो छ । आफूले चाहेको कुरा सजिलै पाउन सकिन्छ । सुविधायुक्त विद्यालय, अस्पताल, सरकारीसेवा लगायत पक्ष हेर्दा पनि काठमाडौं राम्रो छ । अर्कोतिर काठमाडौं जति सुविधायुक्त छ, त्यति नै धराशयी पनि बन्दै गएको छ। सहरी इलाका पूरै अव्यवस्थित छ । मापदण्डविपरीतका भवन, खाल्डाखुल्डी सडक, मानिसको चाप, बिजुलीका पोल, अत्यधिक सवारी–साधन लगायत पक्षले काठमाडौंलाई धराशयी बनाएको छ । यहाँ अझै पनि बाहिरबाट बसाइँ सरेर आउने क्रम रोकिएको छैन । सहरमा जति पनि उर्वर भूमि थियो, त्यो सबै भवन निर्माणले ओगट्न थालेको छ । 

काठमाडौं बाहिरका सहर कत्तिको व्यवस्थित लाग्छन् ?
काठमाडौं बाहिरका सहर पनि अस्तव्यस्त भएका छन् । जहाँ–जहाँ सहर छ, त्यहाँ अव्यवस्थित देखिन्छ । अलिकति ग्रामीण क्षेत्र सुरु भएपछि राम्रा ठाउँ आउँछन्, तर सहरी इलाका अस्तव्यस्त लाग्छन् । धुलो र प्रदूषण नभएका सहरै छैनन् । 

पोखरा कस्तो लाग्छ ?
काठमाडौंपछि मलाई मनपर्ने सहर पोखरा हो । यहाँ घुम्ने र आनन्द लिने प्रशस्त ठाउँ छन् । यो ठाउँ पनि काठमाडौंजस्तै अस्तव्यस्त हुने क्रममा छ । पर्यटकीय सम्भावनालाई ख्याल गरेर बस्ती बसाल्ने र भवन निर्माण गर्ने हो भने पोखराको अस्तित्व रहन्छ, नत्र काठमाडौंजस्तै हुन्छ । 

विदेशका कुन–कुन सहर घुम्नुभएको छ ? 
मैले १३ भन्दा धेरै देशका सहर घुमेको छु । जापान, युके, मलेसिया, कतार, थाइल्यान्डको बैंककलगायत धेरै देशका सहर घुमेको छु । विदेशका सहर मलाई ज्यादै सुन्दर लाग्यो ।

यी सहर किन मनपर्‍यो ? 
विदेशका सहरमा नीति–नियम र कानुन कडा पारिएको छ । सहरमा कसैले पनि मनपरी गर्न पाउँदैन । सहरी इलाकामा हरेक सुविधा हुन्छन् । स्वच्छ हावा पाइन्छ । सडक पनि चिल्ला र सफा हुन्छन् । त्यहाँ फोहोर फाल्नेलाई तुरुन्तै समाइन्छ । विदेशका सहर शान्त छन् । सहरमा बस्नेलाई कुनै पनि समस्या छैन । 

हाम्रा सहर पनि त्यस्तै बन्न सक्दैनन् ?
बन्न त सक्छन्, तर हामीलाई सयौँ वर्ष लाग्छ । मुख्य कुरा हाम्रोमा नीति–नियम बलियो छैन । कानुन छ, तर त्यसको पालना हुँदैन । सरकारी निकाय र सहरवासी मिल्ने हो भने विदेशका सहरभन्दा पनि सुन्दर बन्न सक्छन्, नेपालका सहर । तर, जिम्मेवार निकायले सहरको विकासमा चासो दिएन । सहर बनाउने सपना बाँडेर सत्तामा पुग्नेहरू आज सहरको विकासमा ध्यान दिँदैनन् । जो पनि भ्रष्टाचारै गर्न खोज्छ । भ्रष्टाचारविनाको राजनीति र सरकारी जागिर के काम भनेजस्तै गर्छन्, यहाँका नेता र कर्मचारी । 

सहरलाई व्यवस्थित बनाउन सरकारले कसरी काम गर्नुपर्ला ?
मुख्य कुरो त सहरमा जथाभावी फोहोर फाल्नुहुन्न भन्ने नागरिकमा चेतना आउनुपर्छ । सरसफाइ, बाटोघाटो, पार्क, ट्राफिक व्यवस्थापन, धुवाँधुलो रोकथाम लगायत विषयलाई केन्द्रमा राखेर सरकारले काम गर्नुपर्छ । यी कुरालाई ध्यान दिने हो भने काठमाडौं अरु देशका सहरभन्दा राम्रो बन्छ । नीति–नियमको पालना नगर्नु र भएका योजनालाई व्यवहारमा लागू गर्न नसक्नुले काठमाडौं व्यवस्थित हुन नसकेको हो । अहिले जनसंख्याको चाप, फोहोर र अग्ला अव्यवस्थित भवनले काठमाडौंलाई कुरूप बनाएको छ । 

काठमाडौं उपत्यकामा हुनैपर्ने तर नभएका काम के होलान् ?
यस्ता काम यहाँ धेरै छन् । सहर हुनकै लागि आवश्यक काम भएका छैनन् । सहर बन्न हरियाली, खानेपानी, फराकिला सडक चाहिन्छ । सहज र समान सेवा–सुविधा हुनुपर्छ । सहरका हरेक चोक सुरक्षित र सफा हुनुपर्छ । नीति–नियम पनि कडा हुनुपर्छ । हरेक नागरिक आफ्नो अधिकारका लागि भौँतारिने अवस्था आउनुहुन्न । हाम्रा सहरमा त यी सबै कुरा नपुग छन् ।

सहरवासीको बानी कस्तो लाग्छ ?
हामी साह्रै अल्छी छौँ । सहर बिग्रनुको मुख्य कारण अल्छी सहरवासी पनि हुन् । आफ्नो घरको फोहोर सटरबाहिरको सडकमा नफाल्ने, कहीँ जाँदा निस्केको फोहोर सम्बन्धित ठाउँमा मात्रै फाल्ने गरेको भए सहर यति फोहोर र गन्हाउने हुने थिएन । हामी आफैँले गर्न सक्ने सानो काममा पनि सरकारलाई नै गाली गर्छौं, तर आफ्नो दायित्व ख्याल राख्दैनौँ । अर्को कुरा, सहरवासी पैसामुखी भए । कसैले सामाजिक र मानवीय भावना दर्शाउँदैन । म आफू भने बिहान छिटै उठेर फोहोर सम्बन्धित ठाउँमा फाल्ने र वरिपरि कुचो लगाउँछु । सबैले यस्तै गरेको भए सहर फोहोर हुने थिएन । 
यहाँका सरकारी कर्मचारीमा पनि नैतिकता छैन । मन्त्रालयका भित्ताभरि पानपराग खाएर थुकेका हुन्छन् । माथिल्लो तहमा बस्नेले काम गरेन भने सहर बन्ला भनेर सोच्न सकिन्न । काठमाडौं राम्रै ठाउँ भए पनि यहाँ अलि स्वार्थी मानिस बस्छन् जस्तो लाग्छ।

विदेशका सहर र हाम्रा देशका सहरबीच भिन्नता के देख्नुभयो ? 
धेरै भिन्नता छ । प्रकृतिले दिएको कुरामा हामी धेरै अगाडि छौँ । जे कुरा हामीले निर्माण गरेका छौँ, त्यसमा धेरै पछि छौँ । हाम्रा सहरको तुलनामा विदेशका सहर व्यवस्थित छन् । पूर्वाधार निर्माणले विदेशका सहर झकिझकाउ छन् । त्यहाँ हरेक ठाउँमा नीति–नियम पालना गरिएका हुन्छन् । नागरिक पनि सहरको विकासमा चनाखो हुन्छन् । कसैले सहरको फोहोर देखिसहन्न । हाम्रोमा नागरिक नै सहरप्रति जागरुक र संवेदनशील छैनन् । भर्खरै चुनाव जितेर आएका जनप्रतिनिधिले पनि काम गरेका छैनन् । 

तपाईंको सपनाको सहर कस्तो होस् भन्ने लाग्छ ?
म बसेको सहरमा यातायात सहज होस् । सबैतिर क्रेन कुदोस् । यहाँका मुख्यमुख्य सहर छोटो समयमै घुम्न सकियोस् । सहरमा हरियाली होस् । सबैखाले सुविधा सहजै पाउन सकियोस् । स्वच्छ हावा, हरियाली, शान्त र सबैखाले सेवा–सुविधायुक्त होऊन् । यति भयो भने सहरमा बसेको छु भन्ने महसुस हुन्छ । 

काठमाडौं उपत्यकाको सबैभन्दा मनपर्ने पक्ष के हो ?
यहाँको मनपर्ने पक्ष मौसम र पुराना मठ–मन्दिर हुन् । उपत्यका पाइने यी कुरा विश्वमा अन्त पाइँदैन । यो हाम्रो गुण हो, तर चिन्न सकेनौँ। 

मननपर्ने पक्ष ?
ट्राफिक जाम र धुलोधुवाँ सबैभन्दा मननपर्ने पक्ष हो । ढल, बिजुलीका तार पनि अव्यवस्थित छन् । अग्ला भवनले पनि उपत्यका नराम्रो भएको छ। 

सहरलाई सफा र सुन्दर बनाउन के गर्नुपर्ला ?
सहरलाई चिटिक्क राख्न सरकार मात्रै होइन, नागरिक पनि जागरुक हुनुपर्छ । जथाभावी फोहोर फाल्ने प्रवृत्ति हटाउनुपर्छ । सरकारले सबैखाले सेवा–सुविधा दिएर सहरवासीको दिक्दारी हटाउन जरुरी छ । सहरमा बस्ने अधिकांश मानिस यहाँको भद्रगोल र झन्झटदेखि हैरान छन् । धुवाँधुलो, ट्राफिक जाम, पार्किङलगायत विषयलाई केन्द्रमा राखेर जिम्मेवार निकायले काम गर्नुपर्छ। 

उपत्यकाभित्र कतै घुम्न जानुपर्‍यो भने कुन ठाउँ रोज्नुहुन्छ ?
समय मिल्यो भने नगरकोट, धुलिखेल, शिवपुरी, चित्लाङ लगायत ठाउँमा जाने गरेको छु। 

पछिल्लो समय घुमेको सहर कुन हो ?
हङकङ गएको थिएँ । जहाँ दुईपटक पुगेँ । अहिले हङकङ धेरै राम्रो छ। 

मन भएर पनि घुम्न नपाएको सहर कुन हो ?
मलाई सबैको सपनाको देश युएस जाने मन छ । हेरौँ समयले साथ दियो भने यहाँ पनि पुग्छु।

काठमाडौंको मीठो लाग्ने खानेकुरा के हो ?
सबैखाले खानेकुरा मीठो लाग्छ ।
 प्रस्तुति : शिवहरि घिमिरे






यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

जापानी फिल्म कान्समा उत्कृष्ट

जापानी फिल्म कान्समा उत्कृष्ट

गरिबीको चेपटामा जीवनयापन गर्दै आएको एक परिवारको कथा समेटिएको जापानी फिल्म ‘सपलिफ्टर्स’ले कान्सको ७१ औं संस्करणमा उत्कृष्ट फिल्मले पाउने ‘पाम...

लोक गायन प्रतियोगितामा पर्शुराम पहिलो

लोक गायन प्रतियोगितामा पर्शुराम पहिलो

खोटाङ सदरमुकाम दिक्तेलमा आयोजित खुला लोकगीत गायन प्रतियोगीतामा पर्शुराम गजमेर प्रथम भएका छन् । राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठानको...

ज्योतिमा कवितावाचन

ज्योति साहित्य प्रतिष्ठानको १ सय ४१ औं कविता वाचन श्रृंखला राजधानीमा सम्पन्न भएको छ । डा. रामदयाल राकेशको प्रमुख आतिथ्यतामा...

वैवाहिक समारोहमा किन रोए ह्यारी ?

वैवाहिक समारोहमा किन रोए ह्यारी ?

बेलायतका राजकुमार ह्यारीले शनिबार अमेरिकी पूर्वअभिनेत्री मेगन मार्कलसँग विहे गरे। विहे गर्दा उनी खुसी हुनुपर्ने हो, तर केही भावुक देखिए।