उपचार खर्चमा बेथिति

मङ्गलबार, ०१ फागुन २०७४, ०९ : ५४ सम्पादकीय


स्वास्थ्योपचारका निम्ति शक्तिशालीहरूलाई राज्य ढुकुटीबाट गरिने खर्चको औचित्यमाथि पटक–पटक प्रश्न उठ्ने गरेको छ । पछिल्ला दिनमा मन्त्रीदेखि विभिन्न नेताको उपचारका लागि दिइएको खर्चले राज्य सञ्चालनमा विधि र प्रक्रियाको ठाडो उपहाससमेत गरेको छ । राज्यले गर्ने कुनै पनि निर्णय औचित्यपूर्ण हुनुपर्छ । त्यस्ता निर्णय प्रभावका आधारमा हुन थाल्यो र त्यही किसिमको उपचारबाट सर्वसाधारण भने वञ्चित हुने अवस्था आउनु निःसन्देश समतामूलक समाजको लक्षण होइन । समतामूलक समाज त्यही हो, जसले आवश्यक औषधोपचारका लागि पहुँच प्रयोग गर्नु नपरोस्।

मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तनपछि जनतामा सार्वभौमसत्ता आएको छ । तर, सार्वभौमसत्ताको प्रयोग भने नागरिकबाट निर्वाचित भएका पदाधिकारीले अनेकानेक सुविधा लिएर गरिरहेको देखिएको छ । औषधोपचारका नाममा भएको खर्चले नागरिकको अपमान र विधिविधानको उपहासबाहेक केही गरेको छैन । बिरामी भएका व्यक्तिहरूको उपचारको व्यवस्था गर्नुपर्छ, त्यसमा कसैको  विमति रहँदैन । उच्च पदाधिकारीले समेत उपचार पाउने विषयमा कुनै विवाद गर्न सकिन्न । यसका निम्ति विधि तय गर्नु अपरिहार्य छ । विधि नबनाउने र मनोमानीपूर्ण ढंगले राष्ट्रिय ढुकुटीको दोहन हुने अवस्था आउँदा कसैको पनि चित्त बुझ्दैन।

वर्तमान प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा मात्र होइन पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालका पालामा पनि उत्तिकै होडका साथ रकम वितरण गरिएको थियो । मुलुकका निम्ति पहुँचवाला अति विशिष्ट (भिभिआइपी) र विशिष्ट (भिआइपी) को जत्तिकै पहुँच सर्वसाधारणका हकमा पनि कायम हुने हो भने यसले विवाद निम्त्याउँदैन।

चालू आर्थिक वर्षमा अर्थ मन्त्रालयले आर्थिक सहायत शीर्षकमा २५ करोड बजेट छुट्याएको थियो । आर्थिक वर्षको ६ महिनामा ३२ करोडभन्दा बढी नेताकार्यकर्ताले उपचार सहायता लगिसकेका छन् । यो क्रम यतिमै रोकिँदैन । जुनसुकै सरकार आए पनि यसलाई निरन्तरता दिएका छन् । वर्तमान प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा मात्र होइन पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालका पालामा पनि उत्तिकै होडका साथ रकम वितरण गरिएको थियो । मुलुकका निम्ति पहुँचवाला अति विशिष्ट (भिभिआइपी) र विशिष्ट (भिआइपी) को जत्तिकै पहुँच सर्वसाधारणका हकमा पनि कायम हुने हो भने यसले विवाद निम्त्याउँदैन।

सरकारले २०७३ कात्तिकमा कार्यविधि बनाई ख्यातिप्राप्त व्यक्तिलाई पाँच लाख र पूर्वविशिष्ट तथा बहालवाला पदाधिकारीले  स्वास्थ्योपचारमा १५ लाख रुपैयाँसम्म उपचार सुविधा पाउने व्यवस्था गरेको छ । ‘नागरिक राहत, क्षतिपूर्ति तथा आर्थिक सहायतासम्बन्धी कार्यविधि (दोस्रो संशोधन) ले तोकेअनुसार यस्ता विशिष्ट व्यक्तिले पाउने रकम अधिकतम १५ लाख रुपैयाँ हुने व्यवस्था एकातिर छ भने अर्कोतिर एकैजनालाई ५० लाख रुपैयाँसम्म दिन स्वाभाविकजस्तो हुन पुगेको छ । कार्यविधिले गरेको व्यवस्थाविपरीत मन्त्रिपरिषद्बाट ठाडो निर्णय गरेर भुक्तानी दिनुलाई अनौठो मान्न छाडिएको छ । मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गरेर दिएपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले समेत छानबिन र कारबाही गर्न पाउँदैन । पछिल्लो चरणमा रक्षामन्त्री भीमसेनदास प्रधानका लागि ५० लाख रुपैयाँ र पूर्वमन्त्री विश्वेन्द्र पासवानका लागि ७३ लाख रुपैयाँको मागले प्रक्रियाबारे थप प्रश्न उठेको हो।

यी दुई नेताको उपचार हुनुपर्नेमा कुनै विवाद छैन, खालि मुलुकमा कस्तो प्रक्रिया अवलम्बन गरिँदैछ भन्नेमा मात्र यो प्रश्न उठाइएको हो । प्रत्येक नागरिकको यही अवस्था छ । तर, राज्य ढुकुटीसम्म सीधा पहुँच नहुने नेपाली नागरिकले यसरी उपचार खर्च पाउन सक्दैनन् । यसरी पटके खर्च गर्नु र सुविधा पाउने व्यक्तिले समेत लज्जित हुने अवस्था परिवर्तन गर्न किन राज्यको तहबाटै काम हुन सक्दैन ? सबै नागरिकका लागि बिमा गर्ने व्यवस्थालाई लागु गराउन सकिन्छ।

राज्यको विशिष्ट स्थानमा रहेका र भूतपूर्वका निम्ति सामूहिक बिमा पोलिसी खरिद गरी त्यसको बर्सेनि प्रिमियम तिर्दा मात्रै पनि सस्तो पर्ने स्थिति हुने थियो । ती व्यक्तिहरू पदमा रहेका बेला बिमाका लागि निश्चित रकम छुट्याउने र आवश्यक पर्दा त्यसैबाट उपचार गराउन सकिने थियो । होइन जसलाई जति रुपैयाँ पनि उपचार खर्चबापत दिने व्यवस्था गर्ने हो भने सर्वसाधारण नेपालीलाई किन वञ्चित गर्ने ? तिनका निम्ति पनि ठूलो उपचार गराउनुपर्ने र विदेश जानुपर्ने अवस्था आयो भने सरकारले ढुकुटीबाट भुक्तानी दिने व्यवस्था गर्नु उचित हुन्छ । यसै पनि आर्थिक सहायतासम्बन्धी रकम दिने मन्त्रालयहरूमा गृह, स्वास्थ्य र प्रधानमन्त्री कार्यालयलगायत रहेका छन् । विभिन्न बहानामा यसरी कार्यकर्तालाई रकम बाँड्ने प्रक्रिया राज्यकोषको दोहन हो । यसले सर्वसाधारणमा वितृष्णा पैदा गराउने मात्र काम गर्छ।
 






यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

प्रविधि र व्यवसायमा छलाङ मार्दै नेपाली संगीत

दशकअघिको सुगम र पाश्र्व दुवै संगीत र अहिलेको संगीतको फ्लेबरमा आकाश पातालको फरक छ । अहिले प्रविधिले गर्दा दर्शकले सिर्जनाको...

सरकारले प्राथमिकता दिँदैन

सरकारले प्राथमिकता दिँदैन

मिस नेपाल वर्ल्ड २०१८ शृङ्खला खतिवडाले मिस नेपाललाई सरकारले प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएकी छिन्। मिस नेपालले विश्वमा देशको प्रतिनिधित्व गर्ने भएपनि...

अंग्रेजीमा ‘मैले देखेको दरबार’

पूर्व राजाका पूर्व सैनिक सचिव विवेककुमार शाहको पुस्तक ‘मैले देखेको दरबार’को अङ्ग्रेजी संस्करण ‘विटनेसिङ प्यालेस, पावर एन्ड पोलिटिक्स’ बजारमा आएको...

विशेष सोमा रुचाइयो ‘भोर’को वाहवाही

विशेष सोमा रुचाइयो ‘भोर’को वाहवाही

आगामी वैशाख २१ बाट प्रदर्शन हुन लागेको फिल्म ‘भोर’ले राजनीतिज्ञ तथा मानवअधिकारकर्मीको उपस्थितिमा मंगलबार राजधानीमा विशेष शो गरेको छ ।...