पहेंलो धातु, कालो व्यापार

बिहिबार, २९ भदौ २०७४, १० : १२ सम्पादकीय


राजधानीमा १ सय ३ किलो सुन बरामदसँगै सुन तस्करीसँग जोडिएका तथ्यहरू सार्वजनिक भइरहेका छन् । नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो र महानगरीय प्रहरी अपराध महाशाखाले ४ दिनको अन्तरमा १५ र ८८ किलो सुन बरामद गरे काठमाडौंमा । ब्युरोले सुन बरामद गरी ७ जना पक्राउ गरेर उनीहरुमाथि अनुसन्धान गरिरहेको छ भने महाशाखाको उपलब्धि ३ जना चालक पक्राउमा गएर अड्किएको छ । सत्ता र शक्तिको आडमा पञ्चायतकालदेखि नै नेपालमा सुन तस्करी हुँदै आएको हो । राजतन्त्रकालमा राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्य सहयोगीका रूपमा जोडिन्थे भने दरबारका शक्तिशाली सदस्य संरक्षकका रूपमा देखिन्थे । लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा पनि स्थिति उस्तै छ । फरक यत्ति हो, अहिले लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा पनि सुन तस्करीमा व्यापारी सहयोगीका रूपमा र दलका नेता संरक्षकका रूपमा  देखिएका छन् जुन दुभाग्र्यपूर्ण अवस्था हो ।

सुन तस्करी नियन्त्रणका लागि नाकाको सुरक्षामा कडाइसँगै आधुनिक उपकरणको प्रयोग, बजार मागअनुसार सुनको कोटा निर्धारण र सुन कारोबारमा संलग्नमाथि निगरानी बढाउन आवश्यक छ । यसका साथै तस्करी नियन्त्रणका लागि नेपाल र भारत दुबै देशका सुरक्षा अधिकारीबीच बलियो सञ्जाल निर्माण र नाकामा सुरक्षा सञ्जाल विस्तार गर्न उत्तिकै जरुरी छ ।

बैंकक हुँदै नेपाल भित्रिने तस्करीको सुन स्थलमार्गबाट समेत उल्लेख्य मात्रामा भित्रिने गरेको छ । बैंककको साटो अहिले दुबई र चीनबाट सुन तस्करी भइरहेको छ । तर, तस्करी गरिएको सुनको बजार भने फेरिएको छैन । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल होस् या रसुवाको केरुङ र सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी नाकाबाट काठमाडौं भित्रिने ठूलो परिमाणको सुन आन्तरिक बजारदेखि भारतसम्म पुग्ने गरेको छ । नेपाल प्रहरीको तथ्यांकअनुसार २०६९ यता ४ सय किलो बढी तस्करीको सुन बरामद भइसकेको छ । बरामदको संख्या बढेसँगै राजनीतिक दलका नेता, सुन व्यवसायी र अन्य प्रतिष्ठित व्यवसायीले पहेंलो धातुको आवरणमा कालो धन्दा गरिरहेको पनि सार्वजनिक हुन थालेको छ । भदौ १५ मा फेला परेको १५ किलो सुनमा माओवादी नेता एवं भोटेकोसी गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजकुमार पौडेल जोडिए, जुन घटनाले धेरै तथ्य खुलासा गरेको छ ।

सुन व्यवसायीका अनुसार सामान्य अवस्थामा नेपालको बजारमा दैनिक ४५ किलो सुन खपत हुन्छ । तर, राष्ट्रबैंकले दैनिक २० किलोभन्दा बढी सुन वैध रूपमा बजारमा पठाउने अनुमति दिँदैन । दैनिक ५ किलो हाराहारीका पुराना सुन बजारमा फर्कन्छ । सुन कारोबारीले सरकारले तोकेको कोटाले सुन नपुग्ने बताए पनि बजारमा सुन अभाव देखिएको छैन । यही तथ्यले देखाउँछ– नेपाली बजारको दैनिक २० किलो सुनको माग तस्करीले पूरा गरिरहेको छ । यसले काठमाडौंको बजारका लागि मात्रै मासिक ६ सय किलो सुन तस्करी हुने गरेको डरलाग्दो तथ्यांक देखिन्छ । प्रारम्भमा राष्ट्रबैंकले दैनिक १५ किलो कोटा तोकेकोमा व्यवसायीको दबाबपछि ५ किलो बढाएको थियो । अहिले पनि सुन व्यवसायीले सुन आयातको कोटा बढाउन आग्रह गरिरहेका छन् तर राष्ट्रबैंक र सरकारी अधिकारीको ध्यान पुगेको छैन ।

सुरक्षा संगठनका अधिकारीसमेत सुन तस्करीमा कुन न कुनै रूपमा जोडिने घटना पनि अचम्मलाग्दो छ । साढे ३३ किलो सुनको अनुसन्धानमा विमानस्थलको सुरक्षाको जिम्मा लिएर बसेका एसएसपी श्यामबहादुर खत्री पक्राउ परे । ८८ किलो सुन बोकेको सवारीसाधन केरुङ नाकाबाट दर्जनौं सुरक्षा जाँच पास भएर काठमाडौं भित्रिँदा सुरक्षाकर्मीले पत्तो नपाएझैं गरे । यो आफैंमा डरलाग्दो प्रवृत्ति हो । फेरि बढी नाफा पाउने लोभमा तस्करीको सुन बजारमा फैलाउन सुन कारोबारमा संलग्न व्यवसायी नै सहयोगी हुने गरेका छन् । यसरी सत्ता र शक्तिमा रहेकालाई प्रभावमा लिएर सुरक्षित रूपमा सुन भिœयाउने संगठित समूह सक्रिय छ जो प्रत्यक्ष रूपमा सुन कारोबारमा संलग्न नभए पनि सञ्जाल चलाउन लागिपरेका छन् । यो अवस्थामा सुन तस्करी नियन्त्रणका लागि नाकाको सुरक्षामा कडाइसँगै आधुनिक उपकरणको प्रयोग, बजार मागअनुसार सुनको कोटा निर्धारण र सुन कारोबारमा संलग्नमाथि निगरानी बढाउन आवश्यक छ । यसका साथै तस्करी नियन्त्रणका लागि नेपाल र भारत दुवै देशका सुरक्षा अधिकारीबीच बलियो सञ्जाल निर्माण र नाकामा सुरक्षा सञ्जाल विस्तार गर्न पनि उत्तिकै जरुरी छ ।






यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

राष्ट्रकवि घिमिरेलाई थप उपचारका लागि भारत लगियो

राष्ट्रकवि घिमिरेलाई थप उपचारका लागि भारत लगियो

राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेलाई आज थप उपचारका लागि भारतको नयाँ दिल्ली लगिएको छ। ...

रणवीर र आलिया प्रेममा

रणवीर र आलिया प्रेममा

बलिउडमा पछिल्लो समय रणवीर कपुर र आलिया भट्टको डेटिङको चर्चा छ। दुबैका परिवारबीच भइरहेको सन्देश आदान प्रदानले आलिया कपुर खान्दानको...

राजेश हमालले भेटे राष्ट्रकवि

राजेश हमालले भेटे राष्ट्रकवि

महानायक राजेश हमालले राष्ट्रकवि माधव प्रसाद घिमिरेसँग भेट गरेका छन्। हमालले आन्तरिक रक्तश्राव भई ग्राण्डी अस्पतालमा उपचाररत राष्ट्रकवि घिमिरेलाई मंगलबार धापासीस्थित...

नायिका निता ढुंगानासहित ४ सम्मानित

नायिका निता ढुंगानासहित ४ सम्मानित

नेपाली फिल्मकी नायिका निता ढुंगाना चलचित्र पत्रकारिता दिवसको अवसरमा गृहनगर हेटौंडामा सम्मानित भएकी छिन्। चलचित्र पत्रकार संघ मकवानपुरले उनीसहित २...