चेतना भया

बिहिबार, २७ पुष २०७४, १० : ०९ सम्पादकीय


‘निया निसाप बिगान्र्या भन्या घुस दिन्या र घुस खान्या हुन् यी दुईको त धन जीव (राष्ट्रिय) गरिलिया पनि पाप छैन. यी राष्ट्रका सतुर हुन्’ भन्ने राष्ट्रनिर्माता राजा पृथ्वीनारायण शाहको दिव्योपदेशको सान्दर्भिकता आज पनि उत्तिकै छ । पछिल्ला वर्षहरूमा राज्यका सबैजसो निकाय भ्रष्टाचारको दलदलमा फसेको देखिएको छ । एकातिर मुलुकको साधनस्रोतको दुरुपयोग भएको छ भने अर्कोतिर सीमित व्यक्तिले पदको आडमा भ्रष्टाचारलाई बढावा दिइरहेका छन् ।

नेता, कर्मचारीतन्त्र र ठेकेदारको त्रिपक्षीय अपवित्र गठबन्धनले मुलुकको साधनस्रोतमाथि धावा बोलिरहेको छ । यसैका कारण आज सडक धुलाम्य छन् । राजधानी काठमाडौंमात्र होइन, प्रत्येक ठूला सहर मानवस्वास्थ्यका लागि दूषित भएका छन् । साधनस्रोतलाई सकेसम्म आफ्नो किसिमले दुरुपयोग गर्नुलाई सबैले बहादुरीको विषय बनाएका छन् ।

राष्ट्रनिर्माताको २९६ औं जन्मजयन्ति तथा राष्ट्रिय एकता दिवसका दिनमा मुलुकको यस्तो अवस्थाका बारेमा चर्चा गर्नुपर्दा योजस्तो दुःखद विषय के हुन सक्ला ? नेपाल राज्य संसारमै पुरानोमध्येको एक हो । यसभन्दा धेरै पछि जन्मेका अरु मुलुक उन्नतिको शिखर चढिसक्दा पनि हामी भने पछौटे अवस्थामै रहनुपछाडि सीमित व्यक्तिका हातमा राज्यको स्रोत एकत्रित हुनु हो । हामीलाई सधैं कसै न कसैका कारणले मुलुकको विकास भएन भन्ने मिथ सिर्जना गरी अलमल्याउने गरिएको थियो । तर, २०६२÷०६३ पछि यो मुलुकमा कुनै एकदलीय शासन पनि छैन । कुनै एक परिवारको पनि शासन छैन । लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्था सुरु भएपछि मुलुकमा गतिलो गरी शासन सञ्चालन होला भन्ने आशैआशमा मुलुकवासी तड्पिरहेका छन् ।

अझ लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्था सुरु भएपछि नेपाल राष्ट्रको इतिहास मेटाउने खेलसमेत भएका छन् । नयाँ नेपाल बनाउन ‘क्रमभंग’ गर्ने नाममा पृथ्वीजयन्तीलाई राष्ट्रिय दिवसको सूचीबाट हटाउने निर्णय नेपाली कांग्रेसका तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला र उनका गृहमन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाको समयमा भयो । त्यति मात्र होइन, देशैभरि पृथ्वीका सालिक तोडफोड गर्ने काम भयो । शाहवंशको विरोध गर्ने नाममा पृथ्वीको इतिहासै समाप्त गर्ने काम हुनुहुँदैनथ्यो । तर, पछिल्ला वर्षहरूमा जनआन्दोलनलगत्तैको गल्ती सच्याउने दिशातिर सबैको ध्यान जान थाल्यो ।

अन्ततः यसपटक प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले पृथ्वीजयन्तीलाई राष्ट्रिय दिवसको मान्यता दिएपछि कांग्रेसकै सरकारले यसअघि गरेको गल्ती सच्याउने कामसमेत भएको छ । क्रमभंग गर्ने नाममा इतिहास समाप्त गर्दा पृथ्वीको मात्र होइन, यहाँका परम्परा, संस्कृति र धरोहरलाई समेत धराशयी बनाउन खोजिएको थियो । त्यतिमात्र होइन, यो मुलुकको इतिहासलाई तोडमोड गराउन सकियो भने देशीविदेशीका निहित उद्देश्य पनि पूरा हुने थिए ।

पृथ्वीले उतिबेलै सचेत गराएका थिए, ‘साहु महाजन (विदेशी) लाई गौरापर्साभन्दा माथि आउन नदिनू तिनी आए देशलाई कंगाल गन्र्या छन् ।’ वास्तवमा उनीप्रतिको आक्रोश पनि यिनै कारणले हो । उनले मुलुकलाई जोगाउन त्यो बेला अख्तियार गरेका नीतिकै कारण कालान्तरमा उनको इतिहास मेटाउन खोजिएको हो । त्यस्तै उनले यो मुलुकलाई ‘दुई ढुंगाबीचको तरुल’ भनेर कूटनीतिक दृष्टिले पनि यसको निरन्तरताका निम्ति कामलाग्दो सूत्र मुलुकलाई दिएका हुन् ।

आज मुलुकमा जातजाति, भाषाभाषीका अधिकारका विषय उठेका छन् । ‘नेपाल भन्या सबै जातजातिको साझा फूलबारी रहेछ, सबैलाई चेतना भया’ भन्ने अभिव्यक्ति दिने व्यक्तिलाई कसरी एकात्मक सोच भएको व्यक्ति भनी आलोचना गर्न सकिन्छ ! संसारभर बलपूर्वक राज्यविस्तार भइरहेका बेला पृथ्वीले सानो गोर्खा राज्यबाट आई नेपाल सर गरे पनि यसको नाम फेर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरेनन् । बरु यही आएर यहाँका धर्म, संस्कृति, संस्कार र परम्परालाई धान्दै अघि बढे । त्यति मात्र होइन, ‘सबैलाई आफ्नाआफ्ना कुलधर्म थामी खानू’ भन्दै उदारताको परिचय दिए । न उनले कुनै एक धर्मको वकालत गरेका छन् न कुनै एक जातिको । उनले त्यतिबेलै राज्य सञ्चालनबारे स्पष्ट निर्देश गरेका भए पनि पछिल्ला शासकहरूले कहिल्यै त्यसलाई ध्यान दिएनन् ।

राज्यको काम बिगार्ने, तोकिएको काम राम्ररी पूरा गर्न नसक्ने, भ्रष्टाचार र कमिसनमा तल्लीन हुने व्यक्तिहरूमाथि निर्मम कारबाही गर्दै अघि बढ्ने हो भने पृथ्वीनारायणले उति बेला दिएको दिव्योपदेशको सार्थकता साबित हुनेछ । एउटा दह्रिलो र न्यायपूर्ण मुलुक निर्माणका निम्ति आजको नेतृत्वले ध्यान दिएन भने यो मौका पनि गुम्नेछ ।

त्यति मात्र होइन, राज्य सञ्चालनमा रहनेहरूको भ्रष्टाचारले यो मुलुक सधैं आक्रान्त छ । २००७ सालपछिको आधुनिक नेपालमा प्रत्येक एक दशकमा नयाँ परिवर्तन भएका छन् । नयाँ परिवर्तनसँगै शासनमा नयाँनयाँ अनुहार पनि आएका छन् । तर, अनुहार जति नयाँ आए पनि भ्रष्ट व्यवहारले उही पुराना दिनको झल्झली सम्झना गराउने गरेको छ । झन् अहिले त ‘काँक्रालाई थाङ्ग्रो दियो थाङ्ग्रै धनी’ भनेजस्तो स्थिति छ । सबैजस्तो संवैधानिक अंगमा बेथिति देखिएको छ । प्रायः सबै ठाउँमा राजनीतिक दल प्रेरित व्यक्तिहरूको नियुक्ति भएको छ । तिनले आफूलाई नियुक्ति गरेको भ्रष्टाचारकै निम्ति हो भन्नेजस्तो भान दिइरहेका छन् । र, यो भ्रष्टाचारमा देशभित्र आएर सञ्चालित भएका अन्तर्राष्ट्रिय संस्था (आइएनजिओ) को समेत त्यही अवस्था छ । नेपाल राष्ट्र र राष्ट्रवासीका नाममा आएको खर्चको तुलनामा उपलब्धि शून्य छ । आइएनजिओले एक वर्षमै यो मुलुकमा डेढ खर्ब रुपैयाँ खर्च गर्छन् तर त्यसको उपलब्धि भने देख्न मुस्किल छ ।

यो विषम परिस्थितिबाट मुलुकले कहिले छुटकारा पाउने हो ? राज्यको काम बिगार्ने, तोकिएको काम राम्ररी पूरा गर्न नसक्ने, भ्रष्टाचार र कमिसनमा तल्लीन हुने व्यक्तिहरूमाथि निर्मम कारबाही गर्दै अघि बढ्ने हो भने पृथ्वीनारायणले उति बेला दिएको दिव्योपदेशको सार्थकता साबित हुनेछ । एउटा दह्रिलो र न्यायपूर्ण मुलुक निर्माणका निम्ति आजको नेतृत्वले ध्यान दिएन भने यो मौका पनि गुम्नेछ । सबैलाई चेतना भया ।

 






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

घरमा मोर्डन लाइटिंग

घरमा मोर्डन लाइटिंग

सही लाइटिंगको प्रयोगबाट घरलाई मोडर्न र नयाँ रुप दिन सकिन्छ । लाइटिंग मिलेको घर हेर्दामा साह्रै राम्रा हुन्छन । ...

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गाइड

वाशिंग मेसिन खरिद गर्दा ख्याल गर्नुपर्ने थुप्रै कुराहरु हुन्छन् | यस गाइड मार्फत तपाईले आफ्नो परिवारको लागि कस्तो फ्रिज खरिद...

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सम्बन्धि सुरक्षा टिप्स

घरेलु उपकरण सुरक्षित शैलीमा प्रयोग नगर्नाले ठूला ठूला दुर्घटना हुन सक्छ। यी सुझावहरु पालाना गर्नाले यस्तो दुर्घटना न्यून हुन्छ ।

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको हेरचाह कसरी गर्ने?

फ्रिजको औसत आयु १३ वर्ष मानिन्छ | तर यी कुराहरु ध्यानमा राखेर फ्रिजलाई कथित औसत आयुभन्दा धेरै समयसम्म प्रयोग गर्न...

अक्षय कुमार घाइते

अक्षय कुमार घाइते

बलिउड अभिनेता अक्षय कुमार घाइते भएका छन्। फिल्म ‘केसरी’को एक्सन सीनको शुटिङ्गका क्रममा उनी घाइते भएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।...

विश्वकै कान्छा निर्देशकद्वारा निर्देशित हैरानको टिजर सार्वजनिक

विश्वकै कान्छा निर्देशकद्वारा निर्देशित हैरानको टिजर सार्वजनिक

विश्वकै कान्छा निर्देशक सौगात विष्टले निर्देशन गरेको फिल्म हैरानको टिजर सार्वजनिक भएको छ । मुक्ति घले र श्रृष्टी घिमिरेको संयुक्त...

साउदीमा पहिलो पटक फेशन शो, दर्शक महिलामात्र

साउदीमा पहिलो पटक फेशन शो, दर्शक महिलामात्र

साउदी अरेबियामा पहिलोपटक फेशन शो भएको छ। साउदीको रियादमा सम्पन्न उक्त फेशन शोमा दर्शक भने महिलाहरूमात्र थिए।  उक्त फेसन शोमा सहभागी...

लिलि बिली : हिन्दी फिल्मको जोडजाड

लिलि बिली : हिन्दी फिल्मको जोडजाड

स्कटल्यान्ड तपाईंको ‘ड्रिम कन्ट्री’ हो र पर्दामै भए पनि त्यहाँका दृश्य देख्दा तपाईंको मन रमाउँछ भने ‘लिलि बिली’ हेर्नु राम्रै...