मातेको राँगो दौडाउने जात्रा

सोमबार, ०९ असोज २०७४, ११ : ४४ कृष्ण किसी


हरेक वर्ष दसैँको नवमीका दिन भक्तपुर नगर क्षेत्रमा एउटा मातेको राँगो दौडन्छ । राँगोलाई समाएर डो¥याउन खोज्दै युवाहरू त्यसको पछाडि दौडन्छन् ।

नगरवासी कालो राँगोलाई हेर्न सडकमा लाम लाग्छन् । राँगो कहिले युवालाई लछार्दै त कहिले सिँगौरी खेल्न खोज्दै अगाडि बढ्छ । राँगोको उन्मत्त रूप देखेर कतिपय डराएर चिच्याउँछन् पनि ।

हरेक दसैँका बेला राँगोलाई रक्सी ख्वाई दौडाइने जात्रालाई खम्ये अर्थात् राँगो जात्रा भनिन्छ । भक्तपुर क्षेत्रमा यसलाई दसैँकै विशेष जात्राका रूपमा चिनिन्छ ।

रक्सीले मातेको राँगोलाई भक्तपुरको द्योछेँबाट दौडाउँदै ब्रह्मायणी पु¥याइन्छ । रातमा त्यसलाई वध गरेपछि हर्षोल्लास छाउँछ ।
हरेक दसैँका बेला भक्तपुरमा राँगोलाई रक्सी ख्वाई दौडाएर देखाइने जात्रालाई खम्ये अर्थात् राँगो जात्रा भनिन्छ । भक्तपुर क्षेत्रमा यसलाई दसैँकै विशेष जात्राका रूपमा चिनिन्छ ।
यसपालि खम्ये जात्रा आगामी शुक्रबार हुँदै छ । हरेक वर्ष दसैँमा राष्ट्रप्रमुखले दर्शन गर्ने भक्तपुरस्थित नवदुर्गा द्योछेँ (देवताघर)मा पालेर राखेको राँगोलाई दौडाइने भएकाले यसको नाम खम्ये जात्रा रहन गएको हो ।
नेपाल भाषामा खम्मे भनेको ठूलो राँगो हुन्छ । यसपालिको जात्राका लागि भक्तपुर नगरपालिका– ९ गछेँस्थित द्योछेँमा राँगो किनेर भिœयाइसकिएको छ । आगामी महानवमीमा द्योछेँबाट नगरभरि राँगोलाई दौडाएपछि भक्तपुर नगरको पूर्वस्थित ब्रह्मायणीमा राति वध गरिन्छ ।
राँगोलाई महिषासुरको प्रतीक मानेर वध गर्ने गरिएको संस्कृतिविद् बताउँछन् । नवमीको राति खम्येलाई ब्रह्मायणीमा लगेर वध गरेपछि भोलिपल्ट (दसैँको दिन) सोही स्थानमा ठूलो मेला लाग्छ ।
मेलामा हजारौँ श्रद्धालु ब्रह्मायणी पुग्छन् । दशमीमा मेला भर्न ब्रह्मायणीमा भक्तपुरबाट मात्र नभई काठमाडौं, ललितपुर, काभ्रेलगायत जिल्लाबाट भक्तालु आउँछन् । नवमीको दिन वध गरिएको राँगोको मासुलाई भाग लगाएर बाँड्ने चलन छ ।
वधका लागि खटिने कसाइदेखि नवदुर्गाको मुकुन्डो बनाउने चित्रकार लगायतलाई मासु भाग लगाइन्छ । खम्येलाई प्रत्येक वर्ष भक्तजनले किनेर राखिदिने गर्छन् । यसपालि भक्तपुर नगरपालिका– २ लिवालिवीनिवासी रामभक्त प्रजापतिले राँगो चढाएका छन् । करिब एक लाख रुपैयाँ पर्ने राँगो उनले चढाएका हुन् । यो जात्राका लागि राँगो किनिदिन भक्तालुबीच प्रतिस्पर्धा नै चल्छ ।
जात्राका लागि चढाइने राँगो ठूलो र निख्खर कालो हुनुपर्ने नियम छ । हरेक वर्ष यस्तै राँगो खोज्ने गरिन्छ । जात्रा आयोजक संस्थाकै पदाधिकारीको संलग्नतामा राँगो खोज्ने परम्परा छ ।
संस्कृतिविद् ओम धौभडेल महिषासुरको प्रतीकका रूपमा राँगोलाई महानवमीमा वध गर्ने गरिएको बताउँछन् । राँगोे वधस्थलमा सर्वसाधारणलाई प्रवेश दिइँदैन ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

आगामी माघ ४ गते रिलिज हुन लागेको फिल्म ‘पिँजडा ब्याक अगेन’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ । राजधानीमा मंगलबार पत्रकारमाझ सार्वजनिक...

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

फाइन आर्टमै पिएचडी गरेकी भारतकी कलाकार डा.सरोज रानीको कला यसबेला नेपाल कला परिषदमा प्रदर्शन भइरहेको छ । सोमबारदेखि सुरु भएको...

आयो मिष्टर झोले !

आयो मिष्टर झोले !

चार वर्ष अघि निर्माण भएको डार्क कमेडी फिल्म ‘झोले’सँग नाम मिल्ने गरी बनाइएको फिल्म ‘मिष्टर झोले’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ...

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

बलिउडमा ‘किङ खान’का रुपमा परिचित अभिनेता शाहरुख खानको पछिल्लो फिल्म ‘जब ह्यारी मेट सेजल’ बक्सअफिसमा फ्लप भयो । आफैले निर्माण...