मातेको राँगो दौडाउने जात्रा

सोमबार, ०९ असोज २०७४, ११ : ४४ कृष्ण किसी


हरेक वर्ष दसैँको नवमीका दिन भक्तपुर नगर क्षेत्रमा एउटा मातेको राँगो दौडन्छ । राँगोलाई समाएर डो¥याउन खोज्दै युवाहरू त्यसको पछाडि दौडन्छन् ।

नगरवासी कालो राँगोलाई हेर्न सडकमा लाम लाग्छन् । राँगो कहिले युवालाई लछार्दै त कहिले सिँगौरी खेल्न खोज्दै अगाडि बढ्छ । राँगोको उन्मत्त रूप देखेर कतिपय डराएर चिच्याउँछन् पनि ।

हरेक दसैँका बेला राँगोलाई रक्सी ख्वाई दौडाइने जात्रालाई खम्ये अर्थात् राँगो जात्रा भनिन्छ । भक्तपुर क्षेत्रमा यसलाई दसैँकै विशेष जात्राका रूपमा चिनिन्छ ।

रक्सीले मातेको राँगोलाई भक्तपुरको द्योछेँबाट दौडाउँदै ब्रह्मायणी पु¥याइन्छ । रातमा त्यसलाई वध गरेपछि हर्षोल्लास छाउँछ ।
हरेक दसैँका बेला भक्तपुरमा राँगोलाई रक्सी ख्वाई दौडाएर देखाइने जात्रालाई खम्ये अर्थात् राँगो जात्रा भनिन्छ । भक्तपुर क्षेत्रमा यसलाई दसैँकै विशेष जात्राका रूपमा चिनिन्छ ।
यसपालि खम्ये जात्रा आगामी शुक्रबार हुँदै छ । हरेक वर्ष दसैँमा राष्ट्रप्रमुखले दर्शन गर्ने भक्तपुरस्थित नवदुर्गा द्योछेँ (देवताघर)मा पालेर राखेको राँगोलाई दौडाइने भएकाले यसको नाम खम्ये जात्रा रहन गएको हो ।
नेपाल भाषामा खम्मे भनेको ठूलो राँगो हुन्छ । यसपालिको जात्राका लागि भक्तपुर नगरपालिका– ९ गछेँस्थित द्योछेँमा राँगो किनेर भिœयाइसकिएको छ । आगामी महानवमीमा द्योछेँबाट नगरभरि राँगोलाई दौडाएपछि भक्तपुर नगरको पूर्वस्थित ब्रह्मायणीमा राति वध गरिन्छ ।
राँगोलाई महिषासुरको प्रतीक मानेर वध गर्ने गरिएको संस्कृतिविद् बताउँछन् । नवमीको राति खम्येलाई ब्रह्मायणीमा लगेर वध गरेपछि भोलिपल्ट (दसैँको दिन) सोही स्थानमा ठूलो मेला लाग्छ ।
मेलामा हजारौँ श्रद्धालु ब्रह्मायणी पुग्छन् । दशमीमा मेला भर्न ब्रह्मायणीमा भक्तपुरबाट मात्र नभई काठमाडौं, ललितपुर, काभ्रेलगायत जिल्लाबाट भक्तालु आउँछन् । नवमीको दिन वध गरिएको राँगोको मासुलाई भाग लगाएर बाँड्ने चलन छ ।
वधका लागि खटिने कसाइदेखि नवदुर्गाको मुकुन्डो बनाउने चित्रकार लगायतलाई मासु भाग लगाइन्छ । खम्येलाई प्रत्येक वर्ष भक्तजनले किनेर राखिदिने गर्छन् । यसपालि भक्तपुर नगरपालिका– २ लिवालिवीनिवासी रामभक्त प्रजापतिले राँगो चढाएका छन् । करिब एक लाख रुपैयाँ पर्ने राँगो उनले चढाएका हुन् । यो जात्राका लागि राँगो किनिदिन भक्तालुबीच प्रतिस्पर्धा नै चल्छ ।
जात्राका लागि चढाइने राँगो ठूलो र निख्खर कालो हुनुपर्ने नियम छ । हरेक वर्ष यस्तै राँगो खोज्ने गरिन्छ । जात्रा आयोजक संस्थाकै पदाधिकारीको संलग्नतामा राँगो खोज्ने परम्परा छ ।
संस्कृतिविद् ओम धौभडेल महिषासुरको प्रतीकका रूपमा राँगोलाई महानवमीमा वध गर्ने गरिएको बताउँछन् । राँगोे वधस्थलमा सर्वसाधारणलाई प्रवेश दिइँदैन ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

मुसहरबासीले धुर्मुस सुन्तलीको पुजा गर्दै लक्ष्मी भित्र्याए

मुसहरबासीले धुर्मुस सुन्तलीको पुजा गर्दै लक्ष्मी भित्र्याए

धुर्मुस सुन्तलीले निर्माण गरेको एकिकृत नमूना मुसहर बस्तीमा बसिरहेका स्थानीयहरुले उनीहरुको तस्बिरमा पुजा गर्दै लक्ष्मी भित्र्याएका छन् । धुर्मुस सुन्तली...

तिहारलाई कोसेली ‘रानी’ र ‘रुद्रप्रिया’

तिहारलाई कोसेली ‘रानी’ र ‘रुद्रप्रिया’

तिहारलाई लक्षित गर्दै बिहीबार अर्थात लक्ष्मीपूजाको दिनबाट दुई फिल्म ‘रुद्रप्रिया’ र ‘रानी’ प्रदर्शनमा आउँदैछन् । चाडबाडलाई लक्षित गरी फिल्म प्रदर्शन...

कार्यक्रमको सभापति नै आलु  !

कार्यक्रमको सभापति नै आलु !

कुनै पनि औपचारिक कार्यक्रममा उद्घोषकले विशिष्ट व्यक्तिलाई प्रमुख अतिथी वा सभापति राखेर कार्यक्रम सञ्चालन गर्छन् । तर, मंगलबार यस्तो परम्पराभन्दा...

विप्लवको ‘अभिजित’

कवि तथा गीतकारका रूपमा परिचित विप्लव प्रतीक उपन्यासकारको रूपमा पाठक माझ आउने भएका छन् । ‘अविजित’ शीर्षकको उपन्यास कात्तिक ११...