पीडितका पक्षमा

मङ्गलबार, १९ मङि्सर २०७४, ०९ : ०६ सम्पादकीय


निर्वाचनको मौनअवधि सुरु हुनुभन्दा तीन दिनअघि माओवादी केन्द्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले चितवनको बाँदरमुढे घटनाका पीडितसँग तीन बुँदे सम्झौता गरेर निर्वाचन आचारसंहितामाथि धावा बोलेका छन् । यो निर्वाचन आचारसंहितालाई बेवास्ता गरिएको घटना मात्र होइन, यसले संक्रमणकालीन न्याय व्यवस्थाको समेत खिल्ली उडाएको छ । यतिका वर्षसम्म संक्रमणकालीन न्यायबारे सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस नगर्ने दाहालले अनायासै निर्वाचनको मुखमा तीन बुँदे सहमति गर्न पुग्नु आफैँमा राजनीतिक उद्देश्य प्राप्तिको उद्देश्य मात्र रहेको देखिएको छ । बृहत् शान्ति सम्झौता भएलगत्तै गठन गर्नुपर्ने सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप र बेपत्ता आयोग गठन नगरी बस्न माओवादीसहितका दलहरूबीच अघोषित सर्वदलीय सहमति भएकै थियो । त्यसैकारण न माओवादी, न अन्य दल कसैले पनि शान्ति सम्झौताको यी आयोग गठनसम्बन्धी प्रावधान कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गर्न सकेनन् । धेरै ढिलो गरी यी दुई आयोग बने । तर, तिनले दुई वर्षसम्म काम गर्न सक्ने वातावरण बनेन । फेरि अर्को एक वर्षका लागि आयोगको म्याद थप गरी तदनुकूल यसले काम गरिरहेको छ । यसबीच आयोगमा ६० हजारभन्दा बढी उजुरी परेका छन् । यी उजुरीमाथि छानबिन गरी थप कारबाही गर्नुपर्ने बेलामा दाहालले पीडितसँग सम्झौता गर्न पुगेको हुन् ।
चितवनको अयोध्यापुरीबाट नारायणघाट गइरहेको खचाखच यात्रु बोकेको बा २ ख ३२४५ नम्बरको बसलाई २०६२ जेठ २३ गते एम्बुसमा पारी विस्फोट गराउँदा ३८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने ७२ जना घाइते भएका थिए । माओवादी ‘जनयुद्ध’का सबैभन्दा खराब घटनाभन्दा यो प्रमुख थियो । त्यो बेला भएका निर्दोष हत्यामा जति सत्तापक्ष जिम्मेवार थियो, त्यति नै विद्रोही पक्षका गल्ती प्रकट भएका थिए । बाँदरमुढे घटनालाई दाहाल आफैँले गम्भीर गल्तीका रूपमा चित्रण गर्दै आएका छन् । उनले यो घटनाका पीडितलाई पहिल्यै भेटेर समस्या समाधानका लागि पहल गर्न सक्ने भए पनि निर्वाचनको मुखमा उनीहरूसँग सम्झौता गरी त्यसबाट लाभ लिने उद्देश्य राखेको प्रस्ट देखिएको छ । चितवन—३ बाट उम्मेदवार बनेका दाहालले गरेको सम्झौताअनुसार पीडित परिवारलाई स्वरोजगारीको व्यवस्था गर्ने, घाइतेलाई रोजगार, स्वरोजगार वा आवश्यक भत्ताको व्यवस्था गर्ने र १० बिगाह क्षेत्रफलमा स्मारक बनाइने भनिएको छ । सत्य तथा मेलमिलाप आयोगलाई गम्भीरतापूर्वक आफ्नो क्षेत्राधिकारमा पारिसकेको यो विषयमा अहिले सम्झौता गरेको भन्नु पछाडि राजनीतिक लाभ लिनेबाहेक अन्य उद्देश्य रहेको देखिएको छैन । त्यस्तो हुँदो हो त निर्वाचनअघि आफ्ना छोराको गैरन्यायिक हत्याको विरोध गर्दागर्दै इहलीला समाप्त भएका नन्दप्रसाद अधिकारी र निरन्तर भोक हड्तालमा रहेकी नन्दमाया अधिकारीसँग पनि सम्झौता हुन सक्ने थियो । तर, दाहाल बाँदरमुढे घटनाका पीडितसँग यस्तो सम्झौता गर्दा निर्वाचनमा विजयी हुन सक्ने उद्देश्यले मात्र प्रेरित भएको देखिएको छ ।
दाहालले गरेको यो सम्झौताप्रति पीडित पक्षले आपत्ति जनाएको छ । बाँदरमुढे घटना पीडित समितिले केही व्यक्तिलाई ‘प्रलोभन’मा पारी गरिएको सम्झौताप्रति आपत्ति प्रकट गरेको छ । पीडितको जीवन रक्षा, दोषीमाथि कारबाहीलगायतका मागलाई यो पक्षले दोहो¥याएको छ । निश्चय पनि दाहालले अहिले आएर यो समस्याको समाधान चाहेका पनि हुन सक्छन् । तर, यो उनका हातमा मात्र छैन । सत्य तथा मेलमिलाप आयोगको क्षेत्राधिकारमा रहेको मुद्दामा दाहालले सम्झौता गर्ने अवस्था अहिले छैन । आयोग सदस्य माधवी भट्टले समेत यसमा गम्भीर ध्यानाकर्षण गर्दै मानवताविरुद्धको उक्त अपराधमा सम्झौता गर्न सक्ने अवस्था नरहेको स्पष्ट पारिसकेकी छन् । वास्तवमा मानवताविरुद्धको उक्त गम्भीर अपराधमा छानबिन भई संक्रमणकालीन न्याय निरूपण हुन सकेन भने त्यो भविष्यमा पनि समस्याका रूपमा रहिरहनेछ । वास्तवमा निर्वाचनलाई प्रभावित तुल्याउने गरी भएको यो निर्णयप्रति निर्वाचन आयोगले समेत आपत्ति प्रकट गर्नुपर्ने थियो, तर त्यो हुन सक्दैन भन्ने थाहै छ ।







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

विवाहअघि नै गर्भवती मेघान ?

विवाहअघि नै गर्भवती मेघान ?

अमेरिकी अभिनेत्री मेगान मार्केल र बेलायती राजकुमार ह्यारीको हालैको इन्गेजमेन्ट र आगामी वर्षको मे महिनामा विवाह गर्ने समाचारले विश्वमा राम्रै...

नयाँ पुस्ताले सम्झाए नारायण गोपाल

नयाँ पुस्ताले सम्झाए नारायण गोपाल

नारायण गोपालको २७ औं स्मृति दिवसमा पछिल्लो पुस्ताका थुप्रै गायक गायिकाले उनका गीत गाएर स्वर सम्राटको सम्झनालाई जिवन्त बनाएका थिए...

युट्युबमा जीवन्त नारायण गोपाल

युट्युबमा जीवन्त नारायण गोपाल

नारायाण गोपालले गाएका गीतहरु कम्तिमा दुई दशक पुराना भइसके। उनी निधन भएकै आज २७ वर्ष पूरा भइसक्यो। तर भिडियो सेयरिङ...

शशि कपुरको अन्तिम संस्कार आज

शशि कपुरको अन्तिम संस्कार आज

सोमबार साँझ मुम्बईमा मृत्यु भएका बलिउड अभिनेता शशि कपुरको अन्तिम संस्कार आज मध्यान्ह गरिने भएको छ । उनको मृत्यु सोमबार...