स्याटेलाइट सिटी बनाउनुपर्छ

बिहिबार, ०४ जेठ २०७४, ०९ : ०५ वसन्त खड्का  | @bashantkdk


झण्डै दुई दशकपछि स्थानीय जनप्रतिनिधिको निर्वाचन हुने क्रममा पहिलो चरणको सम्पन्न भई मतगणना जारी छ । २५ वर्षपहिले नै नगरपालिका भए पनि काठमाडौंं महानगरपालिकामा परिणत भएकोचाहिँ २०४९ सालमा मात्र हो । मुलुककै यो पहिलो महानगरपालिकाले दुई कार्यकालसम्म त जनप्रतिनिधिको नेतृत्व पायो तर त्यसपछि भने झण्डै डेढ दशक कर्मचारीका भरमा चल्नुप¥यो । वसन्त खड्कासँग यसरी व्यक्त गरे :

२५ वर्षपहिलेको निर्वाचन अनुभवबारे केही बताइदिनूस् न...
प्रजातन्त्र स्थापनापछिको पहिलो स्थानीय निर्वाचन भएकाले जनतामा अत्यन्तै ठूलो उत्साह थियो । अझ राजनीतिमा झुकाव राख्नेहरूमा त यति धेरै उत्साह थियो कि उम्मेदवारलाई देख्दा उनीहरू आफूलाई नियन्त्रण गर्नै सक्दैनथे । तीव्र उत्साहका कारण उनीहरू सडकमै सुतिदिन्थे । तर त्यतिबेलाको काठमाडांै नगरपालिका एउटा सरसफाइ अड्डाका रूपमा मात्र थियो । विकासका काम गर्ने वा नयाँ योजना बनाउने त्यस्तो केही थिएन । त्यसलाई हामी निर्वाचित भएपछि परिवर्तन गरेका हौँ ।  

काठमाडाैँको अहिलेको अस्तब्यस्त अवस्था हेर्दा त्यतिबेला पर्याप्त तयारीबिनै महानगर घोषणा गरेजस्तो लाग्दैन  ? 
हामीले हचुवाका भरमा महानगरपालिका घोषणा गरेका होइनाँै । झण्डै नौ महिना लगाएर एउटा अध्ययन नै गरिएको थियो । अर्काे कुरा तत्कालीन  नगरपालिकाले काठमाडांैको चुनौती सामना गर्न सक्दैन भनेरै काठमाडौंलाई महानगर बनाइएको हो । काठमाडांैले भोगिरहेको समस्या समाधानका लागि महानगर बनाइएकाले महानगरका लागि आवश्यक पूर्वाधारबिनै महानगर बनाइएको कुराचाहिँ सत्य हो । तत्कालीन नगरपालिकाले काठमाडौंलाई सम्बोधन गर्ने अवस्था थिएन । 

महानगरपालिकाको जिम्मेवार तहमा रहेर त्यतिबेला कस्ता÷कस्ता काम गर्नुभयो ? 
पहिलो कुरा त हामीले नगरपालिकालाई आधुनिकीकरण गरेर महानगर बनायौँ । व्यवस्थित सहरको अवधारणा त्यतिबेलै सुरु भएको थियो । प्रदूषण नियन्त्रणका लागि इलेक्ट्रिकल सवारी साधन चलाउने निर्णय तथा खुला मञ्चलाई व्यवस्थित गर्ने, महानगरका लागि आवश्यक पर्ने आर्थिक स्रोत जुटाउनेलगायतका महत्वपूर्ण काम त्यतिबेला भएका थिए । महत्वपूर्ण काम गर्दागर्दै कार्यकाल सकियो जसले गर्दा थप गर्नुपर्ने काम बीचमै रोकिए । 

अहिलेको अस्तब्यस्त महानगरको दोषी को हो जस्तो लाग्छ ? 
यसको दोष हामी सबैलाई जान्छ तर यो दोष लगाउने समय होइन, सबै मिलेर अघि बढ्नुपर्छ । महानगरलाई कस्तो बनाउने भन्ने कुरा एक जनाको मात्र हातमा हुँदैन, त्यसका लागि जिम्मेवारीमा रहेका व्यक्ति र महानगरमा बस्ने जनताको भूमिका पनि उत्तिकै हुन्छ । त्यसैले यसको विकासका लागि सबै मिलेर अघि बढ्नुपर्छ । 

२५ वर्षपहिले र हालको स्थानीय तहको निर्वाचनमा मतदाताको अपेक्षामा कस्तो भिन्नता पाउनुभयो ? 
अवश्य पनि फरक भइहाल्छ, त्यतिबेला मतदाताका साना÷साना अपेक्षा हुन्थे । भेट्न आउँदा पान, सुपारी लिएर आउने समय थियो त्यतिबेला तर अहिले दैनिक समस्यासँगै जीवनशैलीसँग जोडिएका विषयप्रति मतदाता तथा नागरिकका अपेक्षा हुन्छन् । त्यतिबेला गुणस्तरीय हावा भएन, खुला ठाउँ भएन भन्ने थिएन । तर आज स्वच्छ हावा, खुला चौर, व्यवस्थित र विकसित सहर नागरिकका अपेक्षाभित्र पर्छन् । त्यसैले पहिले र अहिलेमा धेरै कुरामा भिन्नता देख्न सकिन्छ । 

पछिल्लो समय महानगरमा भ्रष्टाचारलगायतका समस्या मौलाउँदै गएको आरोप लाग्ने गरेका छन्, यसलाई कसरी नियन्त्रण गर्ने ?  
भ्रष्टाचार भनेको दलिनमा बस्ने कीरो हो । यसले भित्रभित्रै ध्वस्त बनाउँछ । भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि जनप्रतिनिधि र प्रशासन चलाउने मानिस इमान्दार हुनुपर्छ । जनताबाट चुनिएर गएका प्रतिनिधि र प्रशासन सञ्चालन गर्ने मानिस इमान्दार भएमात्र महानगरमा हुने जस्तोसुकै भ्रष्टाचार अन्त्य हुन्छ । 

अबको महानगर कस्तो हुनुपर्छ जस्तो लाग्छ ? 
अबको महानगर गतिशील र समृद्ध हुनुपर्छ । प्रविधिले युक्त र संसारको गतिसँग अघि बढ्न सक्ने महानगर नै अबको महानगरको परिकल्पना हो । त्यसलाई जनप्रतिनिधिले ध्यान दिन आवश्यक छ । महानगरको इकोनमिक रोडम्याप प्रस्ट हुनुप¥यो, हरेक आर्थिक गतिविधिमा नागरिकको सहभागिता, कम्युनिटी हाउस डाटाबेस प्रणालीको व्यवस्था महानगरमा हुनुपर्छ । 
अहिले महानगरबासीको जीवनशैली निकै चुनौतीपूर्ण बन्दै गइरहेको छ । त्यसैले महानगरले नागरिकका समस्या तत्काल सम्बोधन गर्न सक्नुपर्छ । महानगरबासीले कहाँ, कसरी र कस्तो दुःख भोगिरहेका छन्, त्यसको सम्बोधन गर्ने काम महानगरले गर्न सक्नुपर्छ । साथसाथै यहाँका सांस्कृतिक सम्पदालाई जीवन्त बनाएर यहाँको संस्कृति, परम्पराको संरक्षणको काम पनि महानगरपालिकाले गर्नुपर्छ । 

महानगरको नेतृत्व सम्हाल्न आउँदै गरेका नयाँ जनप्रतिनिधिलाई के सुझाव दिन चाहनुुहुन्छ ? बुँदागतरूपमा भनिदिनूस् न....
हरेक क्षेत्रको विकासका लागि राजनीतिक नेतृत्वको निकै ठूलो भूमिका रहन्छ । राजनीतिक नेतृत्वले मात्र बोल्ड निर्णय गर्न सक्छ । अहिले महानगरमा नेतृत्व सम्हाल्न आउँदै गरेका राजनीतिक नेतृत्वले पनि त्यो हिम्मत गर्न सक्नुपर्छ । 
महानगरको नयाँ नेतृत्वले सबैभन्दा पहिले काठमाडौंको धुलो र प्रदूषण नियन्त्रण गर्नुपर्छ । किनभने महानगरबासी यसबाट निकै ठूलो समस्यामा परिरहेका छन् । त्यस्तै समुदायमा आधारित स्थानीय विकास, संस्कृति, सम्पदा, भाषा र कलाको संरक्षण, विपत् व्गवस्थापनको तयारी, १८ घण्टा सञ्चालन हुने सिटीका रूपमा महानगरको विकास, स्याटेलाइट सहर, त्रासमुक्त महानगर, भएका जग्गाको संरक्षण र नयाँ जग्गा खरिद गरेर खुला ठाउँ र पार्कको व्यवस्थालगायतका काम गर्नुपर्छ । यसो गर्न सकेमा मात्र काठमाडौ महानगरपालिका साँच्चिकै उत्कृष्ट र नमुना सहर बन्न सक्छ । यस्ता विषयमा नवनिर्वाचित जनप्रतिनिधिले ध्यान दिन आवश्यक छ । 

 







यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

‘पिँजडा ब्याक अगेन’ ट्रेलर

आगामी माघ ४ गते रिलिज हुन लागेको फिल्म ‘पिँजडा ब्याक अगेन’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ । राजधानीमा मंगलबार पत्रकारमाझ सार्वजनिक...

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

नेपाल भारतका कला ‘एकै छाँया’मुनी

फाइन आर्टमै पिएचडी गरेकी भारतकी कलाकार डा.सरोज रानीको कला यसबेला नेपाल कला परिषदमा प्रदर्शन भइरहेको छ । सोमबारदेखि सुरु भएको...

आयो मिष्टर झोले !

आयो मिष्टर झोले !

चार वर्ष अघि निर्माण भएको डार्क कमेडी फिल्म ‘झोले’सँग नाम मिल्ने गरी बनाइएको फिल्म ‘मिष्टर झोले’को ट्रेलर सार्वजनिक भएको छ...

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

वितरकको पैसा फिर्ता गर्दै शाहरुख

बलिउडमा ‘किङ खान’का रुपमा परिचित अभिनेता शाहरुख खानको पछिल्लो फिल्म ‘जब ह्यारी मेट सेजल’ बक्सअफिसमा फ्लप भयो । आफैले निर्माण...