फेरि चल्ला नेपाल मेटल ?

शुक्रबार, ०५ जेठ २०७४, ११ : ४५ सन्तोष न्यौपाने

काठमाडौं – सरकारले नेपाल औषधि लिमिटेडपछि नेपाल मेटल सहित बन्द रहेका अन्य केही सरकारी उद्योग सञ्चालन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ । बन्द भएका सरकारी उद्योगमध्ये नेपाल मेटल, हेटौंडा कपडा र ओरियण्ड म्याग्नेसाइट सञ्चालन प्रक्रिया अघि बढाइसकेको उद्योग मन्त्री नविन्द्रराज जोशीले बताए । 

आइतबार सरकारले जीवनजल उत्पादन गरेर औषधि उद्योग सञ्चालन भएको घोषणा गरेको थियो । मन्त्री हुनेबित्तिकै जोशीले पहिलो एजेन्डाको रुपमा बन्द भएका सरकारी उद्योग सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेका थिए । सोही अनुरुप औषधि उद्योग पुनः सञ्चालन गरेको र अन्य केही उद्योगको काम अन्तिम चरणमा पुगिसकेको उनको भनाइ छ । 

अहिले नेपाल मेटल, हेटौंडा कपडा र ओरियण्ड म्याग्नेसाइट उद्योग सञ्चालन प्रक्रिया अघि बढाइएको छ । झन्डै एक दशकअघि बन्द भएको मेटल कम्पनी पुनः सञ्चालन गर्न प्रक्रिया अगाडि बढाइएको उद्योग मन्त्रालयको संस्थान शाखाका उप–सचिव दुर्गा पराजुलीले बताए ।
  
२०७२ सालमै मन्त्रिपरिषद्ले सरकारी लगानी नथप्ने गरी पुनः सञ्चालनको स्वीकृति दिइसकेको उक्त उद्योग सञ्चालन प्रक्रिया अघि बढाइएको अधिकारीहरु बताउँछन् । ‘यस उद्योगमा सरकारले अब थप सेयर लगानी गर्ने छैन,’ उपसचिव पराजुलीले भने, ‘अब हकप्रद सेयर जारी गरेर अन्य लगानीकर्ताबाट थप लगानी गरिने छ ।’

हाल यस उद्योगमा नेपाल सरकारको ७१ प्रतिशत र बाँकी २९ मा १३ प्रतिशत खेतान समूह १६ प्रतिशत भारतको हैदराबाद इन्डस्ट्रिजको सेयर छ । मन्त्रालयका प्रवक्ता पुरुषोत्तम नेपालले मेटल उद्योग सञ्चालनको लागि एक कम्पनी आएको बताए । उसले लगानी गर्न इच्छा देखाएको छ । 
सरकारले सार्वजनिक–निजी साझेदारी (पिपिपी) मोडलमै सञ्चालन गर्ने तर सरकार बाहेकका लगानीकर्ताबाट पुँजी वृद्धि गराउने गरी पुनः सञ्चालनको तयारी भएको छ । कम्पनीको हालको पुँजी कति छ भनेर हिसाब भइरहेको छ । सरकारी पुँजी जति छ त्यसलाई सरकारी सेयरमा परिणत गरिनेछ । 

उक्त उद्योगमा १० कर्मचारी कार्यरत छन् । सम्पर्क कार्यालय भूगर्भ तथा खानी विभाग काठमाडौंमा छ । रसुवा र धादिङको बीचमा रहेको उद्योगको भवन र खानी सुरक्षाको लागि सुरक्षाकर्मी खटाइएको छ । 

उद्योगको खानी उत्खनन, अध्ययन र पूर्वाधारमा १८ करोड रुपैयाँभन्दा धेरै खर्च भइसकेको छ । परीक्षणमा यहाँ जस्ता, सिसा, रुबी र चाँदीको कच्चा पदार्थ भेटिएको थियो । खानीस्थल नुवाकोटको त्रिशूलीबाट एक सय पाँच किलोमिटर पर पर्छ । खानी परियोजनाका लागि २०४४ सालमा नेपाली सेनाले रसुवाको स्याफ्रुबेसीदेखि सोमदाङसम्म करिब ५० किलोमिटर सडक खनेको थियो ।

माओवादी द्वन्द्व बढ्दै गएपछि असुरक्षाको कारण उत्पादन बन्द गरिएको उद्योग आर्थिक वर्ष २०६२÷०६३ देखि पूरै बन्द छ । अध्ययन अनुसार गणेश हिमाल आसपासमा करिब तीन लाख टन कच्चा पदार्थ (धाउ) छ । त्यसबाट उत्पादन हुने जस्ता र सिसाले ४० वर्षसम्म नेपालको माग धान्ने अनुमान छ । 

यहाँ चार लाख २१ हजार टन जस्ता, ८८ हजार टन सिसा र ६० हजार किलो चाँदी रहेको प्रारम्भिक अध्ययनले देखाएको छ । उक्त प्रतिवेदन १२ वर्षअघि नै परियोजनाले सार्वजनिक गरेको थियो ।

२०२४ सालमा बिडला कम्पनी हैदराबादले खानी अन्वेषण सुरु गरेको थियो । सरकारले त्यतिबेला खानीस्थलसम्म बाटो र बिजुली पु¥याउन नसकेपछि उसले परियोजना चलाउन सकेन । त्यसपछि २०३३ सालमा उक्त कम्पनी नेपाल सरकारले लियो । 

सरकारले पुनः सञ्चालन गर्न लागेको अर्को उद्योग हो– हेटौंडा कपडा । सरकार, सेना र प्रहरीको संयुक्त लगानीमा कारखाना पुनः सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ । 

यो उद्योग सञ्चालनको लागि मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृत गनुपर्छ । त्योभन्दा अघि उद्योगले मन्त्रिपरिषद्बाट स्वीकृत गराउन अर्थ मन्त्रालयबाट अनुमति पाउनुपर्छ । उद्योग सञ्चालनको अनुमतिका लागि अर्थमा निवेदन दिएको पराजुलीले जानकारी गराए । 

त्यसैगरी, लामो सयमदेखि बन्द रहेर अर्बौं रुपैयाँको उपकरण खेर गइरहेको ओरियण्ड म्याग्नेसाइट सञ्चालनका लागि पनि प्रक्रिया अगाडि बढाइएको उद्योग मन्त्रालयको भनाइ छ । 

यो उद्योग सञ्चालन गर्न भन्दै दुई कम्पनीले इच्छा देखाएको नेपालले बताए । यो उद्योगमा पनि सरकारी लगानी नथप्न मन्त्रिपरिषदले भनिसकेको छ । यस अवस्थामा निजी क्षेत्रबाट लगानी थपेर उद्योग सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको मन्त्रालयको भनाइ छ ।     









यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

विवाहलाई 'नो चान्स' : मनिषा कोइराला

विवाहलाई 'नो चान्स' : मनिषा कोइराला

सात वर्षअघि काठमाडौंका व्यापारी सम्राट दाहालसँग लगनगाँठो कसे पनि बलिउड अभिनेत्री तथा नेपाली चेली मनीषा कोइरालाको वैवाहिक जीवन लामो समय...

सकियो राष्ट्रिय वाङ्मय संगोष्ठी

सकियो राष्ट्रिय वाङ्मय संगोष्ठी

नेपाल र भारतबीचको साहित्यिक सम्बन्ध, प्रगतिको चर्चा र कविता वाचनसँगै राजधानीमा गत शनिबारदेखि सुरु भएको 'त्रिदिवसीय राष्ट्रिय वाङ्मय संगोष्ठी तथा...

कान्समा 'पाहुना'को टिजर सार्वजनिक

कान्समा 'पाहुना'को टिजर सार्वजनिक

बलिउडकी नायिका तथा निर्माता प्रियंका चोपडाको होम प्रोडक्सन पर्पल पेबल पिक्चर्सले निर्माण गरेको फिल्म 'पाहुना' को टिजर 'कान्स फिल्म फेस्टिबल'...

राजधानीमा नयाँ फिल्म कलेज

राजधानीमा नयाँ फिल्म कलेज

नेपालमा फिल्म बन्ने क्रम वर्षेनी बढिरहँदा फिल्मसँग सम्बन्धित जनशक्ति उत्पादन गर्ने शैक्षिक संस्थाको संख्या पनि थपिँदै गएको छ। ओस्कार फिल्म...