खोकु छिन्ताङ हत्याकाण्ड

३८ वर्षपछि सहिद घोषणा

शनिबार, २९ पुष २०७४, ०७ : १६ सिद्धराज राई


धनकटा – पञ्चायती सत्ताले हत्या गरेका १६ जनालाई वर्तमान सरकारले सहिद घोषणा गरेपछि खोकु छिन्ताङ र आँखीसल्लावासीले न्याय पाएका छन् । २०३६ कात्तिक २४ देखि २९ गतेसम्म खोकु छिन्ताङ र आँखीसल्लामा पञ्चायती सत्ताबाट १६ जना मारिएका थिए । शुक्रबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले उनीहरूलाई सहिद घोषणा गरेको छ। 
सरकारले सहिद घोषणा गरेपछि बल्ल न्याय पाएको अनुभूति भएको  भलकमान राईले बताए । उनकी आमा हाङखिमा साइँली (श्रीमाया राई) सहिद घोषित भएकी छिन् । लामो समयदेखि रहेको यो राजनीतिक मुद्दा बल्ल आएर टुंगिएको राईले बताए।

अर्का सहिद गोपाल आनन्द राईका छोरा योगेन्द्रले राज्यको यो निर्णयबाट खुसी लागे पनि पूरा न्याय पाइयो भन्न नमिल्ने बताए । सहिदका परिवारले के राहत पाउँछन्, सहिदको जन्मथलोमा विकास निर्माणका के काम हुन्छन्  र गाउँको समृद्धिमा के टेवा पुग्छ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण रहेको योगेन्द्रले बताए।

 सरकारले सहिद घोषणा गरेर घाउमा मलम लगाउने काम गरेको सहिद परिवारको भनाइ छ । अब सहिद परिवारका सदस्यलाई सरकारले शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारी दिनुपर्ने सहिद परिवार सरोकार समाजका अध्यक्ष एवं सहिद पुत्रमान राईका छोरा बलरामले बताए। 

त्यति बेला चरम गरिबीका कारण किसानले सुरु गरेको आन्दोलन दमन गर्न खोकु छिन्ताङ आँखीसल्लामा राज्यले हत्याकाण्ड मच्चाएको थियो । खरीखोला, पातलडाँडा, तारेभीर, खानीखोला र तमोर नदी किनारमा उनीहरुको हत्या भएको थियो ।  मारिएका धेरैजसो वामपन्थी थिए । २०४७ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि वामपन्थी दलको सरकार बनेका बेला सहिद परिवारका सदस्यले केही राहत रकममात्रै पाएका थिए । तर वामपन्थी दलको नेतृत्वमा बेनका सरकारले उनीहरूलाई सहिद घोषणा गरेनन् । अहिले आएर बल्ल नेपाली कांग्रेस नेतृत्वको सरकारले सहिद घोषणा गरेर पीडितलाई न्याय दिएको सहिद स्मृति प्रतिष्ठान खाल्साका अध्यक्ष रुपलाल राईले बताए। 

‘हाम्रो मुद्दा सहिद घोषणासँगै हत्यारालाई कारबाही गराउने हो । बल्ल सरकारले सहिद घोषणा गर्‍यो । अब हत्यारालाई कारबाही गरिनुपर्छ,’ अध्यक्ष रुपलालले भने । खोकु, छिन्ताङ र आँखीसल्लामा २०२६/२७ सालदेखि नै सुरु भएको किसान आन्दोलनलाई तत्कालीन नेकपा मालेका कार्यकर्ता यम बराल, बम देवान, गोविन्द विकल र नेकपा माक्र्सवादीका नेता भक्त बोलना, रुपलाल राईलगायतले संगठित गरेका थिए । यो संघर्ष २०३५/३६ सालमा आएर राज्यसत्ताविरुद्धको आन्दोलनमा परिवर्तन भयो । धनी बन्ने सपनाले सुरु गरिएको आन्दोलन बहुदल प्राप्तिको आन्दोलनमा परिवर्तन भयो । सामन्ती सत्ताको प्रतीकका रुपमा स्थानीय धनी र धनसार भएका व्यक्तिलाई बहिष्कार गर्न थालियो । केहीलाई कम्युनिस्ट कार्यकर्ताले कुटपिट र कारबाही गरे । त्यसैले राज्य दमनमा उत्रिएर र १६ जनाको हत्या गराएको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष राईले बताए। 

प्राध्यापक गोपाल भट्टराईको पुस्तकमा यो हत्याकाण्डको योजना तत्कालीन प्रधानमन्त्री सूर्यबहादुर थापा, डिआइजी  डिबी लामा, कोसी अञ्चलका अञ्चलाधीश शत्रुधनप्रसाद सिंह, बिग्रेडिएर जनरल कुवेरशमशेर राणा, एसपी रामबहादुर श्रेष्ठ र धनकुटाका सिडिओ वीरबहादुर भुजेलले बनाएको उल्लेख छ। 

योजनाअनुसार चार सय सशस्त्र प्रहरीले छिन्ताङलाई घेरा हालेका थिए । उक्त प्रहरी फोर्सको नेतृत्व तत्कालीन डिआइजी लामाले गरेका थिए । त्यति बेला विभिन्न आरोपमा गोपालआनन्द राई, गंगाबहादुर तुप्रिहा, भैरवबहादुर खालिङ, बलबहादुर खत्री, पुत्रमान राई, केशरबहादुर राई, लाखमान साधु राई, टंकबहादुर विश्वकर्मा, रणध्वज पुमा राई, गणेशबहादुर विश्वकर्मा, हाङखिमा साइँली (श्रीमाया राई), झगेन्द्र राई, धनवीर दर्जी, चन्द्रबहादुर दमाई, रामकुमारी राई र गम्भीरमान दर्जीको हत्या भएको थियो।

 






यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

सेल्फि र सेल्फि फोनको लहर

सेल्फि र सेल्फि फोनको लहर

सेल्फि फोनको ट्रेन्डलाई नियालेर हेर्दै र सेल्फि क्यामरा राम्रो हुनलाई केको आवश्यकता पर्छ भन्ने विषयमा टिप्पणी । ...

ट्याब्लेट रोज्दा खोज्नुपर्ने उत्तरहरु

ट्याब्लेट रोज्दा खोज्नुपर्ने उत्तरहरु

सानदार स्क्रिन हुने, बोक्न गाह्रो नहुने र चलाउन सजिलो हुने भएकाले ट्याब्लेट छोटो समयमा नै अत्यधिक लोकप्रिय भएको छ ।...

ल्यापटप छान्न सरल

ल्यापटप छान्न सरल

गाह्रोभन्दा गाह्रो कामहरु पनि सजिलै गर्न मिल्ने तर जता पनि सजिलै बोकेर हिंड्न मिल्ने भएकाले ल्यापटप अहिले पुराना शैलीका डेस्कटप...

टिभीको नयाँ रुपलाई नियाल्दा

टिभीको नयाँ रुपलाई नियाल्दा

टिभी हेर्न सजिलो छ । किन्न भने त्यति सरल नहुन सक्छ । अहिले पुराना शैलीका सिआरटि टिभीहरु उत्पादन हुन छोडिसके...

पद्मावतीलाई चार राज्यमा प्रतिबन्ध, अदालत पुगे निर्माता

पद्मावतीलाई चार राज्यमा प्रतिबन्ध, अदालत पुगे निर्माता

राजपूत समुदायको विरोधपछि फिल्मको नाम परिवर्तन (पद्मावत) र दृश्य परिमार्जनसहित सेन्सर बोर्डबाट प्रदर्शनको अनुमति पाएको ‘पद्मावती’लाई राजसंस्थान, हरियाणा, गुजरात र...

साली बन्दै मरिस्का

साली बन्दै मरिस्का

नेपाली कथानक चलचित्र ‘साली कसको भेनाको’ मंगलबार चितवनमा शुभमुहूर्त गरिएको छ । मुभिङ पिक्चर्सद्वारा निर्मीत फिल्ममा वरिष्ठ कलाकार ऋद्धिचरण श्रेष्ठले...

‘शेरबहादुर हलिउडबाट प्रभावित’

‘शेरबहादुर हलिउडबाट प्रभावित’

फिल्म ‘शेरबहादुर’को ट्रेलर सार्वजनिक हुँदा यो फिल्म हलिउडको फिल्म ‘डन्ट ब्रिथ’बाट प्रभावित भएको आरोप लागेको थियो । फिल्म प्रभावित भएको...

लघुकथा वाचन तथा विमोचन

लघुकथा वाचन तथा विमोचन

शब्दपथको आयोजनामा लघुकथा सर्जक महेश प्रसार्इंको लघुकथा ‘अतिरिक्त स्वरहरू’को विमोचन ललितपुरको सिद्धेश्वर मन्दिर प्राङ्गण, लेलेमा सम्पन्न गरिएको छ । ...